Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Podstawy chemioterapii nowotworów Maria Litwiniuk.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Podstawy chemioterapii nowotworów Maria Litwiniuk."— Zapis prezentacji:

1 Podstawy chemioterapii nowotworów Maria Litwiniuk

2 Historia rozwoju chemioterapii nowotworów 1866 – Lissauer zaobserwował regresję objawów u chorych na białaczkę szpikową leczonych roztworem Fowlera (arsenian potasu) 1897 – William Coley zaobserwował ustępowanie objawów białaczkowych pod wpływem infekcji bakteryjnych

3 Historia rozwoju chemioterapii nowotworów lata 40. – chlorowodorek chlormetyny (Gilman i Goodman) 1948 – Farber (aminopteryna) lata 50. – 5-fluorouracil, cyklofosfamid, antybiotyki przeciwnowotworowe 1962 – Barclay wyciąg z kory cisów kalifornijskich 1965 – Rosenbeg pochodne platyny

4 Historia rozwoju chemioterapii nowotworów lata 80. – winorelbina lata 90. – fludarabina, klodrybina, kapecytabina, gemcytabina ostatnie lata – terapie celowane: przeciwciała monoklonalne, leki hamujące angiogenezę, nowe stare – postacie doustne, liposomalne

5 Leki przeciwnowotworowe Wybiórcza toksyczność oparta na różnicach pomiędzy komórkami nowotworowymi i zdrowymi Leki przeciwnowotworowe –śmierć komórki –hamowanie wzrostu komórki –hamowanie różnicowania

6 Cykl komórkowy Różnicowanie komórki komórki CYKL KOMÓRKOWY CZAS Podział komórki Faza G 2 Faza-S replikacja chromosomów Faza G 1

7 Antybiotyki Antymetabolity S (2-6h) G 2 (2-32h) M (0.5-2h) Leki alkilujące G 1 (2- h) G0G0 Alkaloidy vinka Inhibitory mitozy Taksoidy Miejsce działania leków Cell cycle levelCell cycle levelCell cycle levelCell cycle level

8 Cytostatyki Pochodne iperytu azotowego (cyklofosfamid, melfalan) Pochodne nitrozomocznika (karmustyna, lomustyna) Inne leki alkilujace (prokarbazyna, busulfan, dakarbazyna) Leki alkilujące

9 Leki alkilujące - mechanizm działania Tworzenie wiązań chemicznych z grupami aminowymi, karboksylowymi i fosforanowymi Alkilują: DNA, RNA, białka Działają na komórkę niezależnie od fazy cyklu komórkowego

10 Antracykliny (doxorubicyna, daunorubicyna, epirubicyna, idarubicyna) Mitomycyna C Bleomycyna Daktynomyna Plicamycyna Antybiotyki cytostatyczne Antybiotyki cytostatyczne

11 Antybiotyki cytostatyczne mechanizm działania Tworzenie dodatkowych, nieprawidłowych wiązań pomiędzy zasadami azotowymi nici DNA, co powoduje zaburzenia syntezy DNA i RNA Inne mechanizmy –tworzenie wolnych rodników, które uszkadzają DNA –chelatowanie ważnych metali –hamowanie topoizomerazy I i II

12 Antymetabolity - mechanizm działania Strukturalne analogi naturalnych metabolitów syntezy DNA i RNA Wbudowywanie w miejsce prawidłowych metabolitów Konkurencyjne przyłączanie do miejsc regulatorowych lub katalitycznych enzymów kluczowych dla syntezy DNA i RNA

13 Antymetabolity Analogi kwasu foliowego (metotreksat) Analogi puryn (fludarabina, merkaptopuryna, tioguanina) Analogi pirymidyn (fluorouracil, cytarabina, gemcytabina, kapecytabina) Chiao J, et al. Current Cancer Therapetuics. 3rd ed. 1998;50-66.

14 Leki działające na wrzeciono mitotyczne Alkaloidy barwinka różowatego (winkrystyna, winblastyna, winorelbina) Taksoidy.

15 Inhibitory topoizomerazy Pochodne podofilotoksynowe (etopozyd, tenipozyd) Pochodne kamptotecyny (topotecan, irinotecan).

