Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet."— Zapis prezentacji:

1 STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet Zielonogórski SYMPOZJUM BIEGOWE Drzonków maj 2015

2

3 WYTRZYMAŁOŚĆ 30 min < wysiłek < 4 godz.4 godz. < wysiłek wyczerpanie zasobów węglowodanowych odwodnienie/dehydratacja zaburzenia funkcji układu pokarmowego hipertermia, hiponatremia Z M Ę C Z E N I E ŻYWNOŚĆ FUNCKJONALNA SUPLEMENTACJA WSPOMAGANIE ERGOGENICZNE

4 Concepts of Functional Foods, ILSI Europe Concise Monograph Series, 2002 http://europe.ilsi.org/passclaim PASSCLAIM http://europe.ilsi.org/passclaim  Produkt spożywczy może być uznany za „funkcjonalny”, jeżeli wpływa korzystnie na jedną lub więcej funkcji organizmu, poza działaniem odżywczym, w sposób, który może odnosić się do poprawy stanu zdrowia i dobrego samopoczucia i/lub zmniejszenia ryzyka choroby.  Żywność funkcjonalna powinna mieć postać żywności i powinna wykazywać założone efekty w ilościach, których można oczekiwać przy spożyciu porównywalnym do spożycia w zwykłej diecie. ŻYWNOŚĆ FUNKCJONALNA Proces Oceny Podstaw Naukowych Oświadczeń dot. Żywności Process for the Assessment of Scientific Support for Claims on Foods

5 The European Commission Concerted Action on Functional Food Science in Europe (FUFOSE) http://www.ilsi.org/Europe/Pages/FUFOSE.aspxhttp://www.ilsi.org/Europe/Pages/FUFOSE.aspx  Wzmocniona funkcja – oznacza to, że wpływ tych produktów powinien być udowodniony za pomocą pomiaru markerów biologicznych lub pomiaru poprawy docelowej funkcji.  Zmniejszenie ryzyka choroby – te oświadczenia wymagają dowodów dotyczących oceny punktów pomiarowych odnoszących się do przebiegu choroby lub samej choroby. ŻYWNOŚĆ FUNKCJONALNA http://czasnabieganie.pl/tag/functional-food-science-in-europe-fufose-,artykuly,1 Międzynarodowy Instytut Badań nad Życiem dokonał podziału oświadczeń dotyczących żywności funkcjonalnej na dwie grupy:

6 SKUTECZNOŚĆ SUPLEMENTÓW ŻYWIENIOWYCH Podział wg Australijskiego Instytutu Sportu ze względu na efektywność i bezpieczeństwo http://www.ausport.gov.au/ais/nutrition/supplements/classifications

7 Grupa A - suplementy zalecane dla sportowców, stanowią dobre źródło energii i naukowo wykazano poprawę możliwości wysiłkowych po zastosowaniu ich w konkretnych przypadkach Grupa B - suplementy do „rozważenia” do ewentualnego ich zastosowania u sportowców, są wstępne doniesienia o ich skuteczności i są nimi zainteresowani trenerzy oraz zawodnicy Grupa C - suplementy nie polecane, bo brak przekonywujących dowodów naukowych o ich skuteczności, poza sporadycznymi przypadkami. Większość suplementów szeroko reklamowanych i popularnych wśród zawodników Grupa D - suplementy zabronione przez WADA, albo o dużym ryzyku zanieczyszczenia substancjami dającymi pozytywny wyniku w testach antydopingowych.

8 Grupa A

9 Grupa B

10 Grupa C Do tej grupy należy m.in. żeń-szeń, różeniec górski, kwas ferulowy, maczużnik chiński, koenzym Q, pikolinian chromu, ryboza, inozyna

11 Grupa D

12 ISEI

13 STANOWISKO Stosowanie suplementów diety i żywności funkcjonalnej w sporcie; Rekomendacje dla polskich związków sportowych Komisja Medyczna Polskiego Komitetu Olimpijskiego  Grupa A  produkty rekomendowane  Grupa B  produktów co do których analizowane badania są niejednoznaczne, jednak istnieją wartościowe prace sugerujące ich przydatność  Grupa C  produkty nierekomendowane, brak wiarygodnych dowodów na deklarowane przez producentów działanie

14 JAKIE RYZYKO PONOSI ZAWODNIK STOSUJĄC SUPLEMENTY?  efekt ergolityczny → brak wiedzy nt. działania suplementów może doprowadzić do „przeładowania” → nadmiar jednej substancji wywołuje niedobór innej  pozytywny wynik testu antydopingowego → zanieczyszczenie preparatów substancjami niedozwolonymi Według Instytutu Sportu w Polsce około 14% suplementów żywieniowych może być zanieczyszczonych substancjami znajdującymi się na Liście zabronionej WADA

