Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Vitalii Dugaev Katedra Fizyki Politechnika Rzeszowska Semestr letni, rok 2013/2014 FIZYKA CIAŁA STAŁEGO.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Vitalii Dugaev Katedra Fizyki Politechnika Rzeszowska Semestr letni, rok 2013/2014 FIZYKA CIAŁA STAŁEGO."— Zapis prezentacji:

1 Vitalii Dugaev Katedra Fizyki Politechnika Rzeszowska Semestr letni, rok 2013/2014 FIZYKA CIAŁA STAŁEGO

2 Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 1 C. Kittel. Wstęp do fizyki ciała stałego. PWN, 1999 N.W. Ashcroft, N.D. Mermin. Fizyka ciała stałego. PWN, 1986 J.M. Ziman. Principles of the theory of solids. Cambridge, 1964 C. Kittel. Kwantowa fizyka ciała stałego. PWN, 1974 R.E. Peierls. Quantum theory of solids. Oxford, 1956

3 STRUKTURA KRYSTALICZNA Kryształy sa uporządkowanym okresowo w przestrzeni trójwymiarowej zbiorem atomów W 1912 r. Laue złożył pracę pt. Efekty interferencyjne promieni rentgenowskich – omawia podstawy teorii dyfrakcji promieni rentgenowskich na periodycznie uporządkowanych atomach Pierwsze określenie struktury kryształu na podstawie analizy obrazu dyfrakcyjnego: W. Bragg (1913) Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 2

4 Periodyczne uporządkowanie atomów Idealny kryształ tworzy się przez nieskończenie regularne powtarzanie się w przestrzeni identycznych elementów strukturalnych o kształcie równoległościanów W najprostszych kryształach jak miedź, złoto i metali alkaliczne jednostką strukturalną jest pojedynczy atom Na ogół jednostka strukturalna zawiera kilka atomów lub cząsteczek Strukturę wszystkich kryształów opisujemy na podstawie modelu pojedynczej sieci periodycznej, zawierającej grupy atomów związaną z każdym węzłem sieci lub umieszczoną w każdym podstawowym równoległościanie. Tę grupę atomów nazywamy bazą Baza jest elementem kryształu powtarzającym sią w przestrzeni Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 3

5 Wektory translacji kryształu i sieci krystalicznej Doskonały kryształ składa się z uporządkowanych atomów w sieci krystalicznej opisanej przez trzy podstawowe wektory translacji a, b, c gdzie n 1, n 2, n 3 są dowolnymi liczbami całkowitymi Zbiór punktów r określonych taką zależnością dla wszystkich wartości licz całkowitych n 1, n 2, n 3 definiuje sieć krystaliczną Sieć jest regularnym i periodycznym układem punktów w przestrzeni Sieć i wektory translacji a, b, c nazywamy prostymi, jeśli dowolne dwa punkty r, r, z których układ atomów wygląda zawsze tak samo, spełniają (1) w wypadku odpowiednio dobranych liczb całkowitych n 1, n 2, n 3 (1) Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 4

6 Osie krystaliczne a,b,c wyznaczają przyległe do siebie krawędzie równościanu Jeśli węzły sieci znajdują się tylko w narożach równościanu, to mówimy o prostym równoległościanie Przekształcenie translacji sieci lub przekształcenie translacji kryształu definiuje się jako przesunięcie równoległe kryształu względem siebie o wektor translacji kryształu Wektor T łączy dwa dowolne węzły sieci Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 5

7 Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 6

8 sieć przestrzenna baza zawierająca dwa różne jony struktura krystaliczna Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 7

9 Przekształcenia symetrii Jednym z przekształceń symetrii są przekształcenia translacji kryształu Przekształcenia symetrii związane z obrotem i odbiciem są nazwane przekształceniami względem punktu Mogą być jeszcze przekształcenia złożone, wynikłe z połączenia przekształcenia względem punktu z translacjami Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 8

10 Komórka prosta sieci Równoległościan opisany przez wektory a, b, c nazywamy komórką prostą, która jest jednym z typów komórki elementarnej Komórka elementarna stanowi przestrzeń powstałą z przekształceń translacji kryształu Komórka prosta stanowi najmniejszą jednostkę objętości komórki elementarnej Jeden węzeł sieci przypada na jedną komórkę prostą Liczba atomów w komórce prostej jest określona liczba atomów w bazie Objętość komórki prostej Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 9

11 4 nie jest komórką prostą Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 10

12 Komórka prosta w trójwymiarowej sieci przestrzennej Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 11

13 Komórka prosta Wignera-Seitza Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 12

14 Podstawowe rodzaje sieci Przykład przekształcenia symetrii: obrót wokół osi – sieć się nie zmienia, jeśli stosujemy obrót wokół jedno-, dwu-, trzy-, cztero- i sześciokrotnych osi symetrii (2π, 2π/2, 2π/3, 2π/4, 2π/6) i jeśli pomnożymy obroty przez liczbę całkowitą Osie obrotu są oznaczone symbolami 1, 2, 3, 4 i 6 Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 13

15 Może zachodzić także odbicie zwierciadlane względem płaszczyzny przechodzącej przez węzeł sieci Grupa punktowa sieci jest określona jako zbiór przekształceń symetrii, które nie zmieniają sieci, gdy zastosujemy obrót wokół punktu Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 14

