Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Empiryzm, racjonalizm, irracjonalizm Renata Ziemińska.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Empiryzm, racjonalizm, irracjonalizm Renata Ziemińska."— Zapis prezentacji:

1 Empiryzm, racjonalizm, irracjonalizm Renata Ziemińska

2 Dwa pytania Jak faktycznie poznajemy, od czego zaczyna się nasze poznanie? (empiryzm genetyczny kontra natywizm) Jak dojść do wartościowego (prawdziwego uzasadnionego) poznania? (empiryzm metodologiczny kontra aprioryzm oraz racjonalizm kontra irracjonalizm) zmysły rozum wiara

3 Spór pomiędzy empiryzmem metodologicznym a aprioryzmem aprioryzm skrajny empiryzm skrajny empiryzm umiarkowany aprioryzm umiarkowany

4 Aprioryzm skrajny Tylko rozum a nie doświadczenie dostarcza nam prawdziwej wiedzy o świecie. Stanowisko to miało zwolenników w starożytności. Dziś stawia się pytanie czy w ogóle mamy prawo przyjmować twierdzenia nie oparte na doświadczeniu.

5 Empiryzm skrajny Wszelkie uzasadnione twierdzenie musi opierać się bezpośrednio lub pośrednio na doświadczeniu Zdaniem J.S. Milla również twierdzenia matematyki i prawa logiki to indukcyjne uogólnienia twierdzeń jednostkowych pochodzących z doświadczenia.

6 Empiryzm umiarkowany Istnieją uzasadnione zdania a priori ale są to tylko zdania analityczne. Zdania analityczne wyłuszczają jedynie sens zawartych w nim terminów (doświadczenie nie jest im potrzebne i nie może im zaprzeczyć). Wszystkie uzasadnione zdania syntetyczne są empiryczne.

7 Aprioryzm umiarkowany Istnieją uzasadnione zdania a priori nie będące analitycznymi czyli zdania syntetyczne a priori. Zdanie suma dwu boków trójkąta jest większa niż bok trzeci nie jest analityczne, ponieważ nie wynika z definicji trójkąta. Umysł posiada zdolność dopatrywania się prawidłowości ogólnych, wglądu w istotę.

8 Racjonalizm contra irracjonalizm Racjonalizm - wartościowe jest tylko poznanie przyrodzone, którego wzorem jest poznanie naukowe tj. intersubiektywnie komunikowalne i kontrolowalne. Irracjonalizm - poznanie racjonalne służy praktyce ale nie jest prawdziwe. Intuicja jest niewyrażalna ale pozwala dotrzeć do samej rzeczywistości (Bergson, Pascal).

9 Analityczność i aprioryczność

10 Stanowisko Kanta Sądy A priori A posteriori Analityczne Syntetyczne Syntetyczne

11 Stanowisko Kanta Sądy analityczne to sądy, które w orzeczeniu mają tylko to, co jest już zawarte w podmiocie. Sądy te nie zwiększają naszej wiedzy, a jedynie objaśniają wiedzę już posiadaną. Sądy syntetyczne to sądy nie będące analitycznymi. Sądy a priori to sądy niezależne od doświadczenia, konieczne i powszechne. Sądy a posteriori to sądy empiryczne.

12 Współczesne pojęcia analityczności (a) definicja semantyczna: (SM) Zdanie analityczne, to zdanie prawdziwe na mocy znaczenia występujących w nim terminów (b) definicja syntaktyczna: (SK) A jest analityczne ~A jest wewnętrznie sprzeczne (c)definicja pragmatyczna: (PR) Zdanie analityczne, to zdanie uznawane na mocy znaczeń występujących w nim terminów, niezależnie od faktów.

13 Typy zdań analitycznych (a) prawa logiki (b) egzemplifikacje praw logiki (Jeżeli Szczecin leży nad Odrą, to Szczecin leży nad Odrą) (c) twierdzenia matematyki (d) Zdania typu Każdy kawaler jest nieżonaty (e) Zdania typu Wszystkie ciała są rozciągłe

14 Quinea krytyka analityczności Pojęcie analityczności można bez zastrzeżeń odnosić tylko do praw logiki i ich podstawień, a wtedy dubluje ono pojęcie prawdy logicznej. Argumenty Quinea: (a) pojęcie znaczenia jest niejasne, a zatem niejasne jest też pojęcie synonimiczności; (b) definicje nie mogą być źródłem synonimiczności, ponieważ zakładają synonimiczność wyrażeń językowych itd..

15 Argumenty przeciw Quineowi (a) pojęcie zdania analitycznego w językach naturalnych można stosować w sposób przybliżony; nie ma dobrej definicji, ale umiemy identyfikować zdania analityczne, (b) praktyka użytkowników języka jest taka, że spór o uznanie niektórych zdań dotyczy faktów, a spór o uznanie innych zdań jest kwestią znaczenia słów, (c) kolistość definicji analityczności nie jest jej dyskwalifikacją.

16 Stanowisko Kripkego odróżnienie tego, co konieczne, i tego co, jest znane a priori (Kripke 1988,110), możliwość prawd koniecznych a posteriori (Ten oto drewniany stół nie jest zrobiony z lodu) możliwość prawd przygodnych znanych a priori na podstawie znaczenia (Koty są zwierzętami nie jest konieczne, ponieważ koty mogłyby okazać się demonami; Kripke 1988,123).

17 Chisholma obrona sądów syntetycznych a priori Niektóre sądy aprioryczne nie spełniają definicji analityczności (orzecznik w nich nie da się wyanalizować z podmiotu); wąskie, kantowskie pojęcie analityczności, związane ze strukturą podmiotowo-orzecznikową; Według Chisholma istnieją sądy syntetyczne a priori, np. Wszystko, co jest kwadratem, posiada kształt, Wszystko, co jest czerwone, jest kolorowe, Bycie czerwonym wyklucza bycie niebieskim, 2+1=3 itd.

18 Koncepcje aprioryczności transcendentalizm (a priori jest konstytuowane przez formy i kategorie, w które wyposażony jest transcendentalny podmiot), psychologizm (a priori jest konstytuowane przez strukturę ludzkiego umysłu), intuicjonizm (a priori pochodzi z oczywistości), konwencjonalizm (a priori pochodzi z konwencji), ewolucjonizm (a priori jest rezultatem filogenezy).


Pobierz ppt "Empiryzm, racjonalizm, irracjonalizm Renata Ziemińska."

Podobne prezentacje


Reklamy Google