Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

5. Cukrzyca. Cukrzyca (Diabetes mellitus) : Choroba, którą charakteryzuje wysoki poziom glukozy we krwi, częste oddawanie moczu, silne pragnienie, ‘marnienie’

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "5. Cukrzyca. Cukrzyca (Diabetes mellitus) : Choroba, którą charakteryzuje wysoki poziom glukozy we krwi, częste oddawanie moczu, silne pragnienie, ‘marnienie’"— Zapis prezentacji:

1 5. Cukrzyca

2 Cukrzyca (Diabetes mellitus) : Choroba, którą charakteryzuje wysoki poziom glukozy we krwi, częste oddawanie moczu, silne pragnienie, ‘marnienie’ ciała. Spowodowana względnym lub bezwzględnym niedostatkiem insuliny. Względny niedostatek oznacza, że insulina jest w ustroju we właściwych ilościach, ale tkanki docelowe nie odpowiadają na jej obecność w sposób właściwy – uszkodzenie szlaku odbioru/przekazywania sygnału - insulinooporność. Bezwzględny niedostatek oznacza, że insuliny w ustroju nie ma lub jest jej za mało. Spowodowane uszkodzeniem komórek wytwarzających insulinę.

3

4 Insulina pobieranie glukozy przez tkanki rozkład białek synteza glukozy + rozkład glikogenu uwalnianie glukozy Hiperglikemia rozkład tłuszczy wolne kw. tłuszczowe produkcja ciał ketonowych kwasica keto. + + Efektem cukrzycy stan metaboliczny przypominający głodzenie

5 Rys historyczny

6 Rok ok. 600 pne Sushruta (Indie) opisał słodki smak uryny i zalecał m.in. ćwiczenia fizyczne Starożytne teksty hinduskie wspominają o muchach i mrówkach wabionych przez słodki mocz (glucosuria – obecność glukozy w moczu) Kilka tyś lat pne Rok ok. 250 pne Aretaeus (Grecja) wprowadził nazwę diabetes, „roztopienie ciała i kości w mocz” Rok 1674 Thomas Willis (Anglia) diabetes mellitus od miodu Proponowane terapie b. różne: od opium po głodową dietę

7 Rok 1889 Joseph von Mering i Oskar Minkowski (Niemcy) usunęli psu trzustkę a ten zachorował na cukrzycę (słodką moczówkę) Skoncentrowano się na poszukiwaniu czynnego (wzg. glikemii) ekstraktu z trzustki

8 Podzielili się z J. Collip, Charles Best Leonard Thompson lat 14 (28 zgon zapalenie płuc) Pierwszy pacjent 11-I-1922

9 Diagnoza cukrzycy

10 Oznaczenie glikemii w teście doustnego obciążenia glukozą (OGTT od ang. Oral glucose tolerance test) polega na podaniu pacjentowi (na czczo) do wypicia 75 g glukozy rozpuszczonej w 300 ml wody i oznaczeniu stężenia glukozy we krwi po upływie 2 godzin. Oznaczenie glikemii na czczo, czyli FPG (od ang. fasting plasma glucose) polega na pomiarze stężenia glukozy w osoczu krwi żylnej, pobranej od pacjenta po całonocnym głodzeniu (8-9 godz). Wynik testu OGTT uznaje się za wyznacznik bardzo ważnego parametru diagnostycznego – glikemii poposiłkowej, czyli PPG (ang. postprandial glycemia). Glikemię poposiłkową można też oznaczyć bezpośrednio, mierząc stężenie glukozy we krwi po 2 godzinach od spożycia posiłku, jednak metoda ta nie jest wystandaryzowana i nie może być wykorzystywana w diagnostyce cukrzycy.

11 Graniczne wartości stężenia glukozy w osoczu krwi (wg ADA) 140 mg/dl < OGTT (2h) < 200 mg/dl 7,7 mmol/l < OGTT (2h) < 11,1 mmol/l Nieprawidłowa tolerancja glukozy (IGT) 110 mg/dl < FPG < 126 mg/dl 6,1 mmol/l < FPG < 7,0 mmol/l Nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG) FPG > 126 mg/dl > 7,0 mmol/l* OGGT (2h) > 200 mg/dl > 11,1 mmol/l Cukrzyca *) Jeśli chcemy przeliczyć stężenie glukozy wyrażone w mg/dl na stężenie w mmol/l wówczas dzielimy je przez 18.

