Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

2.11. Poznajemy mięczaki i stawonogi Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "2.11. Poznajemy mięczaki i stawonogi Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska."— Zapis prezentacji:

1 2.11. Poznajemy mięczaki i stawonogi Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska

2 MIĘCZAKI

3 Mięczaki W miękkim ciele mięczaków wyróżniamy głowę, nogę i worek trzewiowy, okryty płaszczem. W worku trzewiowym znajdują się narządy wewnętrzne. W miękkim ciele mięczaków wyróżniamy głowę, nogę i worek trzewiowy, okryty płaszczem. W worku trzewiowym znajdują się narządy wewnętrzne. U większości gatunków płaszcz wytwarza wapienną muszlę. U większości gatunków płaszcz wytwarza wapienną muszlę. Muszla stanowi szkielet zewnętrzny tych organizmów. Muszla stanowi szkielet zewnętrzny tych organizmów. Żyją głownie w wodach morskich, ale także w wodach słodkich i na lądzie. Żyją głownie w wodach morskich, ale także w wodach słodkich i na lądzie.

4 Podział mięczaków Ślimaki ślimak winniczek pomrów wielki stożek królewski Małże szczeżuja wielka omułek jadalny ostryga wielka Głowonogi ośmiornica pospolita kałamarnica olbrzymia mątwa zwyczajna

5 Ślimaki Żyją na lądzie i w wodzie Żyją na lądzie i w wodzie Mają niesymetryczne ciało, najczęściej okryte spiralnie zwiniętą muszlą Mają niesymetryczne ciało, najczęściej okryte spiralnie zwiniętą muszlą Na głowie znajdują się czułki i oczy Na głowie znajdują się czułki i oczy Na ogół są roślinożerne Na ogół są roślinożerne W jamie gębowej, na języku znajduje się rogowa płytka z ząbkami, zwana tarką, która służy do zdrapywania i rozcierania pokarmu W jamie gębowej, na języku znajduje się rogowa płytka z ząbkami, zwana tarką, która służy do zdrapywania i rozcierania pokarmu Do poruszania służy im noga Do poruszania służy im noga Błotniarka stawowa Ślimak winniczek

6 Małże Żyją w wodzie. Na ogół są zagrzebane w pisku lub mule. Żyją w wodzie. Na ogół są zagrzebane w pisku lub mule. Ich ciało jest otoczone muszlą złożoną z dwóch połączonych więzadłem części, które mogą się zamykać. Ich ciało jest otoczone muszlą złożoną z dwóch połączonych więzadłem części, które mogą się zamykać. Muszle poszczególnych gatunków różnią się kształtem i wielkością. Muszle poszczególnych gatunków różnią się kształtem i wielkością. Noga służy im do rycia w piasku lub poruszania się. Noga służy im do rycia w piasku lub poruszania się. Dzięki specjalnej substancji mogą się przyczepiać do podłoża. Dzięki specjalnej substancji mogą się przyczepiać do podłoża. Większość gatunków nie ma oczu. Większość gatunków nie ma oczu.

7 Głowonogi Głowonogi są drapieżnymi, sprawnie pływającymi, dużymi zwierzętami morskimi Głowonogi są drapieżnymi, sprawnie pływającymi, dużymi zwierzętami morskimi Mają duże oczy i silne rogowe szczęki do rozszarpywania zdobyczy. Mają duże oczy i silne rogowe szczęki do rozszarpywania zdobyczy. Noga jest przekształcona w długie i rozgałęzione ramiona. Noga jest przekształcona w długie i rozgałęzione ramiona. Ramiona są rozmieszczone wokół otworu gębowego. Ramiona są rozmieszczone wokół otworu gębowego. Muszla może być wielokomorowa zewnętrzna (łodzik) lub wewnętrzna, zredukowana (kałamarnica) Muszla może być wielokomorowa zewnętrzna (łodzik) lub wewnętrzna, zredukowana (kałamarnica) Mają zdolność zmiany barwy ciała w celu ochrony lub odstraszenia przeciwnika. Zmiana barwy ciała służy im też do porozumiewania się. Mają zdolność zmiany barwy ciała w celu ochrony lub odstraszenia przeciwnika. Zmiana barwy ciała służy im też do porozumiewania się.

