Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zjawiska odpornościowe indukowane drogą szczepień.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zjawiska odpornościowe indukowane drogą szczepień."— Zapis prezentacji:

1 Zjawiska odpornościowe indukowane drogą szczepień

2 Odporność przeciwzakaźna Odporność przeciwzakaźna jest jednym z podstawowych mechanizmów umożliwiających organizmowi funkcjonowanie w warunkach środowiska naturalnego. Podstawowe zadania układu odpornościowego w zakresie ochrony przed chorobami zakaźnymi rozpoznanie czynnika infekcyjnego jako obcego ustrojowi uruchomienie szybkiej i skutecznej reakcji obronnej przekazanie informacji o rozpoznanych antygenach komórkom potomnym

3 odporność przeciwzakaźna przeciwzakaźna nieswoista (naturalna, wrodzona)swoista (nabyta, adaptacyjna) wytworzona naturalnie czynnabierna wytworzona sztucznie czynnaadoptywnabiernaczynno-bierna

4 Odporność nieswoista i swoista Odporność nieswoista Odporność swoista bardzo szybka nie wymaga wstępnej aktywacji rozwija się powoli wymaga kontaktu z antygenem receptory rozpoznające antygen są niezmienne są dziedziczone z pokolenia na pokolenie receptory rozpoznające antygen wykształcają się na nowo w każdej pierwotnej reakcji immunologicznej nie są dziedziczone celem ataku nie są własne struktury organizmu może dojść do autoagresji nie pozostawia trwałej pamięci immunologicznej pozostawia trwałą pamięć immunologiczną rozwija się niezależnie od odporności swoistej do rozwinięcia prawie zawsze wymaga odporności nieswoistej

5 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej zapobiegające wtargnięciu patogenów do organizmu bariery mechaniczne (skóra, błony śluzowe układu pokarmowego, oddechowego, moczowo-płciowego) bariery mechaniczne (skóra, błony śluzowe układu pokarmowego, oddechowego, moczowo-płciowego) bariery czynnościowe (perystaltyka jelit, aparat rzęskowy dróg oddechowych, wydzielanie śluzu przez nabłonek, kaszel, kichanie) bariery czynnościowe (perystaltyka jelit, aparat rzęskowy dróg oddechowych, wydzielanie śluzu przez nabłonek, kaszel, kichanie) bariery chemiczne (kwasy tłuszczowe na powierzchni skóry, enzymy - lizozym, pepsyna, kwas solny żołądka, peptydy o działaniu antybakteryjnym – kryptydyna jelitowa) bariery chemiczne (kwasy tłuszczowe na powierzchni skóry, enzymy - lizozym, pepsyna, kwas solny żołądka, peptydy o działaniu antybakteryjnym – kryptydyna jelitowa) bariery mikrobiologiczne (fizjologiczna flora bakteryjna) bariery mikrobiologiczne (fizjologiczna flora bakteryjna) przeciwciała IgM wytwarzane przez limfocyty B1 (obecne w wydzielinie śluzowo-surowiczej nabłonka) przeciwciała IgM wytwarzane przez limfocyty B1 (obecne w wydzielinie śluzowo-surowiczej nabłonka)

6 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Działanie ukierunkowane na powszechnie występujące antygeny patogenów dwuniciowy RNA replikujących się wirusówdwuniciowy RNA replikujących się wirusów niemetylowane sekwencje DNA (CpG) bakteriiniemetylowane sekwencje DNA (CpG) bakterii peptydoglikan ściany komórkowej bakteriipeptydoglikan ściany komórkowej bakterii lipopolisacharyd (LPS) ściany komórkowej bakterii G –lipopolisacharyd (LPS) ściany komórkowej bakterii G – kwasy tejchojowe ściany komórkowej bakterii G +kwasy tejchojowe ściany komórkowej bakterii G + oligosacharydy zawierające mannozę ściany komórkowej drożdżyoligosacharydy zawierające mannozę ściany komórkowej drożdży

7 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Makrofagi Makrofagi zasiedlają wszystkie tkanki i narządyzasiedlają wszystkie tkanki i narządy działają jako komórki fagocytarnedziałają jako komórki fagocytarne prezentują antygeny limfocytom Thprezentują antygeny limfocytom Th wydzielają cytokinywydzielają cytokiny Działają na pograniczu odporności nieswoistej i swoistej – umożliwiają zapoczątkowanie i właściwy rozwój swoistej odpowiedzi immunologicznej.

