Zagrożenie powodziowe i strategie ochrony

Slides:



Advertisements
Podobne prezentacje
Ograniczanie skutków powodzi – technika i planowanie
Advertisements

Sytuacja synoptyczna:Rejon pod wpływem płytkiej zatoki niżowej z falującym frontem atmosferycznym Zachmurzenie: 2-6/8 Ci Cs lokalnie 1-3/8 Ac (głównie.
Zagrożenia naturalne Jerzy Kiełb.
HURAGANY I TRĄBY POWIETRZNE
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
Mała retencja w lasach.
KLIMAT A ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII.
Wahania stanów wody na rzekach
Wykonały: Sandra Bołądź Dominika Trusewicz
nie projektów w ramach konkursów /zł/*
Czy Mazowszu grozi powódź?
Wykonali Ola i Kuba z klasy 3a
Zalew Zegrzyński Wykonały Natalia i Karolina
KONKURS „CYKL WYDARZEŃ Z ŻYCIA PRZYRODY ZIEMI MYŚLENICKIEJ”
Powódź. Powódź TEMATYKA PRZYCZYNY,RODZAJE ZAGROŻENIA FAZY POWODZI SKUTKI UDZIELANIE POMOCY GRUPY INTERWENCYJNE ZAPOBIEGANIE TRAGICZNYM SKUTKOM.
ZAGROŻENIE POWODZIOWE na terenie województwa kujawsko-pomorskiego
Projekty zgłoszone do Funduszu Spójności z Dolnego Śląska – ich rola w kształtowaniu polityki regionalnej Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki.
10 LAT NA RYNKU UBEZPIECZEŃ
1.
Opracował: Adam Caputa Klasa IV a
ZAGROŻENIA BEZPIECZEŃSTWA I DZIAŁANIA RATOWNICZE
Zmiany gęstości wody i ich znaczenie dla życia w przyrodzie
Powódź tysiąclecia.
ŚWIATOWY DZIEŃ ZIEMI 2011 pod hasłem „Las całkiem blisko nas".
KOMENDA WOJEWÓDZKA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ WE WROCŁAWIU WYDZIAŁ OPERACYJNY WYDZIAŁ OPERACYJNY WYDZIAŁ OPERACYJNY wielkA woda 2010 ĆWICZENIA APLIKACYJNE.
Aktualne problemy ochrony przed powodzią
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gliwicach
Lekcja Temat: Powódź Łukasz Grzelak IA Michał Rytczak IA.
Zagrożenia naturalne.
Obieg wody w przyrodzie
POWÓDŹ Łukasz Bil kl. III e.
Powodzie.
POWÓDŹ.
POWÓDŹ Zalanie znacznych obszarów przez wezbrane wody , jest zagrożeniem dla wielu rejonów Polski . Szczególnie na to niebezpieczeństwo narażone są tereny.
dr inż. Małgorzata Bogucka-Szymalska
Energia wodna hydroelektrownie Filip Lamański Cezary Wiśniewski
REGIONALNY ZARZĄD GOSPODARKI WODNEJ W SZCZECINIE
Kujawsko – Pomorski Zarząd Melioracji
Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym – cele i działania
KUJAWSKO – POMORSKI ZARZĄD MELIORACJI I URZĄDZEŃ WODNYCH WE WŁOCŁAWKU
Czyli gospodarcze wykorzystanie energii mechanicznej płynącej wody.
Plany Zarządzania Ryzykiem Powodziowym stan zaawansowania prac
Elektrownia wodna Elektrownia wodna to zakład przemysłowy zamieniający energię spadku wody na elektryczną. Elektrownie wodne dzieli się na: "duże" i "małe",
ZJAWISKA EKSTREMALNE WEZBRANIA POWODZIOWE I SUSZE HYDROLOGICZNE ODRA
Wykonała : Agnieszka Konieczka
ŹRÓDłA ENERGII Prezentacja wykonana na zajęciach informatycznych przez uczniów klas 0-III w ramach projektu SMS.
Kacper Sienkiewicz. Brak lasu, a co za tym idzie, brak kontaktu człowieka z leśnym środowiskiem w ogromnym stopniu ogranicza możliwość wypoczynku fizycznego.
Bilanse wód opadowych w jednostkach osadniczych i aglomeracjach
Zagrożenia powodziowe.
Plan Zarządzania Ryzykiem Powodziowym Regionu Wodnego Dolnej Wisły
Potrzeba zwiększenia retencji poprzez odtworzenie istniejącej infrastruktury. Autor: Szymon Wiener Opole, r.
Nagłe zagrożenia i ewakuacja Edukacja dla bezpieczeństwa.
POWODZIE.
Zagrożenie powodziowe przyczyny i ochrona. OPADY DŁUGOTRWAŁE LUB GWAŁTOWNE Najgroźniejsze powodzie opadowe występują na rzekach górskich i podgórskich.
Warszawa, 23 czerwca 2015 r. MAŁA RETENCJA GÓRSKA W NADLEŚNICTWIE BALIGRÓD.
Szkolna Stacja Meteorologiczna. Główne zagadnienia projektu: - poszerzenie wiedzy nt działalności IMiGW, - anomalia klimatyczne Polski, - rekordy klimatyczne.
TEMAT 33: Zjawisko powodzi autor: Piotr Woliński SZKOLENIE PODSTAWOWE STRAŻAKÓW RATOWNIKÓW OSP.
34. Działania ratownicze i zabezpieczające podczas powodzi, cz.2
34. Działania ratownicze i zabezpieczające podczas powodzi, cz.6
Prezentacja projektu Założenia i wstępne wyniki efektywności przeciwpowodziowej rewitalizacji małopolskiej Wisły Projekt: Rewitalizacja, ochrona bioróżnorodności.
Kto przyczynia się do efektu cieplarnianego?
Powodzie.
Zakład Inżynierii Leśnej Instytut Ochrony Ekosystemów Leśnych
Od zmian pogodowych do klęsk żywiołowych
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
DZIAŁANIA PRZECIWPOWODZIOWE ORAZ RATOWNICTWA NA WODACH
Zapis prezentacji:

