Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN. Rozkład jazdy  Poznanie innych umysłów: kontekst historyczny  Teoria teorii – nowa wersja teorii analogii.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN. Rozkład jazdy  Poznanie innych umysłów: kontekst historyczny  Teoria teorii – nowa wersja teorii analogii."— Zapis prezentacji:

1 dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN

2 Rozkład jazdy  Poznanie innych umysłów: kontekst historyczny  Teoria teorii – nowa wersja teorii analogii  Teoria symulacji – nowa wersja teorii wczucia  Minimalne poznanie społeczne  Postrzeganie zastępcze

3 Czy inni ludzie myślą?  Klasyczne pytania filozofii nowożytnej:  Czy istnieją inne umysły?  Jak poznać inne umysły?  Z perspektywy kartezjańskiej istnienie innych umysłów jest niepewne i pośrednie. Może zwodzi nas demon?

4 Tradycyjne koncepcje  Teoria analogii:  Znam swój umysł i mam ciało. Kategoryzuję cudze ciało jako podobne do mojego i wnioskuję, że ma też umysł podobny do mojego.  Zarzuty:  to wnioskowanie na pewno nie jest świadome, a teoria jest wydumana (zarzut fenomenologów);  nie wiadomo, jakie są podstawy wnioskowania…

5 Tradycyjne koncepcje  Teoria wczucia:  Bezpośrednio wczuwam się w umysł innej osoby, współodczuwając jej uczucia i myśli. Wystarczy, że postrzegam jej żywe ciało.  Zarzuty:  Wczucie wcale nie jest tak bezpośrednie, bo się często mylimy.  Czy tak bezpośrednio można się wczuć w każdego?  Czy brak empatii i współodczuwania emocji to tym samym brak możliwości poznania innych umysłów?

6 Teoria teorii (Theory theory)  Tak dobra, że trzeba było ją nazwać dwa razy ;)  Spadkobierca teorii analogii:  Zwierzęta i ludzie dosłownie dysponują teorią umysłu i na jej podstawie wnioskują, jakie podstawy propozycjonalne należy przypisać.  W tym sensie zwierzęta, dzieci i dorośli są podobni do naukowców.

7 Teoria teorii  Prawdopodobnie dominująca teoria w badaniach, w różnych odmianach:  Alison Gopnik, Andrew Meltzoff: dzieci są dosłownie jak naukowcy  Alan Leslie: wyspecjalizowane moduły teorii umysłu

8 Świadectwa empiryczne  Klasyczne eksperymenty pokazują, że dzieci dopiero po pewnym czasie uczą się poprawnie przypisywać postawy propozycjonalne.  Są spory, jak wcześnie to robią; wcześniej na pewno dłużej fiksują wzrok na zdarzeniach, które je dziwią…  Przypisywanie postaw propozycjonalnych jest trudne i wymaga odpowiedniego rozwinięcia się funkcji wykonawczych.

9 Gdzie jest ciasteczko?  Dzieci słuchają historyjki, w której Maxi wkłada ciasteczko do pudełka, a jego mamusia przekłada je do drugiego.

10 Baron-Cohen: to jak w autyzmie  Osoby autystyczne mają kłopoty z rozwiązywaniem zadania z fałszywym przekonaniem, a autyzm polega na upośledzeniu teorii umysłu.  Pełna teoria umysłu wymaga przypisywania intencjonalności co najmniej drugiego rzędu (zgodnie z teorią nastawienia intencjonalnego).

11 Teoria symulacji  Spadkobierca teorii wczucia:  Bezpośrednio symulujemy stany innych osób, wyobrażając sobie, jak będą postępować.  Ma charakter przynajmniej częściowo ucieleśniony.  Przedstawiciele:  Robert Gordon, psycholog amerykański  Alvin Goldman, filozof amerykański

12 Teoria symulacji przeciwko teorii teorii  Teoria teorii zakłada, że korzystamy ze złożonej teorii dotyczącej postaw propozycjonalnych, które na dodatek są holistycznie powiązane.  Tymczasem nasze poznanie innych i siebie w przyszłości nie wymaga wnioskowania na podstawie tak złożonych reprezentacji.  To jest argument z prostoty.

13 Neurony lustrzane  Zwolennicy teorii symulacji często powołują się na odkrycie neuronów lustrzanych (Giacomo Rizzolatti z zespołem).  Odkryto je co prawda u rezusów, ale u ludzi istnieje system neuronów lustrzanych, który ma służyć do rozumienia działań innych ludzi – w taki sam sposób, jak sami rozumiemy i planujemy swoje działania.

