Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) Autorzy: Bałdyk Anna Autorzy: Bałdyk Anna Brodziak Anna Brodziak.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) Autorzy: Bałdyk Anna Autorzy: Bałdyk Anna Brodziak Anna Brodziak."— Zapis prezentacji:

1 Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) Autorzy: Bałdyk Anna Autorzy: Bałdyk Anna Brodziak Anna Brodziak Anna Szydłowska Elżbieta Szydłowska Elżbieta

2 DEFINICJE RZS

3 Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) - jest przewlekłą, zapalną, immunologicznie zależną układową chorobą tkanki łącznej, zależną układową chorobą tkanki łącznej, charakteryzującą się nieswoistym, symetrycznym charakteryzującą się nieswoistym, symetrycznym zapalenie stawów, występowaniem zmian zapalenie stawów, występowaniem zmian pozastawowych i powikłań układowych, prowadzącą do pozastawowych i powikłań układowych, prowadzącą do niepełnosprawności, kalectwa i przedwczesnej śmierci. niepełnosprawności, kalectwa i przedwczesnej śmierci.

4 Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) czyli rheumatoid arthritis, znane jest także pod tradycyjną nazwą gościec przewlekle postępujący. Jest to przewlekła choroba zapalna, rozpoczynająca się od zapalenia błony maziowej stawu i prowadząca do zapalenia stawów, kaletek maziowych i pochewek ścięgnistych. Czasami mogą występować objawy ze strony innych narządów. Gościec należy do układowych chorób tkanki łącznej. Bardzo często prowadzi do inwalidztwa. czyli rheumatoid arthritis, znane jest także pod tradycyjną nazwą gościec przewlekle postępujący. Jest to przewlekła choroba zapalna, rozpoczynająca się od zapalenia błony maziowej stawu i prowadząca do zapalenia stawów, kaletek maziowych i pochewek ścięgnistych. Czasami mogą występować objawy ze strony innych narządów. Gościec należy do układowych chorób tkanki łącznej. Bardzo często prowadzi do inwalidztwa.

5 Około 2% populacji - narażonych jest na gościec. Występuje on 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Przeważają osoby w wieku lat. Choroba może rozpocząć się w każdym wieku, ale najczęściej pierwsze objawy stwierdzamy między 25 a 35 rokiem życia. Przebiega najczęściej z okresami zaostrzeń i remisji, czyli ustąpienia objawów. - narażonych jest na gościec. Występuje on 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Przeważają osoby w wieku lat. Choroba może rozpocząć się w każdym wieku, ale najczęściej pierwsze objawy stwierdzamy między 25 a 35 rokiem życia. Przebiega najczęściej z okresami zaostrzeń i remisji, czyli ustąpienia objawów.

6 - U większości pacjentów początek choroby charakteryzuje się zapaleniem stawów śródręczno- paliczkowych i międzypaliczkowych bliższych rąk oraz śródstopno -paliczkowych stóp. - U większości pacjentów początek choroby charakteryzuje się zapaleniem stawów śródręczno- paliczkowych i międzypaliczkowych bliższych rąk oraz śródstopno -paliczkowych stóp. - Skóra rąk staje się ścieńczała i nadmiernie potliwa, pojawiają się zaniki mięśni międzykostnych i glistowatych. - Skóra rąk staje się ścieńczała i nadmiernie potliwa, pojawiają się zaniki mięśni międzykostnych i glistowatych.

7

8 - W miarę postępu choroby proces zapalny obejmuje coraz większą liczbę stawów w kierunku od obwodu do linii środkowej ciała. - RZS może także rozpocząć się nietypowo - RZS może także rozpocząć się nietypowo - zmianami zapalnymi jednego dużego - zmianami zapalnymi jednego dużego stawu, zapaleniem pochewek ścięgnistych i stawu, zapaleniem pochewek ścięgnistych i ścięgien lub ostrym zapalenie wielostawowym. ścięgien lub ostrym zapalenie wielostawowym.

9 Przyczyny gośćca nie są dokładnie poznane. Dociekając tych przyczyn określono predyspozycję genetyczną. U około 60% chorych można wykazać antygen HLA-DR4. Przyczyny gośćca nie są dokładnie poznane. Dociekając tych przyczyn określono predyspozycję genetyczną. U około 60% chorych można wykazać antygen HLA-DR4. Istotną rolę odgrywają procesy immunologiczne. Główną przyczyną są prawdopodobnie reakcje o charakterze autoagresji - organizm wytwarza czynniki niszczące własne struktury. Istotną rolę odgrywają procesy immunologiczne. Główną przyczyną są prawdopodobnie reakcje o charakterze autoagresji - organizm wytwarza czynniki niszczące własne struktury.

10 Powstają m.in. autoprzeciwciała przeciw fragmentowi FcIgG, dochodzi do uwolnienia enzymów agresywnych wobec chrząstki stawowej (kolagenazy, elastazy). W czasie badania płynu stawowego stwierdzamy fagocyty, a w nich kompleksy immunologiczne. Rola zakażenia wirusowego lub innymi drobnoustrojami nie jest jeszcze dokładnie zbadana. Powstają m.in. autoprzeciwciała przeciw fragmentowi FcIgG, dochodzi do uwolnienia enzymów agresywnych wobec chrząstki stawowej (kolagenazy, elastazy). W czasie badania płynu stawowego stwierdzamy fagocyty, a w nich kompleksy immunologiczne. Rola zakażenia wirusowego lub innymi drobnoustrojami nie jest jeszcze dokładnie zbadana.

