Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

EPIDEMIOLOGIA Prof. dr hab. Janina Markowska dr n. med. Marcin Mardas Wykład dla studentów WL I 2015/2016.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "EPIDEMIOLOGIA Prof. dr hab. Janina Markowska dr n. med. Marcin Mardas Wykład dla studentów WL I 2015/2016."— Zapis prezentacji:

1 EPIDEMIOLOGIA Prof. dr hab. Janina Markowska dr n. med. Marcin Mardas Wykład dla studentów WL I 2015/2016

2 Epidemiologia „epi” = nad „demos” = ludzie „logos” = badanie Epidemiologia jest gałęzią nauki zajmującą się badaniem czynników wpływających na zdrowie i liczebność populacji

3 Epidemiologia Epidemiologia opisowa (obserwacyjna)‏ Zwykle jedna z pierwszych rzeczy prowadzonych na obszarze wybuchu jakiejkolwiek choroby. Epidemiologia analityczna Projektowanie, wykonywanie i analiza wyników badań w grupach, odpowiadających na pytanie „Dlaczego?” Epidemiologia kliniczna Zastosowanie metod logicznych i ilościowych stosowanych w epidemiologii do problemów dotyczących opieki lekarskiej nad indywidualnym pacjentem. Epidemiologia chorób zakaźnych Epidemiologia klasyczna; badanie epidemii; analiza dynamicznych czynników zaangażowanych w transmisję czynników zakaźnych w populacji.

4 Trzy czynniki odpowiedzialne za rozwój nowotworu – lub innego schorzenia Czynniki osobnicze dziedziczność wiek płeć ogólny stan zdrowia oporność i odporność uprzednio przebyte schorzenia Specyficzne patogeny W onkologii nie są one w pełni opisane, ale mogą obejmować m.in. wirusy HCV and HPV Czynniki środowiskowe Fizykochemiczne (węglowodory, nitrozoaminy, promieniowanie jonizujące). Tło społeczne, tryb życia (np. alkohol, tytoń, zachowania seksualne). Dostęp do opieki zdrowotnej.

5 Czynniki środowiskowe i związane ze stylem życia odpowiadające za ponad 80% przypadków rozwoju nowotworów, wg Higginnsona i Muira

6 Profilaktyka pierwotna Działania uwzględniające promocję ogólnej zdrowotności (nieswoista odporność) oraz swoistej odporności, np. uodpornienie przeciwko WZW B (rak wątroby) oraz przeciwko wysoce onkogennym HPV typ 16/18.

7 1991: Borysewicz – szczepienie stymuluje układ odpornościowy przeciwko białkom transportowym E6, E : Koutsky – zaszczepienie kobiet w wieku lata, HPV-16 DNA-ujemnych; nie rozwinęły infekcji HPV 2009: Diane M. Harper – Cervarix and Gardasil są szczepionkami używanymi w profilaktyce raka szyjki macicy. CERVARIX firmy GSK przeciwko typom 16 i 18 oraz wykazujące krzyżową odporność przeciwko HPV 45,31,33,52. GARDASIL (SILGARD) firmy MSD przeciwko typom wirusa 6, 11, 16 i 18 oraz odporność krzyżowa przeciwko HPV 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59. GARDASIL 9 firmy MSD – 9-walentna szepionka przeciwko typom: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58

8 Szczepionka przeciw HPV zmniejsza ryzyko CIN Lancet Oncol 2012; 13: 89–99

9 Szczepionka przeciw HPV zmniejsza ryzyko CIN Lancet Oncol 2012; 13: 89–99

10 Szczepionka przeciw HPV zmniejsza ryzyko CIN Lancet Oncol 2012; 13: 89–99

11 Bezpieczeństwo szczepionki HPV Lancet Oncol 2012; 13: 89–99

12 Szczepionka przeciw HPV zmniejsza ryzyko CIN Lu et al. BMC Infectious Diseases 2011, 11:13

13 Szczepionka przeciw HPV zmniejsza ryzyko CIN

14 Gardasil 9

15 Liczba zgonów na raka związana z paleniem papierosów

16 Liczba przypadków zachorowań na raka w 2008 r. związanych z czynnikami infekcyjnymi

17 Liczba przypadków zachorowań na raka w 2008 r. związanych z czynnikami infekcyjnymi

18 Profilaktyka wtórna Wczesne wykrywanie Badania przesiewowe np. nastawione na wykrywanie raka szyjki macicy (wymazy), czy też raka piersi (mammografia) Badania genetyczne i zapobieganie nowotworom piersi przez usunięcie przydatków u pacjentek z mutacją w genie BRCA-1.

