Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet."— Zapis prezentacji:

1 STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet Zielonogórski SYMPOZJUM BIEGOWE Drzonków maj 2015

2

3 WYTRZYMAŁOŚĆ 30 min < wysiłek < 4 godz.4 godz. < wysiłek wyczerpanie zasobów węglowodanowych odwodnienie/dehydratacja zaburzenia funkcji układu pokarmowego hipertermia, hiponatremia Z M Ę C Z E N I E ŻYWNOŚĆ FUNCKJONALNA SUPLEMENTACJA WSPOMAGANIE ERGOGENICZNE

4 Concepts of Functional Foods, ILSI Europe Concise Monograph Series, PASSCLAIM  Produkt spożywczy może być uznany za „funkcjonalny”, jeżeli wpływa korzystnie na jedną lub więcej funkcji organizmu, poza działaniem odżywczym, w sposób, który może odnosić się do poprawy stanu zdrowia i dobrego samopoczucia i/lub zmniejszenia ryzyka choroby.  Żywność funkcjonalna powinna mieć postać żywności i powinna wykazywać założone efekty w ilościach, których można oczekiwać przy spożyciu porównywalnym do spożycia w zwykłej diecie. ŻYWNOŚĆ FUNKCJONALNA Proces Oceny Podstaw Naukowych Oświadczeń dot. Żywności Process for the Assessment of Scientific Support for Claims on Foods

5 The European Commission Concerted Action on Functional Food Science in Europe (FUFOSE)  Wzmocniona funkcja – oznacza to, że wpływ tych produktów powinien być udowodniony za pomocą pomiaru markerów biologicznych lub pomiaru poprawy docelowej funkcji.  Zmniejszenie ryzyka choroby – te oświadczenia wymagają dowodów dotyczących oceny punktów pomiarowych odnoszących się do przebiegu choroby lub samej choroby. ŻYWNOŚĆ FUNKCJONALNA Międzynarodowy Instytut Badań nad Życiem dokonał podziału oświadczeń dotyczących żywności funkcjonalnej na dwie grupy:

6 SKUTECZNOŚĆ SUPLEMENTÓW ŻYWIENIOWYCH Podział wg Australijskiego Instytutu Sportu ze względu na efektywność i bezpieczeństwo

7 Grupa A - suplementy zalecane dla sportowców, stanowią dobre źródło energii i naukowo wykazano poprawę możliwości wysiłkowych po zastosowaniu ich w konkretnych przypadkach Grupa B - suplementy do „rozważenia” do ewentualnego ich zastosowania u sportowców, są wstępne doniesienia o ich skuteczności i są nimi zainteresowani trenerzy oraz zawodnicy Grupa C - suplementy nie polecane, bo brak przekonywujących dowodów naukowych o ich skuteczności, poza sporadycznymi przypadkami. Większość suplementów szeroko reklamowanych i popularnych wśród zawodników Grupa D - suplementy zabronione przez WADA, albo o dużym ryzyku zanieczyszczenia substancjami dającymi pozytywny wyniku w testach antydopingowych.

8 Grupa A

9 Grupa B

10 Grupa C Do tej grupy należy m.in. żeń-szeń, różeniec górski, kwas ferulowy, maczużnik chiński, koenzym Q, pikolinian chromu, ryboza, inozyna

11 Grupa D

12 ISEI

13 STANOWISKO Stosowanie suplementów diety i żywności funkcjonalnej w sporcie; Rekomendacje dla polskich związków sportowych Komisja Medyczna Polskiego Komitetu Olimpijskiego  Grupa A  produkty rekomendowane  Grupa B  produktów co do których analizowane badania są niejednoznaczne, jednak istnieją wartościowe prace sugerujące ich przydatność  Grupa C  produkty nierekomendowane, brak wiarygodnych dowodów na deklarowane przez producentów działanie

14 JAKIE RYZYKO PONOSI ZAWODNIK STOSUJĄC SUPLEMENTY?  efekt ergolityczny → brak wiedzy nt. działania suplementów może doprowadzić do „przeładowania” → nadmiar jednej substancji wywołuje niedobór innej  pozytywny wynik testu antydopingowego → zanieczyszczenie preparatów substancjami niedozwolonymi Według Instytutu Sportu w Polsce około 14% suplementów żywieniowych może być zanieczyszczonych substancjami znajdującymi się na Liście zabronionej WADA

