Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

WYKŁAD 6 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE I ICH WPŁYW NA ORGANIZM CZŁOWIEKA.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "WYKŁAD 6 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE I ICH WPŁYW NA ORGANIZM CZŁOWIEKA."— Zapis prezentacji:

1 WYKŁAD 6 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE I ICH WPŁYW NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

2 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE (PSYCHOPOBUDZAJĄCE) Definicja wpływu psychopobudzającego: - niespecyficzne wzbudzenie funkcji psychicznych, rozumianych jako nasilenie stanów czuwania, hamowanie senności, polepszenie nastroju - powyższe reakcje mogą wystąpić po stosowaniu leków cholinolitycznych inhibitorów monoaminooksydaz hormonów steroidowych leków psychoenergizujących używek substancji o działaniu halucynogennym

3 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE (PSYCHOPOBUDZAJĄCE) - nie do końca wyjaśniony mechanizm działania - niehomogenna grupa związków ze względu na budowę chemiczną i spektrum efektów ośrodkowych - zasady przynależności do tej kategorii są płynne i trudne do jednoznacznego określenia - środki psychopobudzające wywołują uzależnienie psychiczne

4 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE (PSYCHOPOBUDZAJĄCE Podział substancji psychostymulujących: - pochodne fenyloetyloaminy - kokaina - fencyklidyna - metyloksantyna - nikotyna

5 GRUPA AMFETAMIN - pochodne fenyloetyloaminy - należą tutaj: D-AMFETAMINADEPRENYL METAMFETAMINAFENIPRAZYNA EFEDRYNAPROPYLHEKSEDRYNA CHLORFENTERMINA FENFLURAMINAMAZINDOL DEKSFENFLURAMINAKOKAINA FENMETRAZYNA METYLFENIDAT DEKSAMFETAMINA TRANYLCYPROMINA

6 GRUPA AMFETAMIN amfetamina metamfetamina metylofenidat efedryna

7 GRUPA AMFETAMIN fenfluramina deprenyl mazindol kokaina

8 EFEKTY SUBSTANCJI PSYCHOSTYMULUJĄCYCH - podobne spektrum działania na psychikę - podobne działanie na pozostałe funkcje organizmu, głównie układ krążenia - efekty psychotropowe - efekty niepożądane np. omamy dotykowe robaki pod skórą w toksycznych psychozach po amfetaminie i kokainie

9 AMFETAMINA - zsyntetyzowana na początku XX wieku, jako alternatywa dla efedryny - stosowana jako środek kurczący naczynia błony śluzowej nosa, w objawowym leczeniu astmy oskrzelowej, narkolepsji i w chorobie Parkinsona - na przełomie lat 50 i 60 zdano sobie sprawę, że uzależnia psychicznie i stanowi zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania całego organizmu

10 AMFETAMINA - typowa amina sympatykomimetyczna o działaniu pośrednim - nasila uwalnianie DA, NA i 5-HT - blokuje ich wychwyt zwrotny - hamuje aktywność monoaminooksydaz A i B wzrost stężenia monoamin w szczelinie synaptycznej osłabienie procesu ich inaktywacji przez wychwytywanie zwrotne i rozkład enzymatyczny nasilenie oddziaływania katecholamin na receptory DA

11 MECHANIZM DZIAŁANIA AMFETAMINY

12 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN Hipotezy: działaniem euforyzującym, a zatem i uzależniającym - nasilenie aktywności układu DA w strukturach limbicznych jest bezpośrednio związane z działaniem euforyzującym, a zatem i uzależniającym amfetamin aktywację psychomotoryczną, stereotypię ruchową i inne czynności kompulsywne - pobudzenie unerwienia DA zwojów podstawy mózgu jest odpowiedzialne za aktywację psychomotoryczną, stereotypię ruchową i inne czynności kompulsywne