8 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) Granulocyty obojętnochłonne (neutrofile) krążą w krwiobiegukrążą w krwiobiegu mają zdolność gromadzenia się w miejscu uszkodzenia tkanekmają zdolność gromadzenia się w miejscu uszkodzenia tkanek działają jako komórki fagocytarnedziałają jako komórki fagocytarne

9 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Komórki NK (naturalne komórki cytotoksyczne) Komórki NK (naturalne komórki cytotoksyczne) krążą w krwiobiegu, zasiedlają też różne tkankikrążą w krwiobiegu, zasiedlają też różne tkanki zabijają komórki zakażone wirusem - uwalniają perforyny i granzymy, indukują apoptozęzabijają komórki zakażone wirusem - uwalniają perforyny i granzymy, indukują apoptozę wydzielają interferon gamma (IFN-γ) – działają na makrofagi i limfocyty Thwydzielają interferon gamma (IFN-γ) – działają na makrofagi i limfocyty Th

10 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Komórki dendrytyczne Komórki dendrytyczne występują w skórze i tkankach limfatycznych (strefa grasiczozależna węzłów chłonnych, ośrodki rozmnażania limfocytów B w tkankach limfatycznych)występują w skórze i tkankach limfatycznych (strefa grasiczozależna węzłów chłonnych, ośrodki rozmnażania limfocytów B w tkankach limfatycznych) prezentują antygeny limfocytom Thprezentują antygeny limfocytom Th przechowują na swojej powierzchni nienaruszone antygeny umożliwiając ich wiązanie przez limfocyty Bprzechowują na swojej powierzchni nienaruszone antygeny umożliwiając ich wiązanie przez limfocyty B Działają na pograniczu odporności swoistej i nieswoistej.

11 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Układ dopełniacza Układ dopełniacza grupa ok. 30 białek surowicy i płynów tkankowychgrupa ok. 30 białek surowicy i płynów tkankowych białka są aktywowane łańcuchowo przez kompleks antygen- przeciwciałobiałka są aktywowane łańcuchowo przez kompleks antygen- przeciwciało wykazuje aktywność bakteriolityczną i cytolityczną (pierwotniaki, komórki zakażone wirusem) – tworzenie kanałów w błonie komórkowejwykazuje aktywność bakteriolityczną i cytolityczną (pierwotniaki, komórki zakażone wirusem) – tworzenie kanałów w błonie komórkowej wykazuje aktywność chemotaktyczną wobec neutrofilówwykazuje aktywność chemotaktyczną wobec neutrofilów aktywuje komórki żerne (zwiększa ich właściwości fagocytarne)aktywuje komórki żerne (zwiększa ich właściwości fagocytarne)

12 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Inicjacja aktywacji dopełniacza przez kompleks antygen-przeciwciało

13 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Ułożenie przestrzenne składników dopełniacza w kompleksie atakującym błonę (C5b-9)

14 Odporność nieswoista (naturalna, wrodzona) Elementy odporności nieswoistej działające po przerwaniu ciągłości zewnętrznych barier ochronnych Układ dopełniacza Układ dopełniacza wzmaga odpowiedź humoralnąwzmaga odpowiedź humoralną (C3b i C4b – antygen-przeciwciało – limfocyt B) (C3b i C4b – antygen-przeciwciało – limfocyt B) bierze udział w rozwoju pamięci immunologicznejbierze udział w rozwoju pamięci immunologicznej (C3b i C4b – antygen-przeciwciało – komórka dendrytyczna) (C3b i C4b – antygen-przeciwciało – komórka dendrytyczna) Przykład ścisłego powiązania między nieswoistymi i swoistymi mechanizmami odporności.

15 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Elementy odporności swoistej Limfocyty T Limfocyty B Przeciwciała (immunoglobuliny) Działanie ukierunkowane na antygeny charakterystyczne dla poszczególnych gatunków drobnoustrojów.

