Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Kolekcje cyfrowe prac doktorskich jednym z elementów rozwoju otwartej nauki Przegląd kolekcji w wybranych bibliotekach uczelni technicznych w Polsce Anna.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Kolekcje cyfrowe prac doktorskich jednym z elementów rozwoju otwartej nauki Przegląd kolekcji w wybranych bibliotekach uczelni technicznych w Polsce Anna."— Zapis prezentacji:

1 Kolekcje cyfrowe prac doktorskich jednym z elementów rozwoju otwartej nauki Przegląd kolekcji w wybranych bibliotekach uczelni technicznych w Polsce Anna Tonakiewicz-Kołosowska

2 Rozwój idei Open Access 2000 – Tempe Principles, zasady dla nowo powstających systemów publikowania w nauce 2002 – Budapest Open Access Initiative, Budapesztańska inicjatywa wolnego dostępu 2003 – Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities, deklaracja berlińska sprawie otwartego dostepu do wiedzy w naukach ścisłych i humanistycznych

3 Rozwój bibliotek cyfrowych na świecie Inicjatywy międzynarodowe: The European Library – projekt Unii Europejskiej, biblioteka z dostępem do zasobów 43 europejskich bibliotek narodowych ze wszystkich dziedzin wiedzy Europeana – inicjatywa Unii Europejskiej na rzecz bibliotek cyfrowych w celu stworzenia dostępu do dziedzictwa kulturowego i naukowego Europy (biblioteki, archiwa, muzea) The Universal Digital Library – projekt Carnegie Mellon University, w celu utworzenia światowej biblioteki cyfrowej z dostępem do wszystkich nauk i literatury pięknej World Digital Library – projekt wspierany przez UNESCO, IFLA i Bibliotekę Kongresu stworzenia międzynarodowej biblioteki cyfrowej z zasobem trudno dostępnych książek, manuskryptów, map, ikonografii z całego świata

4 Rozwój bibliotek cyfrowych w Polsce Polska Biblioteka Internetowa, której celem było stworzenie dostępu do publikacji polskich osobom z małych aglomeracji (wyrównanie dostępu do wiedzy) 2002 – Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa (WBC, na Platformie dLibra) 2004 – Biblioteka Cyfrowa Politechniki Wrocławskiej, od 2005 roku działa jako część składowa Dolnośląskiej Biblioteki Cyfrowej 2005 – Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa (na serwerze UMK w Toruniu) 2005 – Biblioteka Cyfrowa Politechniki Warszawskiej

5 2007 – Federacja Bibliotek Cyfrowych (FBC), kolejny etap w budowie sieci rozproszonych bibliotek cyfrowych i repozytoriów w Polsce. Zasoby FBC tworzone są przede wszystkim przez wyższe uczelnie, biblioteki, archiwa, muzea i ośrodki badawcze Obecnie w Polsce działa 60 bibliotek cyfrowych, które funkcjonują jako biblioteki lokalne lub są elementem składowym biblioteki w swoim regionie lub na innej platformie Rozwój bibliotek cyfrowych w Polsce

6 Akademickie biblioteki cyfrowe – i ich rola w rozwoju otwartej nauki Mogą pełnić kluczową rolę w organizowaniu: dostępu do badań naukowych (kolekcje prac doktorskich) zwiększaniu wskaźnika cytowań nawet do 250% (w zależności od dziedziny) wspieraniu edukacji studentów promocji uczelni i badań

7 Zasady tworzenia i działania akademickich bibliotek cyfrowych w Polsce 1.Zasoby: materiały do których prawa autorskie już wygasły zabytki dziedzictwa kulturowego manuskrypty materiały do których prawo ma wydawca artykuły naukowe rozdziały z książek 2. Deponowanie prac w zasobach biblioteki prace deponowane dobrowolnie lub obligatoryjnie prace dostępne dla wszystkich lub tylko dla osób związanych z instytucją (wydział, uczelnia) prace pełnotekstowe, opisy bibliograficzne + streszczenia

8 3. Umowy licencyjne stosowane przez biblioteki w tworzonych przez nie zasobach cyfrowych umowy niewyłączne jeśli autor nie wyraża zgody na otwarty dostęp do jego publikacji w umowie zastrzega się, że pełny tekst jest dostępny tylko dla określonej grupy odbiorców za udzielenie licencji autorowi nie przysługuje wynagrodzenie twórcom biblioteki cyfrowej przysługuje prawo do zachowania kopii publikacji w celu jej archiwizowania Zasady tworzenia i działania akademickich bibliotek cyfrowych w Polsce

