Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

MECHANIZMY USZKODZENIA KOMÓREK I TKANEK – IMPLIKACJE KLINICZNE Dr n. biol. Agnieszka Pawełczyk Zakład Immunopatologii Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "MECHANIZMY USZKODZENIA KOMÓREK I TKANEK – IMPLIKACJE KLINICZNE Dr n. biol. Agnieszka Pawełczyk Zakład Immunopatologii Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych."— Zapis prezentacji:

1 MECHANIZMY USZKODZENIA KOMÓREK I TKANEK – IMPLIKACJE KLINICZNE Dr n. biol. Agnieszka Pawełczyk Zakład Immunopatologii Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych Akademia Medyczna w Warszawie Dr n. biol. Agnieszka Pawełczyk Zakład Immunopatologii Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych Akademia Medyczna w Warszawie

2 UKŁAD ODPORNOSCIOWY Zewnętrzna obrona ciała lizozym komensale skóra, bariera fizyczna, kwasy tłuszczowe, komensale niskie pH, komensale pochwy usuwanie cząsteczek przez szybkie przechodzenie powietrza ponad małżowinami śluzówka, rzęski kwas szybka zmiana pH komensale spłukiwanie dróg moczowych

3 PATOGENY WEWNĄTRZKOMÓRKOWE I ZEWNĄTRZKOMÓRKOWE NACZYNIE KRWIONOŚNE POWIERZCHNIA ŚLUZÓWKI TKANKI CIAŁA JAMY CIAŁA sfagocytowana bakteria pasożyty we krwi komórka zakażona wirusam bakterie na nabłonku bakterie w tkankach pasożyty wewnątrz komórki nicienie w jelitach

4 ODPORNOŚĆ WRODZONA NABYTA FAGOCYTY LIMFOCYTY  MONOCYTY  MAKROFAGI  NEUTROFILE  KOMÓRKI NK  CZYNNIKI HUMORALNE  MONOCYTY  MAKROFAGI  NEUTROFILE  KOMÓRKI NK  CZYNNIKI HUMORALNE  LIMFOCYTY T  LIMFOCYTY B  LIMFOCYTY T  LIMFOCYTY B

5 Fagocyty linii fagocytów jednojądrzastych makrofagi pęcherzykowe komórki Kupfera wątroby monocyty krwi makrofagi osiadłe węzłów chłonnych komórki prekursorowe szpiku kostnego mózgowe komórki mikrogleju makrofagi śledzionowe nerkowe fagocyty mezangialne maziówkowe komórki A

6 FAGOCYTOZA TWORZENIE FAGOSOMU LIZOSOM NISZCZENIE I TRAWIENIE FAGOCYTOZA ŁĄCZENIE SIĘ LIZOSOMÓW UWALNIANIE PRODUKTÓW BAKTERYJNYCH FAGOCYTOZA ŁĄCZENIE SIĘ LIZOSOMÓW UWALNIANIE PRODUKTÓW BAKTERYJNYCH

7 SKŁADNIKI UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO leukocyty limfocyty fagocyty komórki pomocnicze inne komórki B komórki T limfocyty fagocyty neutrofile eozynofile bazofile kom. tuczne trombocyty PRZECIWCIAŁA CYTOKINY DOPEŁNIACZ MEDIATORY ZAPALNE INTERFERONY CYTOKINY

8 Przykłady współdziałania między cytokinami SYNERGIZM IL - 2 IFN γ AKTYWACJA KOMÓRKI IL - 1 IL - 2 INDUKCJA RECEPTORA

9 Przykłady współdziałania między cytokinami IFN γ IFN α IL - 4 IgE ANTAGONIZM

10 Przyleganie komórki NK (N) do komórki docelowej (T)

11 Ultrastruktura komórek blastycznych: - mitochondria (M), - kropelki lipidowe (L), - elektronowo geste ziarnistości (G)

12 Ultrastruktura blastycznej komórki B: - siateczka śródplazmatyczna (E), - aparat Golgiego (G)

13 Zabijanie Leischmania przez makrofagi

14 Funkcje limfocytów

15 AKTYWACJA DOPEŁNIACZA

16

17 PRZECIWCIAŁO – ELASTYCZNY ŁĄCZNIK PRZECIWCIAŁO – ELASTYCZNY ŁĄCZNIK

18 AKTYWACJA DOPEŁNIACZA

19 FUNKCJE DOPEŁNIACZA

20 CHEMOTAKSJA mediatory zakażenia

21 Aktywność dopełniacza 1. OPSONIZACJA KOMPLEKSY IMMUNOLOGICZNE C3 iC3b C3b

22 Aktywność dopełniacza 2. LIZA 3. AKTYWACJA KOMPLEKSY IMMUNOLOGICZNE C3 iC3b C3b DOPEŁNIACZ LIZA AKTYWACJA KOMÓRKA DOCELOWA FAGOCYT