13 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN OŚRODKOWE DZIAŁANIE AMFETAMIN działanie anorektyczne - działanie anorektyczne – nasilenie transmisji 5-HT w bocznej części podwzgórza i stymulacja ośrodka sytości regulacja aktywność motoryczną i napięcie mięśniowe - pobudzenie aktywności DA i NA w układzie nigrostriatalnym – regulacja aktywność motoryczną i napięcie mięśniowe procesy kojarzeniowe i emocjonalne - pobudzenie aktywności DA i NA w układzie limbicznym i korze przedczołowej – procesy kojarzeniowe i emocjonalne

14 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN podtrzymanie stanu aktywności mózgu - pobudzenie aktywności DA i NA w tworze siatkowatym pnia mózgu – podtrzymanie stanu aktywności mózgu - desynchronizacja zapisu korowego EEG - pobudzenie psychiczne z przyspieszeniem procesów reakcji na bodźce - zniesienie odczucia zmęczenia i przejściowy wzrost koncentracji - bezsenność ze spłyceniem redukcją faz snu wolnofalowego i paradoksalnego

15 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN nie - amfetaminy nie polepszają wydolności psychicznej i fizycznej organizmu euforyzującego - ich pozytywne efekty to głównie wynik wpływu euforyzującego, przejściowego polepszenia samopoczucia i utraty samokrytycyzmu - aktywacja ośrodka oddechowego - znoszenie działania depresyjnego ogólnych anestetyków - podnosi próg bólowy i nasila działanie morfiny i kwasu acetylosalicylowego

16 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN Rozwój tolerancji i sensytyzacji - amfetaminy wywołują stopniowy rozwój tolerancji na działanie euforyzujące z jednoczesnym osłabieniem efektów krążenia – główna przyczyna zwiększania dawki - tolerancja również na działanie anorektyczne i hipertermiczne - nasileniu podlegają zaburzenia psychiczne typu schizofrenii paranoidalnej

17 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN MECHANIZM SCHIZOFRENII PARANOIDALNEJ - hipotezy - stopniowa kumulacja aktywnych ośrodkowo metabolitów o działaniu psychozomimetycznym (np. α–metylotyramina) - stopniowy spadek wrażliwości somatodendrytycznych autoreceptorów DA (D 2 ; ciała neuronów DA w SN i VTA) zahamowanie autoregulacyjnego mechanizmu kontrolującego uwalnianie DA (sprzężenie zwrotne) kolejne dawki leku mogą stymulować coraz większych ilości neuroprzekaźnika pobudzenie psychomotoryczne zmiany w liczbie lub powinowactwie receptorów DA

18 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN - podobne efekty ośrodkowe i schizofreniczne obserwowano po stosowaniu innych psychostymulantów, np. kokaina, a także morfina, fencyklidyna (D 1 ) - zaburzenia psychiczne towarzyszące fencyklidynie są najlepiej oddającymi symptomatologię schizofrenii - dotyczą bowiem zarówno objawów pozytywnych objawów pozytywnych (wytwórczych) – omamy, urojenia objawów negatywnych objawów negatywnych – chłód emocjonalny, mniejsza sprawność intelektualna, powierzchowny kontakt z rzeczywistością

19 PATOMECHANIZM SCHIZOFRENII Rola DA w patomechanizmie schizofrenii wg Carlssona układ DA i GluGABA - układ DA i Glu regulują aktywność neuronów GABA w jądrach wzgórza mózgu filtra - układ GABA z kolei kontroluje czynność tzw. filtra wzgórzowego – przesiew informacji sensorycznych napływających do kory stymulująfiltra - neurony GABA wzgórza stymulują działanie filtra regulującego przepływ informacji do kory filtra omamy, halucynacje, urojenia - nadmierne otwarcie filtra – przeładowanie informacyjne kory – omamy, halucynacje, urojenia Glu pobudzaDA hamuje nasilającblokując - Glu pobudza, DA hamuje neurony GABA wzgórza – odpowiednio nasilając lub blokując w/w czynności filtra

