Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Badania radioizotopowe nadnerczy. Diagnostyka schorzeń nadnerczy Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR, angiografia Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR,

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Badania radioizotopowe nadnerczy. Diagnostyka schorzeń nadnerczy Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR, angiografia Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR,"— Zapis prezentacji:

1 Badania radioizotopowe nadnerczy

2 Diagnostyka schorzeń nadnerczy Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR, angiografia Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR, angiografia Konieczny jest wybór odpowiedniej metody w zależności od pytania klinicznego Konieczny jest wybór odpowiedniej metody w zależności od pytania klinicznego Metody radioizotopowe muszą być interpretowane razem z badaniami morfologicznymi (TK, MR) i biochemicznymi Metody radioizotopowe muszą być interpretowane razem z badaniami morfologicznymi (TK, MR) i biochemicznymi

3 Czułość metod 95-99%CT 48-59%USG 90-93%scyntygrafiaCZUŁOŚĆMETODA

4 Diagnostyka ultrasonograficzna

5 Kora nadnerczy Kora nadnerczy produkuje trzy typy hormonów sterydowych: Kora nadnerczy produkuje trzy typy hormonów sterydowych: - mineralokortykoidy (aldosteron) - warstwa kłębuszkowa - glukokortykoidy (kortyzol, kortykosteron) - warstwa pasmowata - hormony płciowe (dehydroepiandosteron- DHEA, androstenedion) - warstwa siateczkowata

6 Scyntygrafia kory nadnerczy Preparat: 131 Imetylnorcholesterol, Preparat: 131 Imetylnorcholesterol, 75 Semetylnorcholesterol (scyntadren) 75 Semetylnorcholesterol (scyntadren) Aktywność: jodocholsterol MBq (1-2 mCi) Aktywność: jodocholsterol MBq (1-2 mCi) selenocholesterol MBq selenocholesterol MBq ( mCi) ( mCi) Podanie: iv, powoli Podanie: iv, powoli Akwizycja: w 3, 5,7 i 10 dniu po podaniu znacznika Akwizycja: w 3, 5,7 i 10 dniu po podaniu znacznika Wskazane określenie położenia nerek Wskazane określenie położenia nerek - scyntygrafia statyczna z DMSA - scyntygrafia statyczna z DMSA

7 Strategia badania schorzeń kory nadnerczy Pierwszym krokiem jest zapoznanie się z wynikami badań klinicznych i biochemicznych: Pierwszym krokiem jest zapoznanie się z wynikami badań klinicznych i biochemicznych: - zespół Cushinga?, - pierwotny aldosteronizm?, - hyperandrogenizm? - poszukiwanie pozostałej po operacji aktywnej tkanki, jeśli inne techniki nie uwidaczniają jej. - ocena czynnościowa przypadkowo rozpoznanej zmiany ogniskowej w obrębie nadnercza

8 Badanie scyntygraficzne przygotowanie chorego Ustalenie przyjmowanych leków: Ustalenie przyjmowanych leków:-sterydy-proporanolol-spironolakton -inne diuretyki -środki antykoncepcyjne Stężenie cholesterolu we krwi (>300mg%) Stężenie cholesterolu we krwi (>300mg%)

9 Metoda badania Badanie scyntygraficzne należy wykonać między 3-5 dniem, a następnie powtarzać do 7 dnia lub dłużej Badanie scyntygraficzne należy wykonać między 3-5 dniem, a następnie powtarzać do 7 dnia lub dłużej Każdy pacjent powinien przyjmować płyn Lugola 3x1 kropla 2-3 dni przed podaniem znacznika przez 10 dni Każdy pacjent powinien przyjmować płyn Lugola 3x1 kropla 2-3 dni przed podaniem znacznika przez 10 dni Pacjenci uczuleni na jod powinni przyjmować nadchloran potasu (3xdz. 200mg) Pacjenci uczuleni na jod powinni przyjmować nadchloran potasu (3xdz. 200mg) Wskazane jest podawanie bisakodylu (5-10 mg/dz) rozpoczynając 2 dni przed pierwszym badaniem scyntygraficznym do zakończenia badania Wskazane jest podawanie bisakodylu (5-10 mg/dz) rozpoczynając 2 dni przed pierwszym badaniem scyntygraficznym do zakończenia badania