23 Interferony - są to glikoproteidy, do których wytwarzania zdolne są wszystkie komórki organizmu ludzkiego.

24 Interferony WIRUS ZAKAŻONA KOMÓRKA IFN α β IFN γ ANTYGEN NK

25 Interferony Właściwości: immunologiczne – min. regulacja ekspresji MHC klasy I i II na komórce cytostatyczne ograniczanie zakażeń wirusowych (we wczesnej, nieswoistej fazie obrony indukują stan odporności antywirusowej). przeciwwirusowe Interferony Właściwości: immunologiczne – min. regulacja ekspresji MHC klasy I i II na komórce cytostatyczne ograniczanie zakażeń wirusowych (we wczesnej, nieswoistej fazie obrony indukują stan odporności antywirusowej). przeciwwirusowe

26 Interferony alfa i beta wytworzone w zakażonej komórce, pobudzają w sąsiednich komórkach 2 różne mechanizmy przeciwirusowe: Indukują kinazę białkową, która hamuje fosforylację i przez to blokuje translację wirusa. Indukuje syntetazę 2.5 oligoadenylową, która aktywuje endonukleazę degradującą wirusowe RNA. Interferony alfa i beta wytworzone w zakażonej komórce, pobudzają w sąsiednich komórkach 2 różne mechanizmy przeciwirusowe: Indukują kinazę białkową, która hamuje fosforylację i przez to blokuje translację wirusa. Indukuje syntetazę 2.5 oligoadenylową, która aktywuje endonukleazę degradującą wirusowe RNA.

27 REAKCJA NA PATOGENY ZEWNĄTRZ- I WEWNĄTRZKOMÓRKOWE INTERFERONY

28 Nieprawidłowe reakcje immunologiczne mogą być odpowiedzialne za rozwój różnych patologii zarówno narządowych jak i układowych. Poznanie ich mechanizmów, w tym wpływu ostrych i przewlekłych zakażeń, może wyjaśnić przyczyny wielu chorób o nieustalonej dotąd etiopatologii. Nieprawidłowe reakcje immunologiczne mogą być odpowiedzialne za rozwój różnych patologii zarówno narządowych jak i układowych. Poznanie ich mechanizmów, w tym wpływu ostrych i przewlekłych zakażeń, może wyjaśnić przyczyny wielu chorób o nieustalonej dotąd etiopatologii.

29 ZABURZENIA UKŁADU IMMUNOLOGICZNEGO NIESZKODLIWY ANTYGEN ZAKAŻENIE NADWRAŻLIWOŚĆ UKŁAD ODPORNOŚCIOWY NIEDOBÓR IMMUNOLOGICZNY AUTOIMMUNIZACJA WŁASNE ANTYGEN WŁASNY

30 1. CYTOTOKSYCZNOŚĆ MECHANIZMY IMMUNOPATOLOGICZNE TYPU KOMÓRKOWEGO ŚMIERĆ KOMÓRKI I NIEDOBÓR CZYNNOŚCIOWY Tc WIRUS W KOMÓRCE MÓZGOWEJ

31 2. USZKODZENIE PRZESTRZENNE MECHANIZMY IMMUNOPATOLOGICZNE TYPU KOMÓRKOWEGO ZIARNINIAK PIEŃ NERWOWY USZKODZONA CZYNNOŚĆ NERWU

32 3. PRZEWLEKŁE ZAPALENIE W STAWACH MECHANIZMY IMMUNOPATOLOGICZNE TYPU KOMÓRKOWEGO kompleksy immunologiczne PMN nadżerka w chrząstce łuszczka przewlekła odpowiedź zależna od komórek T w stawie makrofag zapalnie zmieniona błona maziowa komórka plazmatyczna

33 4. NADMIERNE UWALNIANIE CYTOKIN MECHANIZMY IMMUNOPATOLOGICZNE TYPU KOMÓRKOWEGO CYTOKINY WSTRZĄS ZAPAŚĆ KRĄŻENIOWA MARTWICA KRWOTOCZNA

34 ODPOWIEDŹ IMUNOLOGICZNA PRZECIW WIRUSOM 1.Wirusy – bezwzględne pasożyty wewnątrzkomórkowe  zakażenia ostre i przewlekłe 2. Mechanizmy odporności nieswoistej.  IFN i komórki NK 3. Mechanizmy odporności swoistej.  przeciwciała  limfocyty Tc 1.Wirusy – bezwzględne pasożyty wewnątrzkomórkowe  zakażenia ostre i przewlekłe 2. Mechanizmy odporności nieswoistej.  IFN i komórki NK 3. Mechanizmy odporności swoistej.  przeciwciała  limfocyty Tc

35 OCHRONA GOSPODARZA PRZED ZAKAŻENIEM WIRUSOWYM

36 Różne rodzaje zakażenia wirusowego POCZĄTEK ZAKAŻENIA KONSEKWENCJEPRZYKŁAD OSTRY WYZDROWIENIE I ELIMINACJA WIRUSA wirus grypy rota wirusy OSTRY LATENCJA, PO REAKTYWACJI UWALNIANE SĄ NOWE WIRUSY WIRUS OSPY WIETRZNEJ/ PÓŁPAŚĆCA, WIRUS OPRYSZCZKI OSTRY PRZETRWANIE Z UWALNIANIEM CIĄGŁYM LUB PRZERYWANYM WIRUS HBV, WIRUS EPSTEINA- BARRA NIEOSTRY PRZETRWAŁA, POWOLNA INFEKCJA WIRUS ODRY (PODOSTRE TWARDNIEJACE ZAPALENIE MÓZGU - SSPE)

