Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Badamy zmiany klimatu Ziemi. Uczniowska kampania klimatyczna 2013-2014. Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Badamy zmiany klimatu Ziemi. Uczniowska kampania klimatyczna 2013-2014. Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski"— Zapis prezentacji:

1 Badamy zmiany klimatu Ziemi. Uczniowska kampania klimatyczna Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski Festiwal Nauki 2012

2 Plan wykładu Program GLOBE Uczniowska kampania klimatyczna Co będziemy badać i dlaczego? Zarys programu pomiarowego Proste przyrządy pomiarowe Wybrane ćwiczenia edukacyjne

3 Program GLOBE Program GLOBE (Global Learning and Observations to Benefit the Environment) jest międzynarodowym programem, który skupiając uczniów, nauczycieli i naukowców umożliwia poznawanie globalnych problemów środowiska. W ramach Programu w 111 krajach świata, funkcjonuje sieć ponad szkół podstawowych i ponadpodstawowych, badających problemy ekologiczne środowiska oraz dzielących się informacjami z tego zakresu z całą międzynarodową społecznością. Z Polski w projekcie uczestniczy ok. 125 szkół.

4 Efekty uczestnictwa w programie Podniesienie stanu świadomości ekologicznej uczestników Programu, całej społeczności szkolnej, a nawet lokalnych podmiotów współpracujących w jego realizacji. Doskonalenie umiejętności uczniów i nauczycieli w posługiwaniu się nowoczesnymi technikami informatycznymi i pomiarowymi zgodnie z przyjętymi metodami i procedurami. Tworzenie bazy danych w zakresie wybranych parametrów środowiska, badanych według standardów przyjętych przez społeczność międzynarodową. Dysponowanie zasobami danych pozyskiwanych w wyniku badań prowadzonych w naszym kraju, oraz innych krajach uczestniczących w Programie, a także korzystanie z unikalnych danych pozostających w gestii Urzędu do Spraw Atmosferycznych i Oceanicznych oraz innych rządowych agencji Stanów Zjednoczonych Ameryki. Dostęp do pomocniczych materiałów edukacyjnych ułatwiających nauczycielom prowadzenie zajęć. Stworzenie ze szkół uczestniczących w Programie, wzorcowych ośrodków prowadzących edukację ekologiczną i korzystających z nowoczesnych technik informatycznych w oparciu o najnowsze metody i technologie światowe, dostarczone przez stronę amerykańską. Systematyczne podnoszenie kwalifikacji zawodowych nauczycieli

5 GLOBE Student Climate Research Campaign To działanie ogłoszone przez Dyrektora GLOBE w 2010 roku. Projekt ma na celu zaangażowanie uczniów z całego świata w badania lokalnego środowiska przyrodniczego i koncentruje się na zwiększeniu wiedzy uczniów nt. klimatu. Projekt klimatyczny to zajęcia edukacyjne, wydarzenia i badania zaproponowane przez uczestników. Kampania rozpoczęła się we wrześniu 2011 roku i trwać będzie przez 2 lata Polska cześć projektu to Badawcza Kampania Klimatyczna. Rozpoczęła się w styczniu 2012 roku warsztatami dla nauczycieli i prowadzona będzie do czerwca 2014 roku. Na bazie protokółów i doświadczeń Programu GLOBE, proponujemy we współpracy z naukowcami rozszerzenie dotychczasowych badań uczniów w ramach trzech modułów: Moduł A. Rozpoznanie i przeciwdziałanie skutkom powodzi Moduł B. Badanie zapylenia atmosfery Moduł C. Satelitarna lekcja klimatu

6 Moduł A. Rozpoznanie i przeciwdziałanie skutkom powodzi Nie ma możliwości przeciwdziałania występowaniu anomalii pogodowych. Można jednak zaplanować, w jaki sposób przeciwdziałać ich negatywnym skutkom (niekontrolowanym wezbraniom, powodziom, nadmiernemu spływowi powierzchniowemu, lokalnym podtopieniom), zwłaszcza w kontekście niwelowania ilości potencjalnych zanieczyszczeń dostarczanych do środowiska. Na jakie problemy badawcze szukamy odpowiedzi? (1) rozpoznaniu lokalnych źródeł zanieczyszczeń, zwłaszcza tych, generujących składniki biogenne (azot, fosfor) (2) ocenie warunków rozprzestrzeniania się tych zanieczyszczeń (zwłaszcza biogenów).

