Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Katedra i Klinika Okulistyki, I Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Warszawie Kierownik: Prof. dr hab. med. Dariusz Kęcik Jan Kasprzak Bezpieczeństwo.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Katedra i Klinika Okulistyki, I Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Warszawie Kierownik: Prof. dr hab. med. Dariusz Kęcik Jan Kasprzak Bezpieczeństwo."— Zapis prezentacji:

1 Katedra i Klinika Okulistyki, I Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Warszawie Kierownik: Prof. dr hab. med. Dariusz Kęcik Jan Kasprzak Bezpieczeństwo pracy z laserami

2 LASER (LightAmplification by Stimulated Emissin of Radiation) - wzmocnienie światła przez wymuszoną emisję promieniowania LASER (Light Amplification by Stimulated Emissin of Radiation) - wzmocnienie światła przez wymuszoną emisję promieniowania

3 Zasada emisji wymuszonej Zaburzenie wymuszające wymuszające Promieniowanie wymuszone Fotony wymuszający i wymuszony mają identyczne parametry

4 2 3 Czynnik wzbudzający przejście bezpromieniste akcja laserowa 1 INWERSJA OBSADZEŃ Poziom metatrwały GROMADZENIE ENERGII NA POZIOMACH METATRWAŁYCH

5 REZONATOR - WZMOCNIENIE PROMIENIOWANIA O OKREŚLONEJ DŁUGOŚCI FALI W OKREŚLONYM KIERUNKU

6 rezonator układ pompujący ośrodek czynny z inwersją obsadzeń lostroodbijające lostro z transmisją Przykładowa konstrukcja lasera na ciele stałym

7 Wysoki stopień monochromatyczności Wysoka spójność czasowa i przestrzenna Wysoki stopień kolimacji Duże natężenia promieniowania Nowe techniki sterowania umożliwiające generację bardzo krótkich impulsów Konstrukcja lasera umożliwia koncentrację energii w przestrzeni, czasie i długości fali promieniowania Cechy promieniowania laserowego

8 Wysoki stopień monochromatyczności Wysoka spójność czasowa i przestrzenna Wysoki stopień kolimacji Duże natężenia promieniowania Nowe techniki sterowania umożliwiające generację bardzo krótkich impulsów Konstrukcja lasera umożliwia koncentrację energii w przestrzeni, czasie i długości fali promieniowania Cechy promieniowania laserowego

9 EFEKT BIOLOGICZNY WYŁĄCZNIE W WYNIKU POCHŁANIANIA ENERGII WŁAŚCIWOŚCI TKANEK WPŁYWAJĄCE NA ZAGROŻENIE PROMIENIOWANIEM LASEROWYM ROZPRASZANIEPOCHŁANIANIE TRANSMISJA ODBICIE NA POWIERZCHNIACH GRANICZNYCH

10

11 555nm

12 Koagulatorpółprzewodnikowy Koagulatorargonowy

13 EFEKT BIOLOGICZNY ZALEŻNY JEST OD GĘSTOŚCI ENERGII POCHŁONIĘTEJ W TKANCE CW: moc pochłonięta, średnica ogniska i czas ekspozycji Impulsowy: energia pochłonięta w impulsie, liczba impulsów i średnica ogniska Laser CW: wpływ zawartości wody na zmiany temperatury od czasu ekspozycji

14 Fotokoagulacja laser argonowy II harmoniczna ND:YAG z przetwornikiem akusto optycznym ND:YAG łączenie tkanek

15 Fotoablacja (laser ekscimerowy 193nm)

16 Lasery impulsowe oddziaływanie fotoakustyczne z przełamaniem optycznym Czas trwania impulsu do s Czas trwania impulsu do s Chwilowa gęstość mocy do W/cm2 Chwilowa gęstość mocy do W/cm2 Pola elektryczne 10 7 V/cm Pola elektryczne 10 7 V/cm Przyczyny wzrostu ciśnienia ( atmosfery ) Przyczyny wzrostu ciśnienia ( atmosfery ) Formowanie plazmy 1000 – 2000 Formowanie plazmy 1000 – 2000 Rozproszenie Brillouina (fononowe) 50 – 100 Rozproszenie Brillouina (fononowe) 50 – 100 Waporyzacja 100 Waporyzacja 100 Termiczna ekspansja 100 Termiczna ekspansja 100 Elektrostrykcja 0,01 – 100 Elektrostrykcja 0,01 – 100 Ciśnienie promieniowania 0,01 Ciśnienie promieniowania 0,01