37 ODPOWIEDŹ IMUNOLOGICZNA PRZECIW WIRUSOM 4. Strategie unikania układu immunologicznego gospodarza:  zmienność antg.  hamowanie działania IFN (EBV)  hamowanie transportu MHC II na powierzchnię kom. (adenowirusy)  kodowanie produkcji cytokin (EBV) 4. Strategie unikania układu immunologicznego gospodarza:  zmienność antg.  hamowanie działania IFN (EBV)  hamowanie transportu MHC II na powierzchnię kom. (adenowirusy)  kodowanie produkcji cytokin (EBV)

38 ODPOWIEDŹ IMUNOLOGICZNA PRZECIW WIRUSOM 4. Strategie unikania działania układu immunologicznego gospodarza:  zmienność antg.  hamowanie działania IFN (EBV)  hamowanie transportu MHC II na powierzchnię kom. (adenowirusy)  kodowanie produkcji cytokin (EBV)  zakażanie komórek immunokompetentnych  wytwarzanie substancji obronnych 4. Strategie unikania działania układu immunologicznego gospodarza:  zmienność antg.  hamowanie działania IFN (EBV)  hamowanie transportu MHC II na powierzchnię kom. (adenowirusy)  kodowanie produkcji cytokin (EBV)  zakażanie komórek immunokompetentnych  wytwarzanie substancji obronnych

39 Substancje obronne wirusów: GLIKOPROTEIDY I PEPTYDY ANTAGONIŚCI wirusy herpes (HCV i ludzki CMV) wytwarzają glikoproteidy wiążące receptory Fc IgG, co możne zaburzać aktywację dopełniacza i blokować działanie antywirusowe swoistych przeciwciał. wirusowi HCV przypisuje się zdolność produkcji peptydów antagonistów, które mogą blokować receptory na L B produkujących swoiste przeciwciała. Substancje obronne wirusów: GLIKOPROTEIDY I PEPTYDY ANTAGONIŚCI wirusy herpes (HCV i ludzki CMV) wytwarzają glikoproteidy wiążące receptory Fc IgG, co możne zaburzać aktywację dopełniacza i blokować działanie antywirusowe swoistych przeciwciał. wirusowi HCV przypisuje się zdolność produkcji peptydów antagonistów, które mogą blokować receptory na L B produkujących swoiste przeciwciała.

40 Substancje obronne wirusów: MECHANIZMY ANTY IFN, HAMOWANIE MHC I niektóre wirusy (np. EB i adeno-) są zdolne do stymulacji mechanizmów obronnych przeciwdziałaniu interferonu. Wytwarzają one krótkie odcinki DNA hamujące aktywację kinazy białkowej pobudzanej przez IFN, która blokuje translację inne wirusy (np. CMV) wytwarzają białka hamujące transport MHC klasy I na powierzchnie komórki co uniemożliwia rozpoznanie zakażonych komórek przez limfocyty cytotoksyczne. Ponadto niektórym wirusom przypisuje się zdolność produkcji homologów cytokin lub ich receptorów. Substancje obronne wirusów: MECHANIZMY ANTY IFN, HAMOWANIE MHC I niektóre wirusy (np. EB i adeno-) są zdolne do stymulacji mechanizmów obronnych przeciwdziałaniu interferonu. Wytwarzają one krótkie odcinki DNA hamujące aktywację kinazy białkowej pobudzanej przez IFN, która blokuje translację inne wirusy (np. CMV) wytwarzają białka hamujące transport MHC klasy I na powierzchnie komórki co uniemożliwia rozpoznanie zakażonych komórek przez limfocyty cytotoksyczne. Ponadto niektórym wirusom przypisuje się zdolność produkcji homologów cytokin lub ich receptorów.

41 IMMUNOPATOLOGIA ZAKAŻEŃ WIRUSOWYCH 1. USZKODZENIE TKANEK ZALEŻNE OD TWORZENIA KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH. (HBV) 2. USZKODZENIE TKANEK ZA POŚREDNICTWEM LIMFOCYTÓW T. (wirus limfocytowego zapalenia OMR) 3. ZAKAŻENIE WIRUSOWE PRZYCZYNA ZJAWISK AUTOIMMUNOLOGICZNYCH (USZKODZENIA, MIMIKRA). (wirus Theilera) 4. ZAKAŻENIE KOMÓREK UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO. 1. USZKODZENIE TKANEK ZALEŻNE OD TWORZENIA KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH. (HBV) 2. USZKODZENIE TKANEK ZA POŚREDNICTWEM LIMFOCYTÓW T. (wirus limfocytowego zapalenia OMR) 3. ZAKAŻENIE WIRUSOWE PRZYCZYNA ZJAWISK AUTOIMMUNOLOGICZNYCH (USZKODZENIA, MIMIKRA). (wirus Theilera) 4. ZAKAŻENIE KOMÓREK UKŁADU ODPORNOŚCIOWEGO.

