Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna Wprowadzenie..

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna Wprowadzenie.."— Zapis prezentacji:

1 Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna Wprowadzenie.

2 Języki informacyjno-wyszukiwawcze JIW Język informacyjno-wyszukiwawczy to sztuczny, czyli celowo przez kogoś zbudowany system językowy, składający się z określonego zbioru znaków i reguł posługiwania się nimi, służący do opisywania cech treściowych dokumentów i umożliwiający wyszukiwanie tych dokumentów na podstawie uprzednio przygotowanych charakterystyk. Język informacyjno-wyszukiwawczy to sztuczny, czyli celowo przez kogoś zbudowany system językowy, składający się z określonego zbioru znaków i reguł posługiwania się nimi, służący do opisywania cech treściowych dokumentów i umożliwiający wyszukiwanie tych dokumentów na podstawie uprzednio przygotowanych charakterystyk.

3 Rodzaje JIW o słownictwie paranaturalnym o słownictwie paranaturalnym język haseł przedmiotowych język haseł przedmiotowych język słów kluczowych język słów kluczowych język deskryptorowy oparty na tezaurusach język deskryptorowy oparty na tezaurusach o słownictwie sztucznym o słownictwie sztucznym języki klasyfikacyjne (klasyfikacje piśmiennictwa: języki klasyfikacyjne (klasyfikacje piśmiennictwa: biblioteczne, biblioteczno-bibliograficzne, dokumentacyjne) biblioteczne, biblioteczno-bibliograficzne, dokumentacyjne)

4 Pojęcie klasyfikacji Klasyfikacja (od łac. classis - część, klasa, facio – czynić, robić) jest to logiczny podział pewnego zbioru elementów na podzbiory (klasy podziału).

5 Podział logiczny Jest to podział pewnej dziedziny (zbioru), który spełnia warunki: adekwatności - podziałem obejmuje się całą dzieloną dziedzinę ( uniwersum podziału) adekwatności - podziałem obejmuje się całą dzieloną dziedzinę ( uniwersum podziału) i żaden element uniwersum nie może zostać przez ten podział pominięty rozłączności - każdy element poddanej podziałowi dziedziny może być przyporządkowany tylko jednej rozłączności - każdy element poddanej podziałowi dziedziny może być przyporządkowany tylko jednej klasie podziału (grupie elementów powstałych w wyniku podziału).

6 Struktura klasyfikacji Strukturę klasyfikacji czyli uporządkowany zbiór klas wyodrębnionych zgodnie z zasadą podziału logicznego nazywamy drzewem klasyfikacyjnym.drzewem klasyfikacyjnym. Klasy wydzielone na pierwszym stopniu podziału uniwersum to klasy (lub działy) główne.

7 Struktura klasyfikacji Klasa, z której otrzymano klasy dalszego stopnia podziału to klasa macierzysta (węzłowa).klasa macierzysta (węzłowa). Klasy otrzymane z podziału klasy macierzystej to klasy pochodne klasy pochodne od niej, podklasy lub klasy podrzędne. Kolejne poziomy podziału uniwersum klasyfikacji to stopnie (szczeble) podziału.

8 Struktura klasyfikacji Klasy nie podlegające dalszemu podziałowi to klasy końcowe. klasy końcowe. Klasy wyodrębnione z podziału jednej bezpośrednio nadrzędnej klasy macierzystej nazywają się klasami współrzędnymi.klasami współrzędnymi Klasy znajdujące się na tym samym szczeblu podziału, wyodrębnione z różnych klas macierzystych nazywają się klasami równorzędnymi.klasami równorzędnymi.

9 Struktura klasyfikacji W strukturze drzewa klasyfikacyjnego wyróżnia się trzy rodzaje podstruktur: gałąź klasyfikacyjną łańcuch klasyfikacyjny szereg klasyfikacyjny

10 Struktura klasyfikacji Gałąź klasyfikacyjna Gałąź klasyfikacyjna to klasa węzłowa i wszystkie klasy pochodne otrzymane z jej podziału aż do klas końcowych. Gałąź klasyfikacyjna Łańcuch klasyfikacyjny Łańcuch klasyfikacyjny to ciąg kolejnych klas zaczynający się od pewnej klasy pochodnej dowolnego stopnia, a kończący klasą węzłową. Łańcuch klasyfikacyjny Szereg klasyfikacyjny Szereg klasyfikacyjny to ciąg klas pochodnych tego samego stopnia, otrzymanych z podziału tej samej klasy węzłowej (=ciąg klas współrzędnych). Szereg klasyfikacyjny

