Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

EKSPOZYCJA WYBRANYCH POJĘĆ ETYCZNYCH PAWEŁ JABŁOŃSKI Etyka zawodów prawniczych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "EKSPOZYCJA WYBRANYCH POJĘĆ ETYCZNYCH PAWEŁ JABŁOŃSKI Etyka zawodów prawniczych."— Zapis prezentacji:

1 EKSPOZYCJA WYBRANYCH POJĘĆ ETYCZNYCH PAWEŁ JABŁOŃSKI Etyka zawodów prawniczych

2 Problem definiowania pojęć – wielość perspektyw  Platon – poznawanie idei  Immanuel Kant – poznawanie rozumu  Alasdair MacIntyre - „biografia” pojęć  Ludwig Wittgenstein – figura gry  Jacques Derrida – znaczone wyparte przez znaczące  Hans-Georg Gadamer – figura fuzji horyzontów

3 Aksjologia  refleksja o wartościach lub konkretna teoria wartości  etyka a estetyka  aksjologia zawodowa jako wiedza o wartościach zawodowych  aksjologia zawodowa jako jedna z dwóch (obok deontologii) warstw etyki zawodów prawniczych

4 Relacje między wartościami  monizm – można odtworzyć jeden spójny i wspólny system  relatywizm – istnieje wiele systemów wartości, uzgodnienie nie jest możliwe, spójność jest możliwa tylko w ramach poszczególnych systemów  pluralizm – możliwe jest tylko częściowe uporządkowanie wartości; nie da się wyeliminować konfliktu w konkretnych przypadkach

5 Etyka a moralność  brak stabilności w sposobie używania tych terminów  etymologia: ethos (zwyczaj albo cecha charakteru), mores (obyczaje, zwyczaje).  warianty: - zamienne używanie, - moralność jako faktyczność, etyka jako refleksja nad moralnością - moralność jako kwestia powinności, etyka jako problem pomyślności

6 Paul Ricoeur – „mała etyka”  struktura „małej etyki”: - etyczne dążenie - moralny obowiązek - mądrość praktyczna – mediacja między uniwersalnością normy a konkretnością danego przypadku (znaczenie doświadczenia i intuicji) (P. Ricoeur, O sobie samym jako innym)

7 Specyfika refleksji etycznej  brak matematycznej ścisłości  problem uprawomocnienia (dogmat, regres w nieskończoność, błędne koło)  prymat pytania, podpowiedzi zamiast odpowiedzi  kulminacja w tym, co szczegółowe  napięcie między właściwościami sądów etycznych: - implikowanie powszechnej ważności - uwikłanie historyczne - bycie nieuniknionym składnikiem egzystencji

8 Sumienie  Koncepcja Sokratejska  Koncepcja Kantowska  Koncepcja Freudowska  Koncepcja Frommowska

9 Sprawiedliwość  sprawiedliwość dystrybutywna a sprawiedliwość retrybutywna  wybór zasady sprawiedliwości a sprawiedliwe stosowanie wybranej zasady  sprawiedliwość jako bezstronność: - poziom stanowienia prawa (John Rawls, Teoria sprawiedliwości) - poziom stosowania prawa

10 Bezstronność  proceduralne a materialne ujęcie bezstronności  wewnętrzny a zewnętrzny aspekt bezstronności

11 Słuszność  słuszność jako korekta sprawiedliwości  realizacja słuszności na poziomie tworzenia prawa – zwroty niedookreślone i klauzule generalne  realizacja słuszności na poziomie stosowania prawa – reguły egzegezy tekstów prawnych

12 Odpowiedzialność  odpowiedzialność w ujęciu negatywnym i pozytywnym  ontologizacja odpowiedzialności (Jacek Filek)  negatywny charakter odpowiedzialności dyscyplinarnej

13 Szacunek  korelacja szacunku i godności  rodzaje szanowanych dóbr  kognitywne a konstruktywne ujęcie szacunku

14 Szacunek dla prawa – koncepcja Adama Podgóreckiego  badania A. Podgóreckiego  hipoteza trójstopniowego działania prawa: - ustrój społeczny - podkultura - osobowość

15 Ustrój społeczny  warstwa normatywna - normy prawne, zwłaszcza konstytucyjne - „prawo intuicyjne”  warstwa faktyczności (gra sił społecznych)

16 Podkultura  podkultura prawna a podkultura prawnicza  „Owej różnicy nie sposób wyjaśnić inaczej, jak przez wyraźnie różne style praktyki środowisk sędziowskich w różnych regionach. Badanie Auberta pokazuje, że w instytucjach (w tym przypadku – w sądach) może dojść do powstania specyficznej praktyki, innymi słowy – pewnego społecznie przekazywanego sposobu załatwiania spraw, lokalnego stereotypu podejmowania decyzji, odmiennego od wzorów obowiązujących gdzie indziej” A. Podgórecki, Socjologiczna teoria prawa