42 Zakażenie przez wirusy komórek immunokompetentnych Limfocyty B wirus Epsteina – Barr wirus opryszczki mysiej Limfocyty T ludzki limfotropowy wirus 1 i 2 HIV wirus odry Makrofagi wirus Visna HIV wirus cytomegalii

43 Odporność przeciwbakteryjna i przeciwgrzybicza System obrony przeciwciała fagocytoza neutralizujące alternatywna droga aktywacji dopełniacza uwalnianie cytokin

44 Mechanizmy immunopatogenności

45 POJEDYNCZA TOKSYNA LUB ADHEZJA DO NABŁONKA TOKSYNA DZIAŁANIE OGÓLNE Paciorkowce typu A Vibrio cholerae Paciorkowce typu A Vibrio cholerae PRZECIWCIAŁA NEUTRALIZUJĄCE

46 Mechanizmy immunopatogenności POJEDYNCZA TOKSYNA LUB ADHEZJA DO NABŁONKA INWAZJA TOKSYNA DZIAŁANIE OGÓLNE Guzowata postać trądu Guzowata postać trądu Paciorkowce typu A Vibrio cholerae Paciorkowce typu A Vibrio cholerae ODP.TYPU KOMÓRKOWEGO

47 Mechanizmy immunopatogenności POJEDYNCZA TOKSYNA LUB ADHEZJA DO NABŁONKA INWAZJA MIEJSCOWA INWAZYJNOŚĆ I MIEJSCOWA TOKSYCZNOŚĆ TOKSYNA DZIAŁANIE OGÓLNE MIEJSCOWA INWAZJA Staphylococcus aureus Guzowata postać trądu Paciorkowce typu A Vibrio cholerae Paciorkowce typu A Vibrio cholerae

48 Mechanizmy immunopatogenności POJEDYNCZA TOKSYNA LUB ADHEZJA DO NABŁONKA INWAZJA MIEJSCOWA INWAZYJNOŚĆ I MIEJSCOWA TOKSYCZNOŚĆ TOKSYNA DZIAŁANIE OGÓLNE MIEJSCOWA INWAZJA PRZECIWCIAŁA NEUTRALIZUJĄCE ODP.TYPU KOMÓRKOWEGO ODP.TYPU KOMÓRKOWEGO I HUMORALNA

49 Immunopatologia zakażeń bakteryjnych i przeciwgrzybiczych 1. NADMIERNE UWALNIANIE CYTOKIN – WSTRZĄS SEPTYCZNY, REAKCJA SHWARTZMANA 2. ZABURZENIA UWALNIANIA CYTOKIN – PRZEWLEKŁE USZKODZENIA TKANEK 1. NADMIERNE UWALNIANIE CYTOKIN – WSTRZĄS SEPTYCZNY, REAKCJA SHWARTZMANA 2. ZABURZENIA UWALNIANIA CYTOKIN – PRZEWLEKŁE USZKODZENIA TKANEK

50 ODPORNOŚĆ NA INWAZJE PIERWOTNIAKÓW I NICIENI INWAZJE SWOISTE I PRZEWLEKŁE NEUTROFILE, EOZYNOFILE, PŁYTKI KRWI LIMFOCYTY T (!) : Th1 i Th2 INWAZJE SWOISTE I PRZEWLEKŁE NEUTROFILE, EOZYNOFILE, PŁYTKI KRWI LIMFOCYTY T (!) : Th1 i Th2

51 MECHANIZMY UNIKANIA ODPWIEDZI IMMUNOLOGICZNEJ PRZEZ PASOŻYTY ootoczka lipofosfoglikanowa L.major (aktywacja C) gglikoproteina T. cruzi uunik „wybuchu tlenowego” (pasożyty wewnątrzkomórkowe) (T. gondi, Leishmania) aatak immunologiczny (przetrwanie: E. histolitica, tasiemce) mmimikra (Schistosoma) iimmunosupresja

52 IMMUNOPATOLOGIA W ZAKAŻENIACH PASOŻYTNICZYCH  WZROST LICZBY I AKTYWNOŚCI MAKROFAGÓW  POWSTAWANIE ZIARNINIAKÓW  SŁONIOWACIZNA  TWORZENIE KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH  UWALNIANIE MEDIATORÓW KOM ÓREK TUCZNYCH  WSTRZĄS ANAFILAKTYCZNY  REAKCJE PODOBNE DO DYCHAWICY OSKRZELOWEJ  AUTOPRZECIWCIAŁA  NADMIERNA PRODUKCJA CYTOKIN  IMMUNOSUPRESJA  WZROST LICZBY I AKTYWNOŚCI MAKROFAGÓW  POWSTAWANIE ZIARNINIAKÓW  SŁONIOWACIZNA  TWORZENIE KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH  UWALNIANIE MEDIATORÓW KOM ÓREK TUCZNYCH  WSTRZĄS ANAFILAKTYCZNY  REAKCJE PODOBNE DO DYCHAWICY OSKRZELOWEJ  AUTOPRZECIWCIAŁA  NADMIERNA PRODUKCJA CYTOKIN  IMMUNOSUPRESJA