11 Struktura klasyfikacji ABCDABCDABCDABCD B1 B2 B3 B4 D1D2 B21B22 D21D22D23 B221B222B223B224D221D222 Uniwersum klasyfikacji Drzewo klasyfikacyjne Klasy macierzyste np. B ; B2 Łańcuch klasyfikacyjny np. B22- B2 D221- D22- D2- D Szereg klasyfikacyjny np. A- B- C- D B1- B2- B3- B4 Klasy końcowe np. D221 - D222 Gałąź klasyfikacyjna np. D- D1- D2- D21- D22- D23- D221- D222 Klasy pochodne np. D1 ; D2 Klasy (działy) główne A ; B ; C ; D

12 Idea klasyfikacji dziesiętnej Klasyfikacja dziesiętna wykorzystuje jako alfabet czyli tzw. bazę notacyjną zbiór dziesięciu cyfr Klasyfikacja dziesiętna wykorzystuje jako alfabet czyli tzw. bazę notacyjną zbiór dziesięciu cyfr Symbol każdej klasy zawiera tyle cyfr, ile szczebli podziału poprzedza tę klasę w strukturze drzewa klasyfikacyjnego Symbol każdej klasy zawiera tyle cyfr, ile szczebli podziału poprzedza tę klasę w strukturze drzewa klasyfikacyjnego Klasy główne są oznaczone symbolami jednocyfrowymi, klasy na drugim stopniu podziału - dwiema cyframi, na trzecim - trzema itd. Klasy główne są oznaczone symbolami jednocyfrowymi, klasy na drugim stopniu podziału - dwiema cyframi, na trzecim - trzema itd.

13 KDD Melvil Dewey Melvil Dewey (10 grudnia 1851– (10 grudnia 1851– 26 grudnia 1931) – bibliotekarz amerykański, twórca klasyfikacji zbiorów bibliotecznych zwanej od jego nazwiska: Klasyfikacją Dziesiętną Deweya. 26 grudnia 1931) – bibliotekarz amerykański, twórca klasyfikacji zbiorów bibliotecznych zwanej od jego nazwiska: Klasyfikacją Dziesiętną Deweya.

14 KDD Klasyfikacja Dziesiętna Deweya jest uznawana za pierwszą nowoczesną klasyfikację piśmiennictwa Klasyfikacja Dziesiętna Deweya jest uznawana za pierwszą nowoczesną klasyfikację piśmiennictwa Współcześnie stosowana jest przez ponad Współcześnie stosowana jest przez ponad bibliotek w 135 krajach świata Na jej podstawie powstała UKD Na jej podstawie powstała UKD Obranie notacji cyfrowej uniezależnia zarówno Obranie notacji cyfrowej uniezależnia zarówno KDD jak i UKD od odmiennych alfabetów i języków. Są zrozumiałe na całym świecie.

15 UKD - twórcy Paul-Marie-Ghislain Otlet Paul-Marie-Ghislain Otlet (ur. 23 sierpnia 1868 w Brukseli, zm. 10 grudnia 1944 w Brukseli) belgijski naukowiec, twórca informacji naukowej, znanej wcześniej jako bibliografia. (ur. 23 sierpnia 1868 w Brukseli, zm. 10 grudnia 1944 w Brukseli) belgijski naukowiec, twórca informacji naukowej, znanej wcześniej jako bibliografia. Henri-Marie La Fontaine Henri-Marie La Fontaine (ur. 22 kwietnia 1854 w Brukseli, zm. 14 maja 1943 tamże) – prawnik belgijski, laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur. 22 kwietnia 1854 w Brukseli, zm. 14 maja 1943 tamże) – prawnik belgijski, laureat Pokojowej Nagrody Nobla 1913.

16 UKD Organizacje zarządzające UKD, posiadające prawa autorskie, dokonujące rewizji i nowelizowania tablic: do roku 1992 FID - Międzynarodowa Federacja Dokumentacji do roku 1992 FID - Międzynarodowa Federacja Dokumentacji od roku 1992 Konsorcjum ds. UKD. od roku 1992 Konsorcjum ds. UKD.