Zagrożenie powodziowe i strategie ochrony Celem wykładu zatytułowanego „Zagrożenie powodziowe i strategie ochrony” jest przybliżenie zjawiska powodzi, pokazanie, jakie jest zagrożenie powodziowe w Polsce, uświadomienie, że skutki powodzi nie sprowadzają się tylko do uszkodzonych dróg i zalanych budynków, a także przedstawienie, jak obecnie na świecie i w Polsce myśli się o skutecznym ograniczaniu skutków powodzi (zgodnie z filozofią Dyrektywy Powodziowej Unii Europejskiej). fot. www.ikarystyka.pl

Powódź to zagrożenie życia Cel Zwrócenie uwagi na to, że powodzie są groźne dla ludzi, ale też uświadomienie, że można to zagrożenie ograniczyć, kiedy się wie, w jakich sytuacjach ono występuje. Opis Powodzie należą do najgroźniejszych katastrof naturalnych. Poza ogromnymi stratami ekonomicznymi, jakie powodują, powodzie stanowią zagrożenie dla życia ludzi. W latach 1975 do 2000 na świecie zginęło w wyniku powodzi ponad 170 tysięcy ludzi. W Polsce, która nie jest narażona na duże katastrofy tego rodzaju, w roku 1997, w czasie jednej z największych powodzi w poprzednim stuleciu, zginęło 56 osób, w 2010 roku śmierć poniosło 25 osób. W naszym kraju nie prowadzi się badań nad okolicznościami, w których zginęli ludzie. A warto skupić na tym zagadnieniu uwagę, choćby dlatego, że wielu z tych zgonów można było uniknąć. Z analiz przeprowadzonych w USA wynika, że połowa ofiar powodzi ginie w samochodach. Ludzie nie zdają sobie sprawy, że płynąca woda o głębokości większej niż 30 cm, powoduje utratę przyczepności, a co za tym idzie także sterowności. Zdarza się również, że ludziom szkoda zostawić samochód na pastwę wody, więc ryzykują własnym życiem. Inną charakterystyczną obserwacją jest to, że w czasie powodzi występuje duża liczba zgonów ludzi starszych, którzy pozostawieni bez pomocy nie potrafią zapewnić sobie bezpieczeństwa. W czasie powodzi w stanie Luizjana w USA, spowodowanej przez huragan Katerina, w 2005 roku zginęło ponad 1100 osób, z czego większość stanowili starzy ludzie. Jedna trzecia zgonów nastąpiła z powodu niekorzystnych warunków dla zdrowia, jakie wystąpiły już po powodzi. Dwie trzecie zgonów zostało spowodowane bezpośrednio przez powódź, bądź w związku z urazami fizycznymi, bądź z powodu utonięcia. Zdjęcie zostało zrobione w czasie powodzi w 2005 roku, spowodowanej przez huragan Katerina, który zniszczył Nowy Orlean i wiele innych miast w Luizjanie i na Florydzie. fot. http://elchackal.wordpress.com

Powodzie naszych pradziadków Szczurowa - 1934 Bogatynia - 1916 fot. arch. Szkoła Podstawowa w Strzelcach Małych fot. www_goryizerskie_pl Poznań - 1888 Wrocław - 1903 Cel Pokazanie, że powodzie zdarzały się zawsze. Często dużo bardziej katastrofalne i niszczące niż obecnie. Opis Wzmianki o katastrofalnych powodziach w Polsce można znaleźć w starych zapiskach, kronikach i księgach parafialnych. Pierwsza taka wzmianka pochodzi od Długosza i dotyczy roku 988. Wiele z tych zapisków to niezwykle sugestywne i dramatyczne opisy o charakterze niemal reporterskim. Właściwie nie ma większej miejscowości, w której nie znalazłyby się takie zapiski. Poniżej kilka przykładów. Kraków Rok 1270 – (…) „około dnia błogosławionej Marii Magdaleny, 22 lipca, był znowu w Krakowie wielki wylew Wisły, jakiego przedtem nigdy nie widziano, obszar od góry św. Stanisława do góry św. Benedykta, i wielu ludzi utonęło, i domy oraz młyny zostały zniszczone, i trwało to nieszczęście przez piętnaście dni”. Rok 1468 – (…) „dnia 3 sierpnia spadły niesłychane ulewy, woda tak wysoko wezbrała, że przedmieście Stradom z nowymi kościołami i domami, aż po mury Krakowa, całe było zatopione. … zatopiła Wisła w Krakowie Kazimierz, Stradom, tak że ołtarze po kościołach pływały”. Rok 1528 – (…) „Dwunastego Wisła zalała kościół Bernardynów tak, że sięgała prawie wysokości człowieka i Bernardyni do klasztoru jeździli statkami. W wezbranych nurtach utonęło 30 osób”. Gdańsk Rok 1829 – (…) „w kwietniu tego roku powódź nawiedziła Gdańsk i Żuławy Wiślane. Żuławy zostały zalane w ciągu kilku godzin, a wieczorem woda wlała się na ulice Gdańska i zalała trzy czwarte jego powierzchni. Na wyspie Ołowianka stan wody osiągnął 3,36 m ponad średni poziom morza. Następnego dnia na znak klęski powodziowej zabrzmiał dzwon sztormowy. Każdego wieczora na Bramie Żuławskiej rozpalano ognisko z drewna i smoły, żeby wskazać ekipom ratowniczym znajdującym się na łodziach kierunek do miasta. W sumie zalanych zostało 47 wsi i 340 km kwadratowych, 11 tys. osób pozostało bez domów, kilkanaście osób zginęło. Woda w Gdańsku utrzymywała się przez dwa tygodnie. Koncertujący wówczas w Berlinie skrzypek Niccolo Paganini dochody ze swoich występów przeznaczył na wsparcie poszkodowanych w tej powodzi”. fot. www.wroclaw.pocztowka.pl Powodzie naszych pradziadków fot. www.poznan.posen.pl