17 Osobowość  „czynnik niewidoczny”  dwa typy osobowości  problem legitymizacji decyzji stosowania prawa

18 Szacunek a spór o ontologię prawa  dwa poziomy konceptualizacji respektu dla prawa  pozytywistyczna a hermeneutyczna koncepcja prawa (Marek Zirk-Sadowski)  tekstocentryczne a nietekstocentryczne podejście do prawa (Ewa Łętowska)  analityczna a dekonstrukcyjna koncepcja znaczenia tekstu (Tomasz Spyra)  formalistyczna a nieformalistyczna koncepcja znaczenia tekstu (Marcin Matczak)

19 Argumenty za przestrzeganiem prawa  argument z konsekwencji - zły przykład - zasada generalizacji  argument z umowy  argument z uczciwej gry  argument z przynależności do społeczeństwa  argument z demokracji - aspekt legitymizacji - aspekt sprawczości

20 Szacunek dla prawa – obywatelskie nieposłuszeństwo  jawność, intencja wpłynięcia na opinię publiczną  ochrona zasady moralnej lub prawnej  posługiwanie się środkami pokojowymi  akceptacja dla sankcji

21 Smak  „Smak oznacza pewien swoisty sposób poznania. Należy do sfery tego, co na drodze refleksyjnej władzy sądzenia w czymś jednostkowym uchwytuje to, co ogólne, czemu to pierwsze ma być podporządkowane. Smak jako władza jednostkowa to osądy tego, co jednostkowe, przez wzgląd na całość, na to, czy to coś pasuje do reszty, czy więc jest stosowne”. H-G. Gadamer, Prawda i metoda

22 Smak  pojęcie zmysłu wspólnego (sensus communis)  niedyskursywność smaku  fenomen przeciwstawny – nie tyle zły smak, ile brak smaku  smak jako niezbędny element sądu etycznego

23 Takt i umiar  reaktywność działania prawnika  znaczenie rozpoznania specyfiki wykonywanej roli  takt retoryczny (audytorium, charakter działania komunikacyjnego)  aspekty taktu retorycznego: - ilość - jakość (np. problem emocji, drastyczności opisów, zbędnych hiperbolizacji)

24 Takt „Przez takt rozumiemy określoną wrażliwość i zdolność do odbioru wrażeń w pewnych sytuacjach oraz zachowanie w tychże sytuacjach, o których nie dysponujemy żadną wiedzą opartą na zasadach ogólnych. Dlatego niewyrazistość i niewyrażalność przysługują taktowi z samej jego istoty. Można coś powiedzieć taktownie. Zawsze jednak będzie to oznaczało, że się coś taktownie omija i się tego nie dopowiada, nietaktowne zaś jest mówienie czegoś, co wypadałoby raczej pominąć. Pomijanie nie oznacza jednak odwracania spojrzenia od czegoś, lecz spoglądanie na coś tak, by się o to nie potknąć, lecz przejść obok. Dlatego takt dopomaga w utrzymaniu dystansu, pozwala uniknąć przeszkody, zbytniego zbliżenia i naruszenia intymnej sfery danej osoby” H-G. Gadamer, Prawda i metoda

25 Etyka Immanuela Kanta

26 Najważniejsze dzieła   1781 – Krytyka czystego rozumu  1783 – Prolegomena do wszelkiej przyszłej metafizyki, która będzie mogła wystąpić jako nauka  1785 – Uzasadnienie metafizyki moralności  1788 – Krytyka praktycznego rozumu  1790 – Krytyka władzy sądzenia  1797 – Metafizyka moralności

27 Sposoby rozumienia Kanta „Komentarze i krytyki filozofii moralnej Kanta można podzielić na trzy grupy. Do pierwszej należą prace pisane językiem Kanta i właściwie nie ułatwiające zrozumienia filozofii krytycznej. Wysiłek czytania ich lepiej było przeznaczyć na lekturę samego Kanta. Grupa druga to prace krytyków przedstawiające jego filozofię tak, że czytelnik zastanawia się, dlaczego tak absurdalne stanowisko wciąż się omawia we wszystkich podręcznikach historii etyki. Z nich dowiedziałem się, czego Kant nie powiedział. Do trzeciej grupy zaliczam autorów, od których nauczyłem się najwięcej. Ci traktują Kanta jak partnera w dyskusji, a nie jak fakt historyczny czy własnoręcznie wykonaną kukłę do odnoszenia łatwych zwycięstw” Paweł Łuków, Wolność i autorytet rozumu. Racjonalność w filozofii moralnej Kanta, Warszawa 1997

28 Kant jako antropologiczny realista „Dwie rzeczy napełniają umysł coraz to nowym i wzmagającym się podziwem i czcią, im częściej i trwalej się nad nimi zastanawiamy: niebo gwieździste nade mną i prawo moralne we mnie” Immanuel Kant, Krytyka praktycznego rozumu „Cała ludzka cnota nie jest więcej warta niż garść miedziaków. Tylko dziecko bierze ją za prawdziwe złoto. Lepiej wszakże mieć w obiegu choć miedziaki, niżby nie było nic tego rodzaju, a w końcu można je przecież, choćby ze znaczną stratą, zamienić na prawdziwe złoto”. Immanuel Kant, Antropologia w ujęciu pragmatycznym