20 PATOMECHANIZM SCHIZOFRENII antagoniści dla aminokwasów pobudzających (fencyklidyna) działają psychozowytwórczo - antagoniści dla aminokwasów pobudzających (fencyklidyna) działają psychozowytwórczo - antagoniści DA (neuroleptyki) przeciwpsychotycznie amfetaminy nasilenie aktywności DA mózgu hamowanie działania filtra we wzgórzu – przepływ informacji sensorycznych wystąpienie objawów psychotycznych

21 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN - sensytyzacja nie występuje u wszystkich osób uzależnionych zespół abstynencyjny, głównie o charakterze psychicznym - po długotrwałym stosowaniu amfetamina silnie uzależnia i może spowodować po odstawieniu zespół abstynencyjny, głównie o charakterze psychicznym - objawy abstynencji złe samopoczucie wzrost drażliwości niepokój stany lękowe zaburzenia wegetatywne ze strony układu krążenie i pokarmowego

22 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN wpływ anorektyczny - wpływ anorektyczny - dotyczy wszystkich przedstawicieli grupy związków psychopobudzających, wykorzystywane klinicznie - pochodne działające pobudzająco na układ 5-HT mózgu fenfluraminadeksfenfluramina - przykłady: fenfluramina i deksfenfluramina - efekty ogólnie uspakajające, w wyższych dawkach objawy splątania, senność, nasilenie stanów depresji psychicznej

23 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN - nietypowe działanie nasenne fenfluraminy jest pożądane w terapii otyłości ze względu na kłopoty z dawkowaniem amfetamin wywołujących uporczywą bezsenność - oba specyfiki mogą też uzależniać

24 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN układ 5-HT mózgu i metabolizm węglowodanów - mechanizm działania anorektycznego fenfluraminy jest związany z wpływem na układ 5-HT mózgu i metabolizm węglowodanów antagonistów 5-HT oraz leki obniżające jej poziom w OUN - hamujące działanie tego leku na łaknienie jest blokowane przez antagonistów 5-HT oraz leki obniżające jej poziom w OUN glukozy - fenfluramina nasila zużycie glukozy co prowadzi do chwilowego pobudzenia ośrodka otyłości

25 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN proporcji stężeń tryptofanu do sumy stężeń 5 aminokwasów w regulacji czucia głodu - hipoteza o roli proporcji stężeń tryptofanu, prekursora 5-HT, do sumy stężeń 5 aminokwasów (tyrozyny, fenyloalaniny, leucyny, izoleucyny i waliny), w regulacji czucia głodu - potrawy bogate w węglowodany zwiększają stężenie 5-HT w mózgu przez zwiększenie prekursora tryptofanu dla OUN - tryptofan współzawodniczy z wymienionymi aminokwasami o transport przez barierę krew – mózg

26 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN

27 produkty bogate w węglowodany zwiększone wydzielanie insuliny wzmożone wbudowywanie aminokwasów do mięśni wzrost względnego stężenia tryptofanu w surowicy wzmożone przenikanie tryptofanu do mózgu nasilenie syntezy i stężenia 5-HT w podwzgórzu

28 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN PODSTAWOWY PROCES FIZJOLOGICZNY REGULUJĄCY ŁAKNIENIE NA DRODZE SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO słabszy wzrost stężenia tryptofanu w OUN - osoby otyłe – słabszy wzrost stężenia tryptofanu w OUN po obciążeniu węglowodanami stężenie 5-HT w mózgu, nasilając jej wydzielanie i blokując wychwyt zwrotny - fenfluramina zwiększa stężenie 5-HT w mózgu, nasilając jej wydzielanie i blokując wychwyt zwrotny - hamuje głód węglowodanowy, doprowadzając do uczucia sytości SSRI - SSRI powodują m. in. osłabienie łaknienia i zmniejszenie masy ciała (efekty ubiczne)