9 Kolekcje prac doktorskich w akademickich bibliotekach cyfrowych Biblioteki Cyfrowe stały się szansą na wspomaganie rozwoju otwartej nauki jeśli ich zasoby związane są z udostępnianiem, zwłaszcza pełnotekstowym, kolekcji rozpraw doktorskich i habilitacyjnych Rozwój kolekcji rozpraw naukowych związany jest często ze sposobem ich pozyskiwania (deponowania) - obligatoryjnie - dobrowolnie

10 Przegląd wydanych dokumentów w największych polskich uczelniach (głównie technicznych) Zarządzenia władz dotyczące obowiązku umieszczania prac doktorskich w otwartym dostępie Badaniami objęto 14 największych uczeni technicznych oraz 3 uczelnie uniwersyteckie

11 1.Obowiązujące zarządzenia 2.Kolekcje prac doktorskich 12 Akademia Górniczo-Hutnicza (AGH)++ Politechnika Białostocka (PB)-+ Politechnika Częstochowska (PCZ)-- Politechnika Gdańska (PG)++ Politechnika Krakowska (PKr)++ Politechnika Lubelska (PL)++ Politechnika Łódzka (PŁ)-+ Politechnika Poznańska (PP)-- Przegląd wydanych dokumentów w największych polskich uczelniach (głównie technicznych)

12 12 Politechnika Śląska (PŚ)++ Politechnika Warszawska (PW)-+ Politechnika Wrocławska (PWr)-+ ZUT Szczecin++ UPT Bydgoszcz -- Uniwersytet Zielonogórski (UZ)++ Gdański Uniwersytet Medyczny (GUM)++ UAM Poznań++ Uniwer.Przyrodn. we Wrocławiu (UPWr)+- Przegląd wydanych dokumentów… 1.Obowiązujące zarządzenia 2.Kolekcje prac doktorskich

13 Badania wykazały, że tylko w 9 uczelniach (na 17 badanych) wydano dokumenty zobowiązujące autorów prac doktorskich do umieszczania ich w wolnym dostępie Tylko w 4 uczelniach zarządzenia wydano w latach W 1 uczelni dokument wydano w roku 2009 W pozostałych 4 uczelniach dokumenty wprowadzono w życie w ciągu dwóch ostatnich lat Przegląd wydanych dokumentów …

14 Sposób udostępniania prac doktorskich Większość (13) z badanych uczelni tworzy kolekcje prac doktorskich, w 3 pozostałych brak kolekcji 3 uczelnie udostępniają publikacje w pełni w otwartym dostępie (PWr, PW, PB) 8 spośród badanych uczelni udostępnia część prac w nieograniczony sposób, część zaś tylko w sieci z domeną swojej uczelni (AGH, PG, PKr, PL, PŚ, ZUT, UZ, UAM) 1 z kolekcji (UM Wr) udostępnia prace tylko w sieci uczelnianej 1 uczelnia (PŁ) udostępnia tylko opisy prac i ich streszczenia + spis treści i literatura (wyjątkiem są prace niemieckie)

15 Kolekcje prac doktorskich w wybranych bibliotekach Biblioteka Cyfrowa Politechniki Krakowskiej – zawiera jedną z największych kolekcji prac doktorskich. Kolekcja w tej bibliotece liczy 679 prac, z czego 110 udostępnianych jest w otwartym dostępie, pozostałe w sieci komputerowej Uczelni. Obecnie Biblioteka Cyfrowa PKr działa równolegle z uczelnianym repozytorium SUW (System Udostępniania Wiedzy). Najnowsze prace wprowadzane są już tylko do Repozytorium co obecnie stanowi 735 publikacji

16 Biblioteki Cyfrowe – przegląd wybranych kolekcji cd… Biblioteka Cyfrowa Politechniki Wrocławskiej jest częścią składową regionalnej biblioteki działającej pod nazwą Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa Kolekcja prac doktorskich w PWr liczy 171 publikacji, wszystkie prace dostępne są w otwartym dostępie Biblioteka Cyfrowa Politechniki Gdańskiej, funkcjonuje jako element regionalnej Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej. Zawiera 338 prac, z czego większość udostępniana jest w otwartym dostępie Akademicka Biblioteka Cyfrowa, tworzona przez AGH wspólnie z Akademią Ekonomiczną w Krakowie. Kolekcja prac doktorskich AGH liczy około 700 prac, niektóre z nich udostępniane są w OA, większość w postaci opisu i streszczenia

17 Biblioteki Cyfrowe – przegląd wybranych kolekcji cd… Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny, jest częścią Zachodniopomorskiej Biblioteki Cyfrowej, zawiera 36 prac doktorskich, większość dostępna w sposób nieograniczony Biblioteka Cyfrowa Politechniki Śląskiej. Kolekcja zawiera pełne teksty lub streszczenia prac. Prawo dostępu określili autorzy prac. Kolekcja liczy obecnie 107 prac z których wiele dostępnych jest bez ograniczeń, część zaś tylko w sieci uczelnianej. Minusem jest brak informacji na temat dostępu na liście tytułów. Trzeba wejść w pełny opis by otrzymać taką informację. Biblioteka Cyfrowa Politechniki Warszawskiej tworzy od prawie 2 lat kolekcję doktoratów pozyskując w tym czasie 25 prac. Wszystkie udostępniane są bez ograniczeń.