16 Zasady konstruowania schematów wielolekowych Wszystkie leki zastosowane w schemacie muszą być skuteczne w monoterapii Leki doustne – szczególnie wtedy, gdy pożądany jest długi czas trwania cyklu leczniczego Pożądane działania synergistyczne pomiędzy lekami Leki powinny niszczyć komórkę nowotworową na drodze różnych mechanizmów i nie wywoływać oporności krzyżowej Działania toksyczne nie powinny się nakładać w czasie i nie powinny dotyczyć tych samych narządów

17 Wzrost aktywności Różne mechanizmy działania Działania niepożądane Różna oporność Aktywność Bezpie-czeństwo Leczenie wielolekowe

18 Drogi podawania cytostatyków Infuzje dożylne – podawanie cytostatyków do żył obwodowych bądź centralnych po założeniu cewników typu Port, większość leków jest podawana tą drogą Podawanie dotętnicze np. podawanie leków do tętnicy wątrobowej w przypadku przerzutów do wątroby

19 Drogi podawania cytostatyków Perfuzja – z zastosowaniem oksydatora często w warunkach hipertermii np. w przypadku przerzutów czerniaka in transit do tkanek miękkich kończyn Leczenie dokanałowe – przy zajęciu opon mózgowo- rdzeniowych lub profilaktyka CUN Leczenie dojamowe – jama opłucnej, jama otrzewnowa Leczenie doguzowe – rzadko, z biologicznymi modulatorami odpowiedzi

20 Chemioterapia doustna Najlepiej akceptowana przez pacjentów Tylko nieliczne leki mają postać doustną cyklofosfamid metotrexat kapecytabina vinorelbina

21 Wskazania do stosowania cytostatyków Chemioterapia jako radykalne leczenie wyłączne Chemioterapia jako leczenie uzupełniające inne metody leczenia onkologicznego (chemioterapia uzupełniająca, chemioterapia adjuwantowa) Chemioterapia poprzedzająca inne formy leczenia onkologicznego (chemioterapia indukcyjna, wstępna, neoadjuwantowa) Chemioterapia stosowana jednoczasowo z innymi formami leczenia Chemioterapia paliatywna

22 Chemioterapia jako radykalne leczenie wyłączne Stosowana w nowotworach chemiowrażliwych, o wysokiej frakcji wzrostowej Standard w leczeniu białaczek, chłoniaków, niektórych nowotworów wieku dziecięcego, niektórych nowotworów zarodkowych np. chorioncarcinoma

23 Chemioterapia indukcyjna Leczenie przedoperacyjno-indukcyjne w chemiowrażliwych nowotworach w zaawansowaniu lokoregionalnym, które nie gwarantuje radykalizmu operacyjnego Może również zmniejszać ryzyko rozsiewu niszcząc mikroprzerzuty Pozwala obiektywnie ocenić skuteczność chemioterapii – zmniejszenie masy guza, martwica w badaniu histopatologicznym

24 Chemioterapia indukcyjna w raku piersi Regresje u 50-90% pacjentek Całkowita remisja 10-20% U większości pacjentek możliwe jest wykonanie operacji, u niektórych możliwe jest wykonanie zabiegu oszczędzającego Leczenie indukcyjne umożliwia ocenę skuteczności chemioterapii

25 Chemioterapia jako leczenie uzupełniające Najczęściej stosowana po radykalnym zabiegu operacyjnym w celu zniszczenia potencjalnych mikroprzerzutów Udowodniona skuteczność w postaci wydłużenia czasu przeżycia i czasu przeżycia wolnego od choroby w leczeniu: raka piersi, raka jelita grubego, raka jajnika, nowotworach zarodkowych i niektórych nowotworach wieku dziecięcego

26 Chemioterapia uzupełniająca w leczeniu raka piersi Zastosowanie chemioterapii uzupełniającej –zmniejszenie ryzyka wznowy o 28% –zmniejszenie ryzyka zgonu o 17% U pacjentek z przerzutami do węzłów -zmniejszenie ryzyka wznowy o 30% (młode 36%) -Zmniejszenie ryzyka zgonu o 18% (młode 25%)

27 Chemioterapia stosowana jednoczasowo z innymi formami leczenia W przypadku radioterapii działanie radiouczulające cytostatyku zwiększa odsetek i stopień uszkodzenia komórek nowotworowych pod wpływem promieniowania jonizującego, a działanie systemowe zmniejsza prawdopodobieństwo rozsiewu choroby Leczenie stosowane w leczeniu raka szyjki macicy, w płaskonabłonkowym raku odbytu i rakach płaskonabłonkowych regionu głowy i szyi