12 Wysokie stężenie glukozy Przekroczenie zdolności kanalików do reabsorpcji glukozy Wydalanie wody Śpiączka hiperosmolarna

13 Stężenie albuminy w moczu oddanym rano [mg/l] Albumina wydalona w moczu zebranym z 24 h [mg] Wydalona albumina odniesiona do kreatyniny w moczu [mg Alb./g kreat.] Próby pobrane w czasie [mg/min] Normalne wydalanie albuminy <30 30 <20 Mikroalbuminuria * Makroalbuminuria >300 >300 >200 Wartości graniczne albuminurii

14 Według zaleceń Amerykańskiego Towarzystwa Cukrzycy (ADA), odsetek HbA1c powinien być mniejszy niż 7%. Europejskie towarzystwa diabetologiczne zalecają dążenie do uzyskania HbA1c < 6,5%. Hb HbA1c HbA1a2 Hb1A1a HbA1b HbA1c jest podfrakcją hemoglobiny, ulegającą nieodwracalnej nieenzymatycznej glikacji. Rozdział na frakcje

15 Epidemia cukrzycy

16 Obecnie 5% obywateli krajów europejskich Epidemia cukrzycy

17 Niektóre prognozy: Lata 1995 – 2025 Świat – liczba ludzi wzrośnie o 64%, liczba chorych o 122% Kraje rozwinięte: 11% 42% Kraje rozwijające się: 82% 170% W krajach rozwiniętych na cukrzycę choruje więcej kobiet W przyszłości więcej zachorowań będzie w regionach miejskich

18 Wśród dzieci urodzonych w roku 2000, 1 na 3 będzie cierpiało, w którymś momencie na cukrzycę. W ciągu kilku dekad cukrzyca stanie się jedną z najpowszechniejszych chorób na świecie, dotykając co najmniej pół miliarda ludzi. Narayan KM, Boyle JP, Thompson TJ, Sorensen SW, Williamson DF. Lifetime risk for diabetes mellitus in the United States. JAMA 2003; 290(14): King H, Aubert RE, Herman WH. Global burden of diabetes, : prevalence, numerical estimates, and projections. Diabetes Care 1998; 21(9):

19

20

21

22

23

24

25

26

27 Ponad 18 milionów obywateli USA choruje na cukrzycę, Około 5 milionów o tym nie wie (dyslipidemia i hiperglikemia początkowo nie bolą)

28 W przeszłości mimo ciężkich warunków bytowych, mieszkańcy Nauru odznaczali się ‘ciężką’ budową ciała. W 1922 roku odkryto na wyspie zasoby fosforanów, których wydobycie spowodowało, że mieszkańcy wyspy stali się bardzo zamożnymi ludźmi. Do roku 1950 na cukrzycę chorowało 2 z każdych 3 obywateli powyżej 55 roku życia.

29 Śmiertelność -W USA 7 najczęstsza przyczyna zgonu według certyfikatów -Prawdopodobnie znaczne niedoszacowanie (niewiedza o chorobie, niepełne zapisy) -Ryzyko zgonu dla osoby z cukrzycą dwa razy wyższe Dziś rzadko umiera się na ostre powikłania cukrzycy Problemem są powikłania późne: 1. Choroby serca i udar mózgu – 65% zgonów cukrzyków, wzrost ryzyka 2-4 krotny 2. Nadciśnienie tętnicze – 73% chorych na cukrzyce ≥ 130/80 mgHg lub bierze leki 3. Cukrzyca główną przyczyną oślepnięcia w wieku Cukrzyca wiodącą przyczyną ESRD (44% nowych przypadków) % cukrzyków ma średnie lub ciężkie uszkodzenia układu nerwowego – amputacje, bezbolesne zawały 6. 60% niepowypadkowych amputacji kończyn wynikiem cukrzycy 7. Choroby dziąseł – prawie 1/3 chorych 8. Źle kontrolowana glikemia w początkowym okresie ciąży – poronienia (w 20%), wady rozwojowe w 5-10%, później – nadmierny wzrost dziecka powodujący komplikacje przy porodzie 9. Gorsze rokowania przy wystąpieniu innych chorób jak zapalenie płuc czy grypa – więcej zgonów

30

31 Choroby naczyniowe, a zwłaszcza miażdżyca naczyń krwionośnych jest przyczyna ok. 30% wszystkich zgonów na świecie (51 mln w 1996r.) W krajach wysokorozwiniętych, wskaźnik ten osiąga wartość 50% Liczba zgonów z powodu chorób sercowo-naczyniowych w 1996r. The Lancet 1997; 349:

32 Według danych GUS choroby naczyniowe są przyczyna blisko połowy zgonów w Polsce. Struktura zgonów w Polsce

33 Podstawową przyczyną rozwoju chorób naczyniowych jest współwystępowanie zaburzeń tworzących tzw. „śmiercionośny kwartet”:  otyłość  cukrzyca typu 2 (hiperglikemia + oporność na insulinę)  dyslipidemia  nadciśnienie tętnicze Reaven G.M, Diabetologia 1995; 38: 3-13