17 Działanie fotoakustyczne z przełamaniem optycznym ( laser Nd:YAG Q – switch ) ( laser Nd:YAG Q – switch ) Ośrodki przezierne dla niewielkich gęstości mocy stają się nieprzeźroczyste dla impulsów gigantycznych

18 Działanie fotoakustyczne bez przełamania optycznego Lasererbowy generacjaswobodna Q -switch

19 Drążenie z wykorzystaniem lasera erbowego Q - switch

20 Zagrożenia powodowane promieniowaniem laserowym Poziom promieniowania laserowego nie powodujący obrażeń określany jest jako Maksymalna Dopuszczalna Ekspozycja MDE Inne zagrożenia Zagrożenia elektryczne Zagrożenia od par i gazów Zagrożenia pożarowe lub wybuchowe Zagrożenia innym promieniowaniem

21 Wartości MDE są odniesione do: - długości fali promieniowania - długości fali promieniowania - czasu trwania impulsu i czasu ekspozycji - czasu trwania impulsu i czasu ekspozycji - rodzaju tkanki narażonej na obrażenie - rodzaju tkanki narażonej na obrażenie - rodzaju ekspozycji (wiązka padająca bezpośrednio lub - rodzaju ekspozycji (wiązka padająca bezpośrednio lub promieniowanie rozproszone) promieniowanie rozproszone) - rozmiaru obrazu na siatkówce oka w przypadku promieniowania - rozmiaru obrazu na siatkówce oka w przypadku promieniowania widzialnego i bliskiej podczerwieni. widzialnego i bliskiej podczerwieni. Wartości MDE są ustalane poniżej znanych poziomów zagrożeń, oparte są na informacjach z badań doświadczalnych. Wartości te nie definiują precyzyjnie granicy oddzielającej poziom bezpieczny od niebezpiecznego i powinny być uważane jedynie za wskazówki przy kontroli ekspozycji.

22 Dyrektywa 2006/25/EC Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym), jest w trakcie wdrażania do polskiego systemu prawnego. (Na podstawie informacji Departamentu Prewencji i Promocji GIP IP 11-12/2007)

23 Podział laserów i urządzeń laserowych na klasy ( PN-EN :2005) 1 Lasery, które są bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach pracy. 1M Lasery emitujące promieniowanie w zakresie długości fali od 302,5 nm – 4000 nm, które są bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach pracy, ale mogą stanowić zagrożenie przy obserwacji przez przyrządy optyczne. 2 Lasery emitujące promieniowanie widzialne w zakresie długości fali od 400 nm do 700 nm, gdzie ochrona oka jest w naturalny sposób zapewniona przez reakcje awersyjne, łącznie z odruchem mrugania. 2M Lasery emitujące promieniowanie widzialne w zakresie długości fali od 400 nm do 700 nm, gdzie ochrona oka jest w naturalny sposób zapewniona przez reakcje awersyjne, łącznie z odruchem mrugania. Jednak patrzenie w wiązkę może stanowić zagrożenie przy obserwacji przez przyrządy optyczne. 3R Lasery emitujące promieniowanie w zakresie długości fali od 302,5 nm do 106 nm, potencjalnie zagrażające przy bezpośrednim patrzeniu w wiązkę. 3B Lasery niebezpieczne przy bezpośrednim patrzeniu w wiązkę (w zakresie nominalnej odległości zagrożenia wzroku). Patrzenie na odbite promieniowanie rozproszone jest zazwyczaj bezpieczne. 4 Lasery bardzo niebezpieczne, wytwarzające zagrożenie także przy odbiciach rozproszonych. Mogą powodować obrażenia skóry i zagrożenie pożarem. Ich stosowanie wymaga ekstremalnej ostrożności.