Źródłem wezbrania jest Natura, powódź to dzieło człowieka. Wezbranie czy powódź? Wezbranie, to naturalne zjawisko okresowego wzrostu poziomu wody w rzece, jeziorze, czy morzu spowodowane przez padający deszcz, piętrzący się lód lub silny wiatr od morza. fot. zzw-niedzica.com.pl Powódź, to wezbranie powodujące zagrożenie życia ludzi oraz zniszczenia: domów, dróg, mostów, fabryk, upraw, zabytków kultury itp. Cel Pokazanie powodzi jako naturalnego zjawiska, które występowało, występuje i zawsze będzie występowało w naturze. Pokazanie powodzi jako zagrożenia, które jest kosztem zagospodarowania atrakcyjnych terenów nad rzekami. Zwrócenie uwagi na trudności ze zdefiniowaniem pojęcia powodzi. Opis Wezbranie, czyli podniesienie się poziomu wód w rzekach, jest zjawiskiem naturalnym. Problemem staje się dopiero wtedy, gdy woda napotyka na swojej drodze ludzi, domy, drogi i inne obiekty, powodując szkody i straty. Wtedy nie mówimy już o wezbraniu, ale o powodzi. Podsumowując, bez działalności człowieka i jego aktywności na terenach zalewo-wych nie mielibyśmy problemu powodzi. Dyrektywa powodziowa Unii Europejskiej, w której specjaliści zajmujący się powo-dziami próbowali zebrać swoje doświadczenia, proponuje bardzo prostą definicję: „powódź to okresowe zalanie wodą terenu normalnie nie pokrytego wodą”. W nowelizacji ustawy Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001 r., Dz. U. 2001.115.1229 uwzględniono te sugestie, proponując następującą definicję: Powódź to czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, powstałe na skutek wezbrania wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, powodujące zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, środowiska, dziedzictwa kulturowego oraz działalności gospodarczej. Proponowana w polskim prawie definicja nie uznaje za powódź zalania przez opady obniżeń terenu bez odpływu, zniszczeń dokonanych przez wodę spływającą po stokach przy intensywnych opadach (często zmieszaną z ziemią i kamieniami) czy zalania domu poprzez sieć kanalizacyjną itd. fot. arch. J.Fiszer Źródłem wezbrania jest Natura, powódź to dzieło człowieka.

Powodzie na świecie Od 1990 do 2001 roku zanotowano na świecie około 2200 powodzi. 13% 35% 20% 29% Cel Pokazanie zagrożenia powodziowego na różnych kontynentach. Opis Od roku 1990 do 2001 na świecie wystąpiło 2200 powodzi. Są one najczęstszym rodzajem katastrof naturalnych występujących na kuli ziemskiej – stanowią 40% wszystkich katastrof. Powodzie na świecie są przyczyną około 15% wszystkich wypadków śmiertelnych spowodowanych katastrofami naturalnymi. Od 1973 roku do 1997 roku straty z powodu powodzi poniosło około 66 milionów ludzi. Rozkład geograficzny powodzi pokazuje, że najbardziej zagrożonymi kontynentami jest Azja (35% wszystkich powodzi), Afryka (29%) i obie Ameryki (20%). W Europie zagrożenie jest znacznie mniejsze – wynosi 13% wszystkich powodzi na świecie, zaś w Oceanii tylko 3%. W latach 1987–1997 na terenie Azji wystąpiło 44% wszystkich powodzi, jakie zdarzyły się na świecie. Śmierć poniosło w nich 228 000 ludzi (co stanowi 98% wszystkich wypadków śmiertelnych spowodowanych powodziami na świecie), a straty szacuje się na 136 miliardów USD. Warto zwrócić uwagę, że najwięcej ofiar śmiertelnych jest w krajach ubogich. Ze statystyk wynika, że ponad 13 razy więcej ludzi ginie w czasie powodzi w krajach rozwijających się niż w krajach rozwiniętych. Patrząc z kolei na katastrofy związane z wodą, takie jak powodzie, susze, brak wody do picia, zachorowania czy osuwiska, to właśnie powodzie stanowią największy procent – połowę wszystkich katastrof. 3%