10 Interpretacja badania scyntygraficznego Prawidłowo gromadzenie znacznika w rzucie nadnerczy jest symetryczne (nieznacznie wyższe po prawej stronie) Prawidłowo gromadzenie znacznika w rzucie nadnerczy jest symetryczne (nieznacznie wyższe po prawej stronie) Asymetria w gromadzeniu nie przekracza Asymetria w gromadzeniu nie przekracza U pacjentów przyjmujących deksametazon, nadnercza mogą uwidocznić się po 5 dniach. U pacjentów przyjmujących deksametazon, nadnercza mogą uwidocznić się po 5 dniach.

11 Zespół Cushinga

12 Zespół Cushinga- niezależny od ACTH Jednostronne gromadzenie znacznika: gruczolak, nawet jeśli badania biochemiczne i kliniczne są prawidłowe, gruczolak, nawet jeśli badania biochemiczne i kliniczne są prawidłowe, przerzut, przerzut, zaburzenia ukrwienia jednego nadnercza. zaburzenia ukrwienia jednego nadnercza.

13 Zespół Cushinga

14 Zespół Cushinga- niezależny od ACTH Brak gromadzenia znacznika obustronne: rak nadnercza wydzielający glukokortykoidy (lub substancje zbliżone do glukokortykoidów). rak nadnercza wydzielający glukokortykoidy (lub substancje zbliżone do glukokortykoidów). Tylko w przypadku guzów wysokozróżnicowanych możliwe jest uwidocznienie nadnercza. Tylko w przypadku guzów wysokozróżnicowanych możliwe jest uwidocznienie nadnercza.

15 Zespół Cushinga- niezależny od ACTH Asymetryczne uwidocznienie się obu nadnerczy: ACTH niezależna hyperplazja guzkowa ACTH niezależna hyperplazja guzkowa O ile TK wykazuje podobną czułość w rozpoznaniu gruczolaka i raka nadnerczy, o tyle rozpoznanie hyperplazji możliwe jest przede wszystkim na podstawie scyntygrafii O ile TK wykazuje podobną czułość w rozpoznaniu gruczolaka i raka nadnerczy, o tyle rozpoznanie hyperplazji możliwe jest przede wszystkim na podstawie scyntygrafii

16 Zespół Cushinga- gromadzenie asymetryczne

17 Zespół Cushinga- gromadzenie jednostronne

18 Zespół Cushinga- selenocholesterol

19 Pierwotny hyperaldosteronizm Hyperandrogenizm Badanie wykonuje się w trakcie testu hamowania deksametazonem. Badanie wykonuje się w trakcie testu hamowania deksametazonem. Scyntygrafia wykazuje znacznie lepszą czułość i swoistość niż TK (90%) Scyntygrafia wykazuje znacznie lepszą czułość i swoistość niż TK (90%)

20 Test hamowania z deksametazonem PODWZGÓRZE CRH ACTH Angiotensyna Aldosteron NADNERCZE PRZYSADKA Kortyzol WĄTROBA NERKI 17-Hydroksysteroidy Wolny Kortyzol 17-Ketosteroidy Deksametazon – hamowanie wychwytu znacznika przez prawidłową tkankę nadnercza

21 Pierwotny hyperaldosteronizm

22 Obustronne późne, po 5 dniu, uwidocznienie się nadnerczy: wynik niediagnostyczny Hyperandrogenizm Późne obustronne uwidocznienie obu nadnerczy (obraz prawidłowy) może wskazywać, że źródłem wydzielania hormonów jest rak jajnika lub inne patologiczne tkanki może wskazywać, że źródłem wydzielania hormonów jest rak jajnika lub inne patologiczne tkanki obligatoryjne - scyntygrafia miednicy obligatoryjne - scyntygrafia miednicy

23 Pierwotny hyperaldosteronizm Jednostronne wczesne (przed 5 dniem) uwidocznienie nadnercza:  gruczolak,  bardzo rzadko – rak wydzielający mineralokortykoidy. Badanie TK uwidacznia gruczolaki o średnicy większej niż 1 cm., badanie scyntygraficzne pozwala na uwidocznienie zmian znacznie mniejszych. Badanie TK uwidacznia gruczolaki o średnicy większej niż 1 cm., badanie scyntygraficzne pozwala na uwidocznienie zmian znacznie mniejszych.