15 ŻYWIENIE

16 Krogh A & Lindhard J. Biochem J 1920; 14:  zaobserwowali, że biegacze wykazują lepsze możliwości wysiłkowe po diecie wysokocukrowej w porównaniu do diety wysokotłuszczowej Levine SA i wsp. J Am Med Assoc 1924; 82:  zaobserwowali spadek stężenia glukozy we krwi po maratonie w Bostonie Lata 20-te Początki żywności funkcjonalnej w sporcie

17 Lata 60-te Publikacja nt. odbudowy glikogenu w okresie restytucji powysiłkowej

18 WYCZERPANIE ZASOBÓW WĘGLOWODANOWYCH ZAPOBIEGANIE MARATON  wydatek energetyczny > 3000 kcal

19 STRATEGIA „OBCIĄŻANIE WĘGLOWODANAMI”  superkompensacja glikogenu poprawia czas pokonania dystansu o 2-3% w wysiłkach trwających dłużej niż 90 min (hipoglikemia)  nie ma konieczności wprowadzania fazy wyczerpania zasobów glikogenu u zawodników na wysokim poziomie wytrenowania SPORTOWCY g glikogenu  wysiłek min

20 STRATEGIA „OBCIĄŻANIE WĘGLOWODANAMI” 7 dni przed  I etap wyczerpanie, 3 dni : 1 dzień długi wysiłek wytrzymałościowy 2 dni wysiłek wytrzymałościowy + dieta niskowęglowodanowa (cukry  20% energii), produkty o niskim IG np. mleko, jogurt, soczewica, makaron al dente, orzechy, jabłka, pomarańcze  II etap superkompensancja, 4 dni : zwiększamy podaż węglowodanów (cukry  do 75% energii), produkty o umiarkowanym i wysokim IG np. płatki śniadaniowe i owsiane, ziemniaki, banany, napoje izotoniczne, soki wzrost zawartości glikogenu mięśniowego i wątrobowego o 50%  nie ma konieczności wprowadzania fazy wyczerpania zasobów glikogenu u zawodników na wysokim poziomie wytrenowania  umiarkowany program dietetyczno – treningowy, 7 dni : stopniowe zwiększanie podaży węglowodanów z 10 do 13 g/kg/d  należy stopniowo zmniejszać objętość treningu bez obniżania jego intensywności ( tapering )

21 PODAŻ WĘGLOWODANÓW <4 godz. przed  3-4 godz. przed wysiłkiem wysoko-węglowodanowe śniadanie (umiarkowany i wysoki IG) np. białe pieczywo, płatki śniadaniowe lub owsiane  poprawa wyniku  można spożywać produkty wysoko-węglowodanowych 1 godz. przed startem  hiperinsulinemia i hipoglikemia z odbicia (15-30 minutą biegu) nie wpływa na wynik w maratonie Cel: zmniejszyć ryzyko hipoglikemii wysiłkowej, utrzymać bezpieczne stężenie glukozy we krwi >70 mg/dL  należy wziąć pod uwagę indywidualną wrażliwość na zmiany stężenia insuliny i glukozy  wysokie ryzyko hipoglikemi i szybkiego rozwoju zmęczenie  zaleca się spożywanie 1 godz. przed startem produkty o niskim IG, to zapewnia stabilizację stężenia insuliny i glukozy, lub opóźnienie spożycie produktów wysokowęglowodanowych <15 min przed startem Aktualne zalecenia:  unikanie węglowodanów 1 godz. przed wysiłkiem jest bezpodstawne  nie ma przeciwwskazań, żeby przed wysiłkiem w trakcie rozgrzewki spożyć produkt o niskim lub umiarkowanym IG

22 PODAŻ WĘGLOWODANÓW W TRAKCIE MARATONU  wysiłki 1 godz. o wysokiej intensywności >75% VO 2 max  efekt ergogeniczny, zapobieganie zmęczeniu ośrodkowemu  wysiłki trwające >2 godz. bezwzględnie wymagają wprowadzenia węglowodanów  efekt ergogeniczny, zapobieganie zmęczeniu obwodowemu/deficyt energii; ile i jakie? Cel: zapewnić stała podaż glukozy do pracujących mięśni, utrzymać stężenie glukozy we krwi >70 mg/dL CZASWYMAGANA ILOŚĆ WĘGLOWODANÓW OBNIŻENIE RYZYKA DEFICYTU ENERGII RODZAJ WĘGLOWODANÓW < 30 minNie istniejeNie zalecane minMałe ryzyko, przepłukanie ustKażda forma, poza wielocukrami 1-2 godz.30 g/godz.Każda forma, poza wielocukrami 2-3 godz.60 g/godz.Formy szybko utleniane np. glukoza i maltodekstryna >2.5 godz.90 g/godz.Wyłącznie formy transportowane: glukoza, fruktoza Stanowisko American College of Sports Medicine : g/min lub 0,7 g/kg/godz.