24 Klasa Nowy podział Klasa Stary podział 1 Lasery, które są bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach pracy. 1 Lasery, które są bezpieczne w racjonalnie przewidywanych warunkach pracy 1M Lasery emitujące promieniowanie w zakresie długości fali od 302,5 nm – 4000 nm, które są bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach pracy, ale mogą stanowić zagrożenie przy obserwacji przez przyrządy optyczne. 2 Lasery emitujące promieniowanie widzialne w zakresie długości fali od 400 nm do 700 nm, gdzie ochrona oka jest w naturalny sposób zapewniona przez reakcje awersyjne, łącznie z odruchem mrugania. 2 Lasery emitujące promieniowanie widzialne w zakresie długości fal od 400 nm do 700 nm. Ochrona oka jest zapewniona w sposób naturalny przez instynktowne reakcje obronne, w tym odruch mrugania oka 2M Lasery emitujące promieniowanie widzialne w zakresie długości fali od 400 nm do 700 nm, gdzie ochrona oka jest w naturalny sposób zapewniona przez reakcje awersyjne, łącznie z odruchem mrugania. Jednak patrzenie w wiązkę może stanowić zagrożenie przy obserwacji przez przyrządy optyczne. 3R Lasery emitujące promieniowanie w zakresie długości fali od 302,5 nm do 106 nm, potencjalnie zagrażające przy bezpośrednim patrzeniu w wiązkę. 3A Lasery bezpieczne przy patrzeniu okiem nieuzbrojonym. W przypadku laserów emitujących promieniowanie w zakresie długości fal od 400 nm do 700 nm ochrona oka zapewniona jest przez instynktowne reakcje obronne. 3B Lasery niebezpieczne przy bezpośrednim patrzeniu w wiązkę (w zakresie nominalnej odległości zagrożenia wzroku). Patrzenie na odbite promieniowanie rozproszone jest zazwyczaj bezpieczne. 3B Lasery, które są niebezpieczne podczas bezpośredniej ekspozycji promieniowania. Patrzenie na odbicia rozproszone są zwykle bezpieczne. 4 Lasery bardzo niebezpieczne, wytwarzające zagrożenie także przy odbiciach rozproszonych. Mogą powodować obrażenia skóry i zagrożenie pożarem. Ich stosowanie wymaga ekstremalnej ostrożności. 4 Lasery, które wytwarzają niebezpieczne odbicia rozproszone. Mogą one powodować uszkodzenie skóry oraz stwarzają zagrożenie pożarem. Podczas obsługi laserów klasy 4 należy zachować szczególną ostrożność.

25 Praca ze światłowodem wymaga szczególnej ostrożności Z końcówki światłowodu rozchodzi wiązka się stożkowo. Graniczna odległość przy której zagrożenie już nie występuje zależna jest od parametrów geometrycznych wiązki Nominalna odległość zagrożenia wzroku NodZW -odległość, dla której natężenie napromienienia lub napromienienie = MDE

26 Wymagania dotyczące urządzeń laserowych klasy 3Blub 4 klasy 3B lub 4 - Obudowa ochronna. - Uruchamianie urządzenia kluczem. - Ostrzeganie przed emisją promieniowania laserowego. - Tłumik wiązki laserowej umożliwiający przerwanie pracy - Bezpieczne sterowanie - Miernik promieniowania - Wskaźnik miejsca ekspozycji - Blokada gniazd światłowodu - Zapobieganie odbiciom zwierciadlanym - Filtry ochronne w torze obserwacyjnym - Okulary ochronne - Oznakowanie urządzeń i pomieszczeń laserowych -Szkolenia personelu Uwaga praktyczna – rozpoczynanie pracy od ekspozycji z niskimi wartościami mocy lub energii.