24 Pierwotny hyperaldosteronizm Obustronne wczesne (przed 5 dniem) uwidocznienie obu nadnerczy hyperplazja obustronna warstwy kłębuszkowej kory nadnerczy. hyperplazja obustronna warstwy kłębuszkowej kory nadnerczy.

25 Hyperandrogenizm Wczesne jednostronne uwidocznienie nadnercza gruczolak wydzielający androgeny. gruczolak wydzielający androgeny. Wczesne obustronne uwidocznienie nadnerczy obustronna hyperplazja warstwy siateczkowatej. obustronna hyperplazja warstwy siateczkowatej.

26 Badania rdzenia nadnerczy Blaszka neuroektodermalna tworzy zwoje układu adrenergicznego i rdzeń nadnerczy Blaszka neuroektodermalna tworzy zwoje układu adrenergicznego i rdzeń nadnerczy Tworzy ona układ APUD – układ neuroendokrynny Tworzy ona układ APUD – układ neuroendokrynny Funkcją komórek tego układu jest synteza i wydzielanie: dopaminy, noradrenaliny i adrenaliny – jako neurotransmiterów lub jako hormonów, wykazujących działanie na OUN i układ naczyniowo-sercowy Funkcją komórek tego układu jest synteza i wydzielanie: dopaminy, noradrenaliny i adrenaliny – jako neurotransmiterów lub jako hormonów, wykazujących działanie na OUN i układ naczyniowo-sercowy

27 Badania rdzenia nadnerczy Należy pamiętać, że komórki adrenergiczne układu APUD aktywnie wychwytują katecholaminy na drodze: Należy pamiętać, że komórki adrenergiczne układu APUD aktywnie wychwytują katecholaminy na drodze: aktywnego energo-zależnego mechanizmu (typ I) aktywnego energo-zależnego mechanizmu (typ I) zależnego od transportu sodu mechanizmu transportującego. zależnego od transportu sodu mechanizmu transportującego. Typ I jest podstawowym mechanizmem gromadzenia radiofarmaceutyków stosowanych w badaniach scyntygraficznych. Typ I jest podstawowym mechanizmem gromadzenia radiofarmaceutyków stosowanych w badaniach scyntygraficznych.

28 Radiofarmaceutyki: 14 C-Dopamina 14 C-Dopamina Metajodobenzylgyanidyna – MIBG ( 123 I, 131 I) Metajodobenzylgyanidyna – MIBG ( 123 I, 131 I) 4-amino-3-jodobenzylguanidyna ( 123 I AIBG) 4-amino-3-jodobenzylguanidyna ( 123 I AIBG) Metafluorobenzylguanidyna ( 18 F) Metafluorobenzylguanidyna ( 18 F) Metabromobenzylguanidyna ( 68 Br) Metabromobenzylguanidyna ( 68 Br) FDG ( 18 F) FDG ( 18 F) Przeciwciała monoklonalne przeciwko gangliozydom ( 131 I, 18 F) Przeciwciała monoklonalne przeciwko gangliozydom ( 131 I, 18 F)

29 Leki wpływające na gromadzenie MIBG Trójcykliczne leki przeciw-depresyjne (blokuje wychwyt zwrotny katecholamin) Trójcykliczne leki przeciw-depresyjne (blokuje wychwyt zwrotny katecholamin) Rezerpina (blokuje wyrzut i wychwyt katecholamin) Rezerpina (blokuje wyrzut i wychwyt katecholamin) Kokaina (hamuje syntezę katecholamin) Kokaina (hamuje syntezę katecholamin) Fenylpropanolamina (hamuje syntezę katecholamin) Fenylpropanolamina (hamuje syntezę katecholamin) Hypoglikemia (stymuluje wyrzut katecholamin ) Hypoglikemia (stymuluje wyrzut katecholamin )