23 PODAŻ WĘGLOWODANÓW W TRAKCIE MARATONU  jeżeli napoje, żelki lub batoniki energetyczne zawierają glukozę lub maltodekstrynę, wówczas transport odbywa się za pomocą transporterów zależnych od sodu SGLT1, a tempo utlenienia wynosi 1 g/min  jeżeli napoje, żelki lub batoniki energetyczne zawierają różne węglowodany, wówczas transport odbywa się za pomocą różnych transporterów, a tempo utlenienia wynosi 1,26 g /min Cel: zapewnić stała podaż glukozy do pracujących mięśni, utrzymać stężenie glukozy we krwi >70 mg/dL Napoje izotoniczne zawierają ok. 80% maltodekstryny i 20% mono- lub dwucukry Zalecenia wg Smith et al. J Appl Physiol 2010 glukoza : fruktoza  2 : 1 w ilości g/godz.

24 KOFEINA; alkaloid pochodna ksantyny  skuteczny środek ergogeniczny  już przy 1-2 mg/kg przyjęta godzinę przed wysiłkiem  od 2004 roku na Liście Zabronionej WADA  granica dopingu 12 mg/L moczu  od 2014 roku na Liście Monitorowanej WADA Cel: zwiększyć podaż energii poprzez nasilenie rozkładu glikogenu i triacylogliceroli Kofeina jest szybko wchłaniana z przewodu pokarmowego w ciągu min, półokres trwania wynosi 5 godzin. Zalecenie: 1 mg/kg 2 godz. przed startem, następnie 3 mg/kg 1 godz. min przed startem

25 ODWODNIENIE DEHYDRATACJA ZAPOBIEGANIE/REHYDRATACJA MARATON  wydzielanie potu >3 L

26 PRZEDŁUŻONY WYSIŁEK SZCZEGÓLNIE W NIEKORZYSTNYCH WARUNKACH TERMICZNYCH  POSTĘPUJĄCY PRZYROST TEMPERATURY WEWNĘTRZNEJ  POSTĘPUJĄCY UBYTEK PŁYNÓW USTROJOWYCH

27 TEMPERATURA WEWNĘTRZNA 37 o C ± 1 o C Wzrost lub obniżenie temperatury wewnętrznej o 2 o C  zakłócenie podstawowych procesów metabolicznych i upośledzenie funkcjonowania poszczególnych komórek i narządów Wzrost temperatury ciała o 3 o C  upośledzenie funkcji psychicznych i fizycznych Dalsze odchylenie od normy może być przyczyną poważnych zaburzeń zdrowotnych ze śmiercią włącznie!!!

28 POCENIE  ODWODNIENIE MARATOŃCZYKA  w spoczynku, w temp. otoczenia bliskiej 20°C ok. 25 mL/godz. ( mL/dobę)  temperatura otoczenia 28°C  mL/godz.  intensywny wysiłek fizyczny  1-1,5 L/godz.  3,5 L/godz. u biegaczy lub kolarzy  3,7 L/godz. intensywność pocenia u Alberto Salazara podczas biegu maratońskiego w czasie IO w Los Angeles 1984

29  temperatura otoczenia  wilgotność  szybkość wiatru  promieniowanie słoneczne  ukształtowanie terenu  zanieczyszczenie powietrza CZYNNIKI ZEWNĘTRZNE POGARSZAJĄCE TERMOREGULACJĘ  obniżony poziom wydolności fizycznej  brak aklimatyzacji cieplnej  udar cieplny w przeszłości  wiek: dzieci i osoby starsze CZYNNIKI FUNKCJONALNE POGARSZAJĄCE TERMOREGULACJĘ

30  odwodnienie (niezależnie od etiologii)  schorzenia infekcyjne przebyte nawet tydzień wcześniej np. schorzenia górnych dróg oddechowych, biegunka, wymioty oraz schorzenia przebiegające z gorączką  niedobór snu  przewlekłe schorzenia np. cukrzyca, choroby układu krążenia, nadczynność tarczycy  niektóre leki i używki np. leki uspakajające i nasenne, hipotensyjne, efedryna, amfetamina, kokaina, kofeina, kreatyna CZYNNIKI NABYTE POGARSZAJĄCE TERMOREGULACJĘ