29 MECHANIZMY EFEKTÓW OŚRODKOWYCH AMFETAMIN

30 fenfluramina i deksfenfluramina – efekty uboczne - neurotoksyczne - uszkodzenie i degeneracja aksonów układu 5-HT - nadciśniepłucne - uzależnienie - zapisywane pacjentom z bardzo wysokim indeksem masy ciała (30% nadwagi) oraz z 27% nadwagi z innymi czynnikami ryzyka (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia) - terapia nie powinna przekraczać 3 miesięcy

31 METABOLIZM I DZIAŁANIE OBWODOWE AMFETAMIN - po podaniu doustnym bardzo szybko się wchłaniają wątroba - metabolizm – wątroba – oksydacyjna deaminacja i hydroksylacja pierścienia aromatycznego

32 METABOLIZM I DZIAŁANIE OBWODOWE AMFETAMIN - biologiczny okres półtrwania racemicznej amfetaminy, u ludzi wynosi 4-8 godzin α-metylotyramina p-metoksyamfetaminy - mogą powstawać aktywne pochodne – α-metylotyramina oraz p-metoksyamfetaminy (działanie halucynogenne) - część niezmetabolizowanej amfetaminy (30-40%) i jej pochodne są wydalane przez nerki (pH alkaliczny moczu – zmniejszenie wydalania, kwaśny odczyn przyspieszone wydalanie) - pobudzają układ przywspółczulny - podnoszą ciśnienie krwi - przyspieszają akcję serca - ujawniają lub nasilają zaburzenia rytmu i choroby niedokrwiennej serca - ciężkie arytmie to najczęstsza przyczyna zgonów

33 METABOLIZM I DZIAŁANIE OBWODOWE AMFETAMIN - przedawkowanie może powodować krwotoki domózgowe - silnie kurczą zwieracz pęcherza moczowego – wykorzystywane w terapii uciążliwego moczenia nocnego, jako źródło bólu i utrudnienia przy oddawaniu moczu - spłycenie snu - podwyższenie temperatury ciała w mechanizmie ośrodkowym - nasilenie aktywności psychoruchowej - kurczy naczynia - wzmaga metabolizm tkankowy – produkcja i hamowanie oddawania ciepła przez organizm - toksyczność amfetamin wzrasta w wyższej temperaturze otoczenia

34 WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE TERAPIA OTYŁOŚCI fenfluramina i deksfenfluramina - fenfluramina i deksfenfluramina - ograniczenia – uzależniają, zaburzają krążenie, nasilają bóle wieńcowe, zaburzają psychikę - skuteczność ograniczona rozwojem tolerancji – zwiększenie dawki – wzrost efektów ubocznych - taka farmakoterapia otyłości niebezpieczna i obarczona dużym ryzykiem - środki pomocnicze we wstępnym okresie terapii - wszystkie leki z grupy amfetamin działają anorektycznie chlorfentermina, fenmetrazyna, metamfetamina - chlorfentermina, fenmetrazyna, metamfetamina

35 WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE PRZYPADKI WYJĄTKOWO OPORNYCH NARKOLEPSJI (NAPADOWA SENNOŚĆ) PRZYPADKI OPORNYCH NA INNE LECZENIE, MOCZENIACH NOCNYCH PEWNE POSTACIE PADACZKI w połączeniu z barbituranami, w celu zmniejszenia ataktycznego i depresyjnego wpływu barbituranów na OUN

36 WSKAZANIA TERAPEUTYCZNE PRZECIWSKAZANIA - DEPRESJA - nie podnoszą nastroju, a zwiększają napęd – ryzyko samobójstw ZESPÓŁ TZW. NADAKTYWNOŚCI RUCHOWEJ u dzieci z zaburzeniami psychicznymi - w wyniku zjawiska tolerancji receptorowej aktywności unerwienia katecholaminergicznego mózgu, nadmiernie pobudzonego w chorobie