7 Realizowane w module działania zostaną podzielone na cztery główne etapy: Etap I: Wybór i charakterystyka zlewni wód powierzchniowych (kwiecień–czerwiec 2012) Etap II: Wstępne badania terenowe (wrzesień 2012 – luty 2013) Etap III: Regularne badania właściwości wód powierzchniowych (luty – czerwiec 2013 i wrzesień – listopad 2013) Etap IV: Opracowanie dokumentacji prowadzonych badań – Raport podsumowujący (do 15 listopada 2013) Lokalizacje szkół, które realizują moduł A

8 Analiza krytycznej sytuacji meteorologiczno- hydrologicznej Uczniowie śledzą prognozy pogody pod kątem wystąpienie intensywnych burz lub długotrwałych opadów. Wykonują pomiary sum dobowych opadu w okresie wystąpienia tego zjawiska Obserwują w internecie mapy radarowe opadów, śledzą kierunki przemieszania stref opadu w swojej okolicy Po opadach obserwują stan rzek w swojej okolicy na stronie IMGW. Analizują badaną sytuację

9 Moduł C. Satelitarna lekcja klimatu Scenariusze lekcyjne oparte o dane satelitarne: Bilans radiacyjny Zmiany czasowe temperatury powietrza w troposferze i stratosferze Zmiany zasięgu występowania pokrywy lodowej i inne. Moduł jest obecnie w trakcie przygotowania

10 Moduł B: Badanie zapylenia atmosfery- aerozole i system klimatyczny Część edukacyjna: - - Scenariusze lekcyjne z zakresu aerozolu - - Proste ćwiczenia terenowo-laboratoryjne - - Analiza danych obserwacyjnych Monitoring w ramach sieci naukowej: - - Pomiary i zbieranie danych atmosferycznych - - Obserwacje wizualne nieboskłonu oraz horyzontu

11 Cele naukowe badań aerozoli Poprawa wiedzy na temat: Poprawa wiedzy na temat: - Zmienności przestrzennej grubości optycznej aerozoli nad Polską - Transformacji mas powietrza nad Polską - Weryfikacji danych satelitarnych oraz wyników symulacji numerycznych - Związku pomiędzy własności optycznymi aerozoli mierzonym tuż przy powierzchni ziemi z wielkościami uśrednionymi w całej kolumnie pionowej atmosfery

12 Motywacja Badań IPCC, 2007 (wikipedia)

13 Motywacja badań (2) MODIS NAAPS MODIS NAAPS

14 Zanieczyszczenia atmosfery zwane inaczej aerozolami to małe cząstki stałe lub ciekłe powstające w sposób naturalny oraz w wyniku działalności gospodarczej człowieka. Typy aerozoli: sól morska drobiny piasku pyły (wulkaniczny) sadza siarczany, azotany związki organiczne inne związki nieorganiczne AEROZOLE

15 Aerozole widoczne z kosmosu

16 Pomimo, że aerozole są zbyt małe aby dostrzec je gołym okiem to jednak ich obecność jest widoczna w atmosferze. Aerozole redukują widzialności w atmosferze.

17 warstwa aerozolu redukcja promieniowana słonecznego dochodzącego do powierzchni ziemi wzrost absorpcji w atmosferze wzrost albeda planetarnego Aerozole zmieniają albedo planetarne Ziemi Wpływ aerozoli na klimat

18 1/11/ :: :: :::: :: Stratocumulus większe albedo Większa koncentracja kropel, Mniejszy promień r e Aerozole zmieniają chmury

19 Poland-AOD Powołana w 2011 r. Koordynowana przez Instytut Geofizyki, Uniwersytetu Warszawskiego ( ) Stacje Badawcze: Laboratorium Transferu Radiacyjnego Instytutu Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego Laboratorium Transferu Radiacyjnego Instytutu Geofizyki Uniwersytetu Warszawskiego Stacja pomiarowa Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie Stacja pomiarowa Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk w Sopocie Prywatna Stacja Badawcza Transferu Radiacyjnego SolarAOT w Strzyżowie Prywatna Stacja Badawcza Transferu Radiacyjnego SolarAOT w Strzyżowie Statek badawczy Oceania Statek badawczy Oceania Centralne Obserwatorium Geofizyczne w Belsku Polskiej Akademii Nauk Centralne Obserwatorium Geofizyczne w Belsku Polskiej Akademii Nauk

20 IO-PAS Sopot IGF-UW Warsaw SolarAOT Strzyzow

21 Proponowane obserwacje atmosferyczne Pomiary związane z aerozolami: Grubości optycznej aerozoli i wykładnika Angstroma Zawartości pary wodnej w pionowej kolumnie powietrza Współczynnika ekstynkcji aerozolu Koncentracji węgla cząsteczkowego Pomiary dodatkowe: Zachmurzenie (stopień pokrycia i rodzaje chmur) Temperatura powietrza, cieśninie, wilgotność i inne. Ocena widzialność poziomej Ocena koloru nieboskłonu Temperature, pressure, humidity,…