31 NEGATYWNE SKUTKI ODWODNIENIA OBNIŻENIE SPRAWNOŚCI UKŁADU KRĄŻENIA JEST WYNIKIEM ZMNIEJSZENIA OBJĘTOŚCI OSOCZA i OBJĘTOŚCI KRWI KRĄŻĄCEJ Zmniejszenie objętości krwi krążącej  zmniejszenie napełniania dużych naczyń żylnych klatki piersiowej i brzucha,  zmniejszenie centralnego ciśnienia żylnego,  obniżenie ciśnienia napełniania komór,  spadek objętości wyrzutowej i pojemności minutowej serca,  spadek maksymalnego przepływu skórnego  utrudnienie w procesie przenoszenia ciepła z pracujących mięśni do skóry POGORSZENIE ZDOLNOŚCI WYSIŁKOWYCH NARASTANIE UCZUCIA ZMĘCZENIA

32 ZAŁAMANIE UKŁADU KRĄŻEN I NIEDOKRWIENIE NARZĄDÓW WEWNĘTRZNYCH I PRACUJĄCYCH MIĘŚNI NIEDOKRWIENIE MÓZGU BARDZO SZYBKI ROZWÓJ HIPERTERMII TEMPERATURA REKTALNA OSIĄGA WARTOŚĆ 40-41°C ODWODNIENIE POWYŻEJ 3% UBYTKU MASY CIAŁA ok. 2,1 L wody u 70 kg mężczyzny suchość w ustach, osłabienie uczucie zmęczenia/wyczerpania, uczucie gorąca, drżenie palców rąk, bolesne skurcze mięśni, bóle brzucha, zawroty i bóle głowy, nudności i wymioty, omdlenie cieplne OBJAWY ODWODNIENIA

33 PRZYJMOWANIE PŁYNÓW PRZEZ SPORTOWCÓW FIMS POSITION STATEMENT 2012

34 NAWADNIANIE PRZED WYSIŁKIEM  4 godz. przed wysiłkiem  5-7 mL/kg  w niektórych przypadkach dodatkowo 2 godz. przed wysiłkiem  3-5 mL/kg  niezalecane przewodnienie  wypijanie dużych objętości wody lub stosowanie glicerolu (WADA) HIPONATREMIA  ok mL wody lub napoju sportowego 20 min przed startem

35 PRZYJMOWANIE PŁYNÓW W TRAKCIE WYSIŁKU  sportowcy powinni skalkulować objętość przyjmowanego napoju na podstawie zmian masy ciała podczas treningów i zwiększyć spożycie jeśli powysiłkowy spadek masy ciała jest większy niż 2-3% przed wysiłkiem  objętość wypitego napoju nie powinna przekraczać 1000 mL/godz.  temperatura napoju o C konsumpcja wody powinna wynosić 1 mL na każdą wydatkowaną 1 kcal energii PRAGNIENIE pojawia się przy spadku masy ciała 2-3%

36 PRZYJMOWANIE PŁYNÓW PO WYSIŁKU  1,5 litra na każdy 1 kg spadku masy ciała, jeśli konieczne jest szybkie uzupełnienie strat wodnych  uzupełnić co najmniej 2/3 ubytku wody w ciągu 2 godzin restytucji  najkorzystniej działa napój czekoladowy na mleku (węglowodany + białka) spożyty w ciągu pierwszych 2 godz. restytucji CEL dostarczwyrównanie strat wodnych wyrównanie strat elektrolitowych dostarczenie węglowodanów  resynteza glikogenu Docelowo na litr straconego płynu 1,5 l wypitego napoju!

37 ZABURZENIA POKARMOWE ZAPOBIEGANIE

38  zaburzenia pokarmowe zaobserwowano u 4% maratończyków i kolarzy szosowych, i 32% triatlonistów OBJAWY zawroty głowy, mdłości, skurcze żołądka i jelit, wymioty, biegunka

39 PRZYCZYNY ZABURZEŃ POKARMOWYCH  infekcje górnych dróg oddechowych (ang. upper respiratory tract illness, URTI )  zmniejszenie szczelności bariery jelitowej PODRÓŻE  stres, zmiana diety, warunki sanitarne PRZETRENOWANIE  immunosupresja West et al. Exercise Immunology Review 2009

40 WZROST PRZEPUSZCZALNOŚCI GI  obserwowany przy wysiłkach o intensywności >80% VO 2 max  odwodnienie i hipertermia  niesteroidowe leki przeciwzapalne np. ibuprofen  niedotlenienie dolnej części odcinka układu pokarmowego z powodu zredukowanego przepływu krwi  nadmiar płynów izotonicznych zwiększa ilość obserwowanych przypadków zaburzeń pokarmowych u uczestników Ironmen (Pfeiffer et al. MSSE 2012)