16 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Elementy odporności swoistej Limfocyty T i B Limfocyty T i B wywodzą się ze wspólnej komórki macierzystej pochodzącej ze szpiku kostnegowywodzą się ze wspólnej komórki macierzystej pochodzącej ze szpiku kostnego limfocyty T dojrzewają w grasicy (thymus)limfocyty T dojrzewają w grasicy (thymus) limfocyty B dojrzewają w szpiku kostnym (bone marrow)limfocyty B dojrzewają w szpiku kostnym (bone marrow) w wyniku selekcji negatywnej, w trakcie różnicowania, ginie 90% limfocytów T i Bw wyniku selekcji negatywnej, w trakcie różnicowania, ginie 90% limfocytów T i B w wyniku selekcji pozytywnej powstaje pula (10%) limfocytów immunokompetentnychw wyniku selekcji pozytywnej powstaje pula (10%) limfocytów immunokompetentnych

17 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Limfocyty T Limfocyty T ThpomocniczeTccytotoksyczneTregregulatorowe ułatwiają aktywację, proliferację i różnicowanie limfocytów B, prekursorów limfocytów Tc, pobudzają makrofagi wykazują bezpośredni efekt cytotoksyczny wobec komórek zakażonych patogenem wewnątrzkomórkowym hamują odpowiedź immunologiczną kontakt bezpośredni, wydzielanie cytokin kontakt bezpośredni wydzielanie cytokin

18 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Limfocyty Th Limfocyty Th Th1Th2 wspomagają odpowiedź typu komórkowego wspomagają odpowiedź typu humoralnego stymulacja cytotoksyczności limfocytów Tc, aktywacja makrofagów stymulacja wzrostu i różnicowania limfocytów B wirusy, bakterie rozwijające się wewnątrzkomórkowo, pierwotniaki rozwijające się wewnątrzkomórkowo bakterie rozwijające się zewnątrzkomórkowo

19 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Limfocyty B Limfocyty B wiążą wolne antygenywiążą wolne antygeny prezentują antygeny limfocytom Tprezentują antygeny limfocytom T (w celu uzyskania pomocy limfocytów Th w wytwarzaniu przeciwciał) (w celu uzyskania pomocy limfocytów Th w wytwarzaniu przeciwciał) różnicują się do komórek plazmatycznych syntetyzujących immunoglobulinyróżnicują się do komórek plazmatycznych syntetyzujących immunoglobuliny

20 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Immunoglobuliny (przeciwciała) Immunoglobuliny (przeciwciała) mają zdolność swoistego rozpoznawania i łączenia się z antygenemmają zdolność swoistego rozpoznawania i łączenia się z antygenem występują w postaci wolnej w płynach ustrojowychwystępują w postaci wolnej w płynach ustrojowych występują w formie związanej jako receptory limfocytów Bwystępują w formie związanej jako receptory limfocytów B są zbudowane z 4 łańcuchów polipeptydowych (2 lekkich i 2 ciężkich)są zbudowane z 4 łańcuchów polipeptydowych (2 lekkich i 2 ciężkich) wyróżnia się 5 klas przeciwciał – IgA, IgD, IgE, IgG, IgMwyróżnia się 5 klas przeciwciał – IgA, IgD, IgE, IgG, IgM swoistość przeciwciała wynika z konfiguracji przestrzennej części zmiennych łańcuchów ciężkich i lekkich (wiązanie różnych epitopów)swoistość przeciwciała wynika z konfiguracji przestrzennej części zmiennych łańcuchów ciężkich i lekkich (wiązanie różnych epitopów) przeciwciała o tej samej swoistości mogą mieć różne powinowactwo do antygenu (różny stopień dopasowania do epitopu)przeciwciała o tej samej swoistości mogą mieć różne powinowactwo do antygenu (różny stopień dopasowania do epitopu)

21 Schemat budowy immunoglobuliny Fab – fragment wiążący antygen Fc – fragment krystalizujący V – część zmienna C – część stała