53 NADWRAŻLIWOŚĆ

54 Zakażenie a nadwrażliwość Nadwrażliwość – nadmiernie pobudzona odp. immunologiczna powodująca uszkodzenie tkanek. Mechanizmy nadwrażliwości mogą występować w przewlekłych lub nawracających zakażeniach o różnej etiologii (wirusy, bakterie, pasożyty grzyby) Zakażenie a nadwrażliwość Nadwrażliwość – nadmiernie pobudzona odp. immunologiczna powodująca uszkodzenie tkanek. Mechanizmy nadwrażliwości mogą występować w przewlekłych lub nawracających zakażeniach o różnej etiologii (wirusy, bakterie, pasożyty grzyby)

55 NADWRAŻLIWOŚĆ TYP I – ANAFILAKTYCZNA (IgE) TYP II (IgG LUB IgM) TYP III – KOMPLEKSY IMMUNOLOGICZNE TYP IV – REAKCJA OPÓŹNIONA: KONTAKTOWA TUBERKULINOWA ZIARNINIAKOWA TYP I – ANAFILAKTYCZNA (IgE) TYP II (IgG LUB IgM) TYP III – KOMPLEKSY IMMUNOLOGICZNE TYP IV – REAKCJA OPÓŹNIONA: KONTAKTOWA TUBERKULINOWA ZIARNINIAKOWA

56 Wszystkie typy nadwrażliwości mogą prowadzić do uszkodzenia tkanek w czasie przewlekłych lub nawracających infekcji, ale typ I występuje jedynie przy specyficznych predyspozycjach zakażonego organizmu. Wszystkie typy nadwrażliwości mogą prowadzić do uszkodzenia tkanek w czasie przewlekłych lub nawracających infekcji, ale typ I występuje jedynie przy specyficznych predyspozycjach zakażonego organizmu.

57 Typ I reakcji nadwrażliwości (anafilaktyczny) podczas pierwszego kontaktu z obcym antygenem – alergenem powstają przeciwciała głównie w klasie IgE obecne w tkankach kom. tuczne wiążą te Pc (przeciwciała), ponieważ posiadają na swej powierzchni receptory Fc IgE. Każdy kolejny kontakt z tym samym antygenem – alergenem powoduje degranulację kom. tucznej i uwalnianie mediatorów reakcji zapalnych (anafilaktycznych) do tkanki podczas pierwszego kontaktu z obcym antygenem – alergenem powstają przeciwciała głównie w klasie IgE obecne w tkankach kom. tuczne wiążą te Pc (przeciwciała), ponieważ posiadają na swej powierzchni receptory Fc IgE. Każdy kolejny kontakt z tym samym antygenem – alergenem powoduje degranulację kom. tucznej i uwalnianie mediatorów reakcji zapalnych (anafilaktycznych) do tkanki

58 MECHANIZM NADWRAŻLIWOŚCI TYPU I

59 Typ II - cytotoksyczny Kom. po przyłączeniu przeciwciała skierowanego przeciw jej antygenom: przeciw jej antygenom: 1)ulega opsonizacji i jest fagocytowana przez makrofagi (receptor Fc) 2) na skutek adherencji immunologicznej zostaje sfagocytowana przez makrofagi (C3) 3) może zostać zniszczona w mechanizmie ADCC przez komórki K 4) przyłączenie kolejnych składników dopełniacza (C1-C9) prowadzi do efektu cytolitycznego Kom. po przyłączeniu przeciwciała skierowanego przeciw jej antygenom: przeciw jej antygenom: 1)ulega opsonizacji i jest fagocytowana przez makrofagi (receptor Fc) 2) na skutek adherencji immunologicznej zostaje sfagocytowana przez makrofagi (C3) 3) może zostać zniszczona w mechanizmie ADCC przez komórki K 4) przyłączenie kolejnych składników dopełniacza (C1-C9) prowadzi do efektu cytolitycznego

60 PRZECIWCIAŁA (Pc) – – na powierzchni komórki znajdują się różne antygeny, które mogą być rozpoznawane przez swoiste przeciwciała (po zakażeniu wewnątrzkomórkowym – antygeny czynnika zakaźnego). Pc wiążą się z tymi antygenami, a następnie do ich Fc może przyłączyć się makrofag lub komórka K i w mechanizmie fagocytozy lub cytotksyczności komórka zwana docelową zostaje uszkodzona PRZECIWCIAŁA (Pc) – – na powierzchni komórki znajdują się różne antygeny, które mogą być rozpoznawane przez swoiste przeciwciała (po zakażeniu wewnątrzkomórkowym – antygeny czynnika zakaźnego). Pc wiążą się z tymi antygenami, a następnie do ich Fc może przyłączyć się makrofag lub komórka K i w mechanizmie fagocytozy lub cytotksyczności komórka zwana docelową zostaje uszkodzona