Przyczyny powodzi w Polsce rodzaje powodzi i obszary ich występowania OPADY DŁUGOTRWAŁE LUB GWAŁTOWNE Najgroźniejsze powodzie opadowe występują na rzekach górskich i podgórskich (np. na Nysie Kłodzkiej, Dunajcu, Kamiennej) oraz w górnych odcinkach Wisły i Odry. ROZTOPY spowodowane są topieniem się śniegu. Powodzie spowodowane roztopami mogą wystąpić na terenie całego kraju – najgroźniejsze rozmiary osiągają na dużych rzekach nizinnych (dolnej Wiśle, dolnej Odrze, Warcie, Narwi, Bugu, Noteci). Obszar występowania powodzi opadowych SZTORMY NA BAŁTYKU spowodowane są przez silny, zwykle północny wiatr. Następuje spiętrzenie wody na wybrzeżu. Dodatkowo, woda morska wtłaczana jest w ujścia rzek, co utrudnia ich odpływ i spiętrza wodę w rzekach. rys. www.imgw.pl Cel Przedstawienie różnych rodzajów powodzi obserwowanych w Polsce, ich specyfiki i obszarów występowania. Opis Klasyfikacja powodzi w Polsce jest oparta na przyczynach, które je wywołują. I tak mówimy o powodziach opadowych, roztopowych, zatorowych i sztormowych. Powodzie opadowe, z tak zwanych deszczów rozlewnych, występują niemal na terenie całego kraju i swoim zasięgiem obejmują zwykle duże obszary. Powodzie nawalne, zwane też szybkimi  (należą do powodzi opadowych), wywołane są krótkotrwałymi, ale intensywnymi deszczami, mają zwykle charakter lokalny. Występują głównie latem w południowej Polsce w Karpatach, Sudetach, na Roztoczu, w Górach Świętokrzyskich i w Polsce północnej, i środkowej (rejon łódzki, bydgoski, koniński i Pobrzeże Południowobałtyckie). Powodzie roztopowe, które powstają na wiosnę z topiącego się śniegu, występują zarówno na nizinach, jak i w górach, dominują jednak w środkowej i północnej Polsce. Najgroźniejsze rozmiary osiągają na dużych rzekach nizinnych: dolnej Wiśle, dolnej Odrze, Warcie, Narwi, Bugu, Noteci. Powodzie sztormowe występują u nas na wybrzeżu, Zalewie Wiślanym, Szczecińskim oraz w dolnych odcinkach rzek uchodzących bezpośrednio do morza. Są spowodowane przez silny, zwykle północny, wiatr, który powoduje spiętrzenie wody przy brzegu morza. Woda morska wtłaczana jest w ujścia rzek, co utrudnia ich odpływ i spiętrza wodę, powodując wylewy, przerwania wałów i zalanie znacznych czasem obszarów. Powodzie zatorowo-lodowe są spowodowane przez zamarzającą rzekę lub pokruszone kawałki lodu utrudniające spływ wody. Najczęściej pojawiają się w środkowych i dolnych odcinkach Odry i Wisły i ich większych dopływów. Takie miejsca, jak okolice Wyszogrodu, Płocka i Włocławka na Wiśle, są szczególnie często nawiedzane przez ten rodzaj powodzi. Powodzie zatorowo-śryżowe występują często na Noteci i Brdzie. ZATORY LODOWE spowodowane są przez zamarzającą rzekę lub pokruszone kawałki lodu utrudniające spływ wody. Najgroźniejsze powodzie zatorowe występują na środkowej i dolnej Wiśle, dolnej Odrze, Narwi, Bugu, Warcie i Noteci. Występowanie powodzi w Polsce

Powodzie opadowe Kłodzko, 1310 rok Kraków, 1593 rok …Drugiego dnia w Kłodzku zatopiło cało przedmieście, tak że tam utonęło przeszło dwa tysiące ludzi. Widziano wiele dzikich zwierząt płynących na kłodach, tudzież całe domy z ludźmi i kołyski z żyjącymi dziećmi; woda zrobiła duże szkody i wiele wsi i ludzi zatopiła. Kraków, 1593 rok …Klasztory i kościół oo. Bernardynów tak woda zalała, że ołtarze na dwie stopy przewyższała i zmu-siła oo. Bernardynów do klasztoru oo. Franciszkanów się przenieść. Mniszki z oczywistego od wody niebezpieczeństwa wyratowane zostały na łodziach doprowadzonych w nocy do okien. Cel - Opis przykładów powodzi opadowych w Polsce Opis Ten rodzaj powodzi jest najlepiej udokumentowany we wspominanych wcześniej zapiskach i kronikach. Na slajdzie pokazano dwa przykłady: jeden dotyczy powodzi w Kotlinie Kłodzkiej w roku 1310, drugi powodzi, jaka wystąpiła w Krakowie w 1593 roku. Do największych powodzi opadowych w Polsce w ostatnich 100 latach zaliczamy powodzie w 1903 roku, 1934, 1979 i powódź z roku 2010. Powódź 1903. Powódź ta była uważana za największą w poprzednim wieku, aż do 1997 roku, w którym wystąpiła powódź jeszcze większa. Przynajmniej na Odrze. Na 400-kilometrowym odcinku, od granicy państwa po Nową Sól, zanotowano najwyższe odnotowane w historii stany wody na Odrze. Wezbrana Odra zalała wtedy ogromny obszar 900 km kw. na którym leżało wiele miast i wsi. Wywołała dyskusję na temat zabezpieczenia przed powodzią, szczególnie miasta Wrocławia, co poskutkowało budową systemu kanałów ulgi, śluz, obwałowań oraz, przeznaczonych do celowego zalania, polderów. Powódź 1934. Powódź wywołały intensywne opady deszczu, po wcześniejszych dwudniowych opadach, co spowodowało, że nasiąknięta gleba nie przyjmowała już wody. Mniejsze rzeki o dużych spadkach zareagowały natychmiast, powódź o nie notowanej dotąd skali objęła dorzecze Dunajca, Raby, część dorzeczy Skawy i Wisłoki (w zlewni Wisły). Śmierć poniosło 55 osób. Zalanych zostało 1260 km kw., a straty gospodarcze były olbrzymie. Powódź 1997. Powódź wywołały opady, które rozpoczęły się 5 lipca i trwały nieprzerwanie przez 4 dni. Deszcz o dużym natężeniu objął dorzecze górnej i środkowej Odry, górnej Warty oraz górnej Wisły. Na Odrze w Chałupkach całkowity przybór wody w ciągu 3 dni wyniósł 8 m. Maksymalne dotychczas zanotowane poziomy wody zostały przekroczone na Odrze na ponad 500-kilometrowym odcinku (przekroczenia wynosiły od kilkudziesięciu do ponad 200 cm). Powódź spowodowała ogromne straty. Zalany został obszar o powierzchni około 5000 km kw., na którym znajdowało się ponad 12 tys. przedsiębiorstw i instytucji. Około 47 tys. budynków zostało zniszczonych lub uszkodzonych, z czego 3900 uległo całkowitemu zniszczeniu. Zginęło 56 osób, a straty oszacowano na 12 miliardów złotych. Powódź 2010. Rok 2010 był z punktu widzenia powodzi rokiem szczególnym, gdyż w krótkim czasie wystąpiło kilka znacznych powodzi, zarówno w dorzeczu Wisły, jak i Odry. Z dotychczas dostępnych danych wynika, że zalany został obszar o powierzchni 6800 km kw. w 811 gminach (około 25% wszystkich gmin w Polsce). Zalanych zostało 18 tys. budynków, 1300 przedsiębiorstw, 266 tys. osób zostało poszkodowanych. Remontu wymagało 400 km linii kolejowych, 80 tys. km dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych. Straty oszacowano na poziomie 3 miliardów euro, czyli ponad 12 miliardów złotych. fot. www.ikarystyka.pl