11 ZMIANY PATOLOGICZNE ZMIANY PATOLOGICZNE

12 Zmiany patologiczne polegają na: Zmiany patologiczne polegają na: - uszkodzeniu błony maziowej przez przewlekły proces zapalny. - Konsekwencją jest uszkodzenie stawu i tkanek otaczających. W przebiegu przewlekłego stanu zapalnego błona maziowa ulega ona pogrubieniu oraz tworzy liczne fałdy..

13 - Dochodzi do niszczenia chrząstki, torebki stawowej, więzadeł i trwałego zniekształcenia stawów. Dlatego dolegliwości stawowe są w przebiegu RZS najbardziej dokuczliwe. - Charakterystyczne jest symetryczne zajęcie małych stawów ręki, nadgarstków, łokci, stopy. W okresie czynnego zapalenia występuje bolesność uciskowa stawów, często ich obrzęk i ograniczenie ruchomości

14 Guzki reumatoidalne - są ziarniniakami zbudowanymi z centralnego ogniska martwicy, otoczonego komórkami jednojądrzastymi, a najbardziej zewnętrznie znajdują się limfocyty i komórki plazmatyczne. - Występują one u około 30% chorych - w ścięgnach i pod skórą, w miejscach narażonych na drażnienie lub ucisk (np. na powierzchni wyprostnej przedramienia).

15 - U niektórych chorych obserwujemy również zapalenie naczyń w obrębie skóry, nerwów lub narządów wewnętrznych. - Zmianom stawowym i naczyniowym towarzyszyć mogą objawy nieswoiste: uczucie rozbicia, stany podgorączkowe, nadmierna potliwość, plamy barwnikowe na grzbiecie dłoni, zmatowienie paznokci i ich łamliwość, powiększenie węzłów chłonnych.

16 KRYTERIA ROZPOZNANIA RZS

17 KRYTERIA Sztywność poranna stawów Sztywność poranna stawów Zapalenie trzech lub więcej stawów Zapalenie trzech lub więcej stawów Zapalenie stawów ręki Zapalenie stawów ręki Symetryczne zapalenie stawów Symetryczne zapalenie stawów Guzki reumatoidalne Guzki reumatoidalne Obecność czynnika reumatoidalnego Obecność czynnika reumatoidalnego Zmiany radiograficzne Zmiany radiograficzne

18 Sztywność poranna w stawach i wokół stawów, utrzymująca się co najmniej 1 godzinę do wystąpienia znacznej poprawy Sztywność poranna w stawach i wokół stawów, utrzymująca się co najmniej 1 godzinę do wystąpienia znacznej poprawy Jednoczesny obrzęk lub wysięk z trzech stawów, obecność tylko kostnego pogrubienia stawu nie spełnia kryterium Jednoczesny obrzęk lub wysięk z trzech stawów, obecność tylko kostnego pogrubienia stawu nie spełnia kryterium Zapalenie co najmniej jednego stawu (dotyczy stawu Zapalenie co najmniej jednego stawu (dotyczy stawu nadgarstkowego, MCP i PIP) nadgarstkowego, MCP i PIP) Jednoczasowość i jednoimienność obustronnych zmian zapalnych. Jednoczasowość i jednoimienność obustronnych zmian zapalnych.

19 Obustronne zapalenie MCP, PIP, MTP spełnia kryterium bez zachowania absolutnej symetryczności Stwierdzone przez lekarza nad wyniosłościami kostnymi po stronie wyprostnej lub w okolicach stawów stosując metody, w których odsetek wyników nie przekracza 5% czynnika reumatoidalnego Obustronne zapalenie MCP, PIP, MTP spełnia kryterium bez zachowania absolutnej symetryczności Stwierdzone przez lekarza nad wyniosłościami kostnymi po stronie wyprostnej lub w okolicach stawów stosując metody, w których odsetek wyników nie przekracza 5% czynnika reumatoidalnego Dotyczą obecności nadżerek i osteoporozy okołostawowej zajętych stawów przednio-tylnym radiogramie ręki lub nadgarstka Dotyczą obecności nadżerek i osteoporozy okołostawowej zajętych stawów przednio-tylnym radiogramie ręki lub nadgarstka

20 Sztywność poranna jest wynikiem: biernego przekrwienia błony maziowej, biernego przekrwienia błony maziowej, zgrubienia torebki stawowej, zgrubienia torebki stawowej, zwiększenia ilości płynu stawowego zwiększenia ilości płynu stawowego

21 - Spełnienie 4 z 7 kryteriów ustala rozpoznanie. - Kryteria 1–4 muszą występować co najmniej przez 6 tygodni.

22 Kliniczne cechy zajęcia stawów: ból, ból, obrzmienie, obrzmienie, ograniczenie ruchów, ograniczenie ruchów, sztywność, sztywność, różne cechy zapalenia (rumień, zapalenie błony maziowej). różne cechy zapalenia (rumień, zapalenie błony maziowej).