34 Podstawową przyczyną rozwoju chorób naczyniowych jest współwystępowanie zaburzeń tworzących tzw. „śmiercionośny kwartet”:  otyłość  cukrzyca typu 2  dyslipidemia  nadciśnienie tętnicze Reaven G.M, Diabetologia 1995; 38: 3-13

35 Podstawową przyczyną rozwoju chorób naczyniowych jest współwystępowanie zaburzeń tworzących tzw. „śmiercionośny kwartet”:  otyłość  cukrzyca typu 2  dyslipidemia  nadciśnienie tętnicze Jednoczesne występowanie co najmniej 3 z tych zaburzeń określa się mianem ZESPOŁU METABOLICZNEGO. Reaven G.M, Diabetologia 1995; 38: 3-13

36 Badania prowadzone w ramach programu NATPOL PLUS na reprezentatywnej grupie Polaków wykazały: W Polsce w 2002 roku u 20% dorosłych mieszkańców występował zespół metaboliczny. Rozpowszechnienie zespołu metabolicznego w Polsce w 2002 roku

37 Badania prowadzone w ramach programu NATPOL PLUS na reprezentatywnej grupie Polaków wykazały: Częstość występowania zespołu metabolicznego rośnie wraz z wiekiem badanych od 4% w grupie osób w wieku do 30 lat, do 38% w grupie osób powyżej 64 roku życia. Częstość występowania zespołu metabolicznego w grupach wiekowych.

38 Bezsprzecznie pierwsze skrzypce w „śmiercionośnym kwartecie” gra cukrzyca, stąd też ZESPÓŁ METABOLICZNY opisywano wcześniej jako tzw. „cukrzycę skojarzoną”

39 Rodzaje cukrzycy

40 Cukrzyca typ 1Cukrzyca typ 2 Fenotyp -rozwija się głównie w wieku dziecięcym i w czasie dojrzewania. -osobnicy często chudzi lub o normalnej wadze -towarzyszy kwasica ketonowa -podawanie insuliny niezbędne dla przeżycia -trzustka uszkodzona w wyniku reakcji autoimmunologicznej -bezwzględny niedobór insuliny -terapia polega na zastrzykach z insuliny -rozwija się głównie powyżej 40 roku życia, ale… -pacjenci są często otyli -nie występuje kwasica ketonowa -podawanie insuliny nie warunkuje przeżycia -trzustka nie jest uszkodzona w wyniku reakcji autoimmunologicznej -względny niedobór insuliny i/lub oporność na insulinę -terapia obejmuje: a) dietę, ćwiczenia fiz., b) doustne leki hipoglikemizujące, c) zastrzyki z insuliny 5-10% 90-95%

41

42 Cukrzyca typ 1Cukrzyca typ 2 Genotyp -zwiększona częstość występowania u krewnych -50% zgodnego występowania u bliźniąt jednojajowych -zwiększona częstość występowania u krewnych -70% zgodnego występowania u bliźniąt jednojajowych % 90-95%

43 Kto choruje na cukrzycę (czynniki ryzyka): Typ 1: genetyczne, związane z reakcjami autoimmunologicznymi, środowiskowe Typ 2: wiek, otyłość, cukrzyca w rodzinie, wystąpienie cukrzycy ciężarnych, upośledzenia metabolizmu glukozy, brak aktywności fizycznej, grupa etniczna Afroamerykanie, Latynosi, Indianie, niektórzy amerykanie pochodzenia azjatyckiego, rdzenna ludność Hawai i wysp Pacyfiku – szczególnie zagrożeni Cukrzyca typu 2 jest coraz częściej diagnozowana u dzieci i młodzieży

44 Inne rodzaje cukrzycy 3. Cukrzyca ciężarnych upośledzona tolerancja glukozy wykrywana u ciężarnych po ciąży, u 5-10% kobiet dotkniętych, zdiagnozowano cukrzycę typu 2 wymaga terapii w celu zapobiegnięcia wadom rozwojowym kobiety dotknięte mają 20-50% szansy zachorować na cukrzycę typ 2 w ciągu 5-10 lat 1-5% 4. Inne specyficzne typy uwarunkowane genetycznie jak MODY lub spowodowane zabiegiem chirurgicznym, wywołane lekami, niedożywieniem, infekcjami i innymi chorobami

45 Rozwój cukrzycy

46 Czynniki ryzyka Modyfikowalne: nadwaga, otyłość dieta bogata w tłuszcze i cukry proste siedzący tryb życia farmakologicznie: IGT IFG dyslipidemia Niemodyfikowalne: wiek płeć predyspozycje genetyczne (obciążenie rodzinne, rasa)

47 Czynniki ryzyka cukrzycy typu 2 sprzyjają rozwojowi dwóch zaburzeń leżących u podłoża tej choroby – insulinooporności oraz upośledzenia czynności komórek beta trzustki.

