Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI."— Zapis prezentacji:

1 RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI

2 Przywileje szlacheckie  Poszczególni królowie w zamian za udział w wojnach, zgodę na nadzwyczajne podatki lub poparcie swej polityki nadawali rycerstwu przywileje (nadzwyczajne prawa).  W ten sposób rycerstwo uzyskało duży wpływ na podejmowanie decyzji w państwie (demokracja szlachecka).

3 Przywileje szlacheckie  koszycki (1374)  czerwiński (1422)  warcki (1423)  jedlneńsko – krakowski (1430, 1433)  cerekwicko – nieszawski (1454)  piotrkowski (1496)  konstytucja „Nihil novi” (1505)

4 Rycerstwo - szlachta  Wraz z pojawieniem się armii zaciężnej rycerze odgrywali coraz mniejszą rolę podczas wojny.  Chętnie też angażowali się w sprawy zarządzania swoim majątkiem ziemskim oraz w życie polityczne kraju.  Wówczas nastąpiło przekształcenie się rycerstwa w szlachtę.

5 Rycerstwo - szlachta  Szlachta stanowiła w Polsce 6 – 10 % ogółu społeczeństwa. Była stanem o jednakowych prawach lecz różnym stopniu zamożności: -magnaci -szlachta średnia -szlachta zagrodowa (zaściankowa) -szlachta gołota

6 Powstanie sejmu walnego  Podstawowe decyzje polityczne podejmował sejm walny.  Pierwsze posiedzenie sejmu walnego odbyło się w 1493 r.  Sejm walny składał się z króla, senatu i izby poselskiej.  Ustawy sejmowe nazywano konstytucjami.

7 Powstanie sejmu walnego  Król pochodził z rodu Jagiellonów.  Senat tworzyli: biskupi, wojewodowie i kasztelanowie oraz ministrowie królewscy.  Izbę poselską tworzyli posłowie wybierani przez szlachtę na sejmikach.

8 Powstanie sejmu walnego  Sejm walny zbierał się zwykle co 2 lata na 6 tygodni i decydował o najważniejszych sprawach państwowych.  Obowiązywało prawo sprzeciwu posła wobec podjętych decyzji – tzw. liberum veto (zerwanie sejmu) choć początkowo z niego nie korzystano.

9 Gospodarka folwarczno - pańszczyźniana  Przyczyny rozwoju: -rozkwit miast w Europie Zachodniej -wzrost zapotrzebowania na żywność, -wzrost cen towarów rolnych i większa opłacalność ich produkcji, -Odzyskanie Pomorza Gdańskiego (droga wiślana),

10 Gospodarka folwarczno - pańszczyźniana  Folwark – duże gospodarstwo szlacheckie nastawione na zbyt swoich towarów, wykorzystujące darmową pracę chłopów. Jego centrum był dworek szlachecki.

11 Gospodarka folwarczno - pańszczyźniana  Pańszczyzna – darmowa praca chłopów w folwarku szlacheckim w zamian za możliwość dzierżawienia przez nich ziemi (forma podatku).

12 Gospodarka folwarczno - pańszczyźniana  Po odzyskaniu Pomorza w wojnie 13-letniej rozwijał się handel wiślany (spławianie Wisłą zboża i towarów leśnych) oraz główny port i największe miasto Polski – Gdańsk.

13 Gospodarka folwarczno - pańszczyźniana

14 Jagiellonowie potęgą w Europie Śr. Jan Olbracht (1492 – 1501) Aleksander Jagiellończyk (1501 – 1506)

15 Jagiellonowie potęgą w Europie Śr.  Na przełomie XV i XVI w dynastia Jagiellonów była najpotężniejszym rodem panującym w Europie Środkowej.  Jagiellonowie rządzili w Polsce, na Litwie, w Czechach i na Węgrzech. Obok: Król Czech i Węgier Władysław Jagiellończyk

16 Ostatni Jagiellonowie: Zygmunt I Stary (1506 – 1548) Zygmunt II August (1548 – 1572)

17 Ostatnia wojna z Krzyżakami  W latach 1519 – 1521 odbyła się ostatnia wojna z Zakonem, wygrana przez Polskę.  Ostatni mistrz krzyżacki Albrecht Hohenzollern w 1525 r. ogłosił sekularyzację zakonu i został świeckim władcą jego ziem zwanych odtąd Prusami Książęcymi.

18 Likwidacja zakonu krzyżackiego (1525 – hołd pruski)

19 Wojna z Moskwą  Gdy Polacy zmagali się z Krzyżakami, Litwa borykała się z najazdami Moskwy, która podbijała ziemie ruskie pod hasłem jednoczenia terenów zamieszkałych przez ludność prawosławną.  Po utracie ziemi smoleńskiej wojska polsko – litewskie zwyciężyły w bitwie pod Orszą (1514).

20 Likwidacja Zakonu Kawalerów Mieczowych w Inflantach (1561)  W 1561 r. ostatni wielki mistrz Zakonu Kawalerów Mieczowych Gotard Kettler sekularyzował zakon i utworzył w Inflantach protestanckie państwo, oddając je pod wspólną opiekę Polsce i Litwie. Rozpoczął tym zmagania Polski, Rosji, Szwecji i Danii o te tereny.

21 Unia lubelska (1569)  Wobec perspektywy bezpotomnej śmierci ostatniego z Jagiellonów Zygmunta II Augusta związek Polski i Litwy był zagrożony i mógł się rozpaść.  Dlatego w 1569 r. zwołano sejm walny do Lublina, na którym unia personalna Polski i Litwy zamieniona została w unię realną.