23 Obraz zmian stawowych Przykurcz zgięciowy w stawach nadgarstkowych; Przykurcz zgięciowy w stawach nadgarstkowych; Odchylenie łokciowe palców II-V w stawach śródręczno- paliczkowych; Odchylenie łokciowe palców II-V w stawach śródręczno- paliczkowych; Podwichnięcia dłoniowe w tych stawach; Podwichnięcia dłoniowe w tych stawach; Zniekształcenia typu łabędziej szyi – przeprost w stawie międzypaliczkowym bliższym, a zgięcie w stawie międzypaliczkowym dalszym; Zniekształcenia typu łabędziej szyi – przeprost w stawie międzypaliczkowym bliższym, a zgięcie w stawie międzypaliczkowym dalszym; Zniekształcenie typu palce butonierkowate – zgięcie w stawie międzypaliczkowym bliższym, przeprost w stawie międzypaliczkowym dalszym; Zniekształcenie typu palce butonierkowate – zgięcie w stawie międzypaliczkowym bliższym, przeprost w stawie międzypaliczkowym dalszym; Kciuk butonierkowaty – zwany także szewskim, zgięcie w stawie śródręczno-paliczkowym, przeprost w stawie międzypaliczkowym; Kciuk butonierkowaty – zwany także szewskim, zgięcie w stawie śródręczno-paliczkowym, przeprost w stawie międzypaliczkowym;

24 Zniekształcenie typu palce butonierkowate Zniekształcenie typu palce butonierkowate Zniekształcenie typu łabędzia szyja Zniekształcenie typu łabędzia szyja

25 Usztywnienie stawu promieniowo-nadgarstkowego; Usztywnienie stawu promieniowo-nadgarstkowego; Przykurcz zgięciowy w stawie łokciowym; Przykurcz zgięciowy w stawie łokciowym; W stawie barkowym przykurcz w przywiedzeniu i rotacji wewnętrznej; W stawie barkowym przykurcz w przywiedzeniu i rotacji wewnętrznej; Zniekształcenia stóp (płaskostopie, koślawość palucha, palce młoteczkowate, modzele); Zniekształcenia stóp (płaskostopie, koślawość palucha, palce młoteczkowate, modzele); Staw kolanowy: przykurcz, podwichnięcia tylno-boczne z rotacją zewnętrzną podudzia, Staw kolanowy: przykurcz, podwichnięcia tylno-boczne z rotacją zewnętrzną podudzia, rzekoma koślawość kolan; rzekoma koślawość kolan; Stawy biodrowe: zmiany zwyrodnieniowe, zgięcie, przywiedzenie uda; Stawy biodrowe: zmiany zwyrodnieniowe, zgięcie, przywiedzenie uda; Zmiany w części szyjnej kręgosłupa: erozja zęba kręgu obrotowego, podwichnięcia kręgów C1–C2. Zmiany w części szyjnej kręgosłupa: erozja zęba kręgu obrotowego, podwichnięcia kręgów C1–C2.

26

27 Zmiany pozastawowe Zmiany skórne – głównie rąk i stóp, skóra Zmiany skórne – głównie rąk i stóp, skóra chłodna, wilgotna, czasem zaczerwienienie lub chłodna, wilgotna, czasem zaczerwienienie lub ciemnobrunatne przebarwienie; ciemnobrunatne przebarwienie; Zaniki mięśniowe – następstwo zapalenia Zaniki mięśniowe – następstwo zapalenia śródmiąższowego, dotyczy głównie mięśni śródmiąższowego, dotyczy głównie mięśni dystalnych, ale także czworogłowego uda; dystalnych, ale także czworogłowego uda; Guzki reumatoidalne, podskórne – najczęściej Guzki reumatoidalne, podskórne – najczęściej w okolicy wyprostnej stawów łokciowych i w okolicy wyprostnej stawów łokciowych i przedramion, twarde, niebolesne, zrośnięte przedramion, twarde, niebolesne, zrośnięte z podłożem, czasem wzdłuż ścięgna Achillesa, z podłożem, czasem wzdłuż ścięgna Achillesa, na potylicy i w okolicy pośladków; na potylicy i w okolicy pośladków;

28 Zapalenia ścięgien i pochewek ścięgnistych Zapalenia ścięgien i pochewek ścięgnistych oraz kaletek maziowych; oraz kaletek maziowych; Torbiele kaletek maziowych łączą się z jamą stawu, najczęściej w dole podkolanowym, tzw. cysta Backera oraz gangliony, zwłaszcza po stronie grzbietowej dłoni; Torbiele kaletek maziowych łączą się z jamą stawu, najczęściej w dole podkolanowym, tzw. cysta Backera oraz gangliony, zwłaszcza po stronie grzbietowej dłoni; Węzły chłonne – uogólnione powiększenie, głównie w okolicy łokcia i dołu pachowego; Węzły chłonne – uogólnione powiększenie, głównie w okolicy łokcia i dołu pachowego; Uszkodzenia nerwów obwodowych – zespół kanału nadgarstka z uciskiem na nerw pośrodkowy; Uszkodzenia nerwów obwodowych – zespół kanału nadgarstka z uciskiem na nerw pośrodkowy; Zmiany zapalne naczyń krwionośnych; Zmiany zapalne naczyń krwionośnych;

29 Zmiany w narządach wewnętrznych: serce Zmiany w narządach wewnętrznych: serce – zapalenie osierdzia, zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia, zapalenie naczyń wieńcowych, zaburzenia przewodnictwa; – zapalenie osierdzia, zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia, zapalenie naczyń wieńcowych, zaburzenia przewodnictwa; Narząd wzroku – zapalenie twardówki i spojówek; Narząd wzroku – zapalenie twardówki i spojówek; Układ oddechowy – zapalenie opłucnej, śródmiąższowe włóknienie płuc, zespół Caplana; Układ oddechowy – zapalenie opłucnej, śródmiąższowe włóknienie płuc, zespół Caplana; Układ moczowy – skrobiawica nerek. Układ moczowy – skrobiawica nerek.