Powodzie zatorowe Powódź w rejonie Płocka, styczeń 1982 …Po odwilży nastąpiło gwałtowne ochłodzenie – temperatura spadła o około 200C. Spowodowało to powstanie w rzece drobnych kryształków lodu tzw. śryżu, który zgromadził się w zbior-niku we Włocławku. Powstał prawie 100-kilometrowy zator. Skutki zatoru …Przerwane zostały wały, zalana została część Płocka, ewakuowano 14.5 tys. ludzi z 2700 gospodarstw, zalanych zostało około 10 tys. hektarów. Cel Opis przykładów powodzi zatorowych w Polsce. Opis Tego typu powodzie pojawiają się w dwóch sytuacjach: w okresie zamarzania rzeki i kruszenia się pokrywy lodu na rzekach. Najgroźniejsze wezbrania zatorowe powstają podczas wezbrań roztopowych na dużych rzekach nizinnych (środkowa i dolna Wisła, dolna Odra, Narew, Bug, Warta, Noteć). Kolejnymi miejscami, gdzie powodzie zatorowe występują często, są ujściowe odcinki rzek wpływających do Bałtyku. Najgroźniejszą powodzią zatorową była powódź w rejonie Płocka w styczniu 1982. Spowodowały ją wyjątkowo niekorzystne warunki meteorologiczne: po odwilży nastąpiło gwałtowne ochłodzenie – w ciągu kilkunastu godzin temperatura powietrza spadła o 20 C. W wodzie powstał śryż, czyli drobne kawałki lodu. Ogromne masy wody ze śryżem spłynęły do zbiornika we Włocławku, co spowodowało, że wypełnił się on lodem w 1/3 objętości (miejscami lód sięgał dna), tworząc niemal 100-kilometrowy zator. Spowodowało to prawie całkowite zahamowanie przepływu wody, przerwania wałów i zalanie przylegających terenów, między innymi Płocka. Ewakuowano 14,5 tys. ludzi z 2700 gospodarstw, zalanych zostało około 10 tys. hektarów.

Powodzie sztormowe Sztormowe powodzie na wybrzeżu Bałtyku W ostatnim półwieczu duże sztormy wystąpiły w 1955 i 1962 roku. Największa powódź sztormowa miała miejsce w 1983 roku. Wiatr od morza wiał z siłą huraganu ok. 130 km/godzinę. W ujściowych odcinkach rzek przerwane zostały wały. Przed sztormem Miejscowość Pesaro (Włochy) Po sztormie Cel Opis przykładów powodzi sztormowych w Polsce. Opis Powodzie sztormowe spowodowane są silnymi północnymi wiatrami na Bałtyku. Podpiętrzają one wodę w strefie przybrzeżnej i wtłaczają wodę morską w ujściowe odcinki rzek, co utrudnia ich odpływ i powoduje powodzie. Powodzie sztormowe występują jesienią, zimą lub na wiosnę, kiedy są szczególnie groźne, gdyż w połączeniu z wezbraniami roztopowymi i zatorami lodowymi stwarzają duże zagrożenie dla leżących w pobliżu miejscowości. W kwietniu 1829 taka powódź zniszczyła znaczną część Gdańska, spowodowała ogromne straty i wiele ofiar śmiertelnych. Znak upamiętniający te wydarzenia jest umieszczony na spichlerzu Panna Wodna na wysokości 3,3 m nad poziomem morza. Współcześnie największa w okresie powojennym powódź sztormowa wystąpiła w styczniu 1983 r. Dotknęła ona dużą część naszego wybrzeża w dawnych województwach: elbląskim, gdańskim, koszalińskim, szczecińskim i słupskim. Silny wiatr o sile 130 km/godz. wpędził morską wodę na wybrzeże, powodując podniesienie się stanów wody do poziomu nienotowanego od kilkudziesięciu lat. W odcinkach ujściowych rzek przerwane zostały wały powodziowe, woda zalała wiele miejscowości, w tym Elbląg. Ta powódź wyrządziła ogromne szkody i spowodowała znaczne straty, niszcząc umocnienia brzegów morskich, nabrzeża portowe oraz infrastrukturę drogową i melioracyjną. Sztormy powodują erozję brzegów fot. www.twojapogoda.pl