22 Fotometr słoneczny Nowy fotometr

23 Co mierzy fotometr? Natężenie (moc) promieniowania bezpośredniego (z okolic tarczy słonecznej) Natężenie (moc) promieniowania bezpośredniego (z okolic tarczy słonecznej) Promieniowanie docierające do powierzchni ziemi zależy od wielu czynników w tym od stopnia zanieczyszczenia powietrza, zawartości pary wodnej, ozonu itd. Promieniowanie docierające do powierzchni ziemi zależy od wielu czynników w tym od stopnia zanieczyszczenia powietrza, zawartości pary wodnej, ozonu itd.

24 Grubość optyczna aerozoli - AOD AOD jest wielkością charakteryzującą optyczne właściwości aerozolu znajdującego się w pionowej kolumnie powietrza. AOD jest wielkością charakteryzującą optyczne właściwości aerozolu znajdującego się w pionowej kolumnie powietrza. AOD związana jest z koncentracją, składem chemicznym oraz wielkością aerozolu. AOD związana jest z koncentracją, składem chemicznym oraz wielkością aerozolu. Pomimo, że AOD zależy od wielu parametrów fizycznych i chemicznych jej wartość charakteryzuję stopień zanieczyszczenia (zapylenia powietrza). Pomimo, że AOD zależy od wielu parametrów fizycznych i chemicznych jej wartość charakteryzuję stopień zanieczyszczenia (zapylenia powietrza).

25 Typowe wartości AOD w Polsce. Typowe wartości AOD Typowe wartości AOD AOD<0.05 : powietrze bardzo czyste AOD<0.05 : powietrze bardzo czyste AOD<0.1 : powietrze czyste AOD<0.1 : powietrze czyste AOD w przedziale od 0.1–0.3 : powietrze średnio zanieczyszczone, AOD w przedziale od 0.1–0.3 : powietrze średnio zanieczyszczone, AOD>0.3 : powietrze dość silnie zanieczyszczone. AOD>0.3 : powietrze dość silnie zanieczyszczone. AOD>0.5 : powietrze mocno zanieczyszczone AOD>0.5 : powietrze mocno zanieczyszczone Średnia wartość AOD w Polsce to ok. 0.2 Średnia wartość AOD w Polsce to ok. 0.2 Zdarza się obserwować w Polsce AOD na poziomie 1.0 ale są to na ogół przypadki napływu piasku pustynnego. Zdarza się obserwować w Polsce AOD na poziomie 1.0 ale są to na ogół przypadki napływu piasku pustynnego.

26 Grubość optyczna atmosfery może być określona na podstawie natężenia promieniowania słonecznego wg wzoru Beera: gdzie I i I o są natężeniami promieniowania słonecznego na powierzchni ziemi oraz górnej granicy atmosfery. m- oznacza tzw. masę optyczna atmosfery. Czynnik z wysokością słońca nad horyzontem. W przybliżeniu masa optyczna dana jest wzorem Wyznaczenie AOD

27 Związek grubości optycznej atmosfery z aerozolami gdzie - grubość optyczna całej atmosfery M - grubość optyczna molekuł czystego powietrza M - grubość optyczna molekuł czystego powietrza O3 - grubość optyczna ozonu O3 - grubość optyczna ozonu H2O - grubość optyczna pary wodnej H2O - grubość optyczna pary wodnej AOD - grubość optyczna aerozoli AOD - grubość optyczna aerozoli

28 Informacje techniczne o nowym fotometrze słonecznym. Te same detectory jak w profesjonalnym przyrządzie MICROTOPS II (selektywne fotodiody o szerokości połówkowej 10 nm) 4-5 kanałów pomiarowych: 400, 500, 675, 870, 940, 1020 nm Czujnik ciśnienia, temperaturey oraz GPS Czujnik położenia słońca (quadrant photodiode) Mikrokontroler Wyświetlacz to wizualizacji wyników i sterowania ustawieniami przyrządu Interfejs komputerowy USB/RS232 w celu przesłania danych do komputera i wysłania na serwer Poland-AOD Celna ok zł.