8 Porównanie czynności życiowych CechaŚlimakiMałżeGłowonogi środowisko życia ląd, wody słodkie i słone wody słodkie i słone wody słone odżywianie się roślinożerne, drapieżne, padlinożerne filtratorydrapieżne oddychanie płuca lub skrzela skrzelaskrzela rozmnażanie się płciowe: rozdzielnopłciowoś ć lub obojnactwo płciowe: płciowe: poruszanie się pełzanie większość prowadzi osiadły tryb życia pływanie

9 Znaczenie mięczaków Są pokarmem dla innych zwierząt i człowieka Są pokarmem dla innych zwierząt i człowieka Niszczą urządzenia portowe i łodzie (świdrak okrętowy) Niszczą urządzenia portowe i łodzie (świdrak okrętowy) Są szkodnikami upraw, np. truskawek Są szkodnikami upraw, np. truskawek Muszle są wykorzystywane jako dekoracje albo kolekcjonowane. Muszle są wykorzystywane jako dekoracje albo kolekcjonowane. Używa się ich w jubilerstwie (perły). Używa się ich w jubilerstwie (perły). Są bioindykatorami (wskaźnikami) czystości wód Są bioindykatorami (wskaźnikami) czystości wód

10 STAWONOGI

11 Charakterystyka stawonogów Stawonogi to najliczniejsza grupa zwierząt, żyjąca we wszystkich środowiskach: w wodzie, w wodzie, na lądzie, na lądzie, w powietrzu. w powietrzu. Ciało podzielone jest na części (segmenty) i pokryte szkieletem zewnętrznym zbudowanym z chityny. Odnóża składają się z elementów połączonych ruchomo, stawami (stąd nazwa całej grupy zwierząt).

12 Podział stawonogów Skorupiak i rak rzeczny, pąkle, kiełż zdrojowy Wije wij drewniak, krocionóg piaskowy Owady mucha domowa, biedronka siedmiokropka, paź królowej Pajęczaki pająk krzyżak, kosarz ścienny, kleszcz pastwiskowy, skorpion czarny

13 Porównanie budowy zewnętrznej cecha skorupia ki owadypajęczaki przedstawici el rak rzeczny mucha domowa pająk krzyżak części ciała głowotułówodwłokgłowatułówodwłokgłowotułówodwłok czułki 2 pary 1 para brak odnóża kroczne różna liczba par 3 pary 4 pary

14

15

16 Aparaty gębowe stawonogów Aparat gębowy stawonogów jest zbudowany z odnóży, znajdujących się ma segmentach głowowych. Jest przystosowany do pobierania pożywienia. Aparat gębowy stawonogów jest zbudowany z odnóży, znajdujących się ma segmentach głowowych. Jest przystosowany do pobierania pożywienia. Skorupiaki: aparat gębowy składa się z 6 par odnóży: Skorupiaki: aparat gębowy składa się z 6 par odnóży: żuwaczki-1 para, żuwaczki-1 para, szczęki 2 pary, szczęki 2 pary, szczękonóża 3 pary. szczękonóża 3 pary. Pajęczaki: aparat gębowy składa się z dwóch par odnóży: szczękoczułki 1 para, Pajęczaki: aparat gębowy składa się z dwóch par odnóży: szczękoczułki 1 para, nogogłaszczki 1 para. nogogłaszczki 1 para. Ostatni człon szczękoczułek jest wykształcony w formie kolca, do którego ma ujście przewód gruczołu jadowego. Wydzielina z tego gruczołu paraliżuje ofiarę a następnie ją trawi. Ostatni człon szczękoczułek jest wykształcony w formie kolca, do którego ma ujście przewód gruczołu jadowego. Wydzielina z tego gruczołu paraliżuje ofiarę a następnie ją trawi. Owady: aparat gębowy składa się z trzech par odnóży: Owady: aparat gębowy składa się z trzech par odnóży: żuwaczki 1 para, szczęki 2 pary. szczęki 2 pary.