18 Biblioteki Cyfrowe – przegląd wybranych kolekcji cd… Biblioteka Cyfrowa Politechniki Lubelskiej zawiera 20 prac, 12 jest w otwartym dostępie, z 6 prac można korzystać tylko na miejscu w Bibliotece PL, 2 dostępne tylko z terenu Uczelni. Biblioteka Cyfrowa Politechniki Łódzkiej, kolekcja liczy obecnie 120 prac, z czego 110 (tylko prace w jęz. niem. pochodzące z wymiany) udostępniane są w sieci uczelnianej w PDF. Pozostałe (kilkanaście publikacji polskich) prace można zobaczyć tylko w zapisie obrazu - okładka, spis treści, streszczenie, choć same prace dygitalizowane w PDF)

19 Biblioteka Cyfrowa UAM – repozytorium AMUR Kolekcja prac doktorskich i habilitacyjnych została włączona do instytucjonalnego repozytorium AMUR UAM Prace doktorskie są archiwizowane obligatoryjnie i na mocy zarządzenia gromadzone i udostępniane przez Bibliotekę Główną w repozytorium uczelnianym Obecnie kolekcja liczy 372 prace : [8] [262] dostęp ograniczony [92] dostęp otwarty

20 Dlaczego warto udostępniać prace doktorskie bez ograniczeń? Wybrane statystyki: PWr przoduje w raportach statystycznych, najczęściej przeglądana praca ma wyświetleń

21 Biblioteka Cyfrowa Politechniki Krakowskiej Zasoby prac doktorskich w tej bibliotece są przeliczane na liczbę pobranych plików. Dostępne statystyki podają duży wskaźnik wykorzystania tych zasobów. Wśród najbardziej wykorzystywanych są takie prace, które mają od 5-2 tysięcy pobrań, w zależności od dziedziny. Jedna z prac z dziedziny chemii, włączona do zasobu w 2008 roku, ma obecnie 4576 pobrań

22 Przykłady raportów statystycznych w innych uczelniach ZUT Szczecin – najczęściej czytane, liczba wyświetleń / 3403 ; 2808 Politechnika Warszawska – najczęściej czytane, liczba wyświetleń / 1962 ; 317 Repozytorium AMUR UAM – liczba pobranych plików i wyświetleń

23 Polskie doktoraty w portalu Dart EUROPE Dart-Europe, portal udostępniający prace doktorskie pochodzące z krajów europejskich, tworzone najczęściej przez uczelnie wyższe tych krajów. Obecnie umożliwia dostęp do ponad pełnotekstowych rozpraw doktorskich z 359 uczelni z 20 europejskich krajów. Najwcześniejsze prace datowane są na 1597 rok aż do prac współczesnych, z codzienną aktualizacją Obecnie 36 uczelni i instytutów naukowych z Polski udostępnia na portalu ponad publikacji

24 Wnioski 1.Korzyści wynikające z otwartego dostępu dla młodych doktorów: - wzrost wykorzystania poczytności prac umieszczonych w OA - wiele z tych prac przed procesem dygitalizacji (w wersji drukowanej) miało zerowe wykorzystanie (dane pochodzą ze statystyk BG PW). Po dygitalizacji i umieszczeniu ich w kolekcji w otwartym dostępie wykorzystanie tych prac nieustannie wzrasta - wzrost wykorzystania to wzrost cytowalności. Według badań, cytowalność tych prac wzrasta od 36% do 250% w zależności od dziedziny

25 Wnioski 2. Korzyści dla uczelni: -Szybkość i powszechność dostępu do informacji o osiągnięciach z zakresu nauk technicznych i ich zastosowaniach praktycznych -zwiększenie widoczności dorobku naukowego – prace umieszczone w otwartym dostępie są indeksowane przez światowe wyszukiwarki Scirus, Google Scholar a także przez bazy danych m.in.. Scopus

26 Wnioski -promowanie potencjału młodej kadry naukowej -Wspieranie edukacji studentów przez ułatwianie im dostępu do badań naukowych -Możliwości prowadzenia badań statystycznych wykorzystania dorobku naukowego

27 Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Kolekcje cyfrowe prac doktorskich jednym z elementów rozwoju otwartej nauki Przegląd kolekcji w wybranych bibliotekach uczelni technicznych w Polsce Anna."

Podobne prezentacje


Reklamy Google