Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pojęcia podstawowe. Proces karny to… Zespół prawnie uregulowanych czynności, których celem jest wykrycie przestępstwa i jego sprawcy, osądzenie go za.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Pojęcia podstawowe. Proces karny to… Zespół prawnie uregulowanych czynności, których celem jest wykrycie przestępstwa i jego sprawcy, osądzenie go za."— Zapis prezentacji:

1 Pojęcia podstawowe

2 Proces karny to… Zespół prawnie uregulowanych czynności, których celem jest wykrycie przestępstwa i jego sprawcy, osądzenie go za to przestępstwo i ewentualne wykonanie kary, środków karnych, środków kompensacyjnych, środków zabezpieczających i innych form reakcji prawnokarnej. Por. S. Waltoś, P. Hofmański, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2013, s. 20

3 Źródła prawa Postępowanie karne to nie tylko kodeks postępowania karnego! Ważne ustawy pozakodeksowe to m.in.: - z 25 czerwca 1997 r. o świadku koronnym - z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tzw. skarga na przewlekłość) - z 28 listopada o 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka

4 Znaczenie Konstytucji w procesie karnym Konstytucja wyznacza podstawowe reguły procesu karnego, zwłaszcza te dotyczące gwarancji procesowych. Wywiera wpływ na naczelne zasady procesowe (domniemania niewinności, jawności, prawa do obrony, bezpośredniości, dwuinstancyjności), prawa i wolności uczestników postępowania (wyznacza standardy zachowań oraz dopuszczalne ograniczenia praw procesowych, stosowanie środków zapobiegawczych), standardy rzetelności postępowania (bezstronność sędziego, prawo do środka odwoławczego, udział w rozpoznaniu sprawy, publiczność wyroków sądowych) Por. P. Wiliński, Proces karny w świetle Konstytucji, Warszawa 2011, s. 20 – 22.

5 Znaczenie Konstytucji w procesie karnym Szczególnie ważne w procesie karnym są przepisy regulujące prawa, wolności i obowiązki człowieka i obywatela (rozdział III Konstytucji) ! Art. 45 ust. 1 – bardzo ważne! Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd

6 Standardy międzynarodowe Oprócz Konstytucji w procesie karnym należy brać pod uwagę konwencje międzynarodowe w szczególności – MPPOiP, EKPC i KPP. Por. w szczególności: art. 14 MPPOiP, art. 5 i 6 EKPC, art. 47 KPP

7 art. 6 ust. 1 i 2 EKPC 1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone w całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości. 2. Każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą

8 Art. 6 ust. 3 EKPC – Konwencyjny standard minimalny praw procesowych oskarżonego 3. Każdy oskarżony o popełnienie czynu zagrożonego karą ma co najmniej prawo do: a) niezwłocznego otrzymania szczegółowej informacji w języku dla niego zrozumiałym o istocie i przyczynie skierowanego przeciwko niemu oskarżeniu; b) posiadania odpowiedniego czasu i możliwości do przygotowania obrony; c) bronienia się osobiście lub przez ustanowionego przez siebie obrońcę, a jeśli nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów obrony, do bezpłatnego korzystania z pomocy obrońcy wyznaczonego z urzędu, gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości; d) przesłuchania lub spowodowania przesłuchania świadków oskarżenia oraz żądania obecności i przesłuchania świadków obrony na takich samych warunkach jak świadków oskarżenia; e) korzystania z bezpłatnej pomocy tłumacza, jeżeli nie rozumie lub nie mówi językiem używanym w sądzie.

9 Funkcje procesu karnego Prakseologiczna (instrumentalna) - proces karny został ukształtowany na podstawie wielowiekowych doświadczeń, przez co możliwym stało się ustalenie najbardziej efektywnej i właściwej metody pozwalającej na realizację jego celów; Gwarancyjna – ochrona wartości nadrzędnych (np. godności) i praw jednostki w procesie; normy procesowe wyznaczają granice działań organów procesowych Porządkująca – przepisy proceduralne określą porządek czynności procesowych, regulują prawa i obowiązki uczestników postępowania itp. Materialnoprawna – wpływ prawa procesowego na prawo karne materialne

10 Cele procesu karnego – art. 2 § 1 k.p.k. 1. Sprawca przestępstwa został wykryty i pociągnięty do odpowiedzialności karnej, a osoba której nie udowodniono winy, nie poniosła tej odpowiedzialności 2. Przez trafne zastosowanie środków przewidzianych w prawie karnym oraz ujawnienie okoliczności sprzyjających popełnieniu przestępstwa osiągnięte zostały zadania postępowania karnego nie tylko w zwalczaniu przestępstw, lecz również w zapobieganiu im oraz umacnianiu poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego 3. Uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego przy jednoczesnym poszanowaniu jego godności 4. Rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie

11 Cele procesu karnego – art. 2 § 1 k.p.k. Trafna reakcja karna (art. 2 § 1 pkt 1 i 2) Prewencja ogólna i szczególna (art. 2 § 1 pkt 2) Ochrona godności i interesów pokrzywdzonego (art. 2 § 1 pkt 3) Sprawność postępowania (art. 2 § 1 pkt 4) Por. art. 6 ust. 1 EKPC, art. 14 ust. 1 MPPOiP, art. 47 KPP, art. 45 ust. 1 Konstytucji Art. 2 § 2 – podstawę wszelkich rozstrzygnięć powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne Sprawność postępowania jest ważna, ale nie najważniejsza. Nie jest celem samym w sobie! Nie można abstrakcyjnie określić, czy dane postępowanie jest przewlekłe (trwa zbyt długo). Należy zawsze oceniać przy uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy.

12 Sprawność postępowania (rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie) Kryteria oceny rozsądnego terminu trwania postępowania według ETPC 1.Złożoność sprawy 2.Wielość czynności dowodowych 3.Postawa organów właściwych do rozpoznania sprawy 4.Zachowanie oskarżonego w procesie (np. celowe przedłużanie postępowania 5.Stopień uciążliwości postępowania dla oskarżonego Instytucje w kpk służące przyspieszeniu postępowania to m.in.: -Porozumienia procesowe -Mediacja -Terminy procesowe -Tryby szczególne (przyspieszone, nakazowe) -Możliwość sporządzenia protokołu ograniczonego Art. 2 § 2! – zasada prawdy materialnej

13 Sprawiedliwość proceduralna jak cel procesu Obok celów z art. 2 celem procesu karnego jest osiągnięcie stanu sprawiedliwości proceduralnej Sprawiedliwość proceduralna – osoba przeciwko której lub na rzecz której toczy się proces powinna być przekonana, że organy procesowe zrobiły wszystko, aby prawu stało się zadość, postępując w stosunku do niej zgodnie z prawem, sumiennie i w najlepszej woli. S. Waltoś, P. Hofmański, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2013, s. 24 – 25

14 Pojęcie rzetelnego procesu Wywodzi się z regulacji międzynarodowych – art. 6 EKPC, art. 14 MPPOiP – oraz art. 45 Konstytucji. Prezentowane są różne stanowiska, wyjaśniające czym jest „rzetelny proces”. 1. Jest to w zasadzie synteza zasad (cech) procesu, które mają na celu zabezpieczenie praw i obowiązków jego uczestników. Według tego rozumienia, zasada rzetelności procesowej to „zasada zasad”, z której wynikają pozostałe; skierowana jest ona przede wszystkim do organów procesowych. 2. :Konstrukcja rzetelnego procesu” to pewien model postępowania, będący przejawem współczesnej tendencji jego rozwoju, odnoszący się do nadrzędnych wartości – zarówno o charakterze prawnym jak i pozaprawnym. W takim ujęciu wszystkie zasady i instytucje procesowe powinny być zgodne z modelowym założeniem „rzetelności”, a w przypadku ewentualnych rozbieżności, postuluje się ich zmianę. (prof. Wiliński)

15 Definicja „rzetelnego procesu” Najczęściej definiuje się rzetelny proces poprzez wyszczególnienie cech postępowania: Prof. Świda – zasada prawa do rzetelnego procesu obejmuje prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpoznania zasadności każdego oskarżenia w toczącej się sprawie, w rozsądnym terminie, przez niezawisły i bezstronny sąd. Prof. Waltoś – zgodnie z zasadą uczciwego procesu, organ powinien prowadzić postępowanie tratując lojalnie jego uczestników, respektować ich poczucie godności, informować o obowiązkach i uprawnieniach, dążyć do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy oraz, w razie kolizji zasad procesowych, wybierać takie rozwiązanie, które jest najbardziej przyzwoite w jego rozumieniu.

16 Zasady procesowe składające się na pojęcie rzetelnego procesu 1. Postępowanie musi się toczyć przed niezawisłym (gwarancja odnosząca się do osoby sędziego), niezależnym (gwarancja odnosząca się do sądu jako instytucji) bezstronnym i ustanowionym przez ustawę, właściwym sądem. 2. Równouprawnienie stron postępowania (zasada równości broni) 3. Zasada informacji prawnej (procesowej) – uczestnicy muszą być informowani w toku postępowania o ich prawach i obowiązkach w toku postępowania 4. Rozstrzygniecie sprawy w rozsądnym terminie (zasada sprawności (szybkości) postępowania). 5. Zasada jawności (wewnętrznej – dla stron i zewnętrznej – dla publiczności) postępowania 6. Zagwarantowanie oskarżonemu prawa do obrony 7. Zasada bezpośredniości 8. Zasada domniemania niewinności i in dubio pro reo 9. Zasada kontroli orzeczeń (prawo do wniesienia środka zaskarżenia) 10. Zakaz powtórnego sądzenia i karania za ten sam czyn (zasada ne bis in idem).