17 Aparaty gębowe owadów Rodzaje aparatów gębowych Aparat gryzący do pobieranie pokarmu twardego i płynnego, np. konik polny Aparat ssący do pobierania pokarmu wyłącznie płynnego, np. trąbka u motyla – do pobierania nektaru Aparat kłująco - ssący do pobierania pokarmu płynnego zawartego wewnątrz tkanek żywego organizmu, np. komar – do pobierania krwi Aparat gryząco - ssący zbudowany ze szczęk z ssawką, np. u osy - do pobierania nektaru, a żuwaczki zbierają i rozgniatają pyłek, ugniatają wosk Aparat liżący Do zlizywania płynnego pokarmu np. mucha

18 Aparaty gębowe owadów

19 Oczy owadów Oczy owadów są złożone. Składają się czasami nawet z kilkudziesięciu tysięcy pojedynczych „oczek”, zwanych ommatidiami. Powstający w nich obraz jest mozaikowy. Owady reagują na najmniejszy nawet ruch. Pole widzenia oczu złożonych jest bardzo szerokie i może dochodzić nawet do 360 o. Oczy owadów są złożone. Składają się czasami nawet z kilkudziesięciu tysięcy pojedynczych „oczek”, zwanych ommatidiami. Powstający w nich obraz jest mozaikowy. Owady reagują na najmniejszy nawet ruch. Pole widzenia oczu złożonych jest bardzo szerokie i może dochodzić nawet do 360 o. Owady mogą widzieć kolory, których człowiek nie ostrzega. Pszczoła widzi w ultrafiolecie, a część motyli również w podczerwieni. Owady mogą widzieć kolory, których człowiek nie ostrzega. Pszczoła widzi w ultrafiolecie, a część motyli również w podczerwieni. Szybko latające owady mogą przetwarzać 300 obrazów na sekundę. Szybko latające owady mogą przetwarzać 300 obrazów na sekundę.

20 Oczy owadów

21 Skrzydła owadów Owady mogą mieć 1 lub 2 pary skrzydeł Owady mogą mieć 1 lub 2 pary skrzydeł Skrzydła mogą być: Skrzydła mogą być: -przezroczyste, z widocznymi żyłkami, np. mucha, ważka; -przezroczyste, z widocznymi żyłkami, np. mucha, ważka; -kolorowe, płaskie, pokryte włoskami i łuskami, np. motyl; -kolorowe, płaskie, pokryte włoskami i łuskami, np. motyl; -okrywowe, grube, twarde, chroniące skrzydła błoniaste, np. biedronka. -okrywowe, grube, twarde, chroniące skrzydła błoniaste, np. biedronka.

22 Rodzaje odnóży u owadów Odnóża pływne – głównie tylne, spłaszczone, ze sztywnymi włoskami, działają jak wiosła, np. pływak żółtobrzeżek. Odnóża pływne – głównie tylne, spłaszczone, ze sztywnymi włoskami, działają jak wiosła, np. pływak żółtobrzeżek. Odnóża skoczne – tylne, są wydłużone, mają grubszą górną część i cienką dolną, np. pasikonik zielony, pchła ludzka. Odnóża skoczne – tylne, są wydłużone, mają grubszą górną część i cienką dolną, np. pasikonik zielony, pchła ludzka. Odnóża chwytne – przednie, są masywne, wydłużone, z licznymi ząbkami, umożliwiają przytrzymanie zdobyczy, np. modliszka zwyczajna. Odnóża chwytne – przednie, są masywne, wydłużone, z licznymi ząbkami, umożliwiają przytrzymanie zdobyczy, np. modliszka zwyczajna. Odnóża grzebne – głównie przednie, są spłaszczone, z ząbkami i kolcami, służą do kopania nor i korytarzy, np. turkuć podjadek Odnóża grzebne – głównie przednie, są spłaszczone, z ząbkami i kolcami, służą do kopania nor i korytarzy, np. turkuć podjadek Odnóża służące do zbierania pyłku – trzecia para jest wyposażona w koszyczek pokryty sztywnymi i długimi włoskami, co umożliwia zbieranie pyłku zgarnianego przednimi odnóżami do koszyczka, np. pszczoła miodna Odnóża służące do zbierania pyłku – trzecia para jest wyposażona w koszyczek pokryty sztywnymi i długimi włoskami, co umożliwia zbieranie pyłku zgarnianego przednimi odnóżami do koszyczka, np. pszczoła miodna

