Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

PRZYGODY JĘZYKA Opracowanie: Edyta Dębek. CEL PREZENTACJI Celem naszej prezentacji jest ukazanie fragmentu dziejów polszczyzny czasów najdawniejszych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "PRZYGODY JĘZYKA Opracowanie: Edyta Dębek. CEL PREZENTACJI Celem naszej prezentacji jest ukazanie fragmentu dziejów polszczyzny czasów najdawniejszych."— Zapis prezentacji:

1 PRZYGODY JĘZYKA Opracowanie: Edyta Dębek

2 CEL PREZENTACJI Celem naszej prezentacji jest ukazanie fragmentu dziejów polszczyzny czasów najdawniejszych oraz uzmysłowienie jej użytkownikom, jak kształt współczesnego języka polskiego zakorzeniony jest w jego przeszłości.

3 PLAN PREZENTACJI Rodowód polszczyzny Rodowód polszczyzny Początki polszczyzny pisanej Początki polszczyzny pisanej Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny

4 RODOWÓD POLSZCZYZNY pol. matka pol. matka ros. mat ros. mat niem. Mutter niem. Mutter ang. mother ang. mother lit. mōte lit. mōte łac. mater łac. mater Dlaczego te słowa są tak podobne?

5 RODOWÓD POLSZCZYZNY Wspólne korzenie Wspólne korzenie Słowo pierwotne Słowo pierwotne polski polski przedpolski przedpolski wspólnosłowiański wspólnosłowiański prasłowiański prasłowiański przedsłowiański przedsłowiański wspólnoarioeuropejski wspólnoarioeuropejski praarioeuropejski praarioeuropejski przedarioeuropejski przedarioeuropejski pomroka dziejów pomroka dziejów

6 wspólnota praindoeuropejska wspólnota prasłowiańska rozpad na grupy językowe zachodniapołudniowawschodnia czeski słowacki górnołużycki dolnołużycki polski serbskochorwacki słoweński bułgarski macedoński wielkoruski białoruski małoruski RODOWÓD POLSZCZYZNY

7 PLAN PREZENTACJI Rodowód polszczyzny Rodowód polszczyzny Początki polszczyzny pisanej Początki polszczyzny pisanej Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny

8 POCZATKI POLSZCZYZNY PISANEJ Człowiek oralny Człowiek typograficzny Słowo to zdarzenieSłowo to metka przedmiotu

9 POCZĄTKI POLSZCZYZNY PISANEJ Trudne Trudne Królowanie łaciny Królowanie łaciny Analfabetyzm Analfabetyzm Wielość dialektów Wielość dialektów Etapami Etapami Pojedyncze słowa polskie w tekstach łacińskich Pojedyncze słowa polskie w tekstach łacińskich Pierwsze zdanie napisane po polsku Pierwsze zdanie napisane po polsku Dłuższe teksty pisane po polsku Dłuższe teksty pisane po polsku Język urzędów Język kościoła Język nauki Język artystów 1136 Bulla Gnieźnieńska 400 polskich nazw 1270 Księga henrykowska Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj. Kazania świetokrzyskie Kazania gnieźnieńskie Roty sądowe

10 POCZĄTKI POLSZCZYZNY PISANEJ alfabet łacinski 23 znaki polszczyzna średniowieczna 45 głosek Do XVI w. brak sensownej koncepcji ortograficznej

11 PLAN PREZENTACJI Rodowód polszczyzny Rodowód polszczyzny Początki polszczyzny pisanej Początki polszczyzny pisanej Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny

12 DAWNE PROCESY FONETYCZNE Piszemy: żaba Mówimy: [żaba] Ale w gwarach: [zaba] Piszemy: rzeka Mówimy: [żeka] W gwarach też: [żeka]

13 DAWNE PROCESY FONETYCZNE Rz to dawne miękkie r rosyjskie rieka rz i ż to dawniej różne głoski rz i ż inaczej się wymawiało Gwary to pamiętają!

14 DAWNE PROCESY FONETYCZNE Ręka: rączka: ręce Noga: nożny: nodze Słuchać: słyszeć Oboczności fleksyjne k: cz: c G: ż: dz Ch: sz Efekt palatalizacji spółgłosek tylnojęzykowych k, g, ch P alatalizacja= zmiękczenie cz, ż, sz, c, dz są historycznie miękkie Pojedyńcze Romantyżmie Pojedyncze romantyzmie

15 DAWNE PROCESY FONETYCZNE wiozę: wieziesz niosę: niesiesz las: lesie Oboczności fleksyjne o: e a: e To efekt przegłosu polskiego IX- XI w. Odstępstwa w Bogurodzicy sławiena, zwolena

16 DAWNE PROCESY FONETYCZNE pies: psa dzień: dnia sen: snu e ruchome Oboczność spółgłosek miękka: twarda pies: psa dzień: dnia To efekt wokalizacji (zaniku) jerów

17 DAWNE PROCESY FONETYCZNE pь-sъ ъ ь-s pь-s pies e ruchome Konsekwencje zaniku jerów miękkość spółgłosek

18 DAWNE PROCESY FONETYCZNE lód: lody naród: narody Oboczność ó: o lo-d ъ lo-dъlōdlōdlòdlòd Konsekwencja zaniku jerów o kreskowane

19 PLAN PREZENTACJI Rodowód polszczyzny Rodowód polszczyzny Początki polszczyzny pisanej Początki polszczyzny pisanej Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Dawne procesy fonetyczne i ich konsekwencje we współczesnej polszczyźnie Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny Ocena postulatu uproszczenia polszczyzny

20 OCENA POSTULATU UPROSZCZENIA POLSZCZYZNY Po co nam trudności ortograficzne? Po co nam trudności ortograficzne? Po co nam kłopoty fleksyjne? Po co nam kłopoty fleksyjne? Po co nam tyle liter? Po co nam tyle liter? Dlaczego mamy obciążać pamięć? Dlaczego mamy obciążać pamięć? Czy nie lepiej mniej i prościej? Czy nie lepiej mniej i prościej?

21 OCENA POSTULATU UPROSZCZENIA POLSZCZYZNY Prościej odmieniać Prościej odmieniać Łatwiejsza ortografia Łatwiejsza ortografia Mniej do zapamiętania Mniej do zapamiętania Z postępem Z postępem Odważnie Odważnie Odcinamy się od korzeni Odcinamy się od korzeni Naród to historia Naród to historia Historia narodu to także historia języka Historia narodu to także historia języka Zwiększenie liczby homonimów Zwiększenie liczby homonimów Trudniej! Głupio!

22 PODSUMOWANIE Polszczyzna należy do rodziny języków słowiańskich, indoeuropejskich Polszczyzna należy do rodziny języków słowiańskich, indoeuropejskich Mowa wyprzedza pismo Mowa wyprzedza pismo Dzisiejsza fleksja i ortografia są efektem dawnych procesów fonetycznych Dzisiejsza fleksja i ortografia są efektem dawnych procesów fonetycznych

23 Bibliografia Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 1985 Z. Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 1985 J. Miodek, ABC polszczyzny, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002 J. Miodek, ABC polszczyzny, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2002 Między tekstami. Język polski Cz.1, praca zbiorowa, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 2001 Między tekstami. Język polski Cz.1, praca zbiorowa, Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, Gdańsk 2001

24 Dziękuję za uwagę Edyta Dębek


Pobierz ppt "PRZYGODY JĘZYKA Opracowanie: Edyta Dębek. CEL PREZENTACJI Celem naszej prezentacji jest ukazanie fragmentu dziejów polszczyzny czasów najdawniejszych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google