61 DOPEŁNIACZ (C) Pc związane z Ag na komórce docelowej aktywują C’ na drodze klasycznej, dochodzi do aktywacji składowych dopełniacza; aktywne składowe 7 – 9 C’ mają właściwości perforyn i powodują lizę błony komórkowej komórki docelowej. Powstała w procesie aktywacji składowa C3b obecna na komórce docelowej jest rozpoznawana przez receptory komórek efektorowych (np. makrofagów, K) co może spowodować przyłączenie tych komórek i zniszczenie komórki docelowej. Pc związane z Ag na komórce docelowej aktywują C’ na drodze klasycznej, dochodzi do aktywacji składowych dopełniacza; aktywne składowe 7 – 9 C’ mają właściwości perforyn i powodują lizę błony komórkowej komórki docelowej. Powstała w procesie aktywacji składowa C3b obecna na komórce docelowej jest rozpoznawana przez receptory komórek efektorowych (np. makrofagów, K) co może spowodować przyłączenie tych komórek i zniszczenie komórki docelowej. DOPEŁNIACZ (C) Pc związane z Ag na komórce docelowej aktywują C’ na drodze klasycznej, dochodzi do aktywacji składowych dopełniacza; aktywne składowe 7 – 9 C’ mają właściwości perforyn i powodują lizę błony komórkowej komórki docelowej. Powstała w procesie aktywacji składowa C3b obecna na komórce docelowej jest rozpoznawana przez receptory komórek efektorowych (np. makrofagów, K) co może spowodować przyłączenie tych komórek i zniszczenie komórki docelowej. Pc związane z Ag na komórce docelowej aktywują C’ na drodze klasycznej, dochodzi do aktywacji składowych dopełniacza; aktywne składowe 7 – 9 C’ mają właściwości perforyn i powodują lizę błony komórkowej komórki docelowej. Powstała w procesie aktywacji składowa C3b obecna na komórce docelowej jest rozpoznawana przez receptory komórek efektorowych (np. makrofagów, K) co może spowodować przyłączenie tych komórek i zniszczenie komórki docelowej.

62 Typ III nadwrażliwości ( uszkadzanie tkanek przez KI) W przebiegu zakażenia w płynach ustrojowych i na powierzchni tkanek pojawiają się KI (kompleksy immunologiczne) tworzone przez antygeny czynników zakaźnych i swoiste Pc. Cząsteczka Pc związana w KI nabiera nowych właściwości m. in. Aktywuje układ dopełniacza i łączy się z aktywną składową C3b. Krążące KI „wyłapywane” są przez erytrocyty ponieważ znajdują się na nich receptory (CR1) dla C3 (700). W przebiegu zakażenia w płynach ustrojowych i na powierzchni tkanek pojawiają się KI (kompleksy immunologiczne) tworzone przez antygeny czynników zakaźnych i swoiste Pc. Cząsteczka Pc związana w KI nabiera nowych właściwości m. in. Aktywuje układ dopełniacza i łączy się z aktywną składową C3b. Krążące KI „wyłapywane” są przez erytrocyty ponieważ znajdują się na nich receptory (CR1) dla C3 (700).

63 NADWRAŻLIWOŚĆ TYPU III KATEGORIE CHORÓB KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH 1. UTRZYMUJĄCA SIĘ INFEKCJA ANTYGEN ZAKAŻONY DROBNOUSTRÓJ NARZĄD (Y) 1. UTRZYMUJĄCA SIĘ INFEKCJA ANTYGEN ZAKAŻONY DROBNOUSTRÓJ NARZĄD (Y) 2. AUTOIMMUNIZACJA AUTOANTYGEN NERKI, STAWY, TĘTNICE, SKÓRA 2. AUTOIMMUNIZACJA AUTOANTYGEN NERKI, STAWY, TĘTNICE, SKÓRA 3. WDYCHANY ANTYGEN PLEŚNIE, ANTG. PŁUCA ROŚLINNE I ZWIERZĘCE 3. WDYCHANY ANTYGEN PLEŚNIE, ANTG. PŁUCA ROŚLINNE I ZWIERZĘCE PRZYCZYNA ANTYGEN MIEJSCE ODKŁADANIA SIĘ KOMPLEKSÓW

64 RODZAJE CHORÓB KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH  PRZETRWAŁA INFEKCJA trąd, gorączka krwotoczna dengue, WZW,gronkowcowe zapalenie wsierdzia  CHOROBA AUTOIMMUNIZACYJNA reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy, zapalenie wielomięśniowe  INHALACJA MATERIAŁU ANTYGENOWEGO płuco farmera, płuco hodowli gołębi  PRZETRWAŁA INFEKCJA trąd, gorączka krwotoczna dengue, WZW,gronkowcowe zapalenie wsierdzia  CHOROBA AUTOIMMUNIZACYJNA reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń układowy, zapalenie wielomięśniowe  INHALACJA MATERIAŁU ANTYGENOWEGO płuco farmera, płuco hodowli gołębi

65 Odkładanie kompleksów immunologicznych w ścianach naczyń krwionośnych IC wyzwalają z układu dopełniacza C3a i C5a, które z kolei pobudzają bazofile do wydzielania amin naczynioruchowychIC wyzwalają z układu dopełniacza C3a i C5a, które z kolei pobudzają bazofile do wydzielania amin naczynioruchowych Kompleksy działają bezpośrednio na bazofile i płytki, co prowadzi do uwalniania amin. Te ostatnie (np. histamina, hydroksytryptamina ) powodują skurcz śródbłonków, co zwiększa przepuszczalność naczyńKompleksy działają bezpośrednio na bazofile i płytki, co prowadzi do uwalniania amin. Te ostatnie (np. histamina, hydroksytryptamina ) powodują skurcz śródbłonków, co zwiększa przepuszczalność naczyń