22 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Właściwości immunoglobulin wiążą antygeny na powierzchni komórek zakażonych wirusami oraz na powierzchni niektórych mikroorganizmów i indukują ich zniszczenie poprzez: wiążą antygeny na powierzchni komórek zakażonych wirusami oraz na powierzchni niektórych mikroorganizmów i indukują ich zniszczenie poprzez: aktywację dopełniaczaaktywację dopełniacza indukcję immunofagocytozy (Fc)indukcję immunofagocytozy (Fc) indukcję cytotoksyczności komórkowej zależnej od przeciwciał (Fc)indukcję cytotoksyczności komórkowej zależnej od przeciwciał (Fc) wiążąc antygen na powierzchni mikroorganizmów mogą blokować ich wnikanie przez nabłonek wiążąc antygen na powierzchni mikroorganizmów mogą blokować ich wnikanie przez nabłonek wiążąc toksyny mogą blokować ich działanie wiążąc toksyny mogą blokować ich działanie

23 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Właściwości immunoglobulin IgA IgA wytwarzane miejscowo w sąsiedztwie nabłonkawytwarzane miejscowo w sąsiedztwie nabłonka wydzielane wraz z wydzielinami śluzowo-surowiczymiwydzielane wraz z wydzielinami śluzowo-surowiczymi przekazywane wraz z siarą i mlekiem matki noworodkowiprzekazywane wraz z siarą i mlekiem matki noworodkowi główny element obrony błon śluzowych przed inwazją mikroorganizmówgłówny element obrony błon śluzowych przed inwazją mikroorganizmów IgD IgD występują jako receptory immunoglobulinowe na powierzchni dziewiczych limfocytów Bwystępują jako receptory immunoglobulinowe na powierzchni dziewiczych limfocytów B IgE IgE wiążą się z receptorami Fc na powirzchni komórek tucznychwiążą się z receptorami Fc na powirzchni komórek tucznych biorą udział w rozwoju reakcji alergicznychbiorą udział w rozwoju reakcji alergicznych

24 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) IgG (IgG1, IgG2, IgG3, IgG4) IgG (IgG1, IgG2, IgG3, IgG4) w największym stężeniu występują w surowicy krwiw największym stężeniu występują w surowicy krwi przechodzą przez łożysko – odpowiadają za odporność bierną płodu i noworodkaprzechodzą przez łożysko – odpowiadają za odporność bierną płodu i noworodka indukują cytotoksyczność komórkową zależną od przeciwciał (FcR-NK)indukują cytotoksyczność komórkową zależną od przeciwciał (FcR-NK) indukują immunofagocytozę (FcR-makrofag, FcR-neutrofil)indukują immunofagocytozę (FcR-makrofag, FcR-neutrofil) inicjują aktywację dopełniaczainicjują aktywację dopełniacza wiążą i inaktywują toksynywiążą i inaktywują toksyny IgM IgM występują jako receptory immunoglobulinowe na powierzchni dziewiczych limfocytów Bwystępują jako receptory immunoglobulinowe na powierzchni dziewiczych limfocytów B syntetyzowane w początkowej fazie odpowiedzi immunologicznej (wydzielnicze – surowica krwi)syntetyzowane w początkowej fazie odpowiedzi immunologicznej (wydzielnicze – surowica krwi) wykazują małe powinowactwo do antygenuwykazują małe powinowactwo do antygenu wiążą wiele epitopów antygenu (pentamer)wiążą wiele epitopów antygenu (pentamer) inicjują aktywację dopełniaczainicjują aktywację dopełniacza

25 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Pierwotna i wtórna odpowiedź immunologiczna pierwotna odpowiedź immunologiczna – aktywacji podlegają dziewicze limfocyty T i B pierwotna odpowiedź immunologiczna – aktywacji podlegają dziewicze limfocyty T i B rozwija się wolnorozwija się wolno przeważają przeciwciała o niskiej swoistości (IgM)przeważają przeciwciała o niskiej swoistości (IgM) wtórna odpowiedź immunologiczna – kiedy dochodzi do pobudzenia antygenami, z którymi wcześniej układ odpornościowy miał kontakt wtórna odpowiedź immunologiczna – kiedy dochodzi do pobudzenia antygenami, z którymi wcześniej układ odpornościowy miał kontakt zależna jest od komórek pamięci (limfocytów T i B)zależna jest od komórek pamięci (limfocytów T i B) pojawia się szybciejpojawia się szybciej przeważają przeciwciała o wysokiej swoistości (IgG)przeważają przeciwciała o wysokiej swoistości (IgG) nie ma praktycznie wpływu na limfocyty dziewiczenie ma praktycznie wpływu na limfocyty dziewicze