23 Odnóża owadów

24 Rozwój stawonogów Rozwój prosty ma miejsce wtedy, kiedy z jaja wylęga się postać młodociana, podobna do postaci dorosłej. Rozwój prosty ma miejsce wtedy, kiedy z jaja wylęga się postać młodociana, podobna do postaci dorosłej. Rozwój prosty występuje u większości skorupiaków i pajęczaków. Rozwój prosty występuje u większości skorupiaków i pajęczaków. Rozwój złożony ma miejsce wtedy, kiedy z jaja wylęga się postać larwalna. Larwa jest inaczej zbudowana, inaczej się odżywia, a czasami nawet żyje w innym środowisku niż postać dorosła. Tak jest u niektórych skorupiaków, pajęczaków i wszytkich owadów. Rozwój złożony ma miejsce wtedy, kiedy z jaja wylęga się postać larwalna. Larwa jest inaczej zbudowana, inaczej się odżywia, a czasami nawet żyje w innym środowisku niż postać dorosła. Tak jest u niektórych skorupiaków, pajęczaków i wszytkich owadów. Rozwój złożony może przebiegać na dwa różne sposoby: z przeobrażeniem zupełnym, albo niezupełnym. Rozwój złożony może przebiegać na dwa różne sposoby: z przeobrażeniem zupełnym, albo niezupełnym.

25 Rozwój złożony owadów Rozwój złożony z przeobrażeniem niezupełnym Rozwój złożony z przeobrażeniem niezupełnym1.Jaja 2.Postać młodociana 3.Kolejne linienia 4.Postaćdorosła Rozwój złożony z przeobrażeniem zupełnym Rozwój złożony z przeobrażeniem zupełnym

26 Poczwarka Larwy owadów gąsienica-larwa motyla pędrak-larwa chrabąszcza czerw-larwa pszczoły

27 Znaczenie skorupiaków Są składnikiem zooplanktonu – stanowią pokarm dla wielu zwierząt wodnych. Są składnikiem zooplanktonu – stanowią pokarm dla wielu zwierząt wodnych. Regulują liczebność zwierząt- wiele gatunków skorupiaków to pasożyty Regulują liczebność zwierząt- wiele gatunków skorupiaków to pasożyty Są pokarmem dla człowieka – uznaje się je za rarytas kulinarny Są pokarmem dla człowieka – uznaje się je za rarytas kulinarny

28 Znaczenie pajęczaków Niszczą wiele szkodliwych gatunków owadów, np. zaleszczotek pospolity żywi się larwami moli oraz roztoczami. Niszczą wiele szkodliwych gatunków owadów, np. zaleszczotek pospolity żywi się larwami moli oraz roztoczami. Regulują liczebność zwierząt (skorpiony, jadowite pająki). Regulują liczebność zwierząt (skorpiony, jadowite pająki). Niszczą drzewa, krzewy i inne uprawy roślin. Niszczą drzewa, krzewy i inne uprawy roślin. Wywołują choroby, np. : świerzbowiec ludzki, kleszcze przenoszą boreliozę, wirusowe zapalenie mózgu. Wywołują choroby, np. : świerzbowiec ludzki, kleszcze przenoszą boreliozę, wirusowe zapalenie mózgu. Są źródłem alergenów kurzu domowego, np. roztocza. Są źródłem alergenów kurzu domowego, np. roztocza.