17 Konsorcjum UKD Universal Decimal Classification Consortium – (UDCC) międzynarodowa organizacja odpowiedzialna za UKD, czuwająca nad rozwojem i stosowaniem klasyfikacji. Członkowie : FID oraz wydawcy tablic UKD z Belgii, Holandii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Japonii. Członkowie : FID oraz wydawcy tablic UKD z Belgii, Holandii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii, Japonii. Siedziba : Biblioteka Królewska w Hadze.

18 MRF Master Reference File - okrojona, standardowa wersja UKD utworzona w latach Jest to komputerowa kartoteka wzorcowa zawierająca ok symboli (30% pełnej zawartości tablic) czyli pośrednia wersja tablic. Jest to komputerowa kartoteka wzorcowa zawierająca ok symboli (30% pełnej zawartości tablic) czyli pośrednia wersja tablic. Wersja pełna tablic UKD zawiera symboli z tendencją wzrostową.

19 MRF Plik wzorcowy MRF jest tworzony i modyfikowany przez Konsorcjum UKD Plik wzorcowy MRF jest tworzony i modyfikowany przez Konsorcjum UKD Objaśnienia słowne symboli podaje się w nim w języku angielskim W Polsce jest kupowany średnio raz na 10 lat Po przetłumaczeniu jest materiałem źródłowym do opracowania nowych, zaktualizowanych wersji tablic UKD.

20 Budowa UKD UKD dzieli całość wiedzy na 10 działów głównych (pierwszego stopnia) oznaczonych cyframi arabskimi UKD dzieli całość wiedzy na 10 działów głównych (pierwszego stopnia) oznaczonych cyframi arabskimi Każdy z tych działów ulega dalszemu podziałowi na 10 działów drugiego stopnia (znakowanych dwucyfrowo, przez dopisanie do symbolu działu głównego jednej z cyfr od 0 do 9) Każdy z tych działów ulega dalszemu podziałowi na 10 działów drugiego stopnia (znakowanych dwucyfrowo, przez dopisanie do symbolu działu głównego jednej z cyfr od 0 do 9) Działy drugiego stopnia dzieli się na 10 działów trzeciego stopnia Działy drugiego stopnia dzieli się na 10 działów trzeciego stopnia i oznacza symbolami trzycyfrowymi itd.

21 Działy główne UKD 0 Dział ogólny 1Filozofia. Psychologia 2Religia. Teologia 3Nauki społeczne. Prawo. Administracja dział wolny 5Matematyka. Nauki przyrodnicze 6Nauki stosowane. Medycyna. Nauki techniczne. Rolnictwo 7Sztuka. Rozrywki. Sport 8Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna 9Archeologia. Prehistoria. Geografia. Biografie. Historia

22 Schemat rozbudowy symboli głównych UKD [4] Filozofia. Religia. Nauki społeczne. - Matematyka. Nauki Sztuka. Językoznawstwo. Archeologia Psychologia Teologia Prawo. Nauki stosowane. Rozrywki. N. o literaturze. Geografia. Administracja przyrodnicze Medycyna. Sport Literatura Biografie. N. techniczne. piękna Historia Rolnictwo Zag. ogólne Matematyka Astronomia Fizyka Chemia Ogólne zag. Mechanika Mechanika Mechanika Drgania. fizyki ogólna cieczy gazów Akustyka Drgania Rezonans Akustyka ciał muzyczna Dział ogólny

23 Budowa UKD W ten sposób otrzymuje się podziały: równoległy (w poziomie) równoległy (w poziomie)równoległy hierarchiczny (w pionie) hierarchiczny (w pionie)hierarchiczny Na pierwszych szczeblach podziału podaje się zagadnienia ogólne, w głąb podziałów przechodzi się do zagadnień coraz bardziej szczegółowych.

24 Budowa UKD Elementarne jednostki leksykalne UKD noszą nazwę symboli klasyfikacyjnych. Wyróżnia się : symbole główne (autosyntaktyczne - samodzielne składniowo, zawarte w Tablicach głównych) symbole główne (autosyntaktyczne - samodzielne składniowo, zawarte w Tablicach głównych) symbole pomocnicze (pełnią funkcje uzupełniające wobec symbolu głównego, są składniowo niesamodzielne symbole pomocnicze (pełnią funkcje uzupełniające wobec symbolu głównego, są składniowo niesamodzielne - synsyntaktyczne, zawarte w Tablicach pomocniczych) - synsyntaktyczne, zawarte w Tablicach pomocniczych)