14 Moda na neurony lustrzane  Neurony lustrzane przywołuje się w wyjaśnieniach :  języka (Michael Arbib),  imitacji,  postrzegania społecznego,  empatii,  odbioru muzyki,  przyjemności z odbioru sportu,  jąkania,  autyzmu…

15 Sceptycy  Nie istnieją bezpośrednie dowody, że neurony lustrzane istnieją u ludzi, a rozumienie działań i ich realizacja u ludzi są zdysocjowane.  Zniszczenie ośrodka neuronów lustrzanych nie zaburza rozumienia działań…

16 A może by jeszcze oszczędniej?  Apperly i Butterfill (2009, 2013) proponują „minimalną teorię umysłu”:  ma ona pozwolić opisać działanie prostych umysłów, jak u małych dzieci, szympansów czy krukowatych, które przecież nie przypisują złożonych postaw propozycjonalnych.  Zaleta: odróżnia się minimalne zdolności od zdolności w pełni rozwiniętych, które ujawniają się w eksperymentach (np. pomyłki co do przedmiotów).

17 Minimalna teoria umysłu  Minimalna teoria umysłu nie jest metareprezentacyjna, tzn. nie dotyczy przekonań i pragnień systemów intencjonalnych.  Przekonania są śledzone za pośrednictwem prostych prawidłowości w zachowaniach, takich jak rejestrowanie stanu otoczenia.

18 Krukowate i ich zdolności  Ptaki przekładają schowane smakołyki, jeśli zauważyły, że podczas ich chowania były obserwowane przez inne ptaki, znane z tego, że podkradają smakołyki innym.  Ale nie muszą przypisywać reprezentacji ptakom-złodziejom: wystarczy, że przewidują ich działanie (=podkradanie).

19 A może to jest postrzeganie?  Bence Nanay (2013): to wcale nie musi być teoria umysłu ani rozbudowane symulacje oparte na neuronach lustrzanych.  Wystarczy postrzegać, jakie działania są dostępne dla danego osobnika, nawet nie mając samemu takich możliwości (skrzydeł, nóg itd.).  Najbardziej deflacyjna koncepcja poznania społecznego…

20 Powrót do postaw propozycjonalnych  Teorie minimalne nie tłumaczą jednak, jak możemy się w ogóle posługiwać złożonymi postawami propozycjonalnymi.  Te przypisania są trudne, ale to jednak robimy:  intensjonalność opisów przekonań,  spójność (zasada życzliwości),  odróżnianie zachowania od myślenia,  zachowanie jako powodowane przez nieobserwowalne przyczyny…  Jakie są ewolucyjne korzenie tej zdolności?

21 Dlaczego chorzy na Aspergera nie dominują?  Dwie tradycyjne koncepcje:  Inteligencja makiaweliczna: z powodu istnienia oszustów we wspólności, trzeba było wyprzedzać ich działania, co doprowadziło do pojawienia się pełnego poznania innych umysłów.  Ale są gatunki, które mają złożone życie społeczne (np. prymaty), ale bez przypisywania postaw propozycjonalnych.  A i my często mylimy się przy rozpoznawaniu oszustów. Skoro jesteśmy tacy dobrzy, czemu jesteśmy tacy źli?

22 Tradycyjne wyjaśnienia  Koncepcja współpracy (Kim Sterelny):  zwiększanie się społeczności ludzkich wymagało coraz większej współpracy, zwłaszcza przy polowaniach.  Ale i zwierzęta współpracują, bez języka i postaw propozycjonalnych…

23 Koncepcja kształtowania umysłów  Umysły są czytelne, ponieważ je kształcimy tak, aby były czytelne.  To teza Tada Zawidzkiego: społeczne mechanizmy uczenia i imitacji wytwarzają stosunkowo jednolite, łatwiejsze do przewidywania umysły.  I dlatego ich poznanie jest w ogóle możliwe.

24 Kształcenie umysłów  Współpracujący ludzie upodobniają się przez:  wierną imitację,  edukację,  wprowadzenie i przestrzeganie norm,  ideały narracyjne, nawet fikcyjne.

25 Kształtowanie umysłów  Kształcenie sprawia, że jesteśmy w stanie nauczyć się mieć postawy propozycjonalne, a do współpracy wykorzystywać wspólny język.  Myślenie o języku Zawidzki łączy z podejściem Dennetta, Davidsona i Brandoma: uczymy się brać na siebie zobowiązania do wnioskowania wraz z nauką języka.  To na odwrót niż w tradycyjnych koncepcjach, gdzie najpierw istnieje poznanie innych umysłów, a dopiero potem przychodzi język.

26 Dodatkowe lektury  M. Reuter, Dziecięca teoria umysłu a rozwój funkcji wykonawczych, „Przegląd Filozoficzno-Literacki” 2/39 (2014), s  A. Putko, Dziecięca „teoria umysłu” w fazie jawnej i utajonej a funkcje wykonawcze, Poznań  M. Białecka-Pikul, Narodziny i rozwój refleksji nad myśleniem, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2012.


Pobierz ppt "Dr hab. Marcin Miłkowski, prof. IFiS PAN. Rozkład jazdy  Poznanie innych umysłów: kontekst historyczny  Teoria teorii – nowa wersja teorii analogii."

Podobne prezentacje


Reklamy Google