Szybkie powodzie – zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi Szybkie powodzie trwają krótko (mniej niż 6 godzin) i stanowią zagrożenie dla życia. Głównie dlatego, że przyrost wody w rzekach jest gwałtowny, np. kilka metrów w ciągu godziny, a szybkość płynącej wody jest niszcząca. W Polsce takie powodzie występują na południu kraju. Potok Zarvraggia (Szwajcaria) 18.07.87 fot. Swiss Federal Office for the Environment (FOEN) 15 min później Na całym świecie, większość ofiar powodzi, to ofiary szybkich powodzi. W południowo-środkowym Teksasie (USA) od 1973 do 2000 roku w czasie powodzi zginęło 274 osób, z czego 203 w czasie szybkich powodzi. Z tej grupy 136 osób zginęło w samochodach. Cel Pokazanie niebezpieczeństwa, jakie stwarzają szybkie powodzie, na przykładach z Polski. Opis Szybka powódź to, najkrócej mówiąc, gwałtowna lokalna powódź o wielkiej objętości i krótkim czasie trwania, która następuje w czasie kilku (zwykle mniej niż sześciu) godzin po silnym lub intensywnym opadzie deszczu, przerwaniu zapory lub wału przeciwpowodziowego lub też po nagłym uwolnieniu wody zatrzymanej przez zator lodowy. Szybkie powodzie stwarzają ogromne zagrożenie dla ludzi. Silny nurt wody o głębokości 60 cm potrafi porwać większość samochodów osobowych. Z tego powodu podczas gwałtownej burzy niebezpieczne są wszelkie obniżenia drogi, przejazdy pod wiaduktami, mosty, drogi biegnące w pobliżu brzegów rzek. Wiele wypadków śmiertelnych związanych z szybkimi powodziami wynika z nieostrożności i niewłaściwego zachowania kierowców. W Polsce w 2003 r. nad rzeką Wisłoką i jej niewielkim dopływem Wilsznią na południowym wschodzie kraju 6 osób zginęło w samochodach podczas gwałtownej ulewy. Jeden wypadek śmiertelny wydarzył się, gdyż samochód parkował nad rzeką, w której woda zaczęła bardzo gwałtownie się podnosić, w drugim przypadku ojciec z 4 dzieci zginął, bo nie zawrócił z drogi, która zamieniła się w rzekę. Takie przypadki zdarzają się na całym świecie, np. w USA szacuje się, że jest to przyczyna połowy wszystkich wypadków śmiertelnych w czasie powodzi. W miastach śmiertelnymi pułapkami mogą stać się przejścia podziemne, tunele i inne zagłębienia, gdzie szybko gromadząca się woda odcina drogę odwrotu. Często pędząca woda zmienia koryto rzeki, a więc może pojawić się w miejscach, gdzie zwykle jej nie ma. Woda o głębokości 1 m, płynąca z prędkością 1 m/s, stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo dla dorosłego człowieka, zaś w przypadku szybkich powodzi prędkość ta jest często znacznie wyższa, stąd już kilkudziesięciocentymetrowa warstwa wody jest bardzo groźna.

Powódź 2010 lipiec – sierpień skutki Straty powodziowe Straty poniosło 811 gmin Zalane zostało 2% kraju 680 tys. hektarów Straty poniosło 60 tys. osób Zalanych zostało 18 tys. budynków Powódź 2010 lipiec – sierpień skutki Straty poniosło 800 szkół i 160 przedszkoli Cel Pokazanie, że obecnie, myśląc o stratach powodziowych, uwzględniamy tylko to, co da się prosto oszacować. To podstawa do następnego slajdu, gdzie pokazana będzie złożoność oddziaływania powodzi na człowieka, społeczeństwo i gospodarkę. Opis Powódź w 2010 roku była jedną z najtragiczniejszych w ostatnich kilkudziesięciu latach. Podobne skutki miała tylko powódź w 1997 roku. Kiedy myślimy o powodzi, uwzględniamy zwykle straty bezpośrednie i mierzalne. Czyli te, które spowodowała woda swoim fizycznym oddziaływaniem, i to w dodatku tylko te, które jesteśmy w stanie zmierzyć w znanych powszechnie jednostkach. Czyli w wyobraźni mamy zalaną powierzchnię terenu, liczbę zalanych gmin, liczbę uszkodzonych domów, długość zniszczonych dróg itd. A powódź dotyka nas może znacznie bardziej w sferze skutków trudnych do zmierzenia, takich jak trwałe problemy psychiczne, utrata pracy, bankructwa firm itp. Remontu wymaga 1160 tys. km dróg Straty poniosło 1300 firm

Szkody i straty powodziowe Straty bezpośrednie mierzalne Straty pośrednie mierzalne Straty niemierzalne Uszkodzone lub zniszczone: drogi mieszkania mosty fabryki sklepy biblioteki oczyszczalnie szkoły wyposażenie mieszkań ….? ograniczenie produkcji mniejsze plony problemy komunikacyjne spadek zarobków bankructwa firm zanieczyszczenie wody bezrobocie ….? problemy ze zdrowiem utrata pamiątek rodzinnych zniszczenia dziedzictwa kulturowego problemy psychiczne problemy rodzinne ….? Cel Pokazanie różnorodnych szkód i strat, jakie powodują powodzie. Opis Generalnie szkody (czyli to, co zostało zniszczone lub stracone) i wynikające z tego straty ekonomiczne prezentowane publicznie po powodziach dotyczą tylko strat bezpośrednich, a jednocześnie takich, które dają się zmierzyć. W rzeczywistości wyrządzane szkody mają dużo bardziej złożony charakter. Straty bezpośrednie nie zawsze muszą reprezentować najważniejszą część skutków powodzi. Szkody spowodowane przez powodzie dzielimy na bezpośrednie i pośrednie. Szkody bezpośrednie to szkody wynikające z fizycznego oddziaływania powodzi, np. zniszczenia dobytku, uszkodzenia budynków, zalania upraw itd. Szkody pośrednie są pośrednio spowodowane przez powodzie, np. zwiększone bezrobocie lub spadek konkurencyjności poszkodowanych firm. Te szkody można podzielić jeszcze na szkody materialne (mierzalne) i niematerialne (niemierzalne). Pierwsze to spadek przychodów firm lub wzrost bezrobocia, drugie to np. utrata zdrowia, straty w zniszczonych elementach dziedzictwa kulturowego itd. W przypadku powodzi przyjmuje się, że szkody bezpośrednie są znacznie większe od pośrednich. Nie jest to jednak wynik badań i analiz – jest to raczej założenie wynikające z dominacji inżynierskiego czy może technokratycznego sposobu myślenia. W rzeczywistości szkody pośrednie i niematerialne mogą dawać gorsze bo długotrwałe skutki dla społeczeństwa i gospodarki. Warto mieć tego świadomość. W trakcie prezentacji warto zwrócić na to uwagę, pokazując złożoność skutków powodzi, w szczególności oddziaływanie ich na życie zwykłych ludzi.

