Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Charakterystyka materiałów nuklearnych i radioaktywnych, zagadnienia dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa w obecności materiałów radioaktywnych Część druga:

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Charakterystyka materiałów nuklearnych i radioaktywnych, zagadnienia dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa w obecności materiałów radioaktywnych Część druga:"— Zapis prezentacji:

1

2 Charakterystyka materiałów nuklearnych i radioaktywnych, zagadnienia dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa w obecności materiałów radioaktywnych Część druga: promieniowanie, jednostki, bezpieczeństwo

3 2 Zarys Jednostki: bekerel, grej, siwert (nowe) Jednostki: kiur, rad, rem (stare) Efekty, ryzyko, skażenie ALARA Część druga: promieniowanie, jednostki, bezpieczeństwo

4 3 Dawne jednostki promieniowania Aktywność: 1 kiur (1Ci) = 37 GBq (~ 1g Ra) 1 mCi = 37 MBq, 1 µCi = 37 kBq 1 Bq = 27 pCi

5 4 Jednostki promieniowania Czym jest bekerel (Bq)? Jednostką radioaktywności. 1 Bq = 1 rozpad atomowy na sekundę. 60 bekereli jest przeciętną ilością naturalnego potasu-40 (K-40) na każdy kg człowieka, tj. ilość K-40 w każdym kilogramie ciała jest taka, że 60 atomów potasu rozpada się w każdej sekundzie.

6 5 Jednostki promieniowania: grej i siwert 1. Aspekt fizyczny: dawka pochłonięta mierzona jest w grejach, 1 Gy jest ilością energii promieniowania równą 1 dżul (1 J) pochłoniętą w 1 kg materii (1 J/kg) Uwaga: definicja dżula - 1 J = energia potrzebna do podniesienia ciężaru 9,8 kg na wysokość 1 m. 2. Aspekt biologiczny: Równoważnik dawki mierzony w siwertach, (Sv) lub dawka równoważna definiują to samo jako dawkę pochłoniętą (J/kg), lecz zależne są od tkanki biologicznej w której dawka została pochłonięta oraz od rodzaju promieniowania (alfa, beta, gamma, neutrony).

7 6 Jednostki promieniowania... Czym jest milisiwert (mSv)? Jednostką dawki promieniowania związaną z energią zaabsorbowaną w ciele. 1 mSv to mniej niż połowa przeciętnej rocznej dawki promieniowania ze źródeł naturalnych, 10-krotność dawki promieniowania z pojedynczego prześwietlenia klatki piersiowej. (1 millisiwert = 1/1000 siwerta = 1000 mikrosiwertów)

8 7 Dawniejsze jednostki promieniowania Dawka: 1 rem = 10 mSv = 0,01 Sv 1mrem =10 mikrosiwertów (10 µSv) 1 mSv = 100 mrem = 0,1 rem

9 8 Nie każde promieniowanie ma ten sam efekt biologiczny Różne rodzaje promieniowania mają różne efekty biologiczne, zależne głównie od gęstości jonizacji Odzwierciedleniem tego jest relatywna efektywność biologiczna (RBE), a wskaźnik Q odniesiony do promieniowania, który pokazuje, jak bardzo jest efekt zwielokrotniony, jeśli działają nie, lecz cięższe lub naładowane cząstki: dla Q = 1Q = 1 Q = 1Q = 1 dla nQ = (zależnie od energii neutronów) dla α Q = 20

10 9 Największy udział w naszej dawce ma naturalne promieniowanie tła (mSv / rok)

11 10 Sztuczne źródła promieniowania zawarte w dawce (przeciętnie w mSv / rok)

12 11 Dawka promieniowania związana z zawodem Roczne dawki zawodowe dla różnych stanowisk: (przeciętnie w mSv/rok) Personel latający (promienie kosmiczne)4,0 Pracownicy NPP (przeciętnie)2,5 Personel medyczny0,5 Górnictwo (w tym uranu)6,0 Radiografia przemysłowa1,5 Badania naukowe0,8

13 12 Ludzkie ciało składa się głównie z wody. Jeśli w cząsteczki wody uderzy promieniowanie jonizujące, mogą pękać wiązania chemiczne i tworzyć się wolne rodniki. Mogą one uszkadzać lub zabijać komórki. Jeśli niezbyt wiele komórek zginie, mogą one łatwo być zastąpione. Biologiczne efekty promieniowania

14 13 Biologiczne efekty promieniowania Jeśli zbyt wiele komórek zginie, organ lub cały organizm umiera. Jeśli komórki są uszkodzone lecz nie zabite, organizm może próbować je naprawić, korzystając z DNA jako wzorca Naprawy mogą być prawidłowe lub błędne.