29 Procedura pomiarowa Najważniejszym elementem pomiary fotometru jest precyzyjne ustawienie w kierunku słońca. Będzie to wykonane przy użyciu odpowiedniego czujnika, który sygnalizował będzie jak zmienić ustawienie przyrządu aby wycelować w słońce. W celu wyeliminowania wpływu ludzkiego podjęta będzie automatyczna i kilku stopniowa procedura przetwarzania danych w trybie rzeczywistym. Przetwarzanie danych w przyrządzie odbywać się będzie za pośrednictwem mikrokontrolera. Pomiar będzie powtarzany 5-7 razy w ciągu 1-2 minut i jedynie wyniki charakteryzujące się najmniejszym błędem będą zapisywane w pamięci urządzenia a następnie przesyłane do komputera i na serwer IGF-UW.

30 Pomiary zawartości pary wodnej w pionowej kolumnie atmosfery Przy użyciu fotometru słonecznego i pomiarach osłabienia promieniowania poprzez parę wodną w kanale 940 nm. a, b stałe kalibracyjne,,AOD grubość optyczna aerozoli w kanale 940 nm wyznaczana na podstawie wykładnika Angstrom. Pomiary przy użyciu pirometru

31 Pomiary zawartości pary wodnej w pionowej kolumnie atmosfery przy użyciu pirometru. Mims et al.., 2011 Cena pirometru od 200 do 1000 zł Pomiary temperatury nieboskłonu w okolicy zenitu podczas bezchmurnych warunków.

32 Wyznaczanie widzialności poziomej oraz współczynnika ekstynkcji Wizualna obserwacja obiektów znajdujących się blisko horyzontu (reperów) dla których znamy odległość od szkoły Pomiar kontrastu pomiędzy nieboskłonem a horyzontem Metoda I: mierzymy kontrast w dwóch różnych (znacząco różnych) odległościach od obiektu. - - Metoda II: mierzymy kontrast dwóch różnych obiektów znajdujących się w różnych odległościach od obserwatora Równanie Koschmiedera VIS – widzialność [km] - współ. ekstynkcji [1/km]

33 kontrast w odległości r kontrast w zerowej odległości Wyznaczanie widzialności i współ. ekstynkcji

34 1/11/2014 Pomiary uzupełniające - zachmurzenie 0% 90% Niebo niewidoczne Zamieć śnieg deszcz mgła Sól morska pył wulkaniczny pożary kurz piasek aerozol

35 Obserwacje koloru nieboskłonu Kolor nieboskłonu pozbawionego chmur jest niezłym wskaźnikiem stopnia zanieczyszczenia powietrza. Uczniowie będą obserwowali nieboskłon i zaznaczali jedną z odpowiedzi: - błękitny - - niebieski - - biało niebieski - mleczny

36 Prosta kamera nieba do monitoringu zachmurzenia

37 Prosty aethalometr do pomiarów koncentracji węgla organicznego. N. Ramanathan et al., 2011 Cena ok zł+ co roku 500 zł na filtry

38 Kalibracja przyrządów Fotometr słoneczny musi być kalibrowany minimum raz w roku. Stosowana będzie interkalibracja ze wzorcowym fotometrem CIMEL oraz technika Langleya. Fotometr słoneczny musi być kalibrowany minimum raz w roku. Stosowana będzie interkalibracja ze wzorcowym fotometrem CIMEL oraz technika Langleya. Prosty aethalometr będzie kalibrowany poprzez porównanie wyników z aethalometrem AE-31 i nefelometrem Prosty aethalometr będzie kalibrowany poprzez porównanie wyników z aethalometrem AE-31 i nefelometrem Kalibracja spektralna aparatu cyfrowego (Monochromatorem). Kalibracja spektralna aparatu cyfrowego (Monochromatorem). Kalibracja pirometru i zawartości pary wodnej względem przyrządu CIMEL oraz radio sondaży. Kalibracja pirometru i zawartości pary wodnej względem przyrządu CIMEL oraz radio sondaży.

39 Warsztaty dla nauczycieli Odbędą się w marcu 2013 r. w Warszawie Odbędą się w marcu 2013 r. w Warszawie Szkolenie w zakresie prowadzenia pomiarów oraz analizy danych Szkolenie w zakresie prowadzenia pomiarów oraz analizy danych Przekazanie materiałów dydaktycznych w tym nagrań video pokazujących sposób prowadzenia pomiarów. Przekazanie materiałów dydaktycznych w tym nagrań video pokazujących sposób prowadzenia pomiarów. Globe games w czerwcu 2013 poświęcone pomiarom aerozoli Globe games w czerwcu 2013 poświęcone pomiarom aerozoli

