Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Biologia molekularna roślin 2008/2009. Program Podstawowe koncepcje i metodologia biologii molekularnej roślin. Rośliny modelowe. Genetyka klasyczna (forward.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Biologia molekularna roślin 2008/2009. Program Podstawowe koncepcje i metodologia biologii molekularnej roślin. Rośliny modelowe. Genetyka klasyczna (forward."— Zapis prezentacji:

1 Biologia molekularna roślin 2008/2009

2 Program Podstawowe koncepcje i metodologia biologii molekularnej roślin. Rośliny modelowe. Genetyka klasyczna (forward genetics) i odwrotna genetyka (reverse genetics) w analizie funkcji genów u roślin – analiza na przykładach. Genomika roślin: kompletne sekwencja, struktura i ewolucja genomów roślinnych. Współczesne metody po-genomiczne: transkryptomika (mikromacierze DNA), proteomika (analiza białek za pomocą spektrometrii mas), inne – omiki. Transkrypcja genów jądrowych u roślin i jej regulacja: zjawisko RNAi (interferencja RNA), chromatyna i dziedziczenie epigenetyczne. Organizacja i regulacja ekspresji genów organellarnych. Stres, fitohormony i transdukcja sygnałów u roślin. Genetyczna regulacja rozwoju embrionalnego i procesu kwitnienia. Współczesna biotechnologia roślin a etyka.

3 Wykład 1 Podstawowe koncepcje i metodologia biologii molekularnej roślin

4 Cykl życia

5 Centralny dogmat biologii molekularnej- idea DNA RNA BIAŁKO TranskrypcjaTranslacja Orga nizm

6 Centralny dogmat-realizacja W organizmach informacja przepływa od DNA (kwasów nukleinowych) do białek, nigdy odwrotnie.

7 Centralny Dogmat (CD) w komórce CD stwierdza, że informacja zawarta w genach (DNA) przyjmuje ostatecznie fizyczną postać fenotypu (białka). Organelle roślinne są zarówno pochodzenia eukarotycznego (jądro), jak i prokariotycznego (chloroplasty, mitochondria). Chloroplasty i mitochondria, podobnie jak DNA, zawierają DNA. Zasada CD jest realizowana we wszystkich organellach. Odwrotna transkrypcja nie występuje w chloroplastach i w mitochondriach. W mitochondriach roślinnych występuje edytowanie mRNA.

8 Elementy budowy DNA Składniki DNA: deoksyryboza (oznaczenie atomów C: 1-5); fosforan (uczestniczy w wiązaniu: deoksy-5-P-3- deoksy); zasada azotowa: A,T,G,C – dołączona do C-1 deoksyrybozy.

9 Schemat budowy nici DNA Łańcuch utrzymywany przez wiązania 3-5 fosfodiestrowe tworzy szkielet cząsteczki 3 5'

10 Polarność nici DNA Na jednym końcu nici DNA występuje wolna grupa C3-OH (3 koniec) a na drugim – C5-OH (5 koniec).

11 Zasada budowy DNA DNA jest dwuniciowy; ten typ budowy cząsteczki umożliwia zjawisko komplementacji. W dwuniciowym DNA naprzeciwległe (antyrównoległe) nici mają przeciwną polarność (3-5 vs. 5-3). Cząsteczka jest stabilizowana przez wiązania wodorowe miedzy zasadami i wiązania hydrofobowe pomiędzy równolegle nad sobą ułożonymi płaszczyznami zasad (stacking).

12 A-T

13 G-C

14 DNA: struktura formy B

15 DNA: widok z góry

16 Geometria DNA w formie B 1.9 nm

17 Przyczyna różnic w wielkości rowków w DNA

18 Rowki i stacking (ułożenie warstwowe) zasad w DNA

19 Ułożenie w sąsiadujących parach zasad

20 Różne formy DNA

21 Formy DNA - parametry DNA opisany przez W-C – w formie B. Obecnie wiadomo, że DNA może występować także w innych formach. Główna różnica między formami: kierunek skręcenia helisy A, B, C – helisa prawoskrętna Z – helisa lewoskrętna (występuje in vitro w wysokim stężeniu soli) W komórce – głównie forma B. Forma Z może istnieć w warunkach niskiego stężenia soli (w komórce), gdy w DNA występują naprzemienne ciągi puryn i pirymidyn, np. poli-GC lub poli- AT, lub 5-metylo- cytozyna. A 11.0 zasad/skręt śr. 23A B 10.0 zasad/skręt, śr. 19A C 9,3 zasad/skręt, śr 19A Z 12.0 zasad/skręt, śr. 18A