30 OKRESY ZAAWANSOWANIA CHOROBY

31 Okresy zaawansowania choroby okres I - w badaniu RTG widoczne obrzęki tkanek miękkich, niewielkie zwężenie szpar miękkich, niewielkie zwężenie szpar stawowych, osteoporoza przynasadowa stawowych, osteoporoza przynasadowa okres II - wyraźne zwężenie szpar stawowych, w częściach przynasadowych kości widoczne częściach przynasadowych kości widoczne geody zapalne oraz pojedyncze nadżerki na geody zapalne oraz pojedyncze nadżerki na powierzchniach stawowych powierzchniach stawowych okres III - rozwój geod i nadżerek, podwichnięcia i zniekształcenia stawów zniekształcenia stawów okres IV - całkowite zesztywnienie kostne stawu

32

33 RZS - obraz RTG dłoni - zmiany zaawansowane. RZS - obraz RTG dłoni - zmiany zaawansowane.

34 Wydolność czynnościową określa się w stopniach według Goftona (Sadowska- Wróblewska, 1988). Stopień I – pełna wydolność czynnościowa zmożliwością wykonywania codziennych zajęć bez przeszkód. Stopień I – pełna wydolność czynnościowa zmożliwością wykonywania codziennych zajęć bez przeszkód. Stopień II – wydolność wystarczająca do wykonywania zwykłych czynności, pomimo bólu bądź ograniczonej ruchomości jednego lub kilku stawów. Stopień II – wydolność wystarczająca do wykonywania zwykłych czynności, pomimo bólu bądź ograniczonej ruchomości jednego lub kilku stawów. Stopień III – wydolność wystarczająca do wykonywania tylko niektórych elementarnych czynności dnia codziennego przy posługiwaniu się odpowiednimi urządzeniami, niemożność Stopień III – wydolność wystarczająca do wykonywania tylko niektórych elementarnych czynności dnia codziennego przy posługiwaniu się odpowiednimi urządzeniami, niemożność przygotowania posiłków i wychodzenia z domu bez opieki osoby drugiej. przygotowania posiłków i wychodzenia z domu bez opieki osoby drugiej. Stopień IV – unieruchomienie w łóżku lub na wózku z niemożnością samoobsługi, niezbędna pomoc osoby drugiej, także przy poruszaniu się na wózku. Stopień IV – unieruchomienie w łóżku lub na wózku z niemożnością samoobsługi, niezbędna pomoc osoby drugiej, także przy poruszaniu się na wózku.

35 LECZENIE RZS LECZENIE RZS

36 Leczenie RZS musi być kompleksowe i składa się z równie ważnych elementów, jak: farmakoterapia, farmakoterapia, rehabilitacja, rehabilitacja, leczenie zabiegowe (ortopedyczne), leczenie zabiegowe (ortopedyczne), psychoterapia. psychoterapia.

37 Farmakoterapia Polega na podawaniu leków należących do trzech grup: Grupa I – niesteroidowe leki przeciwzapalne, koksyby. Grupa I – niesteroidowe leki przeciwzapalne, koksyby. Grupa II – leki modyfikujące przebieg choroby: Grupa II – leki modyfikujące przebieg choroby: - sole złota, sulfasalazyna, metotreksat, - sole złota, sulfasalazyna, metotreksat, penicylamina i leki przeciwmalaryczne. penicylamina i leki przeciwmalaryczne. Grupa III – cytostatyki (azatiopryna, cyklofosfamid). Grupa III – cytostatyki (azatiopryna, cyklofosfamid). Dodatkową formą terapii są glikokortykosteroidy. Dodatkową formą terapii są glikokortykosteroidy. Nowoczesne metody: cyklosporyna A, przeciwciała Nowoczesne metody: cyklosporyna A, przeciwciała monoklonalne dla TNF-á z antagonistą interleukiny monoklonalne dla TNF-á z antagonistą interleukiny IL-1 (Brucele, 2000). IL-1 (Brucele, 2000).

38 Rehabilitacja pacjenta z RZS Ma szczególne znaczenie we wczesnych okresach choroby, kiedy nie doszło jeszcze do utrwalonych zmian w narządzie ruchu. Ma szczególne znaczenie we wczesnych okresach choroby, kiedy nie doszło jeszcze do utrwalonych zmian w narządzie ruchu. W RZS występuje zjawisko błędnego koła: ból pochodzenia stawowego zwiększa napięcie mięśni, a ono z kolei zwiera uszkodzone powierzchnie stawowe i jeszcze bardziej nasila ból. W RZS występuje zjawisko błędnego koła: ból pochodzenia stawowego zwiększa napięcie mięśni, a ono z kolei zwiera uszkodzone powierzchnie stawowe i jeszcze bardziej nasila ból. Istotne jest działanie przeciwbólowe, rozluźniające i odciążające (kinezyterapia) Istotne jest działanie przeciwbólowe, rozluźniające i odciążające (kinezyterapia) Fizykoterapia i objawowa farmakoterapia mają działanie ułatwiające leczenie i utrwalające jego wynik. Fizykoterapia i objawowa farmakoterapia mają działanie ułatwiające leczenie i utrwalające jego wynik.