40 Strona internetowa Informacje i pomoce dydaktyczne dla nauczycieli Informacje i pomoce dydaktyczne dla nauczycieli Instrukcje wykonywania pomiarów Instrukcje wykonywania pomiarów Forum dyskusyjne dla uczniów i naukowców Forum dyskusyjne dla uczniów i naukowców Sekcja alertów związanych z interesująca sytuacją meteorologiczną (transportu pyłu saharyjskiego, wulkanicznego pożarów, smog itd..) Sekcja alertów związanych z interesująca sytuacją meteorologiczną (transportu pyłu saharyjskiego, wulkanicznego pożarów, smog itd..) Baza danych zawierająca wykresy i mapy generowane w trybie rzeczywistym oraz dane meteo do prowadzenia analizy sytuacji. Baza danych zawierająca wykresy i mapy generowane w trybie rzeczywistym oraz dane meteo do prowadzenia analizy sytuacji.

41

42 Nagrody za aktywny udział w projekcie Co roku najaktywniejsi uczniowie będą mogli wziąć udział w kilku dniowym rejsie po Bałtyku statkiem badawczym OCEANIA należącym do Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk. Co roku najaktywniejsi uczniowie będą mogli wziąć udział w kilku dniowym rejsie po Bałtyku statkiem badawczym OCEANIA należącym do Instytutu Oceanologii Polskiej Akademii Nauk.

43 Eksperymenty dydaktyczne Planuje się opracowanie kilku prostych eksperymentów dydaktycznych, które umożliwią uczniom zrozumienie procesów fizycznych zachodzących atmosferze i związanych ze zmianami klimatu. Planuje się opracowanie kilku prostych eksperymentów dydaktycznych, które umożliwią uczniom zrozumienie procesów fizycznych zachodzących atmosferze i związanych ze zmianami klimatu.

44 Eksperyment I: Pomiary bilansu radiacyjnego Pomiary bilansu radiacyjnego nad różnymi typami powierzchni (trawa, beton, asfalt, piasek, śnieg itd.) podczas różnego położenia słońca oraz w nocy. Pomiary przy użyciu prostych przyrządów; - Luksomierz (promieniowanie słoneczne) - Pirometr (promieniowanie ziemskie) Konwersja do strumienia energii (natężenia promieniowania): I lux -natężenie oświetlenia w [lx], K- stała kalibracyjna z porównania z pyranometrem T - mierzona temperatura, - stała Stefana Boltzmanna

45 Eksperyment I: Pomiary bilansu radiacyjnego (2) Wyznaczanie albeda powierzchni ziemi Wyznaczanie strumienia netto

46 Dlaczego bilans energii jest ważny? Niezerowy bilans mówi nam, że ciało fizyczne będzie zmieniać swoją temperaturę +0.9 W/m 2

47 Obserwacja efektu cieplarnianego szyba Pomiary wykonujemy podczas słonecznego dnia nad powierzchnią ziemi o wysokiej temperaturze przy użyciu pirometr w dwóch przypadkach 1.Bezpośredni pomiar temperatury powierzchni ziemi 2.Pomiar temperatury poprzez szklaną szybkę lub płytkę pleksi Efekt cieplarniany:

48 Podsumowanie Rozpoczęcie kampanii pomiarowej, marzec Rozpoczęcie kampanii pomiarowej, marzec Strony internetowe: Strony internetowe: klimatyczna/o-projekcie klimatyczna/o-projekcie klimatyczna/o-projekcie klimatyczna/o-projekcie Finansowanie (część edukacyjna) ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Finansowanie (część edukacyjna) ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Koordynacja projektu Centrum Informacji o Środowisku UNEP/GRID-Warszawa Koordynacja projektu Centrum Informacji o Środowisku UNEP/GRID-Warszawa Dane kontaktowe: Dane kontaktowe:

49 Przystąpienie szkoły do projektu Wybranych będzie 20 szkół, które zapewniony będą miały finansowanie zakupu sprzętu pomiarowego. Wybranych będzie 20 szkół, które zapewniony będą miały finansowanie zakupu sprzętu pomiarowego. Pozostały szkoły będą mogły uczestniczyć w projekcie ale nauczyciele nie będą mogli być przeszkoleni w Warszawie Pozostały szkoły będą mogły uczestniczyć w projekcie ale nauczyciele nie będą mogli być przeszkoleni w Warszawie Poszukiwania źródeł finansowania budowy sprzętu pomiarowego (organy samorządowe, firmy itd.) Poszukiwania źródeł finansowania budowy sprzętu pomiarowego (organy samorządowe, firmy itd.)


Pobierz ppt "Badamy zmiany klimatu Ziemi. Uczniowska kampania klimatyczna 2013-2014. Krzysztof Markowicz Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki Uniwersytet Warszawski"

Podobne prezentacje


Reklamy Google