66 Odkładanie się kompleksów immunologicznych w ścianach naczyń krwionośnych Zwiększona przepuszczalność naczyń wpływa na odkładanie się KI w ich ścianach. Indukuje to agregację płytek i aktywację dopełniacza. Zagregowane płytki tworzą mikrozakrzepy na odsłoniętym kolagenie błony podstawnej śródbłonków. Neutrofile gromadzą się miejscowo pod wpływem składowych dopełniacza ale nie mogą wchłonąć kompleksów. Wydzielają swoiste enzymy lizosomalne, powodując dalsze uszkodzenia ściany naczyniowej. Zwiększona przepuszczalność naczyń wpływa na odkładanie się KI w ich ścianach. Indukuje to agregację płytek i aktywację dopełniacza. Zagregowane płytki tworzą mikrozakrzepy na odsłoniętym kolagenie błony podstawnej śródbłonków. Neutrofile gromadzą się miejscowo pod wpływem składowych dopełniacza ale nie mogą wchłonąć kompleksów. Wydzielają swoiste enzymy lizosomalne, powodując dalsze uszkodzenia ściany naczyniowej.

67 ODKŁADANIE SIĘ KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH W ŚCIANACH NACZYŃ KRWIONOŚNYCH

68

69 Transport i usuwanie kompleksów immunologicznych. U naczelnych kompleksy wiązane via CR1 na erytrocytach są transportowane do wątroby, gdzie usuwane sa przez makrofagi wątrobowe. Kompleksy uwolnione z erytrocytów przez czynnik I są pochłaniane przez komórki mające receptory dla Fc i C (w tym makrofagi).U naczelnych kompleksy wiązane via CR1 na erytrocytach są transportowane do wątroby, gdzie usuwane sa przez makrofagi wątrobowe. Kompleksy uwolnione z erytrocytów przez czynnik I są pochłaniane przez komórki mające receptory dla Fc i C (w tym makrofagi). Solubilizacja dużych kompleksów, które mogą być sfagocytowane bezpośrednio przez makrofagi tkankowe. Solubilizacja dużych kompleksów, które mogą być sfagocytowane bezpośrednio przez makrofagi tkankowe.

70 TRANSPORT I USUWANIE KOMPLEKSÓW IMMUNOLOGICZNYCH

71 Eliminacja KI Erytrocyty usuwają KI z małych naczyń krwionośnych do wątroby i śledziony gdzie kompleksy te mogą być degradowane przez osiadłe tam mononukleary.Erytrocyty usuwają KI z małych naczyń krwionośnych do wątroby i śledziony gdzie kompleksy te mogą być degradowane przez osiadłe tam mononukleary. Sama obecność KI w krążeniu nie jest groźna dla organizmu.Sama obecność KI w krążeniu nie jest groźna dla organizmu. Uszkadzające tkanki mechanizmy zaczynają działać dopiero wówczas gdy kompleksy odkładają się w tkankach.Uszkadzające tkanki mechanizmy zaczynają działać dopiero wówczas gdy kompleksy odkładają się w tkankach. Do odkładania się KI w tkankach może dochodzić w czasie przewlekłych zakażeń kiedy spada efektywność eliminacji tych kompleksów z krążenia i równocześnie wzrasta przepuszczalność naczyń krwionośnych.Do odkładania się KI w tkankach może dochodzić w czasie przewlekłych zakażeń kiedy spada efektywność eliminacji tych kompleksów z krążenia i równocześnie wzrasta przepuszczalność naczyń krwionośnych.

72 Efektywność eliminacji KI z krążenia ulega znacznemu obniżeniu wówczas gdy tworzą się długotrwałe KI, wskutek czego spada ilość czynnych receptorów CR1 na erytrocytach.Efektywność eliminacji KI z krążenia ulega znacznemu obniżeniu wówczas gdy tworzą się długotrwałe KI, wskutek czego spada ilość czynnych receptorów CR1 na erytrocytach. Erytrocyty słabo wyłapują KI, a przeładowane monocyty w wątrobie i w śledzionie przestają efektywnie je degradować.Erytrocyty słabo wyłapują KI, a przeładowane monocyty w wątrobie i w śledzionie przestają efektywnie je degradować. Równocześnie ze zwiększeniem ilości krążących KI w długotrwałych zakażeniach wzrasta przepuszczalność naczyń spowodowana aminami uwalnianymi przez komórki tucze, bazofile, płytki krwi oraz zaktywowane składniki dopełniacza.Równocześnie ze zwiększeniem ilości krążących KI w długotrwałych zakażeniach wzrasta przepuszczalność naczyń spowodowana aminami uwalnianymi przez komórki tucze, bazofile, płytki krwi oraz zaktywowane składniki dopełniacza.