39 Celem leczenia usprawniającego jest: opanowanie dolegliwości bólowych, opanowanie dolegliwości bólowych, wzmocnienie zespołów dynamicznych mięśniowych, wzmocnienie zespołów dynamicznych mięśniowych, dbałość o zachowanie jak największej ruchomości dbałość o zachowanie jak największej ruchomości stawów, stawów, zapobieganie deformacjom we wszystkich odcinkach narządu ruchu, zapobieganie deformacjom we wszystkich odcinkach narządu ruchu, korekcja powstałych zniekształceń, korekcja powstałych zniekształceń, wyrobienie prawidłowych mechanizmów adaptacyjnych i kompensacyjnych, wyrobienie prawidłowych mechanizmów adaptacyjnych i kompensacyjnych, kontrola masy ciała i utrzymanie należytego kontrola masy ciała i utrzymanie należytego odżywiania. odżywiania.

40 Elementy wpływające na specyfikę usprawniania pacjentów z RZS: stale postępujący proces choroby, stale postępujący proces choroby, wieloogniskowość zmian, wieloogniskowość zmian, ból jako objaw schorzenia, ból jako objaw schorzenia, trudności w akceptacji własnej niepełnosprawności przez pacjentów na skutek ciągłej zmiany formy kalectwa, trudności w akceptacji własnej niepełnosprawności przez pacjentów na skutek ciągłej zmiany formy kalectwa, trudności w integracji społecznej, domowej trudności w integracji społecznej, domowej i zawodowej. i zawodowej.

41 Zapobieganie deformacjom jest podstawowym punktem programu leczenia usprawniającego. Zapobieganie deformacjom jest podstawowym punktem programu leczenia usprawniającego. Metodą na to są ćwiczenia mające na celu utrzymanie siły mięśniowej i pełnego zakresu ruchu w każdym stawie. Metodą na to są ćwiczenia mające na celu utrzymanie siły mięśniowej i pełnego zakresu ruchu w każdym stawie. Ćwiczenia rozluźniające mają szczególne znaczenie u pacjentów z chorobami reumatycznymi, ponieważ chorzy przed rozpoczęciem ćwiczeń odruchowo napinają mięśnie – jest to spowodowane lękiem przed wykonaniem ruchów w bolesnych stawach. Ćwiczenia rozluźniające mają szczególne znaczenie u pacjentów z chorobami reumatycznymi, ponieważ chorzy przed rozpoczęciem ćwiczeń odruchowo napinają mięśnie – jest to spowodowane lękiem przed wykonaniem ruchów w bolesnych stawach.

42 Okres zaostrzenia RZS Pozycje ułożeniowe - łóżko wygodne z twardym podłożem, Pozycje ułożeniowe - łóżko wygodne z twardym podłożem, mała poduszka pod głowę, niewielki wałek pod kolana (10°) zapobiegający przeprostowi, stopy w pozycji 0, kończyny górne nieznacznie odwiedzione i wyprostowane w rotacji na zewnątrz. mała poduszka pod głowę, niewielki wałek pod kolana (10°) zapobiegający przeprostowi, stopy w pozycji 0, kończyny górne nieznacznie odwiedzione i wyprostowane w rotacji na zewnątrz. Ruchy bierne w zajętych stawach,ćwiczenia izometryczne Ruchy bierne w zajętych stawach,ćwiczenia izometryczne Ćwiczenia oddechowe powtarza się kilka razy w ciągu dnia. Ćwiczenia oddechowe powtarza się kilka razy w ciągu dnia. Nie ćwiczymy rano, ze względu na sztywność stawów Nie ćwiczymy rano, ze względu na sztywność stawów Przy dużym zaostrzeniu pacjentowi nie wolno chodzić, Przy dużym zaostrzeniu pacjentowi nie wolno chodzić, Ostre zapalenie stawów stanowi wskazanie do krótkotrwałego unieruchomienia (2–3 dni). Ostre zapalenie stawów stanowi wskazanie do krótkotrwałego unieruchomienia (2–3 dni).

43 Okres remisji w RZS - Chód z dwiema osobami – chory wyzbywa się lęku przed upadkiem; pomocny balkonik, kule. się lęku przed upadkiem; pomocny balkonik, kule. - Zapobieganie przykurczom. - Ćwiczenia bierne, wspomagane, czynno bierne, czynne w odciążeniu, czynne z oporem - Zapobieganie deformacjom

44 RĘKA RĘKA

45 Zmiany w obrębie ręki: Zmiany w rękach występują w 90% przypadków. Zmiany w rękach występują w 90% przypadków. Czterostopniowy podział deformacji (wg Instytutu Reumatologicznego w Warszawie): I° – deformacja może być skorygowana czynnie przez pacjenta, II° – deformacja może być skorygowana biernie, a korekcja utrzymana czynnie, III° – deformacja może być skorygowana biernie, a korekcja nie może być utrzymana czynnie, IV° – deformacja nie może być skorygowana biernie.

