Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Struktury Sensoryczne Inne Zmysły Janusz A. Starzyk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie W oparciu o Neural Basis of Thought and Language.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Struktury Sensoryczne Inne Zmysły Janusz A. Starzyk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie W oparciu o Neural Basis of Thought and Language."— Zapis prezentacji:

1 Struktury Sensoryczne Inne Zmysły Janusz A. Starzyk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie W oparciu o Neural Basis of Thought and Language J. Feldman, Spring 2007, i MCB 407: Neurobiology, A. Nighorn and J. Hildebrand, Fall 2005 The University of Arizona, oraz wykład Prof. Włodzisława Ducha Uniwersytet Mikołaja Kopernika Inteligentne Systemy Autonomiczne

2 Pozostałe zmysły również potrzebują kory mózgu do precyzyjnej dyskryminacji wrażeń. Pozostale zmysly

3 Zachowanie równowagi wymaga współdziałania –układu przedsionkowego ucha relacja głowy względem pionu –wzroku, –receptorów nacisku stóp odchylenie środka ciężkości ciała –priopriocepcji. Zmysł równowagi

4 Skomplikowany system, wiele struktur. –Odruchy dzięki móżdżkowi; Płat ciemieniowy otrzymuje sygnały z ukladu równowagi. –Odpowiada za wrażenia ruchu i obrotów. –Uszkodzenia wywołują zanik zdolności do dyskryminacji ruchu. Wzrok dostarcza informacji dla orientacji. –W ciemności, silnym deszczu lub śniegu nie wystarcza. Zmysł równowagi

5 Ucho środkowe Błędnik kostny: We wnętrzu mieści się błędnik błoniasty z komórkami uzbrojonymi we włoski. Część błędnika przylegającego do ucha środkowego to przedsionek. Łączą się z nim ślimak i kanały półkoliste.

6 Ucho środkowe Przewody półkoliste wypełnione są śródchłonką, której ruch spowodowany obrotem głowy podrażnia włoski powodując pobudzenie komórek nerwowych, pozwalając zachować równowagę.

7 Pierwotna kora słuchowa - wyspa, zakręt skroniowy (zakręt Heschiego) na płacie skroniowym. Drogi słuchowe: –ślimak ucha wewnętrznego –jądra ślimaka –wzgórek dolny –ciało kolankowate Sluch

8 Ucho środkowe Kosteczki słuchowe: młoteczek, kowadełko i strzemiączko.

9 Ucho środkowe Ruchy strzemiaczka pobudzaja drgania membrany

10 Ucho środkowe Dzwieki o roznej czestotliwosci wytwarzaja fale stojace poruszajace komorki wloskowe, ktore odgrywaja role receptorow mechanicznych

11 Ucho środkowe Mikroskopijne wloski komorek wloskowych poruszja sie pod wplywem fali dzwiekowej

12 Ucho środkowe Gdy wloski zegna sie dostatecznie duzo to aktywizuja komorki wloskowe ktore wysylaja impulsy nerwowe

13 Ucho środkowe

14 Kora słuchowa kontroluje pobudliwość MGN –można "wytężyć słuch", –oczekiwać dźwięku z określonego kierunku –przestać go zauważać. Większość pobudzeń z ucha dochodzi do przeciwległej półkuli. Sluch

15 Większość pobudzeń z ucha dochodzi do przeciwległej półkuli.

16 Wtórna kora słuchowa: –płat skroniowy, obszar Wernickego w półkuli dominującej. Uszkodzenia pierwotnej kory słuchowej: głuchota korowa. Lezje wtórnej kory słuchowej: różnorodne afazje –grec. a+phasis, brak mowy Sluch

17 W dominującej (zwykle lewej) półkuli: blisko kory pierwotnej –zaburzenia słuchu fonematycznego, –trudności w rozróżnianiu wyrazów (agnozja słuchowa). W przeciwległej (zwykle prawej) półkuli: –słabsza percepcja melodii i rytmu. Sluch

18 Specjalizacja kory przy rozróżnianiu fonemów –trudności w uczeniu się języków obcych, np. języków tonalnych. Np. angielskie "thieve" i "sieve". –Zdolność do rozróżniania fonemów języków obcych zanika ok. 10 miesiąca życia. Agnozja słuchowa –upośledzenia mowy –brak rozumienia potrzeby korekcji Lezje zakrętu skroniowego środkowego: –zaburzenia pamięci słuchowo-werbalnej (afazja amnestyczna). niezdolność do powtórzenia serii wyrazów, rytmu. Sluch