15 ŻYWIENIE

16 Krogh A & Lindhard J. Biochem J 1920; 14: 290-363  zaobserwowali, że biegacze wykazują lepsze możliwości wysiłkowe po diecie wysokocukrowej w porównaniu do diety wysokotłuszczowej Levine SA i wsp. J Am Med Assoc 1924; 82:1778-1779  zaobserwowali spadek stężenia glukozy we krwi po maratonie w Bostonie Lata 20-te Początki żywności funkcjonalnej w sporcie

17 Lata 60-te Publikacja nt. odbudowy glikogenu w okresie restytucji powysiłkowej

18 WYCZERPANIE ZASOBÓW WĘGLOWODANOWYCH ZAPOBIEGANIE MARATON  wydatek energetyczny > 3000 kcal

19 STRATEGIA „OBCIĄŻANIE WĘGLOWODANAMI”  superkompensacja glikogenu poprawia czas pokonania dystansu o 2-3% w wysiłkach trwających dłużej niż 90 min (hipoglikemia)  nie ma konieczności wprowadzania fazy wyczerpania zasobów glikogenu u zawodników na wysokim poziomie wytrenowania SPORTOWCY 500-600 g glikogenu  wysiłek 90-180 min

20 STRATEGIA „OBCIĄŻANIE WĘGLOWODANAMI” 7 dni przed  I etap wyczerpanie, 3 dni : 1 dzień długi wysiłek wytrzymałościowy 2 dni wysiłek wytrzymałościowy + dieta niskowęglowodanowa (cukry  20% energii), produkty o niskim IG np. mleko, jogurt, soczewica, makaron al dente, orzechy, jabłka, pomarańcze  II etap superkompensancja, 4 dni : zwiększamy podaż węglowodanów (cukry  do 75% energii), produkty o umiarkowanym i wysokim IG np. płatki śniadaniowe i owsiane, ziemniaki, banany, napoje izotoniczne, soki wzrost zawartości glikogenu mięśniowego i wątrobowego o 50%  nie ma konieczności wprowadzania fazy wyczerpania zasobów glikogenu u zawodników na wysokim poziomie wytrenowania  umiarkowany program dietetyczno – treningowy, 7 dni : stopniowe zwiększanie podaży węglowodanów z 10 do 13 g/kg/d  należy stopniowo zmniejszać objętość treningu bez obniżania jego intensywności ( tapering )

21 PODAŻ WĘGLOWODANÓW <4 godz. przed  3-4 godz. przed wysiłkiem wysoko-węglowodanowe śniadanie (umiarkowany i wysoki IG) np. białe pieczywo, płatki śniadaniowe lub owsiane  poprawa wyniku  można spożywać produkty wysoko-węglowodanowych 1 godz. przed startem  hiperinsulinemia i hipoglikemia z odbicia (15-30 minutą biegu) nie wpływa na wynik w maratonie Cel: zmniejszyć ryzyko hipoglikemii wysiłkowej, utrzymać bezpieczne stężenie glukozy we krwi >70 mg/dL  należy wziąć pod uwagę indywidualną wrażliwość na zmiany stężenia insuliny i glukozy  wysokie ryzyko hipoglikemi i szybkiego rozwoju zmęczenie  zaleca się spożywanie 1 godz. przed startem produkty o niskim IG, to zapewnia stabilizację stężenia insuliny i glukozy, lub opóźnienie spożycie produktów wysokowęglowodanowych <15 min przed startem Aktualne zalecenia:  unikanie węglowodanów 1 godz. przed wysiłkiem jest bezpodstawne  nie ma przeciwwskazań, żeby przed wysiłkiem w trakcie rozgrzewki spożyć produkt o niskim lub umiarkowanym IG

22 PODAŻ WĘGLOWODANÓW W TRAKCIE MARATONU  wysiłki 1 godz. o wysokiej intensywności >75% VO 2 max  efekt ergogeniczny, zapobieganie zmęczeniu ośrodkowemu  wysiłki trwające >2 godz. bezwzględnie wymagają wprowadzenia węglowodanów  efekt ergogeniczny, zapobieganie zmęczeniu obwodowemu/deficyt energii; ile i jakie? Cel: zapewnić stała podaż glukozy do pracujących mięśni, utrzymać stężenie glukozy we krwi >70 mg/dL CZASWYMAGANA ILOŚĆ WĘGLOWODANÓW OBNIŻENIE RYZYKA DEFICYTU ENERGII RODZAJ WĘGLOWODANÓW < 30 minNie istniejeNie zalecane 30-75 minMałe ryzyko, przepłukanie ustKażda forma, poza wielocukrami 1-2 godz.30 g/godz.Każda forma, poza wielocukrami 2-3 godz.60 g/godz.Formy szybko utleniane np. glukoza i maltodekstryna >2.5 godz.90 g/godz.Wyłącznie formy transportowane: glukoza, fruktoza Stanowisko American College of Sports Medicine : 30-60 g/min lub 0,7 g/kg/godz.