46 W I° i II° deformacji pracę ręki można poprawić, stosując funkcjonalne ortezy ręki. W I° i II° deformacji pracę ręki można poprawić, stosując funkcjonalne ortezy ręki. W III° i IV° deformacji konieczne jest leczenie operacyjne lub dostosowanie uchwytu narzędzi pracy. W III° i IV° deformacji konieczne jest leczenie operacyjne lub dostosowanie uchwytu narzędzi pracy.

47 Ręka reumatoidalna – trzy zasadnicze deformacje: odwiedzenie łokciowe palców, odwiedzenie łokciowe palców, deformacja typu łabędzia szyja, deformacja typu łabędzia szyja, palce butonierkowate. palce butonierkowate.

48 Wyróżniamy 5 podstawowych chwytów: opuszkowy (dwu- i wielopalcowy), opuszkowy (dwu- i wielopalcowy), szczypcowy, szczypcowy, cylindryczny, cylindryczny, hakowy, hakowy, młotowy. młotowy. Chwyt opuszkowy i szczypcowy zaliczane do chwytów precyzyjnych. Pierwsze ulegają zanikowi ze względu na deformacje palców. Chwyt opuszkowy i szczypcowy zaliczane do chwytów precyzyjnych. Pierwsze ulegają zanikowi ze względu na deformacje palców.

49 STOPA

50 Zmiany w obrębie stopy: Deformacja stóp powstaje wskutek przewlekłych stanów zapalnych stawów i ścięgien, co prowadzi do: obniżenia sklepienia podłużnego i poprzecznego z nadmiernym obniżeniem głów kości śródstopia i bolesnymi modzelami pod nimi, obniżenia sklepienia podłużnego i poprzecznego z nadmiernym obniżeniem głów kości śródstopia i bolesnymi modzelami pod nimi, wykształcenia się stopy płasko-koślawej, wykształcenia się stopy płasko-koślawej, koślawego ustawienia palucha, koślawego ustawienia palucha, odchylenia do boku palców II-V, odchylenia do boku palców II-V, powstania na głowach II-IV kości śródstopia i na podeszwach stóp grubych, bolesnych modzeli, powstania na głowach II-IV kości śródstopia i na podeszwach stóp grubych, bolesnych modzeli, powstania palców młoteczkowatych, powstania palców młoteczkowatych, niszczenia powierzchni stawowych stępu – zesztywnienia, ograniczenia lub zniesienia odwracania i nawracania. niszczenia powierzchni stawowych stępu – zesztywnienia, ograniczenia lub zniesienia odwracania i nawracania.

51 Rozróżniamy trzy stopnie deformacji stóp: I° – deformacje można skorygować czynnie ( ćwiczenia czynne z obciążeniem). I° – deformacje można skorygować czynnie ( ćwiczenia czynne z obciążeniem). II° – deformacje można skorygować biernie, II° – deformacje można skorygować biernie, (ćwiczenia w odciążeniu i wkładki supinacyjne) (ćwiczenia w odciążeniu i wkładki supinacyjne) III° – deformacje utrwalone. III° – deformacje utrwalone. (kompensacja, obuwie ortopedyczne) (kompensacja, obuwie ortopedyczne)

52 Deformacje w obrębie stóp.

53 Leczenie operacyjne Do bezwzględnych wskazań do leczenia operacyjnego zalicza się: grożące lub dokonane przerwanie ścięgna, grożące lub dokonane przerwanie ścięgna, ucisk na nerw, ucisk na nerw, grożące złamanie kości w przypadku dużej torbieli kości zlokalizowanej w pobliżu stawu, grożące złamanie kości w przypadku dużej torbieli kości zlokalizowanej w pobliżu stawu, duże guzki reumatoidalne. duże guzki reumatoidalne.

54 Wskazania względne stanowią: długotrwałe, utrzymujące się bóle stawu, długotrwałe, utrzymujące się bóle stawu, nieustępujące mimo leczenia zapalenia błony maziowej, ścięgna, kaletki maziowej. nieustępujące mimo leczenia zapalenia błony maziowej, ścięgna, kaletki maziowej. Nie operuje się chorych dobrze przystosowanych do istniejących zmian w narządzie ruchu.

55 Zabiegi operacyjne można podzielić na trzy grupy. 1. Operacje zapobiegawcze – synowektomie (wycięcie zapalnie zmienionej błony maziowej (wycięcie zapalnie zmienionej błony maziowej stawu), tenosynowektomie (wycięcie błony stawu), tenosynowektomie (wycięcie błony maziowej pochewek ścięgnistych). Operacje maziowej pochewek ścięgnistych). Operacje te zapobiegają powstawaniu wtórnych te zapobiegają powstawaniu wtórnych zniekształceń. zniekształceń. 2. Operacje korekcyjne i rekonstrukcyjne, których celem jest usunięcie istniejących zniekształceń i celem jest usunięcie istniejących zniekształceń i możliwie najlepsze odtworzenie funkcji narządu możliwie najlepsze odtworzenie funkcji narządu ruchu. ruchu. 3. Usztywnienie stawu znoszące ból, nieprawidłowe ustawienie kości w stawie i poprawiające funkcję ustawienie kości w stawie i poprawiające funkcję kończyny. kończyny.