Jak ograniczać straty? „Ograniczanie skutków powodzi”, a nie „ochrona przed powodzią” Ochrona przed powodzią, to inżynierowie Ograniczanie skutków powodzi, to MY Cel Pokazanie zamiany filozofii myślenia o ograniczaniu skutków powodzi, myślenia, które za pośrednictwem Dyrektywy Powodziowej Unii Europejskiej obowiązuje również w Polsce. Opis Wraz z Dyrektywą Powodziową wprowadzany jest do praktyki działania nowy sposób myślenia o metodach radzenia sobie ze zjawiskiem powodzi i jego skutkami. Wszystko wskazuje na to, że powinniśmy zapomnieć o terminie „ochrona przed powodzią”, a używać raczej sformułowania „ograniczanie skutków powodzi”. Używanie terminu „ochrona przed powodzią” powoduje, że odruchowo przerzucamy odpowiedzialność za radzenie sobie z żywiołem na inżynierów – gdyż tylko oni potrafią rozsądnie planować i budować tamy i obwałowania, które chronią nas i dobytek przed powodzią. Jeśli zaczniemy natomiast mówić o ograniczaniu strat powodziowych, to i myślenie, i przestrzeń działania robi się znacznie większa. Każdy z nas zaskoczony przez powódź próbuje ratować własny dobytek. Ludzie, których dotknęła powódź, wiedzą również, że gdyby zostali wcześniej ostrzeżeni, to uratowaliby więcej. Czyli znajduje się tu miejsce na działanie i nasze – osób zagrożonych powodzią – i lokalnego samorządu, który powinien zbudować dobry system ostrzegania, i planistów, którzy powinni decydować o tym, czego nie wolno robić na terenach zalewowych, a co wolno. W największym skrócie można powiedzieć, że obecne strategie ograniczania skutków powodzi skłaniają do innego sposobu myślenia o ograniczaniu strat, w którym każde, nawet najmniejsze działanie jest istotne, gdyż w konsekwencji wpływa na ograniczenie różnego rodzaju szkód, często tych niemierzalnych czy trudnowymiernych, jakie powodują powodzie.

Strategie ograniczania skutków Trzymać powódź daleko od ludzi Strategia 2. Trzymać ludzi z daleka od powodzi Działania: Przygotowanie map zagrożenia powodziowego, ograniczanie zabudowy na terenach zalewowych. Działania ochrona naturalnej retencji budowa zbiorników retencyjnych budowa wałów budowa polderów budowa kanałów ulgi. Cel Zasygnalizowanie trzech, stosowanych obecnie w praktyce na świecie, strategii ograniczania strat powodziowych oraz omówienie filozofii pierwszej z nich. Opis Obecnie, jak wspomniano wcześniej, myślenie o ograniczaniu skutków powodzi przeszło na świecie ogromną ewolucję. Ta droga to przejście od filozofii, według której można się ochronić przed powodzią, do filozofii, według której całkowita ochrona jest niemożliwa i trzeba myśleć przede wszystkim o ograniczeniu szkód i strat powodziowych. Obowiązują obecnie trzy, zalecane do stosowania jednocześnie, strategie działania: 1. Trzymać powódź daleko od ludzi, 2. Trzymać ludzi daleko od powodzi, 3. Nauczyć się żyć z powodzią. Celem strategii „Trzymać powódź daleko od ludzi” jest ograniczenie zagrożenia powodziowego przez budowę wałów, zbiorników, polderów i kanałów ulgi. Mówiąc ogólnie, w ramach tej strategii podejmowane są działania ograniczające zasięg powodzi. Ta strategia ma istotne znaczenie tam, gdzie nie można przedsięwziąć innych środków, tam gdzie powódź zagraża skupiskom ludzkim czy elementom dziedzictwa kulturowego, które są korzeniami naszej tożsamości. Strategia ta wciąż dominuje w powszechnej świadomości w Polsce jako najskuteczniejsza, pomimo że ostatnie powodzie pokazały dobitnie, jak zawodne w praktyce są urządzenia techniczne – w 1997 i 2010 r. przerwaniu uległo wiele kilometrów wałów, uszkodzone zostały budowle piętrzące i regulacje rzek. Utrzymanie tak ogromnej ilości budowli w dobrym stanie przekracza możliwości budżetu państwa. Z ponad 8 tys. km wałów istniejących w Polsce w 2001 r. 23% łącznej ich długości, czyli aż 1937,8 km, stanowiły wały o stanie zagrażającym lub mogącym zagrażać bezpieczeństwu. Obecnie sytuacja nie jest lepsza. Ponadto, urządzenia te wywołują syndrom pozornego bezpieczeństwa – ludzie chronieni przez wały nie tylko sądzą, że są całkowicie bezpieczni, ale zagospodarowują teren za wałem znacznie intensywniej i, w konsekwencji, jeśli wał zostanie przerwany, straty są większe, niż gdyby wału nie było. Jednak mimo wszystkich wad w wielu przypadkach działania techniczne są jedyną rozsądną formą zabezpieczenia przed skutkami powodzi (przede wszystkim na terenach o gęstej zabudowie).

