Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

FONETYKA. GŁOSKA, LITERA, SYLABA GŁOSKA – najmniejsza słyszalna i mówiona część wyrazu. LITERA – graficzny znak głoski, najmniejsza pisana część wyrazu.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "FONETYKA. GŁOSKA, LITERA, SYLABA GŁOSKA – najmniejsza słyszalna i mówiona część wyrazu. LITERA – graficzny znak głoski, najmniejsza pisana część wyrazu."— Zapis prezentacji:

1 FONETYKA

2 GŁOSKA, LITERA, SYLABA

3 GŁOSKA – najmniejsza słyszalna i mówiona część wyrazu. LITERA – graficzny znak głoski, najmniejsza pisana część wyrazu. PAMIĘTAJ: Alfabet polski posiada 32 litery. Głosek jest znacznie więcej, bowiem często na oznaczenie jednej głoski potrzeba dwóch lub trzech liter, np.: sz – jedna głoska, dwie litery (s+z), podobnie: rz, ch, cz, dz, dzi, dź, itp..

4 Uwaga na literę i !!! Litera i: - Może być znakiem graficznym samogłoski ( w pozycji przed spółgłoską) malina (głoski: m – a – l – i – n – a) - może być znakiem miękkości poprzedzającej głoski (w pozycji przed samogłoską) wioska (głoski: w – o – s- k –a)

5 ĆWICZENIA: Wzór: pies litery: P-I-E-S (4) głoski: P – E- S (3) Nieść litery: N –I-E-Ś-Ć (5) głoski: N-E-Ś-Ć (4)

6 SYLABA (inaczej zgłoska) – część wyrazu zawierająca samogłoskę. Rodzaje sylab: - otwarte – zakończone na samogłoskę, np.: pa –ni; mysz – ka. - zamknięte – zakończone na spółgłoskę, np.: war-kot; In-sty-tut

7 PAMIETAJ: - i nie musi tworzyć sylaby - także u nie tworzy sylaby, gdy występuje w połączeniach samogłoskowych Au, Eu w wyrazach obcych, np.: Eu-ro-pa; Au-to-bus. Przyjmuje wówczas cechy litery ł

8 PRZENOSZENIE WYRAZÓW: - dzielimy wyrazy w tym miejscu, w którym kończy się sylaba (jednosylabowych nie dzielimy, np.: dom, kot) - pojedynczą spółgłoskę zawartą miedzy dwiema samogłoskami zawsze przenosimy do następnej linijki: np. Fra – nek, a nie Fran –ek - rozdzielamy zawsze dwie jednakowe spółgłoski, np.: wan-na, pan-na, miek-ko. - grupę spółgłosek albo przenosimy w całości, albo dzielimy w dowolnym miejscu: i-skra lub is-kra; i-gła, Ig-ła

9 BUDOWA NARZĄDÓW MOWY

10

11 Narządy mowy ruchome: -Wiązadła głosowe Decydują o dźwięczności lub bezdźwięczności wymawianej głoski.

12 Narządy mowy ruchome: -Podniebienie miękkie zakończone języczkiem Decydują o nosowości lub ustności głoski.

13 Narządy mowy ruchome: -język Decydują o twardości lub miękkości głoski.

14 Klasyfikacja głosek

15 spółgłoski ustneustne sz, cz, t, g, h, ś, z. DźwięczneDźwięczne b b w w d z dz ż dż ź dź g g l l ł r m m n n TwardeTwarde p, dz, sz, g, ch, d, t. NosoweNosowe m, m', n, n' BezdźwięczneBezdźwięczne p p f f t s c sz cz ś ć k k MiękkieMiękkie ś, ć, dź, ź, k', g'

16 samogłoski ustneustne A, e, i, o, u, y DźwięczneDźwięczne wszystkie TwardeTwarde Cala reszta NosoweNosowe Ą, ę BezdźwięczneBezdźwięczne MiękkieMiękkie i