48 Rozwój cukrzycy – mechanizm błędnego koła Insulinooporność genom tryb życia dysfunkcja kom.  genomtryb życia hiperglikemia nadprodukcja insuliny hiperinsulinemia normglikemia „wyczerpanie” „down regulation” adaptacja „glukotoksyczność” dyslipidemia „lipotoksyczność”

49 Stężenie sygnału spada – komórka utrzymuje wrażliwość Długo utrzymujące się stężenie insuliny – receptory się chowają Downregulation Komórka traci wrażliwość na hormon

50 Rozwój cukrzycy typu 2, zmiany poziomów glukozy i insuliny insulinowrażliwość poziom insuliny glikemia poposilkowa glikemia na czczo 0 rozpoznanie 20 NGT 10 IGT Makroangiopatie Mikroangiopatie cukrzyca Lata od rozpoznania cukrzycy cukrzyca

51 Glukoza G-6-P F-6-P F-1,6-BP Pir SO Ctr CO 2 Act-CoA NAD + NADH KT acylokarnityna KTCoA Hamowanie pobierania glukozy Zwiększone utlenianie KT: ham. transp. glukozy ham. utl. glukozy ham. syntezę glikogenu Cykl Randla – wyższy poziom KT wywołuje insulinooporność

52 Obecnie uważa się, że cykl Randla działa nie tylko na drodze krótkotrwałej allosterycznej modulacji aktywności enzymatycznej, ale również na poziome zmiany ekspresji genów. Długotrwała obfitość wolnych kwasów tłuszczowych powoduje zatem zmniejszenie wyrażania enzymów glikolitycznych [39]. A zatem, w warunkach cukrzycy, nadmierna dostępność długołańcuchowych kwasów tłuszczowych zmniejsza szybkość przetwarzania glukozy tym samym przyczyniając się do wzrostu insulinooporności tkanek oraz wzrostu stężenia cukru we krwi.

53 Ponadto KT hamują sygnaling od receptor insulinowego poprzez wzrost poziomu DAG, aktywację PCK i fosforylację reszt serynowych IRS (receptor insulinowy powoduje fosforylację reszt tyrozynowych) Wiele wskazuje na dysfunkcję mitochondriów jako ważne zdarzenie w patogenezie

54 Z kolei liczne badania ukazują znaczne obniżenie poziomu oddychania mitochondrialnego właśnie u chorych na cukrzycę. Hiperglikemia wywołuje w mitochondriach stres oksydacyjny, co prowadzi do upośledzenia funkcji tych organelli, przede wszystkim fosforylacji oksydacyjnej [Schrauwen i wsp., 2004]. Badania na mięśniach wyizolowanych z myszy db/db wykazały 30% [Befroy i wsp., 2007] lub 40% [Petersen i wsp., 2003] spadek oddychania. Także w adipocytach u myszy db/db zuŜycie tlenu było znacznie niższe w porównaniu z kontrolą [Choo i wsp., 2006]. Spadek ten wykazały również badania innej grupy [Wilson-Fritch i wsp., 2004]. U ludzi również zaobserwowano podobną tendencję. Biopsja próbek mięśni od ludzi chorych na cukrzycę typu 2 wykazała siedmiokrotną redukcję transportu elektronów w mitochondriach, mierzoną aktywnością oksydazy bursztynianowej [Ritov i wsp., 2005].

55 Komórka tłuszczowa jako organ endokrynny. „Duża komórka tłuszczowa”: 1.Spada wydzielanie adiponektyny (jedyny czynnik kom. tłuszczowy zwiększający insulinowrażliwość) 2.Wzrasta wydzielanie angiotensynogenu 3.Wzrasta produkcja licznych cytokin będących mediatorami stanu zapalnego 4.„Przelanie” tłuszczu do mięśni i wątroby

56 Rozwój cukrzycy – mechanizm błędnego koła Insulinooporność genom tryb życia dysfunkcja kom.  genomtryb życia hiperglikemia nadprodukcja insuliny hiperinsulinemia normglikemia „wyczerpanie” „down regulation” adaptacja „glukotoksyczność” dyslipidemia „lipotoksyczność”

57 Rozwój cukrzycy typu 2, zmiany poziomów glukozy i insuliny insulinowrażliwość poziom insuliny glikemia poposilkowa glikemia na czczo 0 rozpoznanie 20 NGT 10 IGT Makroangiopatie Mikroangiopatie cukrzyca Lata od rozpoznania cukrzycy cukrzyca


Pobierz ppt "5. Cukrzyca. Cukrzyca (Diabetes mellitus) : Choroba, którą charakteryzuje wysoki poziom glukozy we krwi, częste oddawanie moczu, silne pragnienie, ‘marnienie’"

Podobne prezentacje


Reklamy Google