23 PODAŻ WĘGLOWODANÓW W TRAKCIE MARATONU  jeżeli napoje, żelki lub batoniki energetyczne zawierają glukozę lub maltodekstrynę, wówczas transport odbywa się za pomocą transporterów zależnych od sodu SGLT1, a tempo utlenienia wynosi 1 g/min  jeżeli napoje, żelki lub batoniki energetyczne zawierają różne węglowodany, wówczas transport odbywa się za pomocą różnych transporterów, a tempo utlenienia wynosi 1,26 g /min Cel: zapewnić stała podaż glukozy do pracujących mięśni, utrzymać stężenie glukozy we krwi >70 mg/dL Napoje izotoniczne zawierają ok. 80% maltodekstryny i 20% mono- lub dwucukry Zalecenia wg Smith et al. J Appl Physiol 2010 glukoza : fruktoza  2 : 1 w ilości 60-80 g/godz.

24 KOFEINA; alkaloid pochodna ksantyny  skuteczny środek ergogeniczny  już przy 1-2 mg/kg przyjęta godzinę przed wysiłkiem  od 2004 roku na Liście Zabronionej WADA  granica dopingu 12 mg/L moczu  od 2014 roku na Liście Monitorowanej WADA Cel: zwiększyć podaż energii poprzez nasilenie rozkładu glikogenu i triacylogliceroli Kofeina jest szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego w ciągu 30-90 min, półokres trwania wynosi 5 godzin. Zalecenie: 1 mg/kg 2 godz. przed startem, następnie 3 mg/kg 1 godz. min przed startem

25 ODWODNIENIE DEHYDRATACJA ZAPOBIEGANIE/REHYDRATACJA MARATON  wydzielanie potu >3 L

26 PRZEDŁUŻONY WYSIŁEK SZCZEGÓLNIE W NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH TERMICZNYCH  POSTĘPUJĄCY PRZYROST TEMPERATURY WEWNĘTRZNEJ  POSTĘPUJĄCY UBYTEK PŁYNÓW USTROJOWYCH

27 TEMPERATURA WEWNĘTRZNA 37 o C ± 1 o C Wzrost lub obniżenie temperatury wewnętrznej o 2 o C  zakłócenie podstawowych procesów metabolicznych i upośledzenie funkcjonowania poszczególnych komórek i narządów Wzrost temperatury ciała o 3 o C  upośledzenie funkcji psychicznych i fizycznych Dalsze odchylenie od normy może być przyczyną poważnych zaburzeń zdrowotnych ze śmiercią włącznie!!!

28 POCENIE  ODWODNIENIE MARATOŃCZYKA  w spoczynku, w temp. otoczenia bliskiej 20°C ok. 25 mL/godz. (500-600 mL/dobę)  temperatura otoczenia 28°C  350-400 mL/godz.  intensywny wysiłek fizyczny  1-1,5 L/godz.  3,5 L/godz. u biegaczy lub kolarzy  3,7 L/godz. intensywność pocenia u Alberto Salazara podczas biegu maratońskiego w czasie IO w Los Angeles 1984

29  temperatura otoczenia  wilgotność  szybkość wiatru  promieniowanie słoneczne  ukształtowanie terenu  zanieczyszczenie powietrza CZYNNIKI ZEWNĘTRZNE POGARSZAJĄCE TERMOREGULACJĘ  obniżony poziom wydolności fizycznej  brak aklimatyzacji cieplnej  udar cieplny w przeszłości  wiek: dzieci i osoby starsze CZYNNIKI FUNKCJONALNE POGARSZAJĄCE TERMOREGULACJĘ

30  odwodnienie (niezależnie od etiologii)  schorzenia infekcyjne przebyte nawet tydzień wcześniej np. schorzenia górnych dróg oddechowych, biegunka, wymioty oraz schorzenia przebiegające z gorączką  niedobór snu  przewlekłe schorzenia np. cukrzyca, choroby układu krążenia, nadczynność tarczycy  niektóre leki i używki np. leki uspakajające i nasenne, hipotensyjne, efedryna, amfetamina, kokaina, kofeina, kreatyna CZYNNIKI NABYTE POGARSZAJĄCE TERMOREGULACJĘ