17 Ćwiczenie: Podane wyrazy podziel na głoski. Dokonaj klasyfikacji każdej z nich. Dworzanin, anglosaski, starożytny, wędzidło, mądrość, hałaśliwy Np.: D - spółgłoska twarda, dźwięczna, ustna O – samogłoska ustna, dźwięczna, twarda

18 Ze względu na stopień zbliżenia narządów mowy Ze względu na stopień zbliżenia narządów mowy a) zwarte (zwarto wybuchowe): b,b`,p,p`,d,t,g,g`,k,k` b) szczelinowe: w,w`,f,f`,z,s,ż,sz,ź,ś,h,h c) zwarto- szczelinowe: dz,c,dż,cz,dź,ć

19 Miejsce artykulacji Miejsce artykulacji wargowe: dwuwargowe (zwarcie obu warg) (p, b, p', b', m, m'), wargowo-zębowe (szczelina między dolną wargą a górnymi zębami) (f, v, f', v'); przedniojęzykowe: przedniojęzykowo-zębowe (zwarcie czubka lub przedniej części języka z zębami lub szczelina między nimi) (t, d, t', d', c,, ć,, s, z, s', z', n, n'), przedniojęzykowodziąsłowe (zwarcie czubka języka lub przedniej części języka z dziąsłami lub szczelina między nimi) ( r, l); środkowojęzykowe silne uwypuklenie środka języka ku palatum, czyli ku podniebieniu twardemu, ze zwarciem, szczeliną lub ich kombinacjami: prepalatalne (uwypuklenie w przedniej części podniebienia) (ś, ź, ć, ), postpalatalne (uwypuklenie w tylnej części podniebienia (k', g', x' ); tylnojęzykowe (welarne) wygięcie tylnej części języka ku podniebieniu miękkiemu (velum), ze zwarciem lub szczeliną (k, g, x, ).

20 UPODOBNIENIA FONETYCZNE

21 ZE WZGLĘDU NA KIERUNEK UPODOBNIENIA upodobnienie wsteczne upodobnienie wsteczne – głoska działa na poprzednią np. prośba – proźba; zszyć – sšyć – ššyć upodobnienie postępowe upodobnienie postępowe – głoska działa na następną np. trzeba – tšeba; krzak – kšak; przygoda – pšygoda

22 Przykład: Tžask tšask (piszemy) (wymawiamy) rz została zamieniona na sz Litera T wypłynęła na następną głoskę RZ, pozbawiła jej dźwięczności Tžask

23 ZE WZGLĘDU NA TO GDZIE NASTĄPIŁO UPODOBNIENIE (MIEJSCE WYSTĘPOWANIA) wewnątrz wyrazowe (śródwyrazowe),wewnątrz wyrazowe (śródwyrazowe), które zachodzą w obrębie jednego wyrazu np. trzeba tšeba międzywyrazowe: międzywyrazowe: które zachodzą miedzy sąsiadującymi wyrazami np. Las duży laz dužy

24 UPODOBNIENIE POD WZGLĘDEM DŹWIĘCZNOŚĆI UbezdźwięcznienieUbezdźwięcznienie utrata dźwięczności Kwitnąć – kfitnąć W F W (głoska dźwięczna) F (głoska bezdźwięczna) UdźwięcznienieUdźwięcznienie nabycie dźwięczności Prośba – proźba Ś Ź Ś (głoska bezdźwięczna) Ź (głoska dźwięczna)

25 Ubezdźwięcznienie na końcu wyrazu Większość spółgłosek dźwięcznych na końcu wyrazu wymawia się bezdźwięcznie Łeb łep Miód miót Lew lef Już jusz

26 Przykłady: Zakładka zakłatka upodobnienie wewnątrzwyrazowe, wsteczne, ubezdźwięcznienie Tak jakby tag jakby Upodobnienie międzywyrazowe, wsteczne, udźwięcznienie


Pobierz ppt "FONETYKA. GŁOSKA, LITERA, SYLABA GŁOSKA – najmniejsza słyszalna i mówiona część wyrazu. LITERA – graficzny znak głoski, najmniejsza pisana część wyrazu."

Podobne prezentacje


Reklamy Google