73 KI odkładają się w tkankach – skórze, nerkach, mięśniach, a szczególnie w naczyniach krwionośnych i kłębkach nerkowych wzbudzając procesy zapalne.KI odkładają się w tkankach – skórze, nerkach, mięśniach, a szczególnie w naczyniach krwionośnych i kłębkach nerkowych wzbudzając procesy zapalne. Patogenność KI zależy od ich wielkości, stosunku ilości Ag do Pc i klasy immunoglobulin.Patogenność KI zależy od ich wielkości, stosunku ilości Ag do Pc i klasy immunoglobulin. Duże kompleksy są usuwane z krążenia w ciągu kilku minut, ponieważ lepiej przylegają do transportujących je erytrocytów.Duże kompleksy są usuwane z krążenia w ciągu kilku minut, ponieważ lepiej przylegają do transportujących je erytrocytów.

74 Niewielkie KI, szczególnie z dużym nadmiarem Ag, mają największą tendencję do odkładania się w tkankach.Niewielkie KI, szczególnie z dużym nadmiarem Ag, mają największą tendencję do odkładania się w tkankach. KI zawierające IgG są dobrze wiązane przez erytrocyty i systematycznie usuwane z krążenia, a następnie degradowane w śledzionie i wątrobie.KI zawierające IgG są dobrze wiązane przez erytrocyty i systematycznie usuwane z krążenia, a następnie degradowane w śledzionie i wątrobie. Niewielkie KI, szczególnie z dużym nadmiarem Ag, mają największą tendencję do odkładania się w tkankach.Niewielkie KI, szczególnie z dużym nadmiarem Ag, mają największą tendencję do odkładania się w tkankach. KI zawierające IgG są dobrze wiązane przez erytrocyty i systematycznie usuwane z krążenia, a następnie degradowane w śledzionie i wątrobie.KI zawierające IgG są dobrze wiązane przez erytrocyty i systematycznie usuwane z krążenia, a następnie degradowane w śledzionie i wątrobie.

75 Typ IV nadwrażliwości – odpowiedź komórkowa opóźniona Komórki wywołujące opóźnioną odpowiedź (głównie LCD4) musiały być wytworzone przez gospodarza w odpowiedzi musiały być wytworzone przez gospodarza w odpowiedzi na wcześniejszy kontakt z danym antygenem. na wcześniejszy kontakt z danym antygenem. Rozróżnia się 3 rodzaje nadwrażliwości typu IV: kontaktowakontaktowa tuberkulinowatuberkulinowa ziarniniakowaziarniniakowa Dwa pierwsze rodzaje tych reakcji stosuje się czasem w diagnostyce, trzeci natomiast występuje podczas diagnostyce, trzeci natomiast występuje podczas przewlekłych lub nawracających zakażeń. przewlekłych lub nawracających zakażeń.

76 TYP CZAS REAKCJI OBRAZ KLINICZNY BADANIE HISTOLOGICZNE ANTYGEN KONTAKTOWY48-72godz.wyprysk limfocyty, później makrofagi, obrzęk naskórka NASKÓRKOWY (nikiel, guma, trucizna bluszczu) TUBRKULINOWY48-72godz.miejscowestwardnienielimfocytymonocytymakrofagiŚRÓDSKÓRNY(np.tuberkulina) ZIARNINIAK 21 – 28 dnitwardnienie (skóry, płuc) makrofagi, kom. nabłonkowate, kom. olbrzymie, włóknienie UTRZYMUJĄCE SIĘ KI CHARAKTERYSTYKA REAKCJI TYPU IV – NADWRAŻLIWOŚCI OPÓŹNIONEJ

77 W reakcji nadwrażliwości typu IV zwaną ziarniniakową swoiste dla danego Ag limfocyty T z receptorami CD4 w kontakcie z tym antygenem produkują wiele cytokin.W reakcji nadwrażliwości typu IV zwaną ziarniniakową swoiste dla danego Ag limfocyty T z receptorami CD4 w kontakcie z tym antygenem produkują wiele cytokin. Cytokiny (głównie TNF) pwodują, żeCytokiny (głównie TNF) pwodują, że makrofagi ulegają przemianie w komórki makrofagi ulegają przemianie w komórki nabłonkowe, te zaś łączą się w komórki nabłonkowate, te zaś łączą się w komórki nabłonkowate, te zaś łączą się w komórki olbrzymie. Zapoczątkowuje to procesy olbrzymie. Zapoczątkowuje to procesy włóknienia prowadzące do martwicy, co włóknienia prowadzące do martwicy, co klinicznie można zaobserwować jako klinicznie można zaobserwować jako stwardnienie tkanki. stwardnienie tkanki.

78 Przewlekłe zakażenia ludzi, w których wykrywa się opóźnione reakcje komórkowe – się opóźnione reakcje komórkowe – Nadwrażliwość typu IV: gruźlicagruźlica TrądTrąd SarkoidozaSarkoidoza LeishmaniozaLeishmanioza ListeriozaListerioza GrzybiceGrzybice Przyczyną są patogeny długotrwale stymulujące swoimi antygenami układ immunologiczny. swoimi antygenami układ immunologiczny.


Pobierz ppt "MECHANIZMY USZKODZENIA KOMÓREK I TKANEK – IMPLIKACJE KLINICZNE Dr n. biol. Agnieszka Pawełczyk Zakład Immunopatologii Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google