25 Symbole główne Są wyrażane jedną, dwiema, trzema cyframi lub dłuższym ciągiem cyfr arabskich rozdzielonych kropką (znak delimitacyjny), którą umieszcza się wewnątrz symbolu po każdych trzech cyfrach. Są wyrażane jedną, dwiema, trzema cyframi lub dłuższym ciągiem cyfr arabskich rozdzielonych kropką (znak delimitacyjny), którą umieszcza się wewnątrz symbolu po każdych trzech cyfrach.Przykłady: 6Nauki stosowane. Medycyna. Nauki techniczne. Rolnictwo 62 Inżynieria. Technika w ogólności 621 Ogólna budowa maszyn Elektrotechnika Elektroenergetyka Elektrownie Elektrownie parowe Elektrownie wiatrowe

26 Symbole pomocnicze symbole poddziałów wspólnych symbole poddziałów wspólnych symbole poddziałów analitycznych symbole poddziałów analitycznych i syntetycznych (specjalnych) znaki łączące (relatory) znaki łączące (relatory)

27 Poddziały wspólne języka : wskaźnik =… języka : wskaźnik =… formy : wskaźnik (0…) formy : wskaźnik (0…) miejsca : wskaźnik (1/9) miejsca : wskaźnik (1/9) rasy, narodowości, grupy etnicznej : wskaźnik (=…) rasy, narodowości, grupy etnicznej : wskaźnik (=…) czasu : wskaźnik … czasu : wskaźnik … podział A/Z i rozbudowa symboli za pomocą * (separatora symbolu UKD i symbolu zapożyczonego spoza UKD) podział A/Z i rozbudowa symboli za pomocą * (separatora symbolu UKD i symbolu zapożyczonego spoza UKD) poddziały wspólne z kreską zero : wskaźnik -0… poddziały wspólne z kreską zero : wskaźnik -0… -02 Własności -02 Własności -03 Materiały -04Relacje, procesy, działania -05Osoby

28 Poddziały specjalne analityczne z kropką i zerem: wskaźnik.01/.09 analityczne z kropką i zerem: wskaźnik.01/.09 analityczne z kreską: wskaźnik -1/-9 analityczne z kreską: wskaźnik -1/-9 syntetyczne: wskaźnik (apostrof) syntetyczne: wskaźnik (apostrof) Poddziały specjalne mają ograniczony zakres stosowania, występują wyłącznie w wyznaczonych działach. Poddziały wspólne mają nieograniczony zakres stosowania, mogą występować we wszystkich działach UKD.

29 Znaki łączące + (plus) + (plus) / (kreska ukośna) / (kreska ukośna) : (dwukropek) : (dwukropek) :: (dwukropek podwójny) :: (dwukropek podwójny) [ ] (nawias kwadratowy) [ ] (nawias kwadratowy)

30 Stosowanie znaków łączących stosuje się w przypadku łączenia dwóch (lub więcej) nie następujących po sobie symboli UKD; gdy książka omawia kilka zagadnień równorzędnych ](438) Górnictwo i hutnictwo w Polsce... /... stosuje się w przypadku łączenia dwóch (lub więcej) następujących po sobie symboli klas współrzędnych; pozwala skrócić symbol; znaczy od - do 624/627 to: /.459 to:

31 Stosowanie znaków łączących :... stosuje się do łączenia symboli, między którymi zachodzi wzajemny stosunek, zależność semantyczna; wyraża relacje symetryczne (odwracalne) - można zmienić kolejność symboli bez zmiany znaczenia całego symbolu złożonego 622:669](438) Wpływ rozwoju górnictwa na rozwój hutnictwa w Polsce... ::... wyraża relację niesymetryczną, jest relatorem nieodwracalnym; wymaga łączenia symboli w ściśle określonej kolejności 343::336 Prawo karne skarbowe 657::339.1 Rachunkowość handlowa

32 Stosowanie znaków łączących [ ] znak grupowania i włączania; grupuje dwa lub więcej symboli UKD połączonych znakiem + lub :, które jako całość są w pewnej relacji do symbolu znajdującego się poza nawiasem 016:[54+66] Bibliografia w dziedzinie chemii teoretycznej i przemysłowej symbole złożone z plusem i kreską ukośną należy symbole złożone z plusem i kreską ukośną należy stosować bardzo oszczędnie. stosować bardzo oszczędnie.