28 Chemioterapia paliatywna stosowana w przypadku rozsianej choroby w celu zlikwidowania dolegliwości i poprawy jakości życia w niektórych nowotworach możliwe jest wydłużenie całkowitego czasu przeżycia

29 Chemioterapia w leczeniu zaawansowanego raka piersi Remisja u 40-65% pacjentek 10-15% remisji całkowitych Mediana czasu remisji 5-13 miesięcy Mediana czasu przeżycia chorych odpowiadających na leczenie miesięcy Raczej leczenie wielolekowe Leczenie ma charakter paliatywny Ważna jakość życia

30 Śluzówki Nudności/wymioty Biegunki Zap. pęcherza Bezpłodność Myalgia Neuropatia Wypadanie włosów Zwłóknienie płuc Kardiotoksyczność Działanie miejscowe Nefrotoksyczność Mielosupresja Zapalenie żył Objawy uboczne chemioterapii

31 Objawy niepożądane leczenia chemicznego Uszkodzenie szpiku Nudności i wymioty- deksametazon 8-12 mg iv, metoklopramid 4mg/kg iv antagoniści receptorów serotoninowych: ondansetron (Zofran, Atossa), tropisetron (Navoban) Uszkodzenia mięśnia sercowego – w skrajnej formie zastoinowa niewydolność krążenia, kontrolować EKG i LVEF, nie przekraczać zalecanych dawek kumulacyjnych, preparat działający ochronnie- deksrazoksan (Cardioxane)

32 Leki cytostatyczne powodujące uszkodzenie szpiku Lek Stopieńnadir (dni)Poprawa Alkaloidy I – II4 – 67 – 21 Antracykliny III6 – 1321 – 24 Busulfan III11 – 3024 – 54 Pochodne nitrozomocznika III26 – 6025 – 85 Cisplatyna I1421 Metotrexat III7 – 1414 – 21

33 Czynniki wzrostowe układu krwiotwórczego Czynniki wzrostowe układu krwiotwórczego 1. Czynniki pobudzające granulopoezę -stymulujące kolonie granulocytarne G-CSF -stymulujące kolonie granulocytarno – monocytarne GM-CSF 2. Erytropoetyna (EPO) 3. Cytokiny stymulujące trombocytopoezę -interleukina – 11 (IL-11) -trombopoetyna (TPO)

34 Działanie pulmonotoksyczne Bleomycyna – 2% śródmiąższowe zwłókniające zapalenie pęcherzyków –kaszel, duszność, sinica, 1-3 miesiące po leczeniu Mitomycyna Karmustyna Busulfan – po leczeniu długotrwałym Metotrexat w dużych dawkach

35 Działanie pulmonotoksyczne Bleomycyna – 2% śródmięższowe zwłókniające zapalenie pęcherzyków –kaszel, duszność, sinica, 1-3 miesiące po leczeniu Mitomycyna Karmustyna Busulfan – po leczeniu długotrwałym Metotrexat w dużych dawkach

36 Działanie hepatotoksyczne metotrexat pochodne nitrozomocznika asparaginaza

37 Działanie neurotoksyczne Alkaloidy barwinka – polineuropatia obwodowa Cisplatyna – neuropatia czuciowa, uszkodzenie słuchu Fluorouracyl – objawy móżdżkowe Vinorelbina – neuropatie obwodowe, niedrożność porażenna jelit

38 Inne działania uboczne Działanie teratogenne Działanie rakotwórcze Uszkodzenie gonad Uszkodzenie wzroku

39 Inne działania uboczne Zespół stopa - ręka

40

41 Adapted from World Health Organization, Remisja całkowita Ocena odpowiedzi na leczenie GuzWęzłyPrzerzuty Ustąpienie wszystkich zmian klinicznych, radiologicznych i innych Leczenie

42 Leczenie Zmnieszenie iloczynu 2 wymiarów guza conajmniej o 50% Ocena odpowiedzi na leczenie Częściowa remisja Adapted from World Health Organization, 1980.

43 Wzrost rozmiaru guza (iloczyn 2 wymiarów) co najmniej o 25% lub pojawienie się nowej zmiany Ocena odpowiedzi na leczenie Progresja choroby Adapted from World Health Organization, Leczenie


Pobierz ppt "Podstawy chemioterapii nowotworów Maria Litwiniuk."

Podobne prezentacje


Reklamy Google