56 Psychoterapia Psychoterapia U chorych dominują objawy jak: - uczucie zmęczenia, - niechęć do aktywności fizycznej, - niechęć do pracy umysłowej, - obniżenie nastroju, - duże poczucie choroby, - natrętne zaleganie wyobrażeń o nieuchronnym inwalidztwie. inwalidztwie.

57 Zmiany psychiczne mają wyraźny wpływ na RZS i postępowanie usprawniające. Chorzy stają się mniej towarzyscy, maleje krąg ich zainteresowań, osłabiają się ich kontakty międzyludzkie, ograniczające się coraz bardziej tylko do rodziny. Chorzy stają się mniej towarzyscy, maleje krąg ich zainteresowań, osłabiają się ich kontakty międzyludzkie, ograniczające się coraz bardziej tylko do rodziny. Często osoby uprzednio energiczne przyjmują postawę rezygnacyjną, u wielu chorych rozwija się poczucie zależności od otoczenia. Często osoby uprzednio energiczne przyjmują postawę rezygnacyjną, u wielu chorych rozwija się poczucie zależności od otoczenia.

58 Ograniczenie funkcji narządu ruchu wymaga często zaopatrzenia chorych w sprzęt Ułatwiający im samoobsługę i wykonywanie prac domowych. Bardzo ważne jest nauczenie chorego pewnych modyfikacji chwytów przy wykonywaniu codziennych czynności.

59 ROLA PIELĘGNIARKI W OPIECE NAD CHORYM Z RZS

60 Przykłady problemów pielęgnacyjnych w opiece nad pacjentem z RZS: 1. Brak akceptacji kalectwa lub trudności w tym zakresie zakresie 2. Dolegliwości bólowe stawów 3. Zaniki mięśniowe 4. Uzależnienie od innych osób 5. Konieczność zmiany zawodu, stanowiska pracy lub rezygnacja z pracy zawodowej 6. Trudności w integracji społecznej chorego

61 - Dyskomfort spowodowany bólem stawowym. Rola pielęgniarki: Rozpoznanie i usunięcie czynników nasilających ból poprzez:Rozpoznanie i usunięcie czynników nasilających ból poprzez: - zapewnienie warunków odpoczynku - Stosowanie pozycji ułożeniowych - zmniejszenie aktywności fizycznej (wykonywanie ćwiczeń biernych) ocieplenie stawówocieplenie stawów podanie leków zgodnie z kartą zleceńpodanie leków zgodnie z kartą zleceń

62 - Pacjent odczuwa przewlekłe uczucie zmęczenia i osłabienie siły mięśniowej. siły mięśniowej. Rola pielęgniarki: zachęcanie pacjenta do kontynuowania zabiegów fizykoterapeutycznych i kinezyterapii pomimo uczucia zmęczenia zachęcanie pacjenta do kontynuowania zabiegów fizykoterapeutycznych i kinezyterapii pomimo uczucia zmęczenia wyjaśnienie pacjentowi związku pomiędzy stanem zaawansowania choroby a osłabieniem siły mięśniowej wyjaśnienie pacjentowi związku pomiędzy stanem zaawansowania choroby a osłabieniem siły mięśniowej wskazanie wpływu racjonalnego odżywiania (białka, witaminy, mikroelementy), oraz ogólnej kondycji fizycznej na samopoczucie wskazanie wpływu racjonalnego odżywiania (białka, witaminy, mikroelementy), oraz ogólnej kondycji fizycznej na samopoczucie podawanie suplementów diety po konsultacji z lekarzem podawanie suplementów diety po konsultacji z lekarzem zapewnienie wsparcia psychicznego w stanach zmęczenia i apatii zapewnienie wsparcia psychicznego w stanach zmęczenia i apatii zapewnienie warunków spokojnego snu i wypoczynku. zapewnienie warunków spokojnego snu i wypoczynku.

63 - Dyskonfort z powodu sztywności stawów z ograniczeniem ruchomości. Rola pielęgniarki: uświadomienie pacjentowi znaczenia aktywności fizycznej i kinezyterapii w utrzymaniu ruchomości stawów uświadomienie pacjentowi znaczenia aktywności fizycznej i kinezyterapii w utrzymaniu ruchomości stawów zachęcenie pacjenta do systematycznego wykonywania zaleconej gimnastyki stawów i pomoc w jej wykonywaniu zachęcenie pacjenta do systematycznego wykonywania zaleconej gimnastyki stawów i pomoc w jej wykonywaniu doraźne wykonanie wcierki z maści przeciwzapalnej doraźne wykonanie wcierki z maści przeciwzapalnej zachęcanie do systematycznego korzystania z zabiegów fizykoterapeutycznych zachęcanie do systematycznego korzystania z zabiegów fizykoterapeutycznych