29 Znaczenie owadów Zapylają kwiaty. Zapylają kwiaty. Rozsiewają nasiona. Rozsiewają nasiona. Regulują liczebność zwierząt. Regulują liczebność zwierząt. Przyspieszają rozkład materii organicznej. Przyspieszają rozkład materii organicznej. Stanowią pokarm dla zwierząt. Stanowią pokarm dla zwierząt. Są szkodnikami wielu upraw, drzew i krzewów. Są szkodnikami wielu upraw, drzew i krzewów. Pomagają człowiekowi w walce ze Pomagają człowiekowi w walce ze szkodnikami (biegacze, biedronki, gąsieniczniki). szkodnikami (biegacze, biedronki, gąsieniczniki). Niszczą przedmioty codziennego użytku (mole, korniki). Niszczą przedmioty codziennego użytku (mole, korniki). Przenoszą drobnoustroje chorobotwórcze (wesz ludzka- tyfus, komar widliszek- malaria, mucha tse-tse-śpiączka afrykańska, pchła –dżuma). Przenoszą drobnoustroje chorobotwórcze (wesz ludzka- tyfus, komar widliszek- malaria, mucha tse-tse-śpiączka afrykańska, pchła –dżuma). Produkują miód, mleczko pszczele, kit pszczeli, wosk pszczeli, jedwab. Produkują miód, mleczko pszczele, kit pszczeli, wosk pszczeli, jedwab. Dostarczają substancji leczniczych (kantarydyna z majki kantarydy), barwników (czerwiec meksykański), taniny, żywic, wosku. Dostarczają substancji leczniczych (kantarydyna z majki kantarydy), barwników (czerwiec meksykański), taniny, żywic, wosku.

30 Zadania 1.Wymień typy larw owadów. 2.Przyjrzyj się uważnie ilustracji obok i wybierz jedną z odpowiedzi. Jest to: a. owad b. skorupiak c. pajęczak a. owad b. skorupiak c. pajęczak Podaj jedną cechę budowy, która zadecydowała o twoim wyborze. 3.Wyjaśnij, co jest charakterystyczne w budowie oczu owadów. 4.Człowiek wykorzystuje stawonogi dla własnych celów. Wymień 3 takie przypadki. 5.Tyfus jest bardzo niebezpieczną chorobą przenoszoną przez zwierzęta. Podaj nazwę tych zwierząt.

31 Źródła J. Loritz-Dobrowolska i wsp.,Biologia 1,Operon,2009r. J. Loritz-Dobrowolska i wsp.,Biologia 1,Operon,2009r. E. Kłos i wsp., Ciekawa biologia1,WSiP, 2002r. E. Kłos i wsp., Ciekawa biologia1,WSiP, 2002r. B.Klimuszko, Żak, 2009r. B.Klimuszko, Żak, 2009r. B.Klimuszko, Żak,2001r. B.Klimuszko, Żak,2001r. H.Lach,J.Ślósarczyk, Nowa Era, 1994r. H.Lach,J.Ślósarczyk, Nowa Era, 1994r. Z.Sendecka i wsp., Vademecum, Operon, 2008r. Z.Sendecka i wsp., Vademecum, Operon, 2008r. E.Pyłka-Gutowska,E.Jastrzębska, Bliżej biologii 1, WSiP, 2009r. E.Pyłka-Gutowska,E.Jastrzębska, Bliżej biologii 1, WSiP, 2009r. D.Cichy,I.Żeber-Dzikowska, Biologia 1, DEBIT, 1999r. D.Cichy,I.Żeber-Dzikowska, Biologia 1, DEBIT, 1999r. B.Potocka,W.Górski, Biologia 1, MAC Edukacja S.A.,2002r. B.Potocka,W.Górski, Biologia 1, MAC Edukacja S.A.,2002r.

32


Pobierz ppt "2.11. Poznajemy mięczaki i stawonogi Opracowała Bożena Smolik Konsultant Arleta Poręba-Konopczyńska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google