16 Płaszczyzny symetrii sześcianu Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 15

17 trzy czterokrotne osi sześcianu cztery trzykrotne osi sześcianu sześć dwukrotnych osi sześcianu Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 16

18 Trójwymiarowe rodzaje sieci W przypadku trzech wymiarów symetria grup punktowych wymaga 14 różnych rodzajów sieci 14 rodzajów sieci zostało w sposób umowny podzielono na siedem układów, odpowiednio do siedmiu rodzajów umownych komórek elementarnych: trójskośny, jednoskośny, rombowy, tetragonalny, regularny, romboedryczny i heksagonalny Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 17

19 Czternaście sieci Bravaisgo (sieci przestrzennych) regularna P regularna Iregularna Ftetragonalna Ptetragonalna I rombowa Prombowa Crombowa Irombowa F jednoskośna P jednoskośna Ctrójskośna P romboedrycznaheksagonalna P Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 18

20 Układ Trójskośny Jednoskośny Rombowy Tetragonalny Regularny Romboedryczny Heksagonalny Liczba sieci w układzie Symbole sieci Parametry sieciowe komórki elementarnej Czternaście rodzaje sieci trójwymiarowych Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 19

21 Położenie i orientacja płaszczyzn w krysztale Orientację płaszczyzny można określic przy pomocy wskaźników Millera W celu określenia wskaźników Millera należy: - znaleźć punkty przecięcia trzech osi a, b, c wyrażone w stałych sieci - odwrotność powyższych liczb sprowadzić do najmniejszych trzech liczb całkowitych mających wspólny mianownik - wynik należy podać w nawiasach (hkl) Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 20

22 Wskaźniki dotyczące kierunku w krysztale są wyrażane przy pomocy zbioru najmniejszych liczb całkowitych, mających te same stosunki jako składowe wektora w danym kierunku odniesione do wektorów osiowych Liczby całkowite pisane są w nawiasach kwadratowych [hkl] Osi x w krysztale regularnym odpowiada kierunek [100], osi y – kierunek [010] Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 21

23 Wskażniki Millera ważniejszych płaszczyzn kryształu układu regularnego Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 22

24 Położenie w komórce elementarnej Położenie punktów w komórce elementarnej jest określone przy pomocy współrzędnych u, v, w określających położenie atomów, przy czym każda współrzędna stanowi część długości osi a, b, c w kierunku danej współrzędnej, przyjmując początek układu w narożach komórki elementarnej Współrzędne punktu środkowego komórki są więc ½ ½ ½, natomiast położenie punktów w środkach ścian: ½ ½ 0, 0 ½ ½, ½ 0 ½ Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 23

25 Struktura krystaliczna chlorku sodu Proste struktury krystaliczne Sieć Bravaisgo jest siecią regularną centrowana powierzchniowo Baza zawiera jeden atom Na i jeden atom Cl W elementarnym sześcianie znajdują się 4 cząsteczki NaCl, których atomy zajmują pozycję: Na: 0 0 0, ½ ½ 0, ½ o ½, o ½ ½ Cl: ½ ½ ½, 0 0 ½, 0 ½ 0, ½ 0 0 Każdy atom jednego rodzaju ma w swoim najbliższym otoczeniu 6 atomów innego rodzaju Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 24 NaCl

26 Struktura krystaliczna chlorku cezu Sieć przestrzenna jest prostą siecią regularną W komórce elementarnej znajduje się jedna cząsteczka z atomem w położeniach centrowanych przestrzennie: Cs: Cl: ½ ½ ½ Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 25 CsCl

27 Struktura heksagonalna o najgęstszym upakowaniu A 3 Sieć przestrzenna jest prostą siecią heksagonalną, mającej dwa takie same atomy w każdym węźle sieci Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 26

28 Struktura diamentu Sieć przestrzenna diamentu jest siecią regularną powierzchniowo centrowaną Prosta baza zawiera dwa takie same atomy w położeniach 0 0 0, ¼ ¼ ¼ Struktura krystaliczna diamentu, przedstawiająca wiązania w konfiguracji tetraedrycznej Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 27

29 Regularna struktura siarczku cynku pokrywa się ze strukturą diamentu wówczas, gdy atomy Zn umieszczony są na jednej sieci A 1, a atomy S na drugiej sieci A 1 ZnS Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 28

30 Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 29 DYFRAKCJA NA KRYSZTAŁACH I SIEĆ ODWROTNA

31 Fizyka Ciała Stałego, Lekcja 1 Strona 30 Prawo Bragga Strukturę krystaliczną badamy przy pomocy dyfrakcji fotonów, neutronów, a rzadziej elektronów Proste wyjaśnienie obserwowanych kątów wiązki ugiętej na krysztale przedstawił W. L. Bragg w 1913 r. Interferencja promieniowania odbitego od kolejnych płaszczyzn nastapi wówczas, gdy różnica dróg będzie liczbą całkowitą n długości fali λ Prawo Bragga jest wynikiem okresowości sieci przestrzennej


Pobierz ppt "Vitalii Dugaev Katedra Fizyki Politechnika Rzeszowska Semestr letni, rok 2013/2014 FIZYKA CIAŁA STAŁEGO."

Podobne prezentacje


Reklamy Google