19 Tylna część dominującego płata skroniowego: –afazje nazywania Brak skojarzeń miedzy wzrokowym rozpoznaniem a nazwą. Brak możliwości narysowania przedmiotu po usłyszeniu instrukcji słownej, –nie ma trudności w kopiowaniu rysunków. Zagadnienia związane z mową wyższe czynności psychiczne. Sluch

20 Afazja akustyczna: –zaburzenie rozpoznawania dźwięków niewerbalnych, odgłosów zwierząt lub sygnałów akustycznych. Testy: –wskazać obrazek kojarzący się ze źródłem dźwięku. Dwa rodzaje: –niezdolność do odróżniania dźwieków (kora pierwotna) i –niezdolność do ich kojarzenia (kora wtórna). Interpretacja emocjonalna wrażeń słuchowych: –siorbanie i siąkanie japończyków i chińczyków. "Słuchanie" z ruchów warg Sluch

21 4 podstawowe smaki: –słodki, słony, kwaśny, gorzki, –odbierane przez różne części języka? Popularny pogląd, ale różnice są słabe, kubki reagują na wszystkie smaki. Piąty smak to smak glutaminianu sodu –jeden z aminokwasów, dodawany do pożywienia –zupełnie inna recepcja –receptor odkryty w 2001 roku. Smak

22 Kubki smakowe: około , –każdy skupia ok. 150 receptrorów, –kubki są na języku i trochę na podniebieniu. Niektóre komórki smakowe żyją jedynie 10 dni! Duże indywidualne różnice – –życie dla niektórych jest słodsze... –25% jest szczególnie wrażliwa na gorycz, zwłaszcza kobiety. Wrażliwość wzrasta w okresie ciąży. Wrażliwość na smaki wynika z uwarunkowań genetycznych. Smak

23 Słodki: –organiczne cząsteczki, cukry, alkohole. Gorzki: –cząsteczki organiczne, często trucizny. Słony: –roztwory soli, jony, np. kation sodu, wrażenie modyfikowane przez anion, np. NaCl i NaK. Kwaśny: –jony wodorowe, aniony moga zmodyfikować efekt. Smak

24 Węch jest bardziej wrażliwy na stężenie cząsteczek chemicznych niż smak! –Bez węchu wrażenia smakowe są bardzo słabe –(np. w czasie przeziębienia lub po śwince). Smak rozpoznawany jest dopiero po rozpuszczeniu pozywienia przez ślinę. –Suchość w ustach => słaby smak. Na smak wpływa temperatura i struktura pożywienia. Adaptacja do smaku: –receptory przestają reagować, pomimo pobudzania –Wzajemne wpływy, np. adaptacja do kwasu (np. kwasku cytrynowego) może wywołąć wrażenie słodkości wody. Smak

25 Kora smakowa mieści się w zagłębieniu płata ciemieniowego, okolicach zakrętu zaśrodkowego, niedaleko kory SI reprezentującej język. Połączenia przez tylno-brzuszno-przyśrodkowe jądro wzgórza. Pobudzenia kory smakowej (np. padaczkowe) wywołują halucynacje smakowe, czasami to oznaki ataku padaczki. Uszkodzenia powodują zanik zdolności rozróżniania smaków. –Fenyltiokarbamid (PTC) przez 65% populacji uważany jest za mocno gorzki, 35% nie czuje smaku –odpowiedzialna jest za to mutacja genetyczna. Zespół smakosza: uszkodzenie prawego płata czołowego –obsesja na punkcie wykwintnego jedzenia. Smak

26 Smak i wech

27 Ludzie: około 40 mln komórek węchowych; –Kobiety mają średnio lepszy węch, ale są duże indywidualne różnice. –psy około 1 mld. komórek węchowych Około 1000 róznych receptorów węchowych –każdy zapach pobudza wiele receptorow i –każdy receptor reaguje na wiele zapachów. Kodowanie kombinatoryczne, jak słowa i litery –mechanizm częściowo poznany w 1999 roku Ok. 5 mln neuronów przesyła sygnały przez nerw węchowy do skupisk neuronów w opuszce węchowej. Węch

28 Richard Axel, 1995 Wech

29 Węch jest bezpośrednio połączony z ciałem migdałowatym układu limbicznego => szybkie reakcje emocjonalne, strach. Uszkodzenia kory węchowej powodują nieprzyjemne halucynacje węchowe, czasami to oznaki ataku padaczki. Węch