Trzymać ludzi daleko od powodzi Strategie ograniczania skutków II. Trzymać ludzi daleko od powodzi Działania przygotowanie map zagrożenia powodziowego ograniczanie zabudowy na terenach zalewowych. Cel Omówienie filozofii drugiej strategii ograniczania strat – strategii „Trzymać ludzi daleko od powodzi”. Opis Celem tej strategii jest zmniejszenie zagrożenia i strat poprzez ograniczenie możliwości zagospodarowywania terenów zalewowych. Każdy kolejny budynek, każda kolejna firma to potencjalne źródło strat. To też zagrożenie życia, bo na terenach zalewowych budujemy często również szkoły, szpitale, domy opieki społecznej itd. Podstawowymi metodami stosowanymi w ramach tej strategii jest zakaz budowy na terenach zalewowych, zezwalanie na budowę w strefie małego zagrożenia pod pewnymi warunkami (głównie chodzi o stosowanie odpowiednich konstrukcji budowlanych dla obiektów i o rodzaj użytkowania terenu na przykład do celów rekreacyjnych) oraz wykupywanie i rozbiórka istniejących obiektów, których ochrona kosztowałaby więcej. Podstawą wdrożenia tej strategii do praktyki jest opracowanie (posiadanie) map zagrożenia powodziowego i ryzyka powodziowego. Mapy zagrożenia, to mapy pokazujące zasięg powodzi, a mapy ryzyka, to mapy zagrożenia, na których zaznaczono obiekty (domy, fabryki i inne), które w razie powodzi zostaną zalane oraz podano informacje o liczbie mieszkańców. Metoda ta nie jest możliwa do zastosowania na terenach zurbanizowanych.

Nauczyć się żyć z powodzią Strategie ograniczania skutków III. Nauczyć się żyć z powodzią Działania zdobycie wiedzy o zagrożeniu powodziowym zapoznanie się z systemem wczesnego ostrzegania mieszkańców przygotowanie domu na wypadek powodzi – techniczne i organizacyjne opracowanie rodzinnego planu powodziowego. Odprowadzenie wody Cel Omówienie filozofii trzeciej strategii ograniczania strat – strategii „Nauczyć się żyć z powodzią”. Opis Celem strategii „Nauczyć się żyć z powodzią” jest zmniejszenie strat poprzez zmniejszenie wrażliwości obiektów znajdujących się na terenach zalewowych oraz przygotowanie mieszkańców do radzenia sobie z zagrożeniem powodziowym. Podstawowymi metodami stosowanymi w tej strategii są normy budowlane dla terenów zalewowych, zabezpieczenia techniczne budynków, dobrze zorganizowane systemy ostrzegania mieszkańców, przygotowanie mieszkańców i właścicieli obiektów do powodzi itp. Strategia „Nauczyć się żyć z powodzią” obejmuje wiele metod, które mogą być stosowane przez właścicieli zagrożonych obiektów, przez ludzi mieszkających na terenach zalewowych. Wiele można zdziałać samemu, by zapewnić sobie i rodzinie bezpieczeństwo. fot. Roman Konieczny Zabezpieczenie domu Plan ewakuacji

PODSUMOWANIE ... i ich skutki Powodzie Skutki powodzi, to nie tylko zniszczone mosty, drogi, zalane biblioteki, szkoły, domy i mieszkania. Powodzie powodują również upadek przedsiębiorstw, bezrobocie, utratę zdrowia psychicznego ludzi, bezpowrotne zniszczenie zabytków dziedzictwa kulturowego. Ograniczanie skutków powodzi, to zadanie nie tylko dla inżynierów. Na ograniczenie strat mają istotny wpływ również władze samorządowe, planiści i każdy z nas poprzez różne formy zabezpieczenia własnego dobytku i przygotowanie się do powodzi. Wezbrania są zjawiskiem normalnym. Powodzie, czyli straty i szkody, są konsekwencją zagospodarowania tere- nów, na których występują wezbrania. Powodzie są nieuchronne. Nie można się przed nimi zabezpieczyć, można tylko ograniczać straty, jakie powodują w majątku publicznym oraz indywidualnym. Do najgroźniejszych rodzajów powodzi zaliczamy tzw. powodzie szybkie. To one są odpowiedzialne za większość wypadków śmiertelnych i zniszczenie dobytku ludzi. Podsumowanie wykładu w dużym stopniu zależy od preferencji wykładowcy. Autorzy prezentacji uznali, że najważniejsze są informacje z trzech zakresów: powodzi, skutków, jakie powodzie powodują, i strategii ograniczania strat powodziowych. W zakresie zjawiska powodzi warto podkreślić dwie rzeczy. Pierwsza, to nieuchronność powodzi – warto pokazać, że mitem jest przekonanie, iż powodzie to zjawisko rzadkie. Interpretacja powodzi „stuletniej”, jako takiej, która zdarza się raz na sto lat, jest powszechna. Taki sposób rozumienia tego pojęcia można zmienić (taką mamy nadzieję), pokazując, że jeśli mieszka się na terenach zalewowych przez 30 lat, to prawdopodobieństwo, iż zdarzy się w tym czasie powódź, wynosi 26%. Wydaje nam się ważne, by podkreślić też zagrożenie, jakie stwarzają tzw. szybkie powodzie (występujące głównie na południu Polski, ale nie tylko). Ten rodzaj powodzi nie jest wyróżniany w literaturze, nazwa nie jest jeszcze ustalona (mówi się też o błyskawicznych powodziach – flash floods), ale takie właśnie zjawiska, gwałtowne i krótkotrwałe, są odpowiedzialne za śmierć wielu ludzi i ogromne zniszczenia dobytku. W zakresie skutków powodzi i metod ich ograniczania warto podkreślić, że szkody powodziowe to nie tylko zniszczone budynki, uszkodzone drogi czy wały. To również nieszczęście rodzin, które straciły swój dorobek, gdzie skala nieszczęścia nie ma żadnego odzwierciedlenia w jego wartości, bo mogą oni już za swojego życia tego majątku nie odtworzyć. To również stagnacja gospodarcza w niektórych dziedzinach, bezrobocie, spadek przychodów rodzin. I wpływ na zdrowie psychiczne, które bez pomocy psychologów może nie wrócić do normy. Do najważniejszych wniosków z tego wykładu należą jednak strategie ograniczania strat. Bo jest to spojrzenie na ograniczanie skutków powodzi nowe, które w Polsce nie znalazło sobie jeszcze miejsca w świadomości społecznej, zarówno wśród administracji państwowej, jak i zwykłych ludzi. Najważniejszy jest przekaz, że za ograniczenie skutków powodzi odpowiadają nie tylko „oni”, ale również „my”.