22 DNA w formie B i DNA w formie Z

23 Replikacja DNA Reakcja: dATP, dCTP, dGTP, dTTP -> Polimer DNA + PPi (PPi + H 2 0 -> hydroliza pirofosforanu napędza reakcję) Wymagane: Enzym – polimeraza DNA, matryca DNA, Mg ++, primer

24 Synteza DNA Mechanizm: 3-OH cząsteczki cukru atakuje 5 fosforan w trifosfodeoksynuklozydzie. Każdy kolejny nukleotyd dodawany jest do 3 końca kwasu nukleinowego. Reakcja związana jest z ukierunkowaną 5->3 aktywnością polimerazy DNA

25 Kierunek syntezy nici DNA Nić DNA rośnie zawsze w kierunku 5 -> 3.

26 Enzymologia replikacji DNA - I Większość danych o syntezie DNA z badania bakterii. U bakterii dwie ważne polimerazy DNA: I i III. DNA polimerazy wymagają primera w postaci fragmentu nici polinukleotydowej, nie potrafią tworzyć nici od zera. W celu rozpoczęcia nici od zera polimeraza RNA (primaza) sytntetyzuje primer RNA (RNA polimeraza sama nie wymaga primera). W wypadku wydłużania nici DNA, istniejąca nić służy jako primer. DNA polimerazy I i III mają aktywność 3->5 egzonukleazy (tj.w kierunku przeciwnym do kierunku polimeryzacji) zdolną do niszczenia nowo zsyntetyzowanej nici (tzw. proofreading) w celu naprawy błędnie włączonych nukleotydów. Problemy w trakcie replikacji: gdzie zacząć (origin), rozwinięcie helisy i stabilizacja rozwinięcia (rep protein, helikaza II), wytworzenie primera, synteza DNA, uwolnienie nowych łańcuchów, topologia.

27 Enzymologia replikacji DNA - II Nić prowadząca – początek syntezy DNA, synteza bez problemów 5->3. U eukariontów: DNA polimeraza δ (delta) Nić opóźniona – primaza wiąże się do sekwencji na nici opóźnionej, odsłoniętym przez białko rep, i syntetyzuje fragment RNA – primer dla nowej cząsteczki polimerazy DNA (u eukariontów Polimeraza ε (epsilon). Primaza przesuwa się wzdłuż nici opóźnionej i powtórnie zaczyna syntezę RNA. W rezultacie, nić składa się z serii krótkich fragmentów DNA, każdy z primerem RNA na 5 końcu. Są to tzw. fragmenty Okazaki.

28 Replikacja DNA Replikacja nici prowadzącej i nici opóźnionej przebiega niejednakowo. delta epsilon AT-bogata sekwencja origin

29 Telomeraza: replikacja końców cząsteczek DNA Problem: na końcu nici opóźnionej nie ma miejsca na syntezę primera RNA Rozwiązanie: wydłużyć nić opóźniną

30 Efekt telomerazy

31 Mechanizm działania telomerazy

32 Informacja w DNA

33 Replikacja i mutacje Mutacje są utrwalane w trakcie replikacji

34 Chromosomy

35 Chromosomy Arabidopsis thaliana - wygląd w komórce

36 Chromosomy Arabidopsis thaliana schemat organizacji

37 Hierarchiczna organizacja chromosomów

38 Schemat nukleosomu

39 Chromatyna – względne upakowanie DNA

40 Zasada sekwencjonowania

41 Wydruk z sekwenatora

42 Reakcja PCR

43 PCR i sekwencjonowanie

44 Geny w chromosomach

45 Sekwencjonowanie chromosomu

46 Mapa genowa fragmentu chromosomu Arabidopsis

47 Transkrypcja i translacja

48 Rodzaje RNA - I tRNA – [Przenośnikowy, transportujący], mały ( nukleotydów), przenosi aktywowane aminokwasy do rybosomu, długożyjący (stabilny). rRNA – [Rybosomowy], tworzy (wraz z białkami) rybosomy. Jeden z rRNA jest katalizatorem tworzenia wiązania peptydowego (rybozymem). Różne rodzaje i wielkość (4700 – 120 zasad). rRNA eukariontów i prokariontów zasadniczo się różnią. Długożyjący (stabilny) mRNA –[Matrycowy, Informacyjny], nośnik przepisanej z DNA informacji o sekwencji aminokwasów w białku. Ma cechy umożliwiające przyłączanie się do rybosomów i udział w syntezie białka. Wielkość zależna od wielkości kodowanego polipeptytdu. Zróżnicowana trwałość, raczej mało stabilny.