30 Opuszka wechowa

31

32 Receptory wechowe

33 Receptory => opuszka węchowa => – kora gruszkowata i otaczające ciało migdałowate => boczna część podwzgórza => kora okołooczodołowa lub jądro przyśrodkowe-grzbietowe wzgórza => kora okołooczodołowa. –kora gruszkowata => kora węchomózgowa => hipokamp. Węch drogi pobudzeń

34 Amygdala Emotion Anterior olfactory nucleus Piriform cortex Olfactory tubercle Entorhinal cortex Memory Further olfactory processing (odor object reconstruction) Węch drogi pobudzeń

35 Hak (brzuszna część kory czołowej) i przednia część zakrętu hipokampa. Jedyny system, który nie łączy się z korą wyłacznie przez wzgórze. Interpretacja wrażeń węchowych: –bardzo indywidualna, zależna od wspomnień, –pobudzenie struktur limbicznych i różnych okolic kory. Obrazowanie mózgu: –Przyjemne wrażenia pobudzenie kory oczodołowej, zwłaszcza prawej półkuli. –Nieprzyjemne wrażenia jądra migdałowate i wysepka płata ciemieniowego lokalizacja przestrzenna źródła? Wtórna kora węchowa

36 Stymulacje elektryczne prawej półkuli w okolicach zakrętu kątowego mogą wywołać różne wrażenia autoskopowe:wrażenia autoskopowe –oddzielenie od własnego ciała; –wrażenie widzenia swojego ciała z perspektywy zewnętrznej; –negatywna autoskopia, w której nie widzi się swojego odbicia w lustrze; –wewnętrzna autoskopia: widzi się wewnętrzne organy ciała patrząc na swoje odbicie w lustrze. Autoskopia

37 Przyczyny powodujące takie wrażenia to –lezje, –wpływ substancji halucynogennych, –wyczerpanie organizmu (np. śmierć kliniczna), –padaczka, –chwilowe zaburzenia pracy mózgu. W przeszłości (i nadal) takie halucynacje uznawano za dowód istnienia umysłu niezależnego od ciała. Autoskopia

38 Każdy odczuwa świat w nieco inny sposób. Silne kojarzenie bodźców zmysłowych o różnych modalnościach: –synestezje (Gr. syn = razem + aisthesis = postrzegać). Smak lub poza nazwy, widok lub smak dźwięku, czucie widoku, kolory liter... wszystkie kombinacje. Wladimir Nabokov - doskonały przypadek kolorowego słuchu. –Długie aaa - odcień starego drewna, g to wulkanizowana guma, k jest jagodowe... Synestezje zmysłowe

39 Zjawisko rzadkie –dla 2 modalności 1: –dla więcej niż 2 modalności, 1: ; Najczęściej: wzrok + słuch; rzadziej dotyk i smak, węch najrzadziej. Przejściowe synestezje: wywołane –antyseroteninogicznymi środkami halucynogennymi, –deprywacją sensoryczną, –stymulacją elektryczną lub padaczką skroniową, –urazami głowy. Synestezje zmysłowe

40 Czym jest wrażenie? Fala świetlna, wibracja mechaniczna czy pobudzenie chemiczne ? –podobne impulsy elektryczne. Wrażenia wzrokowe - generyczne, konkretne kształty spiral, siatek, błyszczących ruchomych kropek, stosunkowo proste pobudzenia układu wzrokowego. Kolory muzyk i mowy, –ale wrażenie może być zależne od ortografii. Synestezje nie zawsze są przyjemne: –np. usłyszenie "pięć" wywołuje wrażenie cyfry 5 na szarym tle i gwałtowne skurcze prawej części twarzy. Synestezje zmysłowe

41 Obrazowanie mózgu: –silne pobudzenia obszarów kory sprzężonych zmysłów. Wzmożona aktywność struktur limbicznych, obniżona kory –jak u niemowląt. Hipotezy: –Synestezje jako silne sprzężenie kory sensorycznej różnych modalności. –Synestezje jako postrzeganie podkorowe przed podzieleniem wrażeń na zmysły? Podział umożliwia większą precyzję działania? Niemowlęta do 4 miesiąca doświadczają synestezji? –Mowa pobudza wówczas potencjały wywołane nie tylko w płatach skroniowych ale i potylicznych. Synestezje zmysłowe

42 Do pewnego stopnia każdy ma synestezje. Które jest Buba a które Kiki?Buba a które Kiki Synestezje zmysłowe


Pobierz ppt "Struktury Sensoryczne Inne Zmysły Janusz A. Starzyk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie W oparciu o Neural Basis of Thought and Language."

Podobne prezentacje


Reklamy Google