37 OSTRE ZATRUCIE - przebieg bardzo dramatyczny - objawy psychotyczne - niewydolność układu krążenia objawy ze strony OUN - objawy ze strony OUN niepokój, oszołomienie, drżenie mięśniowe, wzrost napięcia psychicznego i drażliwości, bezsenność gorączka, omamy, aż do delirium, wzrost agresywności i libido, napady paniki, tendencje samobójcze, krwotoki domózgowe, śpiączka objawy obwodowe - objawy obwodowe bóle głowy, bicie serca, objawy choroby niedokrwiennej serca, zaburzenia rytmu serca, pocenie, suchość w ustach, wymioty, nudności, wzrost ciśnienia krwi, zapaść krążeniowa

38 LECZENIE OSTREGO ZATRUCIA AMFETAMINĄ - leki dopaminolityczne – neuroleptyki - środki obniżające ciśnienie krwi oraz zakwaszenie moczu dla szybszego wydalenia amfetaminy

39 ZATRUCIE PRZEWLEKŁE - objawy jakościowo podobne do zatrucia ostrego, ale o słabszym nasileniu - przewaga zaburzeń psychicznych (objawy paranoidalne) nad krążeniowymi - zmniejszenie masy ciała - stan ogólnego wyczerpania - objawy psychiczne ustępują szybko po odstawieniu leku, choć obserwowano przypadki utrzymywania się ich miesiącami czy latami - w odstawieniu – obniżony nastrój, wzmożony lęk, dysforia, zaburzenia snu

40 INTERAKCJE AMFETAMIN Z INNYMI LEKAMI - z lekami na układ współczulny - z lekami na nadciśnienie - na nadczynność tarczycy - w chorobie wieńcowej - u chorych psychicznie - z inhibitorami MAO - z lekami działającymi depresyjnie ośrodkowo - z alkoholem i barbituranami potęgowanie efektów amfetaminy - stosowane dla dopingu w sporcie wyczynowym

41 CHARAKTERYSTYKA KOKAINY - kokaina jest alkaloidem metylobenzyloekgonina - to metylobenzyloekgonina, pochodna tropanu, zbudowana z ekgoniny połączonej wiązaniami estrowymi z alkoholem metylowym i kwasem benzoesowym

42 CHARAKTERYSTYKA KOKAINY - bezbarwna krystaliczna substancja, nie rozpuszczalna w wodzie - chlorowodorek kokainy, krystaliczny proszek, sól rozpuszczalna w wodzie, gorzki smak

43 CHARAKTERYSTYKA KOKAINY - dobrze wchłania się z błon śluzowych przewodu pokarmowego i układu oddechowego - błony śluzowe – po kilku minutach w osoczu - iniekcja – natychmiast w osoczu - po kilku godzinach w różnych tkankach całego organizmu (mózg, wątroba, nerki, śledziona) - metabolizm w wątrobie i w osoczu do benzoiloektoniny i estru metylowego ekgoniny - eliminowana z moczem w ciągu około 72 godzin

44 EFEKTY KOKAINY U LUDZI - miejscowo znieczula błony śluzowe - aktywuje obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy - na obwodzie pobudza zakończenia nerwów współczulnych zwężenie naczyń krwionośnych przyspieszenie akcji serca podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi pobudzenie czynności oddechowych zwiotczenie mięśni gładkich oskrzeli i przewodu pokarmowego

45 EFEKTY KOKAINY U LUDZI niskie dawki w OUN - niskie dawki w OUN – pobudzenie (arousal), uczucia subiektywne: euforia, poczucie wzmożonej czujności i energii wyższe dawkicocaine high - wyższe dawki – objawy tzw. cocaine high – gadulstwo, ekscytacja, samozadowolenie, nasilenie wrażeń czuciowych, zmniejszenie apetytu i pragnienia oraz ograniczenie snu bardzo wysokie dawki - bardzo wysokie dawki – zaburzenia pamięci, myślenia i osądów, wzrost aktywności ruchowej, lęk, objawy paranoidalne, omamy wizualne i słuchowe, depresje, poczucie bezradności prowadzące do samobójstw, uczucie wyczerpania, brak apetytu