26 Odporność swoista (nabyta, adaptacyjna) Pierwotna i wtórna odpowiedź immunologiczna w zakresie przeciwciał klasy IgG

27 Pamięć immunologiczna Skłonność organizmu do przyspieszonej i bardziej efektywnej odpowiedzi immunologicznej podczas ponownego kontaktu z antygenem, nawet po wielu latach od pierwszego kontaktu. Hipotezy tłumaczące długotrwałość pamięci immunologicznej limfocyty pamięci są długowieczne limfocyty pamięci są długowieczne antygen wywołujący odpowiedź pierwotną pozostaje przez długi okres związany na powierzchni komórek dendrytycznych – nieustannie stymulując rozpoznające go limfocyty antygen wywołujący odpowiedź pierwotną pozostaje przez długi okres związany na powierzchni komórek dendrytycznych – nieustannie stymulując rozpoznające go limfocyty limfocyty pamięci są nieustannie pobudzane przez antygeny reagujące krzyżowo limfocyty pamięci są nieustannie pobudzane przez antygeny reagujące krzyżowo

28 Pamięć immunologiczna Limfocyty B pamięci powstają w trakcie pierwotnej odpowiedzi immunologicznej powstają w trakcie pierwotnej odpowiedzi immunologicznej są liczniejsze od limfocytów B dziewiczych są liczniejsze od limfocytów B dziewiczych ich receptory immunoglobulinowe mają większe powinowactwo do antygenu ich receptory immunoglobulinowe mają większe powinowactwo do antygenu mają więcej cząsteczek MHC klasy II mają więcej cząsteczek MHC klasy II łatwiej ulegają aktywacji łatwiej ulegają aktywacji dłużej żyją dłużej żyją

29 Pamięć immunologiczna Powstawanie limfocytów B pamięci

30 Pamięć immunologiczna Limfocyty T pamięci powstają w trakcie pierwotnej odpowiedzi immunologicznej powstają w trakcie pierwotnej odpowiedzi immunologicznej ich receptory immunoglobulinowe mają takie samo powinowactwo do antygenu jak receptory dziewiczych limfocytów T ich receptory immunoglobulinowe mają takie samo powinowactwo do antygenu jak receptory dziewiczych limfocytów T charakteryzują się zwiększoną ekspresją cząsteczek powierzchniowych biorących udział w adhezji do komórek prezentujących antygen charakteryzują się zwiększoną ekspresją cząsteczek powierzchniowych biorących udział w adhezji do komórek prezentujących antygen łatwiej ulegają aktywacjiłatwiej ulegają aktywacji szybciej proliferująszybciej proliferują wydzielają więcej cytokinwydzielają więcej cytokin

31 Pamięć immunologiczna Powstawanie limfocytów T pamięci

32 Odporność zbiorowiskowa Istotą odporności zbiorowiskowej jest zmniejszenie się szans zachorowania osobnika nieuodpornionego wraz ze wzrostem ilości osobników uodpornionych w danej populacji pojęcie to ma zastosowanie jedynie do chorób szerzących się drogą zakażenia jednych osobników przez innych pojęcie to ma zastosowanie jedynie do chorób szerzących się drogą zakażenia jednych osobników przez innych próg odporności zbiorowiskowej – odsetek osób uodpornionych w populacji, po osiągnięciu którego liczba nowych zakażonych zaczyna się zmniejszać próg odporności zbiorowiskowej – odsetek osób uodpornionych w populacji, po osiągnięciu którego liczba nowych zakażonych zaczyna się zmniejszać


Pobierz ppt "Zjawiska odpornościowe indukowane drogą szczepień."

Podobne prezentacje


Reklamy Google