49 Rodzaje RNA - II Niekodujace RNA (ncRNA) – nie zaangażowane bezpośrednio w syntezę białka. Biorą udział w wielu innych procesach komórkowych, jak: regulacja transkrypcji, replikacji DNA, obróbki i modyfikacji innych cząsteczek RNA (transkryptów). Długość od 21 do > nukleotydów, w zależności od rodzaju i funkcji Przykłady: XIST RNA – inaktywuje jeden z dwóch chromosomów X u samic; snRNA – obróbka dużych prekursorów RNA w jądrze; snoRNA – udział w tworzeniu rybosomów i telomerów; miRNA – udział w regulacji ekspresji mRNA; siRNA – małe RNA, wiążą się do komplementarnych sekwencji RNA znacząc je w ten sposób dla systemu niszczącego (endonukleazy RNA).

50 tRNA-Phe z drożdży

51 Rybosom – struktura krystaliczna (na zielono – miejsce katalityczne w rRNA)

52 Rybosom prokariotyczny

53 Rybosom eukariotyczny

54 Rybosomy u pro- i eukariontów

55 Cechy mRNA Różnią się u pro- i eukariontów. Zawierają rejony nie kodujące białka (5- i 3 UTR – untranslated regions). Zawierają sygnał startu translacji, zwykle kodon AUG. Nazewnictwo sekwencji: upstream-, downstream- względem AUG, ponieważ synteza białka biegnie w kierunku 5->3. Prokariotyczny mRNA ma upstream bogatą w puryny sekwencje konsensusową Shine-Delgano (SD), umożliwiającą przyłączenie do rybosomu (parowanie z 16S rRNA). Eukariotyczny mRNA ma specjalne sekwencje na każdym z końców. 5 UTR zawiera 5CAP złożony z m7Gppp->5O – za nim niekiedy jeden, dwa nukleotydy z grupą metylową na rybozie. Dalej 5UTR (30-kilkaset nukleotydów), często ze strukturą II-rzędową. 3UTR ( nukleotydów), struktura II-rzędowa, za nim ogon poliA ( nukleotydów).

56 Budowa mRNA

57 Powstawanie mRNA u eukariontów via splicing

58 RNA w transkrypcji i translacji

59 Polimerazy RNA u Eukariota Polimeraza Produkt Lokalizacja promotora RNA Pol I rRNA przed startem RNA Pol II mRNA przed startem RNA Pol III tRNA, 5S RNA za startem

60 Struktura przestrzenna polimeraz RNA: eukariotycznej (RNA Pol-II) i prokariotycznej

61 Inicjacja transkrypcji u Eukaryota Dwie klasy sekwencji cis-regulatorowych: promotory i enhancery. Promotory – zbudowane modułowo z tzw. elementów promotorowych, tj. krótkich konserwowanych sekwencji DNA występujących w różnych kombinacjach, w odległości około 200 pz od miejsca startu transkrypcji.. Elementy promotorowe są rozpoznawane przez dodatnie regulatory działające w trans, zwane CZYNNIKAMI TRANSKRYPCYJNYMI (TF). Każdy TF musi mieć dwie domeny: DNA-Binding Domain (DBD) wiążącą się do specyficznej sekwencji i Activating Domain (AD), rozpoznająca specyficznie białko. Enhancery – zbudowane modułowo, podobnie jak promotory Rozpoznawane przez dodatnie regulatory typu TF, działające w trans Mogą być zlokalizowane tysiące pz przed lub za miejscem startu transkrypcji, a także wewnątrz genu.

62 Inicjacja Pol II Wszystkie kompleksy pre-inicjacyjne zawierają TBP (TATA-Binding protein) TBP oddziałuje z Pol II i umożliwia jej przyłączenie się do DNA Konserwowane sekwencje w promotorach pol II: TATA Box (ATATAAA); CAAT Box (GGCCAATCT); GC Box (GGGCGG); Oktamer (ATTTGCAT) Żadna z konserwowanych sekwencji nie jest niezbędna

63 Podstawowy aparat transkrypcyjny (basal transcription elements)

64 Elementy regulacji transkrypcji u Eukariota

65 Funkcja enhancerów w regulacji transkrypcji

66 Palce cynkowe - element struktury białka rozpoznający sekwencje DNA, występuje w wielu czynnikach transkrypcyjnych (TF)

67 Palce cynkowe – oddziaływanie z DNA

68 Czynnik transkrypcyjny z motywem H-T-H (helix-turn-helix)

69 Budowa suwaka leucynowego

70 Suwak leucynowy (Leucine zipper)

71 Elementy warunkujące dostępność DNA dla czynników transkrypcyjnych


Pobierz ppt "Biologia molekularna roślin 2008/2009. Program Podstawowe koncepcje i metodologia biologii molekularnej roślin. Rośliny modelowe. Genetyka klasyczna (forward."

Podobne prezentacje


Reklamy Google