30 Zasady badania MIBG Badanie jest uzasadnione, jeśli: Prawdopodobieństwo guza typu APUD jest odpowiedno wysokie (5-10%) Prawdopodobieństwo guza typu APUD jest odpowiedno wysokie (5-10%) Podejrzenie pheochromocytoma lub paraganglioma Podejrzenie pheochromocytoma lub paraganglioma Nieprawidłowe stężenie katecholamin w surowicy krwi lub metabolitów w dobowej zbiórce moczu (np. kwas vanilino-migdałowy) Nieprawidłowe stężenie katecholamin w surowicy krwi lub metabolitów w dobowej zbiórce moczu (np. kwas vanilino-migdałowy) Typowa lokalizacja guza w badaniu TK, MR. Typowa lokalizacja guza w badaniu TK, MR.

31 Przygotowanie chorego Dokumentacja kliniczna Dokumentacja kliniczna Odstawienie leków mogących zaburzyć przebieg badania (leki obkurczające naczynia krwionośne, np. krople nosowe), tabletki p-przeziębieniu, tabletki zmniejszające apetyt, blokery kanału wapniowego Odstawienie leków mogących zaburzyć przebieg badania (leki obkurczające naczynia krwionośne, np. krople nosowe), tabletki p-przeziębieniu, tabletki zmniejszające apetyt, blokery kanału wapniowego Blokowanie tarczycy płyn Lugola 3x1 kropla 2-3 dni przed badaniem Blokowanie tarczycy płyn Lugola 3x1 kropla 2-3 dni przed badaniem

32 Przebieg badania Dawka: mCi ( 131 I-MIBG) Dawka: mCi ( 131 I-MIBG) 3-10 mCi ( 123 I-MIBG, waga ciała) 3-10 mCi ( 123 I-MIBG, waga ciała) Podanie bardzo wolne, 2-3 minuty Podanie bardzo wolne, 2-3 minuty Badanie scyntygraficzne po 24, 48 godz. Badanie scyntygraficzne po 24, 48 godz. Można stosować bisakodyl Można stosować bisakodyl Badanie scyntygraficzne od czaszki do co najmniej górnej części kości udowej (u dorosłych), do stóp (u dzieci) Badanie scyntygraficzne od czaszki do co najmniej górnej części kości udowej (u dorosłych), do stóp (u dzieci) Jako markery: sc. nerek, sc. kości, sc. serca, sc wątroby i śledziony, sc. zbioru krwi. Jako markery: sc. nerek, sc. kości, sc. serca, sc wątroby i śledziony, sc. zbioru krwi.

33 Interpretacja badania Fizjologiczne gromadzenie znacznika: Fizjologiczne gromadzenie znacznika: - w narządach bogato unerwionych: ślinianki, - w narządach bogato unerwionych: ślinianki, serce, rdzeń nadnerczy. serce, rdzeń nadnerczy. - w narządach metabolizujących MIBG: - w narządach metabolizujących MIBG: wątroba, tarczyca. wątroba, tarczyca. - w narządach wydalających MIBG: - w narządach wydalających MIBG: nerki, pęcherz moczowy, jelita. nerki, pęcherz moczowy, jelita. - w narządach bogato unaczynionych : macica - w narządach bogato unaczynionych : macica Prawidłowe nadnercza rzadko uwidaczniają się w badaniu po podaniu 131I-MIBG

34 Badania MIBG Guzy neuroblastyczne Guzy neuroblastyczne - neuroblastoma - neuroblastoma - ganglioneuroma - ganglioneuroma - ganglioneuroblastoma - ganglioneuroblastoma Guzy typu paraganglioma Guzy typu paraganglioma - pheochromocytoma (guzy nadnerczy) - pheochromocytoma (guzy nadnerczy) - paraganglioma przywspółczulne (chemodektoma) - paraganglioma przywspółczulne (chemodektoma) - paraganglioma trzewne - paraganglioma trzewne - inne - inne