15 14 Jeśli naprawa jest błędna, komórka może przeżyć, lecz jej biologiczny program może ulec zmianie (Mutacja) Może to w ostateczności być przyczyną raka Biologiczne efekty promieniowania

16 15 Są dwa rodzaje efektów Efekty ostre: Dawka > 1 Sv: zmiany we krwi, oparzenia, choroba popromienna (więcej komórek zostało zabitych, niż może być naprawionych). Im większa dawka, tym silniejszy efekt! Efekty ostre mogą wystąpić jedynie, gdy dawka jest powyżej progu ~ 1 Sv! Biologiczne efekty promieniowania

17 16 Dwa rodzaje efektów Efekty ostre: Biologiczne efekty promieniowania 1 – 2 Sv:Wymioty i mdłości po 24 godzinach, brak trwałych uszkodzeń 3 – 4 Sv:50% zgonów w ciągu 60 dni (LD50) > 8 Sv:100% zgonów w ciągu 2 tygodni (LD100)

18 17 Dwa rodzaje efektów Efekty opóźnione: Rak, białaczka; jeśli komórki przeżyły lecz zmutowały (przez nieudaną naprawę). Nie ma tutaj progu! Im większa dawka, tym większe prawdopodobieństwo (statystyka). Biologiczne efekty promieniowania

19 18 Dwa rodzaje efektów Efekty opóźnione: Jeśli mutacja wystąpi w komórkach rozrodczych (gonady) efekty mogą być oddziedziczone przez następne pokolenia (efekty genetyczne) Efekty rozwijają się wiele lat po ekspozycji na promieniowanie Biologiczne efekty promieniowania

20 19 Relatywne ryzyko śmierci z prawdopodobieństwem 1 do miliona: Wypalenie 1,4 papierosa (rak płuc) Spożycie 40 łyżek masła orzechowego (cholesterol) Spożycie 100 steków grillowanych na węglu drzewnym (rak) Spędzenie 2 dni w Nowym Jorku (zanieczyszczenie powietrza) Perspektywa ryzyka

21 20 Relatywne ryzyko śmierci z prawdopodobieństwem 1 do miliona: Przejechanie 65 km samochodem (wypadek) Przelecenie 4000 km samolotem (wypadek) Spływ łodzią canoe przez 6 minutes (utonięcie) Pochłonięcie dawki promieniowania ~ 0,1 mSv Perspektywa ryzyka

22 21 Limity ekspozycji rocznej Ogólny dla ludności: 1 mSv / rok Pracownicy przemysłu jądrowego: 20 mSv / rok

23 22 Dawka 1 mSv/rok odpowiada ryzyku śmierci na raka spowodowanego napromieniowaniem w wysokości ~50 zgonów na milion ludzi (5% na Sv). Jest to 1/10 przeciętnego rocznego ryzyka śmierci w wypadku przy pracy dla rolników, pracowników budowlanych, górników lub kierowców ciężarówek Przeciętne ryzyko śmierci na raka bez napromieniowania wynosi około 20% (~ zgonów na milion) Limity ekspozycji rocznej

24 23 Ekspozycja a skażenie Jesteś eksponowany(-na), jeśli znajdujesz się w pobliżu źródła. Im dłużej tam pozostajesz, im bliżej się znajdujesz, tym większa jest twoja pochłonięta dawka promieniowania. Nie staniesz się od tego radioaktywny(-na).

25 24 Jeśli radioaktywny materiał znajdzie się na tobie lub co gorsza wewnątrz ciebie, jesteś skażony (-na), praktycznie jesteś chodzącym źródłem promieniowania. Wchłonięcie materiału radioaktywnego następuje przez wdychanie i/lub spożycie Ekspozycja a skażenie

26 25 Być może niewielkie jest ryzyko ekspozycji na niewielkie promieniowanie: Powinieneś (powinnaś) zawsze przestrzegać ALARA AS LOW AS REASONABLY ACHIEVABLE (tak niewiele, jak to jest rozsądnie osiągalne)

27 26 Zasady ekspozycji ALARA Są trzy podstawowe zasady dla zachowania niskiej ekspozycji: Czas: redukcja czasu ekspozycji Dystans: zwiększenie dystansu od źródła Osłona:stosowanie osłon

28 27


Pobierz ppt "Charakterystyka materiałów nuklearnych i radioaktywnych, zagadnienia dotyczące zdrowia i bezpieczeństwa w obecności materiałów radioaktywnych Część druga:"

Podobne prezentacje


Reklamy Google