22 Powstanie Rzeczpospolitej Polska (Korona) + Litwa (Wielkie Księstwo Litewskie) = Rzeczpospolita Obojga Narodów

23 Unia lubelska mal. J. Matejko

24 Unia realna  Związek dwóch lub więcej państw, których sprawy zagraniczne, wojskowe i finansowe prowadzone są wspólnie.  Opór magnatów litewskich przeciw unii złamał król włączając ziemie ukraińskie do Polski.

25 Rzeczpospolita w 1569 r.

26 Skutki unii lubelskiej  Wzrost znaczenia Rzeczpospolitej w Europie.  Ekspansja polskiej szlachty na ziemie wschodnie i częściowa ich polonizacja.  Uzyskanie przez szlachtę litewską przywilejów równych szlachcie polskiej.  Wmieszanie Polski w problemy na wschodzie (większe zaangażowanie państwa w wojny z Moskwą i Turcją).

27 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)  W XVI w. w Polsce rozwinęła się kultura odrodzenia.  Przyczyniły się do tego m.in. -wyjazdy młodzieży szlacheckiej na studia do Włoch (ojczyzna renesansu), -przyjazd do Polski żony Zygmunta Starego włoskiej księżniczki Bony Sforzy, -przyjazdy do tolerancyjnej Polski wielu innowierców,

28 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)  Polska była wówczas potęgą polityczną i gospodarczą.  Wielu zamożnych ludzi (król, magnaci, kupcy) stawało się mecenasami dla artystów.  Rozwijało się szkolnictwo wszystkich szczebli: szkoły parafialne, gimnazja, akademie.

29 Złoty wiek nauki polskiej (XVI w.)  Rozkwit przeżywała wówczas Akademia Krakowska.  Mikołaj Kopernik stworzył teorię heliocentryczną.

30 Złoty wiek nauki polskiej (XVI w.)

31 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)  Działali wówczas m.in. -Andrzej Frycz – Modrzewski (pisarz polityczny) -Jan Kochanowski (najwybitniejszy polski poeta renesansowy) -Mikołaj Rej („ojciec literatury polskiej”)

32 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)

33  Przebudowano wówczas Wawel dodając renesansowe krużganki, zbudowano też Kaplicę Zygmuntowską.

34 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)

35  Zygmunt August zakupił też w Brukseli 170 arrasów, ozdobnych tkanin ściennych z motywami biblijnymi i mitologicznymi, które umieszczono na Wawelu.

36 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)  „ Perłą renesansu” został nazwany Zamość – miasto wzniesione od podstaw w dobrach Jana Zamoyskiego przez włoskich architektów.

37 Złoty wiek kultury polskiej (XVI w.)  Charakterystycznym motywem budownictwa były wówczas attyki – ozdobne balustrady, które zasłaniały dach kamienic.

38 Reformacja w Polsce  Wraz z rozwojem reformacji w Polsce zaczęły się rozwijać: luteranizm (gł. mieszczaństwo), kalwinizm i arianizm - tzw. bracia polscy (gł. szlachta).  W Polsce panowała jednak tolerancja, nie było wojen religijnych – „państwo bez stosów”.  Miało to wpływ na rozwój kultury i szkolnictwa.

39 Reformacja w Polsce

40  Przykłady tolerancji religijnej: -ugoda sandomierska (1570) zawarta między protestantami, obrona przed prześladowaniami, -konfederacja warszawska (1573) równouprawnienie szlachty bez względu na wyznanie,

41 Kontrreformacja w Polsce  sprowadzenie zakonu jezuitów (kard. Stanisław Hozjusz) – kolegia i akademie,  działalność kaznodziejska (ks. Piotr Skarga),  powstanie kościoła grekokatolickiego (unickiego) – unia brzeska 1596

42 Śmierć Zygmunta Augusta  W 1572 r. Zygmunt II August zmarł bezpotomnie.  Związek Polski i Litwy przetrwał i odtąd szlachta miała każdorazowo wybierać króla podczas wolnej elekcji.

43 Wolna elekcja  ogłoszenie bezkrólewia,  zawiązanie konfederacji w województwach,  przejęcie władzy przez interreksa (prymas),  sejm konwokacyjny (ustalenie czasu, miejsca i sposobu elekcji),  sejm elekcyjny (wolna elekcja),

44 Wolna elekcja  zaprzysiężenie artykułów henrykowskich (zbiór najważniejszych praw) i pacta conventa (obietnice wybranego króla),  sejm koronacyjny (koronacja nowego króla dokonana w Krakowie),

45 I wolna elekcja  W 1573 r. wybrano na króla kandydata z Francji Henryka Walezego.  Po kilku miesiącach panowania opuścił Polskę, aby objąć tron francuski, po śmierci swojego brata.

46 I wolna elekcja

47 II wolna elekcja  W 1575 r. wybrano na króla władcę sąsiedniego Siedmiogrodu Stefana Batorego, który pojął za żonę Annę Jagiellonkę.  Król pokonał cara moskiewskiego Iwana Groźnego w wojnie o Inflanty, utworzył też piechotę wybraniecką.  W rządach wspomagał go kanclerz i hetman Jan Zamoyski.


Pobierz ppt "RZECZPOSPOLITA W XVI WIEKU POWTÓRZENIE WIADOMOŚCI."

Podobne prezentacje


Reklamy Google