31 NEGATYWNE SKUTKI ODWODNIENIA OBNIŻENIE SPRAWNOŚCI UKŁADU KRĄŻENIA JEST WYNIKIEM ZMNIEJSZENIA OBJĘTOŚCI OSOCZA i OBJĘTOŚCI KRWI KRĄŻĄCEJ Zmniejszenie objętości krwi krążącej  zmniejszenie napełniania dużych naczyń żylnych klatki piersiowej i brzucha,  zmniejszenie centralnego ciśnienia żylnego,  obniżenie ciśnienia napełniania komór,  spadek objętości wyrzutowej i pojemności minutowej serca,  spadek maksymalnego przepływu skórnego  utrudnienie w procesie przenoszenia ciepła z pracujących mięśni do skóry POGORSZENIE ZDOLNOŚCI WYSIŁKOWYCH NARASTANIE UCZUCIA ZMĘCZENIA

32 ZAŁAMANIE UKŁADU KRĄŻEN I NIEDOKRWIENIE NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH I PRACUJĄCYCH MIĘŚNI NIEDOKRWIENIE MÓZGU BARDZO SZYBKI ROZWÓJ HIPERTERMII TEMPERATURA REKTALNA OSIĄGA WARTOŚĆ 40-41°C ODWODNIENIE POWYŻEJ 3% UBYTKU MASY CIAŁA ok. 2,1 L wody u 70 kg mężczyzny suchość w ustach, osłabienie uczucie zmęczenia/wyczerpania, uczucie gorąca, drżenie palców rąk, bolesne skurcze mięśni, bóle brzucha, zawroty i bóle głowy, nudności i wymioty, omdlenie cieplne OBJAWY ODWODNIENIA

33 PRZYJMOWANIE PŁYNÓW PRZEZ SPORTOWCÓW FIMS POSITION STATEMENT 2012

34 NAWADNIANIE PRZED WYSIŁKIEM  4 godz. przed wysiłkiem  5-7 mL/kg  w niektórych przypadkach dodatkowo 2 godz. przed wysiłkiem  3-5 mL/kg  niezalecane przewodnienie  wypijanie dużych objętości wody lub stosowanie glicerolu (WADA) HIPONATREMIA  ok. 120-180 mL wody lub napoju sportowego 20 min przed startem

35 PRZYJMOWANIE PŁYNÓW W TRAKCIE WYSIŁKU  sportowcy powinni skalkulować objętość przyjmowanego napoju na podstawie zmian masy ciała podczas treningów i zwiększyć spożycie jeśli powysiłkowy spadek masy ciała jest większy niż 2-3% przed wysiłkiem  objętość wypitego napoju nie powinna przekraczać 1000 mL/godz.  temperatura napoju 15-21 o C konsumpcja wody powinna wynosić 1 mL na każdą wydatkowaną 1 kcal energii PRAGNIENIE pojawia się przy spadku masy ciała 2-3%

36 PRZYJMOWANIE PŁYNÓW PO WYSIŁKU  1,5 litra na każdy 1 kg spadku masy ciała, jeśli konieczne jest szybkie uzupełnienie strat wodnych  uzupełnić co najmniej 2/3 ubytku wody w ciągu 2 godzin restytucji  najkorzystniej działa napój czekoladowy na mleku (węglowodany + białka) spożyty w ciągu pierwszych 2 godz. restytucji CEL dostarczwyrównanie strat wodnych wyrównanie strat elektrolitowych dostarczenie węglowodanów  resynteza glikogenu Docelowo na litr straconego płynu 1,5 l wypitego napoju!

37 ZABURZENIA POKARMOWE ZAPOBIEGANIE

38  zaburzenia pokarmowe zaobserwowano u 4% maratończyków i kolarzy szosowych, i 32% triatlonistów OBJAWY zawroty głowy, mdłości, skurcze żołądka i jelit, wymioty, biegunka

39 PRZYCZYNY ZABURZEŃ POKARMOWYCH  infekcje górnych dróg oddechowych (ang. upper respiratory tract illness, URTI )  zmniejszenie szczelności bariery jelitowej PODRÓŻE  stres, zmiana diety, warunki sanitarne PRZETRENOWANIE  immunosupresja West et al. Exercise Immunology Review 2009

40 WZROST PRZEPUSZCZALNOŚCI GI  obserwowany przy wysiłkach o intensywności >80% VO 2 max  odwodnienie i hipertermia  niesteroidowe leki przeciwzapalne np. ibuprofen  niedotlenienie dolnej części odcinka układu pokarmowego z powodu zredukowanego przepływu krwi  nadmiar płynów izotonicznych zwiększa ilość obserwowanych przypadków zaburzeń pokarmowych u uczestników Ironmen (Pfeiffer et al. MSSE 2012)