29 Rozum teoretyczny a rozum praktyczny  Punkt wyjścia – problem prawomocności metafizyki i nowożytnej nauki  Rzeczy same w sobie a zjawiska  Formy poznania: - formy zmysłowości (czas i przestrzeń) - kategorie intelektu (np. przyczynowość); konstytutywny charakter – dwa aspekty (współczesne interpretacje) - idee rozumu – regulatywny charakter (nie rozszerzają wiedzy, lecz ją usensawniają)  Znaczenie braku możliwości poznania rzeczy samych w sobie – miejsce dla rozumu praktycznego

30 Intencja Kanta  Znalezienie podstawowej zasady moralnej i jej uzasadnienie w taki sposób, by było ono: - obiektywne - powszechnie zobowiązujące - świeckie (zamiana relacji między etyką a religią)

31 Dobra wola  Dobra wola jako jedyna bezwarunkowo dobra rzecz  Względność innych dóbr  Przestrzeganie prawa moralnego ze względu na nie samo - nie chodzi więc o samo przestrzeganie, bo można przestrzegać ze złego powodu (przykład sprzedawcy).  Dwie interpretacje: - radykalna - umiarkowana

32 Imperatywy  Techniczne (zręczności), pragmatyczne (szczęścia) i moralny  Hipotetyczne (warunkowe) i kategoryczny (bezwarunkowy)  Trzy formy imperatywu kategorycznego: 1. Zasada uniwersalizacji 2. Zasada szacunku dla osób 3. Zasada autonomii woli

33 Pierwsza formuła  Postępuj tylko według takiej maksymy, dzięki której możesz zarazem chcieć, żeby stała się powszechnym prawem  zasada uniwersalizacji  Dwa pytania jako test zgodności czyny z prawem moralnym  a) logiczna (Czy świat w którym określona maksyma mojej woli stałaby się prawem powszechnym jest możliwy?)  b) „wolicjonalna” (Czy chciałbym takiego świata, w którym określona maksyma mojej woli stałaby się prawem powszechnym?)

34 Druga formuła  Postępuj tak, byś człowieczeństwa tak w twej osobie, jako też w osobie każdego innego używał zawsze zarazem jako celu, nigdy tylko jako środka  zasada szacunku dla osób  nigdy tylko jako środka  wartość względna (cenność) a bezwzględna (bezcenność - godność) - wprowadzenie terminu „wartość” do filozofii  przyjęcie istnienia wartości bezwzględnej jako warunek możliwości znalezienia dla rozumu najwyższej praktycznej zasady

35 Trzecia formuła  Postępuj tak, jak gdyby maksyma twojego postępowania przez wolę twą miała się stać ogólnym prawem przyrody  zasada autonomii woli  autonomiczna a heteronomiczna wola  oświeceniowy postulat zawierzenia własnemu myśleniu – przeciwieństwo – pójście za chaotycznymi impulsami, oczekiwaniami innych, za tłumem, bycie konformistą  konstruktywny charakter zachowań

36 Struktura sądu etycznego  Impulsy empiryczne  Prawo moralne (imperatyw kategoryczny) - negatywne kryterium a nie impuls; impulsy nie są wytwarzane przez prawo moralne, tylko oceniane  Metafora polityczna (Kant, Jung)  Zakres odpowiedzialności – różnica między etyką Kanta i Arystotelesa

37 Konsekwencje  Istnieje obiektywne prawo moralne  Istnieje obiektywna różnica między dobrem a złem  Każdy (lub prawie każdy) może rozpoznać czego nie powinien robić

38 Dwa poziomy dyskursu praktycznego  Aprioryczny (czysty rozum praktyczny – bez uwzględnienia kondycji człowieka)  Antropologiczny (znaczenie rozwagi)  Szacunek jako ogniwo łączące  Dwa elementy szacunku: - pasywny - aktywny

39 Prawo moralne a wolność  Prawo moralne jako ratio cognoscendi wolności (poznanie prawa moralnego jako „fakt rozumu”)  Wolność jako ratio essendi prawa moralnego  Wolność w świetle rozumu teoretycznego a w świetle rozumu praktycznego

40 Zarzuty  Problem historyczności moralności (Hegel, Rorty)  Problem „czystości” rozumu (Freud)  Problem pluralizmu aksjologicznego  Problem „antropologicznej zawodności” imperatywu kategorycznego  Problem „normatywnej zawodności” imperatywu kategorycznego  Problem drugiej formy generalizacji – „niemożności chcenia”

41 Wybrane rozwinięcia perspektywy Kanta  Upolitycznienie rozumu – Habermas, Rawls  „Narratywizacja” rozumu – Ricoeur  Idea polityki uznania - Taylor

42 Zastosowanie do prawa  Argument przeciw relatywizmowi  Argument z uniwersalizacji  Argument na rzecz idei państwa prawa


Pobierz ppt "EKSPOZYCJA WYBRANYCH POJĘĆ ETYCZNYCH PAWEŁ JABŁOŃSKI Etyka zawodów prawniczych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google