Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i człowieka. Pomiary izotopów w środowisku Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i człowieka. Pomiary izotopów w środowisku Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i."— Zapis prezentacji:

1 Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i człowieka. Pomiary izotopów w środowisku Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i człowieka. Pomiary izotopów w środowisku Anna Pazdur Politechnika Śląska Wykład inauguracyjny 2004 r.

2 zmiany parametrów orbity ziemskiej zmiany systemu prądów oceanicznych zmiany konfiguracji pola magnetycznego Ziemi i Słońca erupcje wulkaniczne działalność rolnicza i przemysłowa człowieka zmiany w obiegu materii Zdarzenia w historii Ziemi

3 Konsekwencje zmiany bilansu energetycznego Ziemi zmiany bilansu energetycznego Ziemi zmian strumienia promieniowania zmian strumienia promieniowania kosmicznego docierającego do Ziemi kosmicznego docierającego do Ziemi

4 Obserwacje zmiany klimatu zmiany krajobrazu zmiany składu gatunkowego roślin i zwierząt mobilność człowieka i rozwój kultury materialnej zmiany w składzie izotopowym materii

5 Fizyka dysponuje metodami pomiarowymi pozwalającymi na ustalenie następstwa zdarzeń w bezwzględnej (z podaniem wartości liczbowych, w latach kalendarzowych) skali czasu tworzenie chronologii bezwzględnych rekonstrukcje zmian środowiska wiek powstania i okres trwania kultur archeologicznych

6 Metody badań moment zdarzeń, jak i ich charakter zapisane są w składzie izotopowym materii ziemskiej w litosferze, biosferze, hydrosferze, atmosferze wyznaczenie momentu zdarzenia – proces zwany datowaniem wynik datowania – wiek obiektu datowanego wskazujący na wiek zdarzenia Najczęściej badane izotopy datowanie: radiowęgiel ( 14 C), pierwiastki szeregu uranowo – torowego ( 232 Th/ 234 U) rekonstrukcje zmian środowiska: wodór ( 2 H/H), węgiel ( 13 C/ 12 C), azot ( 15 N/ 14 N), tlen ( 18 O/ 16 O), siarka ( 34 S/ 32 S)

7 Metody datowania Metody datowania wykorzystują rytmiczność naturalnych zjawisk (dendrochronologia, chronologia warwowa) znane w czasie tempo przemian promieniotwórczych (metoda radiowęglowa, uranowo – torowa) własności dozymetryczne naturalnych kryształów (metoda luminescencyjna) metoda radiowęglowa – datowanie obiektów składających się z materii organicznej o wieku z przedziału czasu od chwili obecnej do około 50 tysięcy lat wstecz metoda luminescencyjna – datowanie obiektów zawierających składniki mineralne (ziarna kwarcu, skaleni) sięgająca nawet do 500 tysięcy lat wstecz

8 Datowanie na podstawie rozpadu promieniotwórczego Prawo rozpadu promieniotwórczego (1) gdzie: N 0 – oznacza początkową liczbę atomów pierwiastka promieniotwórczego, N t – liczbę atomów tego pierwiastka, jaka pozostała po czasie t, λ – wielkość, zwana stałą zaniku promieniotwórczego, T 1/2 – półokres rozpadu (czas, po jakim liczba atomów zmaleje o połowę) (2) Wartość półokresu rozpadu wynosi np lat w przypadku izotopu 14 C, około lat w przypadku izotopu 230 Th, i jedynie 22 lata w przypadku izotopu 210 Pb. Wiek datowanego obiektu w latach [BP] = Before Present (3)

9 Ważniejsze metody datowania obiektów z okresu czwartorzędu MetodaZastosowanieZakres wieku 14 CSzczątki i osady organiczne, osady węglanowe Do 50 tys. lat OSL, TLOsady mineralne, ceramikaDo 500 tys. lat ESROsady węglanoweDo miliona lat U/ThOsady węglanowe, torfy, kościDo 300 tys. lat K/ArOsady wulkanicznePowyżej 50 tys. lat 210 PbOsady w zbiornikach wodnychDo 150 lat 137 CsOsady jeziorne, glebyDo 60 lat Dendrochro- nologia Konstrukcje drewniane, drewno kopalne Do 12 tys. lat Chronologia warwowa Warstwowane osady jeziorne i zastoiskowe Do 120 tys. lat (najstarsze odkryte)

10 Metoda radiowęglowa Izotopy węgla: 12 C, 13 C, 14 C radiowęgiel - produkowany nieustająco w górnych warstwach atmosfery szybkość produkcji zależy od natężenia strumienia protonów promieniowania kosmicznego szybkość produkcji modulowana zmianami pola magnetycznego Ziemi i Słońca metoda wykorzystuje znane w czasie tempo rozpadu izotopu 14 C, zachodzącego z półokresem rozpadu 5570 lat

11 Techniki pomiarowe Technika gazowych liczników proporcjonalnych (GPC) Technika ciekłoscyntylacyjnej spektrometrii promieniowania beta (LSC) Technika akceleratorowa sprzężona ze spektrometrią masową (AMS) Zasięg datowania metody radiowęglowej (największy mierzony wiek) wynosi około 50 tysięcy lat.

12

13

14

15

16

17

18

19 Prawy nosorożec Masa próbki: 1,22 mg Lewy nosorożec Masa próbki: 0,80 mg Bizon Masa próbki: 0,42 mg

20

21

22 Spektrometria mas Pomiar składu izotopów stabilnych

23

24 Metoda luminescencyjna naturalna promieniotwórczość skał i minerałów jest przyczyną luminescencji ziaren kwarcu w osadzie czas oddziaływania datowanego osadu z promieniowaniem jądrowym otoczenia jest miarą jego wieku intensywność luminescencji stymulowanej optycznie lub termicznie i pomiar koncentracji izotopów promieniotwórczych pozwala wyznaczyć wiek

25 Wyznaczanie wieku Ilość energii zmagazynowanej w krysztale wskutek działania promieniowania jądrowego nazywana jest dawką pochłoniętą D. Do wyznaczania wieku T badanego obiektu na podstawie znajomości wielkości dawki pochłoniętej D wykorzystuje się proste równanie (4) gdzie D r - dawka roczna, czyli energia promieniowania jądrowego akumulowana w czasie jednego roku, D – dawka pochłonięta w czasie T pogrzebania kryształu, D 0 – dawka resztkowa

26

27

28

29 Duże zbiory dat Rozkład częstości dat (radiowęglowych, luminescencyjnych) źródłem informacji o: czasie trwania wyróżnionych okresów klimatycznych intensywności i czasie trwania procesów geologicznych czasie trwania kultur archeologicznych

30

31

32

33 Dziękuję

34


Pobierz ppt "Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i człowieka. Pomiary izotopów w środowisku Bezwzględne skale czasu dla zdarzeń w historii Ziemi i."

Podobne prezentacje


Reklamy Google