41 ZALECENIA  przed wysiłkiem nie pić zbyt dużych ilości wody i napojów hipertonicznych, gazowanych  nie spożywać produktów o wysokiej zawartości błonnika i białka  rozważyć stosowanie probiotyków

42 PROBIOTYKI Lactobacillus, Bifidobacterium  przywrócenie szczelności bariery jelitowej – obniżenie ryzyka infekcji przewodu pokarmowego  przywrócenie funkcji układu immunologicznego w stanie przemęczenia i przetrenowania  obniżenie ryzyka infekcji górnych dróg oddechowych - stymulacja produkcji przeciwciał IgA i IgM, wzrost aktywności i liczby fagocytów West et al. Exercise Immunology Review 2009 Probiotyki: żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza (WHO)

43 HIPONATREMIA ZAPOBIEGANIE NATREMIA  zaburzenia gospodarki sodu

44 HIPONATREMIA U SPORTOWCÓW ZATRUCIE WODNE WZGLĘDNY NADMIAR WODY W STOSUNKU DO ZASOBÓW SODU W USTROJU  obniżenie stężenia sodu w osoczu krwi poniżej 135 mmol/L (norma 136-144 mmol/L)  występuje u 13-30% zawodników po długotrwałych wysiłkach: maraton, supermaraton, triathlon Łagodna hiponatremia 130-135 mmol/L Umiarkowana hiponatremia120-129 mmol/L Ciężka hiponatremia < 120 mmol/L 2 godz. bieg  1,6 g sodu  przy obniżeniu masy ciała o 2-3%

45 PRZYCZYNY HIPONATREMII  utrata sodu w wyniku nasilonego pocenia  picie dużych ilości zwykłej wody  retencja (zatrzymanie) wody w organizmie CZĘŚCIEJ WYSTĘPUJE U KOBIET i WOLNIEJ BIEGAJĄCYCH ZAWODNIKÓW OBJAWY HIPONATREMII podobne do odwodnienia  narastające bóle głowy  niepokój  obrzęki rąk i stóp  nudności, zaburzenia żołądkowo-jelitowe  postępująca dezorientacja, splątanie  zaburzenia w oddychaniu  utrata przytomności i drgawki  zatrzymanie oddechu lub krążenia

46 ZAWARTOŚĆ ELEKTROLITÓW mmol/L płynu krew woda napój sok pot izotonic. pomarańcz. SÓD136-144 0,57-1 20-50 0,5-1 10-100 POTAS 3,5-5,0 0,13 2 43 4-10 Osmolalność 275-295 10-20 270-330 500-690 30-230 mOsm/L NIE ZALECA SIĘ DODATKOWEJ PODAŻY SODU

47 MARATON zalecenia żywieniowe  odpowiednia podaż węglowodanów i płynów przed i w trakcie wysiłku umożliwi uzyskanie zadowalającego wyniku na dystansie maratonu  rozpoczęcie biegu z wysoką zawartością glikogenu mięśniowego i stanie nawodnienia jest możliwe poprzez wysoką konsumpcję węglowodanów i odpowiednią strategię nawadniania  maratończycy powinni obniżyć ryzyko odwodnienia i spadku masy ciała do 2-3%  hiponatremii i zaburzeń jelitowych można uniknąć stosując napoje rekomendowane sportowcom  6-8% stężenie węglowodanów i zawartości sodu 20-50 mmol/L

48

49 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ SYMPOZJUM BIEGOWE Drzonków maj 2015

50 Williams M. Granice wspomagania”. Medicina Sportiva 2002 „Substancje wprowadzane do organizmu w celu zwiększenia siły fizycznej, sprawności mechanicznej, poprawy odporności psychicznej, przede wszystkim poprzez zadziałanie na jeden lub więcej procesów wpływających na rozwój wymienionych cech” ŚRODKI WSPOMAGAJĄCE/ERGOGENICZNE

51 SKUTECZNOŚĆ ŚRODKÓW WSPOMAGAJĄCYCH Przede wszystkim musi istnieć uzasadnienie stosowania danego środka! Skuteczność należy oceniać jedynie na podstawie wniosków pochodzących z badań naukowych!

52

53 PIERWSZA POMOC PRZY UDARZE CIEPLNYM (ang. heat stroke) PRZYGOTOWANIA DO MARATONU NOWOJORSKIEGO


Pobierz ppt "STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet."

Podobne prezentacje


Reklamy Google