33 Rodzaje symboli proste - pojedynczy symbol główny proste - pojedynczy symbol główny 37 Oświata. Pedagogika. Wychowanie. Szkolnictwo 37 Oświata. Pedagogika. Wychowanie. Szkolnictwo rozwinięte - symbol główny połączony z jednym lub kilkoma symbolami poddziałów pomocniczych rozwinięte - symbol główny połączony z jednym lub kilkoma symbolami poddziałów pomocniczych 37(091) Historia wychowania, oświaty i pedagogiki 37(091) Historia wychowania, oświaty i pedagogiki złożone - co najmniej dwa symbole proste lub rozwinięte połączone relatorem złożone - co najmniej dwa symbole proste lub rozwinięte połączone relatorem :379.8 Wycieczki szkolne. Zielone szkoły :379.8 Wycieczki szkolne. Zielone szkoły

34 Przykład klasyfikowania dokumentu 1. Analiza treści dokumentu 2. Stwierdzenie, że dokument omawia prognozowanie rozwoju medycyny i genetyki 3. Charakterystyka słowna w postaci słów kluczowych: Medycyna Genetyka Rozwój Prognozowanie Przekład słów kluczowych na Przekład słów kluczowych na symbole UKD - znakowanie symbole UKD - znakowanie 5. Przydzielone dokumentowi symbole: Przydzielone dokumentowi symbole: 61 Medycyna 61 Medycyna 575 Genetyka 575 Genetyka Poddział wspólny (z grupy Poddział wspólny (z grupy - 04) Prognozy - 04) Prognozy 6. Sformułowanie charakterystyki wyszukiwawczej przez zapisanie symboli w odpowiednim porządku i dodanie znaku łączącego 7. Charakterystyka wyszukiwawcza o postaci : 61:575]

35 Analiza treści dokumentu Korzystamy z tzw. pomocniczych tekstów metainformacyjnych czyli: przedmowy przedmowy wstępu wstępu spisu treści spisu treści indeksów indeksów streszczenia autorskiego, charakterystyki treści umieszczonej streszczenia autorskiego, charakterystyki treści umieszczonej na skrzydełku lub okładce tytułu, podtytułu, tytułów rozdziałów, żywej paginy tytułu, podtytułu, tytułów rozdziałów, żywej paginy przypisów przypisów bibliografii załącznikowej bibliografii załącznikowej

36 Wybór symboli Należy używać symboli prostych, jeśli zapewniają one dokładne wyrażenie treści dokumentu Należy używać symboli prostych, jeśli zapewniają one dokładne wyrażenie treści dokumentu Jeżeli pewnego tematu nie można wyrazić symbolem prostym, lecz można dla niego zbudować zarówno symbol rozwinięty, jak i symbol złożony, to należy używać symbolu rozwiniętego Jeżeli pewnego tematu nie można wyrazić symbolem prostym, lecz można dla niego zbudować zarówno symbol rozwinięty, jak i symbol złożony, to należy używać symbolu rozwiniętego Jeżeli ten sam temat można wyrazić za pomocą symbolu rozwiniętego z poddziałem analitycznym i symbolu rozwiniętego z poddziałem wspólnym, to używać należy symbolu rozwiniętego z poddziałem analitycznym. Jeżeli ten sam temat można wyrazić za pomocą symbolu rozwiniętego z poddziałem analitycznym i symbolu rozwiniętego z poddziałem wspólnym, to używać należy symbolu rozwiniętego z poddziałem analitycznym. /B. Sosińska-Kalata/ /B. Sosińska-Kalata/

37 Bibliografia 1. Sosińska-Kalata B., Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna : podręcznik. Warszawa : SBP, 1993 : podręcznik. Warszawa : SBP, Stopa A., O treści książek : opracowanie rzeczowe piśmiennictwa. Warszawa : CEBiD, 2002 piśmiennictwa. Warszawa : CEBiD, UKD w środowisku komputerowym : praca zbiorowa / pod red. B. Sosińskiej-Kalaty. Warszawa : SBP, 2004 / pod red. B. Sosińskiej-Kalaty. Warszawa : SBP, 2004 Opracowała Maria Wołoszyn Wydział Gromadzenia i Opracowania Zbiorów PBW w Rzeszowie


Pobierz ppt "Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna Wprowadzenie.."

Podobne prezentacje


Reklamy Google