64 -Brak wiedzy o chorobie oraz niepełne umiejętności racjonalnego postępowania w chorobie. Rola pielęgniarki: przekazanie informacji poprzez: rozmowę, dostarczenie literatury na temat istoty choroby, odżywiania, znaczenia aktywności fizycznej, zabiegów leczniczych, rehabilitacyjnych, oraz ćwiczeń, które pacjentka może wykonywać samodzielnie przekazanie informacji poprzez: rozmowę, dostarczenie literatury na temat istoty choroby, odżywiania, znaczenia aktywności fizycznej, zabiegów leczniczych, rehabilitacyjnych, oraz ćwiczeń, które pacjentka może wykonywać samodzielnie zachęcanie do udziału w grupowych zajęciach edukacyjnych zachęcanie do udziału w grupowych zajęciach edukacyjnych uczenie wykonywania ćwiczeń ogólnie usprawniających i poszczególnych stawów uczenie wykonywania ćwiczeń ogólnie usprawniających i poszczególnych stawów edukacja rodziny edukacja rodziny Stosowanie udogodnień ułatwiających funkcjonowanie Stosowanie udogodnień ułatwiających funkcjonowanie

65 - Dyskomfort spowodowany ograniczeniem zdolności do samoopieki i samodzielnego uczestniczenia w zabiegach i ćwiczeniach usprawniających Rola pielęgniarki: Zależnie od stopnia sprawności i ruchomości w poszczególnych stawach w danym dniu: Zależnie od stopnia sprawności i ruchomości w poszczególnych stawach w danym dniu: - pomaganie pacjentowi w wykonywaniu tych czynności, które sprawiają jemu trudność (czesanie, ubieranie się, toaleta, ćwiczenia stawów) - pomaganie pacjentowi w wykonywaniu tych czynności, które sprawiają jemu trudność (czesanie, ubieranie się, toaleta, ćwiczenia stawów) - nauczenie pacjenta posługiwania się przyrządami - nauczenie pacjenta posługiwania się przyrządami pomocniczymi pomocniczymi - zachęcanie do podejmowania prób samoobsługi i ćwiczeń - zachęcanie do podejmowania prób samoobsługi i ćwiczeń wykonywanie czynności zmniejszających ból stawów wykonywanie czynności zmniejszających ból stawów udzielanie wsparcia psychicznego udzielanie wsparcia psychicznego

66 - Lęk i stany zniechęcenia spowodowane długotrwałą terapią, niepewnym rokowaniem i brakiem postępu w leczeniu. Rola pielęgniarki: Nawiązanie pozytywnego kontaktu, uważne słuchanie wypowiedzi pacjenta Nawiązanie pozytywnego kontaktu, uważne słuchanie wypowiedzi pacjenta Zdobycie jego zaufania Zdobycie jego zaufania Wyjaśnienie pacjentowi jakie znaczenie ma jego aktywna postawa dla skuteczności terapii Wyjaśnienie pacjentowi jakie znaczenie ma jego aktywna postawa dla skuteczności terapii Przekonanie pacjenta, że konsekwentne i systematyczne leczenie, rehabilitacja, oraz aktywne przeciwdziałania chorobie jest szansą na wieloletnią remisję i zachowanie wystarczalności Przekonanie pacjenta, że konsekwentne i systematyczne leczenie, rehabilitacja, oraz aktywne przeciwdziałania chorobie jest szansą na wieloletnią remisję i zachowanie wystarczalności

67 cd.roli pielęgniarki przy zniechęceniu pacjenta Przedstawienie możliwości udzielenia profesjonalnej pomocy przez zespól terapeutyczny w oddziale Przedstawienie możliwości udzielenia profesjonalnej pomocy przez zespól terapeutyczny w oddziale Pomoc w organizacji czasu wolnego w formie odpowiedniej do możliwości ruchowych i intelektualnych pacjenta Pomoc w organizacji czasu wolnego w formie odpowiedniej do możliwości ruchowych i intelektualnych pacjenta Zastosowanie technik relaksacyjnych Zastosowanie technik relaksacyjnych Zastosowanie udogodnień, które zachowują samowystarczalność i dają poczucie samodzielności pacjentowi Zastosowanie udogodnień, które zachowują samowystarczalność i dają poczucie samodzielności pacjentowi

68 Zaangażowanie i poziom empatii pielęgniarek pomaga niejednokrotnie przetrwać choremu trudny okres pobytu w szpitalu. Pielęgniarka może w sposób istotny przyczynić się do właściwego nastawienia pacjenta do życia z RZS poprzez sprawdzenie poziomu wiedzy chorego na temat samoopieki przed wypisem do domu, pomoc w codziennych czynnościach, wsparcie psychologiczne chorego i jego bliskich, wskazanie rozwiązań ułatwiających codzienne funkcjonowanie, czy pokierowanie do odpowiednich stowarzyszeń. Zaangażowanie i poziom empatii pielęgniarek pomaga niejednokrotnie przetrwać choremu trudny okres pobytu w szpitalu. Pielęgniarka może w sposób istotny przyczynić się do właściwego nastawienia pacjenta do życia z RZS poprzez sprawdzenie poziomu wiedzy chorego na temat samoopieki przed wypisem do domu, pomoc w codziennych czynnościach, wsparcie psychologiczne chorego i jego bliskich, wskazanie rozwiązań ułatwiających codzienne funkcjonowanie, czy pokierowanie do odpowiednich stowarzyszeń.

69 KONIEC KONIEC


Pobierz ppt "Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) Autorzy: Bałdyk Anna Autorzy: Bałdyk Anna Brodziak Anna Brodziak."

Podobne prezentacje


Reklamy Google