35 Badania MIBG 10% paraganglioma położonych jest pozanadnerczowo (zwoje przykręgosłupowe, okolica pęcherza moczowego) 10% paraganglioma położonych jest pozanadnerczowo (zwoje przykręgosłupowe, okolica pęcherza moczowego) 10% pheochromocytoma to guzy złośliwe 10% pheochromocytoma to guzy złośliwe 10% pheochromocytoma występuje obustronnie 10% pheochromocytoma występuje obustronnie 10% pheochromocytoma występuje jako objaw zespołu MEN IIa lub Iib, w neurofibromatozie, zespole Hippel- Lindau’a (przeważnie obustronnie) 10% pheochromocytoma występuje jako objaw zespołu MEN IIa lub Iib, w neurofibromatozie, zespole Hippel- Lindau’a (przeważnie obustronnie)

36 MIBG- złośliwy pheochromocytoma

37 MIBG- pheochromocytoma położony w żołądku

38 MIBG- pheochromocytoma, położony w worku osierdziowym

39 Skuteczność badania w paraganglioma Czułość badania % Czułość badania % Swoistość badania – % Swoistość badania – % W porównaniu do TK i MR scyntygrafia wykazuje mniejszą czułość, ale znacznie większą swoistość w diagnostyce paraganglioma. W porównaniu do TK i MR scyntygrafia wykazuje mniejszą czułość, ale znacznie większą swoistość w diagnostyce paraganglioma. U dzieci badanie scyntygraficzne wykazuje mniej fałszywie dodatnich wyników niż TK U dzieci badanie scyntygraficzne wykazuje mniej fałszywie dodatnich wyników niż TK

40

41

42 Podstawowe wskazania w paraganglioma Badanie jest szczególnie polecane: podejrzenie nawrotu choroby podejrzenie nawrotu choroby podejrzenie nie usuniętej części guza po operacji podejrzenie nie usuniętej części guza po operacji podejrzenie zmian przerzutowych podejrzenie zmian przerzutowych różnicowanie guzów (np. między neurofibromatosis a pheochromocytoma) różnicowanie guzów (np. między neurofibromatosis a pheochromocytoma)

43 Skuteczność diagnostyczna w neuroblastoma Czułość – % Czułość – % Swoistość – 100% Swoistość – 100% Wśród badań diagnostycznych tylko badanie scyntygraficzne u dzieci pozwala na różnicowanie między neuroblastoma a innym typem nowotworu. Wśród badań diagnostycznych tylko badanie scyntygraficzne u dzieci pozwala na różnicowanie między neuroblastoma a innym typem nowotworu.

44 MIBG- normalna dystrybucja

45 MIBG- neuroblastoma, zlokalizowana w nadnerczu

46 MIBG- neuroblastoma,

47 MIBG- neuroblastoma, przerzuty

48 Wskazania Stopień zaawansowania choroby Stopień zaawansowania choroby Monitorowanie leczenia Monitorowanie leczenia Diagnostyka wznowy procesu chorobowego Diagnostyka wznowy procesu chorobowego W przypadku zmian przerzutowych do kości należy wykonać badanie z zastosowaniem MIBG i MDP (mogą występować rozbieżne wyniki) W przypadku zmian przerzutowych do kości należy wykonać badanie z zastosowaniem MIBG i MDP (mogą występować rozbieżne wyniki)

49 Inne guzy w badaniu MIBG Rakowiaki Rakowiaki Rak rdzeniasty Rak rdzeniasty Gruczolaki przytarczyc Gruczolaki przytarczyc Czerniaki Czerniaki Choriocarcinoma Choriocarcinoma Insulinoma Insulinoma Schwannoma Schwannoma Retinoblastoma Retinoblastoma


Pobierz ppt "Badania radioizotopowe nadnerczy. Diagnostyka schorzeń nadnerczy Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR, angiografia Techniki diagnostyczne: USG, TK, MR,"

Podobne prezentacje


Reklamy Google