46 EFEKTY KOKAINY U LUDZI - efekty skorelowane z poziomem kokainy w osoczu - osobnicza tolerancja lub wrażliwość modyfikuje te zależności - u niektórych osób, już po jednorazowym podaniu obserwuje się: silne podniecenie paranoje delirium omdlenia zaburzenia układu sercowo-naczyniowego (wysokie nadciśnienie, arytmie, ostry ból w klatce piersiowej) śmierć

47 EFEKTY KOKAINY U LUDZI zależność psychiczna i zaburzenia psychiczne - wielokrotne stosowanie – zależność psychiczna i zaburzenia psychiczne efektami subiektywnymi seeking behavior - uzależnienie od kokainy związane z jej efektami subiektywnymi, które inicjują i podtrzymują tzw. zachowanie poszukiwawcze (seeking behavior) efekty odstawienia: - efekty odstawienia: craving uczucie głodu narkotykowego – craving depresja, zmęczenie, letarg cocaine-crash wzrost pobierania pokarmu (cocaine-crash) wtórne objawy odstawienia: - wtórne objawy odstawienia: zaburzenia nastroju i osobowości anhedonia dysforia osłabienie pamięci i koncentracji

48 MECHANIZM DZIAŁANIA KOKAINY - hamowanie wychwytu zwrotnego DA, 5-HT i NA ze szczeliny synaptycznej 5-HT - najsilniej hamuje wychwyt 5-HT (K i = 0.14 μM) DA - nieco słabiej DA (K i = 0.64 μM) NA - najsłabiej NA (K i = 1.60 μM) transporterów wychwytu zwrotnego DA - kokaina wiąże się do białek transporterów wychwytu zwrotnego DA i blokuje je - wiązanie do receptora do odpowiedniego miejsca DA, odbywa się na drodze interakcji allosterycznej (bez zmian w konformacji cząsteczki DAT) mechanizm kompetytywnego hamowania wychwytu zwrotnego DA (dwa miejsca wiązania na DAT dla DA i dla kokainy

49 MECHANIZM DZIAŁANIA KOKAINY

50

51 - wiązanie do 5-HTT – blokowanie wychwytu zwrotnego 5-HT – wzrost neuroprzekaźnictwa 5-HT, modulacja podstawowej i stymulowanej przez kokainę aktywności DA szlaku mezoakumbalnego - wiązanie do NAT - do receptora 5-HT 3 - do receptorów muskarynowych M 1 i M 2 - do receptora sigma - do tajemniczego miejsca X

52 MECHANIZM DZIAŁANIA KOKAINY

53 ZASTOSOWANIE W MEDYCYNIE - zastosowanie ze względu na działanie miejscowo z znieczulające - okulistyka i otorynolaryngologii - stosowana w postaci roztworu

54 FORMY WYSTĘPOWANIA I SPOSOBY PRZYJMOWANIA krystaliczny proszek - przyjmowana w sposób wziewny do nosa - wcierana w dziąsła lub w środek małżowiny usznej - doustnie – znosi uczucie głodu - na błonę śluzową języka - palona (dodawana do papierosów, skrętów do marihuany) - iniekcje są rzadkością

55

56 FORMY WYSTĘPOWANIA I SPOSOBY PRZYJMOWANIA crack - palenie (papierosy, skręty, fajki wodne, tulejki) - wdychanie par (podgrzewana na łyżce lub folii) pasta kokainowa - otrzymywana z liści kokainy - wyłącznie palona - uszkadza płuca

57 MECHANIZM DZIAŁANIA KOKAINY


Pobierz ppt "WYKŁAD 6 ŚRODKI PSYCHOSTYMULUJĄCE I ICH WPŁYW NA ORGANIZM CZŁOWIEKA."

Podobne prezentacje


Reklamy Google