17 Rzetelny proces jako pojęcie nie do końca sprecyzowane Warunki rzetelnego procesu nie są katalogiem zamkniętym. W swoich orzeczeniach ETPCz, interpretując art. 6 EKPC, wskazuje na coraz to nowe gwarancje jakie powinny zostać spełnione w „rzetelnym procesie” np. prawo do odszkodowania czy rzetelność w zakresie ponoszenia kosztów procesu. Wymóg rzetelnego postępowania nie odnosi się tylko do postępowania przed sądem. Nie można uznać procesu za prowadzonego w sposób zgodny z modelowym założeniem rzetelności, jeżeli na wcześniejszym jego etapie – w postępowaniu przygotowawczym – zostało np. naruszone prawo do obrony. Należy jednak uwzględnić specyfikę tej części procesu w zakresie np. ograniczonej jawności zewnętrznej czy dostępu do informacji.

18 Przedmiot procesu Przedmiot procesu karnego – kwestia odpowiedzialności karnej (prawnej) oskarżonego za zarzucone mu przestępstwo. Podstawa faktyczna Podstawa normatywna Czyn zarzucony oskarżonemu, który – gdy zarzuty zostaną udowodnione w procesie – zostanie mu przypisany w wyroku Kwalifikacja prawna czynu zarzuconemu oskarżonemu

19 Uczestnicy procesu Każda osoba (fizyczna, prawna), która występując w procesie karnym, spełnia funkcję jej wyznaczoną przez prawo karne procesowe Organy procesowe Strony procesowe Reprezentanci stron procesowych Rzecznicy interesu społecznego Osobowe źródła dowodowe Pomocnicy organów procesowych

20 Tryby ścigania przestępstw publicznoskargoweZ urzęduNa wniosek Względnie wnioskowe Bezwzględnie wnioskowe prywatnoskargowe Art. 157 § 2 i 3, 212 § 1 i 2, 216 §1 i 2, 217 § 1 k.k. Postępowanie wszczynane tylko na mocy prywatnego aktu oskarżenia wniesionego przez pokrzywdzonego (lub podmiot wykonujący jego prawa)

21 Wniosek o ściganie – art. 12 § 1. W sprawach o przestępstwa ścigane na wniosek postępowanie z chwilą złożenia wniosku toczy się z urzędu. Organ ścigania poucza osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przysługującym jej uprawnieniu. § 2. W razie złożenia wniosku o ściganie niektórych tylko sprawców obowiązek ścigania obejmuje również inne osoby, których czyny pozostają w ścisłym związku z czynem osoby wskazanej we wniosku, o czym należy uprzedzić składającego wniosek. Przepisu tego nie stosuje się do najbliższych osoby składającej wniosek. § 3.Wniosek może być cofnięty w postępowaniu przygotowawczym za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu - do rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne.

22 Tryby postępowania Tryb postępowania – postępowanie zwyczajne i postępowania szczególne Postępowanie zwyczajne – typowy w danym systemie prawa sposób rozstrzygania spraw karnych (czyli w kwestii odpowiedzialności prawnej oskarżonego) Postępowania szczególne – modyfikacje postępowania zwyczajnego w zakresie formalizmu procesowego; przebieg procesu różniący się istotnie od postępowania zwyczajnego Postępowanie nakazowe Postępowanie przyspieszone Postępowanie prywatnoskargowe

23 Postępowania zasadnicze i dodatkowe Postępowanie zasadnicze Incydentalne – rozstrzygane są kwestie wpadkowe, powstające podczas postepowania zasadniczego np. orzekanie w przedmiocie środków zapobiegawczych, kar porządkowych Pomocnicze – mają na celu usunięcie przeszkód, które pojawiają się w toku postępowania np. pomoc prawna, odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt Następcze – prowadzone po zakończeniu postępowania i uprawomocnieniu się orzeczenia np. wydanie wyroku łącznego, ułaskawienie, odszkodowanie za niesłuszne stosowanie środków przymusu Uzupełniające – art. 420; Postępowania dodatkowe To, w którym dąży się do rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu, czyli kwestii odpowiedzialności prawnej oskarżonego za zarzucone mu przestępstwo

24 Stadia postępowania PrzygotowawczeGłówneOdwoławczeWykonawcze Postępowanie przejściowe (oddanie sprawy pod sąd) Postępowanie jurysdykcyjne (sądowe) Uregulowane w kodeksie karnym wykonawczym

25 Na dobry początek…


Pobierz ppt "Pojęcia podstawowe. Proces karny to… Zespół prawnie uregulowanych czynności, których celem jest wykrycie przestępstwa i jego sprawcy, osądzenie go za."

Podobne prezentacje


Reklamy Google