27

28 KLAS A Tekst polski Tekst angielski 1 URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 1 CLAS 1 LASER PRODUCT 1M PROMIENIOWANIE LASEROWE NIE SPOGLĄDAĆ BEZPOŚREDNIO W WIĄZKĘ PRZEZ PRZYRZĄDY OPTYCZNE URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 1M LASER RADIATION DO NOT VIEV DIRECTLY WITH OPTICAL INSTRUMENT CLAS 1M LASER PRODUCT 2 PROMIENIOWANIE LASEROWE NIE WPATRYWAĆ SIĘ W WIĄZKĘ URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 2 LASER RADIATION DO NOT STARE INTO BEAM CLASS 2 LASER PRODUCT 2M PROMIENIOWANIE LASEROWE NIE WPATRYWAĆ SIĘ W WIĄZKĘ LUB NIE SPOGLĄDAĆ BEZPOŚREDNIO W WIĄZKĘ PRZEZ PRZYRZĄDY OPTYCZNE URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 2M LASER RADIATION DO NOT STARE INTO THE BEAM OR VIEV DIRECTLY WITH OPTICAL INSTRUMENTS CLAS 2M LASER PRODUCT 3R PROMIENIOWANIE LASEROWE CHRONIĆ OCZY URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 3R LASER RADIATION AVOID DIRECT EYE EXPOSURE CLAS 3R LASER PRODUCT PROMIENIOWANIE LASEROWE UNIKAĆ WIĄZKI LASEROWEJ URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 3R LASER RADIATION AVOID EXPOSURE TO BEAM CLAS 3R LASER PRODUCT 3B PROMIENIOWANIE LASEROWE UNIKAĆ WIĄZKI LASEROWEJ URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 3B LASER RADIATION AVOID EXPOSURE TO BEAM CLAS 3B LASER PRODUCT 4 PROMIENIOWANIE LASEROWE CHRONIĆ OCZY I SKÓRĘ PRZED PROMIENIOWANIEM BEZPOŚREDNIM LUB ROZPROSZONYM URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 4 LASER RADIATION AVOID EYE OR SKIN EXPOSURE TO DIRECT OR SCATTERED RADIATION CLAS 4 LASER PRODUCT

29 Zakres promieniowania okoskóra UV-C (nadfiolet daleki) 100 nm nm Uszkodzenie rogówki Rumień, działanie rakotwórcze, przyspieszone starzenie skóry, reakcje fotoczułe Oparzenie skóry UV-B (nadfiolet średni) 280 nm nm UV-A (nadfiolet bliski) 315 nm nm Zaćma (VIS) (zakres widzialny) 400 nm nm Fotochemiczne i termiczne uszkodzenie siatkówki Oparzenie skóry IR-A (podczerwień bliska) 700 nm nm 700 nm nm Zaćma, termiczne uszkodzenie siatkówki IR-B (podczerwień średnia) 1400 nm – 3000nm (3 µm ) Zaćma, oparzenie rogówki IR-C (podczerwień daleka) 3 µm - 1 mm Oparzenie rogówki fala ciągła (CW)–t ≥0.25 s

30 nm Lasery ekscimerowe Laser argonowy Druga harmoniczna Nd:YAG Laser diodowy Laser Nd:YAG Laser CTH:YAG Laser Er:YAG CO 2 Laser rubinowy Okulistyczne lasery barwnikowe Laser HeNe Rodzaj promieniowania Oznaczenie długości fali Promieniowanie nadfioletowe nadfiolet próżniowy UV-C (nadfiolet daleki) UV-B (nadfiolet średni) UV-A (nadfiolet bliski) 10 nm – 100nm 100 nm nm 280 nm nm 315 nm nm Promieniowanie widzialne VIS 380 nm nm Promieniowanie podczerwone IR-A (podczerwień bliska) IR-B (podczerwień średnia) IR-C (podczerwień daleka) 780 nm nm 1400 nm - 3 µm 3 µm - 1 mm

31 PRZYCZYNY WYPADKÓW PODCZAS PRACY Z LASERAMI

32 zagrożeń promieniowaniem laserowym zagrożeń promieniowaniem laserowym Promieniowanie może być niewidoczne Może zagrozić z bardzo dużej odległości (wielu kilometrów) Skrajnie wysokie moce w impulsach (GW, a nawet PW) Wiązki wtórne i odbite również stanowią zagrożenie Wiązka może być rozbieżna, zogniskowana lub rozproszona, co prowadzi do skomplikowanego rachunku w celu oceny zagrożenia Główne zagrożenie oczu w paśmie 0.4 –1.4 μm Istotne problemy BHP przy obchodzeniu się z urządzeniami elektrycznymi (napięcia kV) i chemicznymi –chlorowce (lasery ekscymerowe), ciecze kriogeniczne –lasery półprzewodnikowe) produkty obróbki czyli np. pyły pary i gazy

33


Pobierz ppt "Katedra i Klinika Okulistyki, I Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Warszawie Kierownik: Prof. dr hab. med. Dariusz Kęcik Jan Kasprzak Bezpieczeństwo."

Podobne prezentacje


Reklamy Google