41 ZALECENIA  przed wysiłkiem nie pić zbyt dużych ilości wody i napojów hipertonicznych, gazowanych  nie spożywać produktów o wysokiej zawartości błonnika i białka  rozważyć stosowanie probiotyków

42 PROBIOTYKI Lactobacillus, Bifidobacterium  przywrócenie szczelności bariery jelitowej – obniżenie ryzyka infekcji przewodu pokarmowego  przywrócenie funkcji układu immunologicznego w stanie przemęczenia i przetrenowania  obniżenie ryzyka infekcji górnych dróg oddechowych - stymulacja produkcji przeciwciał IgA i IgM, wzrost aktywności i liczby fagocytów West et al. Exercise Immunology Review 2009 Probiotyki: żywe drobnoustroje, które podane w odpowiedniej ilości wywierają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza (WHO)

43 HIPONATREMIA ZAPOBIEGANIE NATREMIA  zaburzenia gospodarki sodu

44 HIPONATREMIA U SPORTOWCÓW ZATRUCIE WODNE WZGLĘDNY NADMIAR WODY W STOSUNKU DO ZASOBÓW SODU W USTROJU  obniżenie stężenia sodu w osoczu krwi poniżej 135 mmol/L (norma mmol/L)  występuje u 13-30% zawodników po długotrwałych wysiłkach: maraton, supermaraton, triathlon Łagodna hiponatremia mmol/L Umiarkowana hiponatremia mmol/L Ciężka hiponatremia < 120 mmol/L 2 godz. bieg  1,6 g sodu  przy obniżeniu masy ciała o 2-3%

45 PRZYCZYNY HIPONATREMII  utrata sodu w wyniku nasilonego pocenia  picie dużych ilości zwykłej wody  retencja (zatrzymanie) wody w organizmie CZĘŚCIEJ WYSTĘPUJE U KOBIET i WOLNIEJ BIEGAJĄCYCH ZAWODNIKÓW OBJAWY HIPONATREMII podobne do odwodnienia  narastające bóle głowy  niepokój  obrzęki rąk i stóp  nudności, zaburzenia żołądkowo-jelitowe  postępująca dezorientacja, splątanie  zaburzenia w oddychaniu  utrata przytomności i drgawki  zatrzymanie oddechu lub krążenia

46 ZAWARTOŚĆ ELEKTROLITÓW mmol/L płynu krew woda napój sok pot izotonic. pomarańcz. SÓD , , POTAS 3,5-5,0 0, Osmolalność mOsm/L NIE ZALECA SIĘ DODATKOWEJ PODAŻY SODU

47 MARATON zalecenia żywieniowe  odpowiednia podaż węglowodanów i płynów przed i w trakcie wysiłku umożliwi uzyskanie zadowalającego wyniku na dystansie maratonu  rozpoczęcie biegu z wysoką zawartością glikogenu mięśniowego i stanie nawodnienia jest możliwe poprzez wysoką konsumpcję węglowodanów i odpowiednią strategię nawadniania  maratończycy powinni obniżyć ryzyko odwodnienia i spadku masy ciała do 2-3%  hiponatremii i zaburzeń jelitowych można uniknąć stosując napoje rekomendowane sportowcom  6-8% stężenie węglowodanów i zawartości sodu mmol/L

48

49 DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ SYMPOZJUM BIEGOWE Drzonków maj 2015

50 Williams M. Granice wspomagania”. Medicina Sportiva 2002 „Substancje wprowadzane do organizmu w celu zwiększenia siły fizycznej, sprawności mechanicznej, poprawy odporności psychicznej, przede wszystkim poprzez zadziałanie na jeden lub więcej procesów wpływających na rozwój wymienionych cech” ŚRODKI WSPOMAGAJĄCE/ERGOGENICZNE

51 SKUTECZNOŚĆ ŚRODKÓW WSPOMAGAJĄCYCH Przede wszystkim musi istnieć uzasadnienie stosowania danego środka! Skuteczność należy oceniać jedynie na podstawie wniosków pochodzących z badań naukowych!

52

53 PIERWSZA POMOC PRZY UDARZE CIEPLNYM (ang. heat stroke) PRZYGOTOWANIA DO MARATONU NOWOJORSKIEGO


Pobierz ppt "STOSOWANIE SUPLEMENTÓW DIETY I ŻYWNOŚCI FUNKCJONALNEJ W DYSCYPLINACH WYTRZYMAŁOŚCIOWYCH Agnieszka Zembroń-Łacny Katedra Wychowania Fizycznego Uniwersytet."

Podobne prezentacje


Reklamy Google