19 Leczenie i rehabilitacja. Ścisła współpraca pomiędzy chirurgiem, chemioterapeutą, radioterapeutą, specjalistą – rehabilitantem. Profilaktyka trzeciorzędowa

20 Źródła informacji o występowaniu nowotworów Dane statystyczne: centralna sprawozdawczość dotycząca śmiertelności spowodowanej nowotworami. Najstarszy rejestr nowotworów powstał w Danii w roku Obecnie na całym świecie prowadzone są rejestry chorób nowotworowych.

21

22 Zachorowalność Liczba nowych przypadków choroby, wyrażona jako wartość bezwzględna w ciągu roku lub jako wskaźnik na 100 tysięcy osób rocznie

23 Śmiertelność Liczba zgonów wyrażona jako wartość bezwzględna w ciągu roku. Wskaźnik śmiertelności Liczba zgonów na 100 tysięcy osób w ciągu roku. Uzależniony między innymi od wczesnego rozpoznania, czynników rokowniczych, takich jak np. biologia guza, czynników osobniczych, jak np. odporności.

24 Chorobowość Liczba osób żyjących z określoną chorobą w określonym czasie, np. w ciągu roku. Dla celów porównawczych w przypadku pacjentów chorujących na nowotwory chorobowość określa się jako liczbę osób pozostałych przy życiu po określonym czasie od postawienia rozpoznania. Zwykle stosuje się okres pięciu lat po postawieniu rozpoznania (definicja chorobowości wg GLOBOCAN), a przeżycie dłuższe niż pięć lat jest definiowane jako „wyleczenie”.

25 Zachorowalność, śmiertelność i przeżywalność są zwykle standaryzowane względem płci i wieku, aby umożliwić dokonania porównania w różnych okresach czasu i między populacjami o różnym składzie pod względem wieku i płci. Zwykle są one wyrażane jako współczynniki w populacji 100 tysięcy osób. Możliwe jest także dokonanie oszacowania zachorowalności; może ona być szacowana za pomocą analizy próbki populacji.

26 Normalny rozkład populacji (odsetkowy)‏

27 Piramida wieku ludności w Polsce w 2002 i 2011 r. Źródło – Główny Urząd Statystyczny, 2012, 2015

28 Źródło – Główny Urząd Statystyczny, 2015

29 Zmiany w populacji USA wg grupy wiekowej i płci od 1950 do 2050 roku

30 Źródło – Główny Urząd Statystyczny, – 78, – 80, – 81, – 69, – 72, – 73,1 Średnia długość życia w Polsce

31 National Vital Statistics Reports, Vol. 63, No. 9, August 31, 2015

32 32 Przyczyny zgonów na świecie w krajach rozwiniętych 2010 r.

33 Przyczyny zgonów na świecie w krajach rozwijających się r.

34 Zmiany przyczyn zgonów w Polsce – 1990 – 2013 r. Źródło: Główny Urząd Statystyczny; 2015

35 National Vital Statistics Reports, Vol. 63, No. 9, August 31, 2015 Przyczyny zgonów w USA, 2012r.

36 Rodzaje badań epidemiologicznych Badanie opisowe Opisuje występowanie danej choroby w populacji, w zależności od czynników środowiskowych i właściwości demograficznych, takich jak: wiek, płeć, zawód, miejsce pobytu, status socjoekonomiczny.

37 Badanie etiologiczne Badanie analityczne poszukujące związków między przyczynami a wynikiem klinicznym. badanie typu „case-control” Do osób biorących udział w badaniu, które zostają poddane działaniu badanego czynnika dobrane zostają osoby nie poddane działaniu tego czynnika. Obydwie grupy mają taką samą charakterystykę (np. wiek, płeć, miejsce zamieszkania)‏ badanie kohortowe 1/ badanie prospektywne – uczestnicy są dobierani stosownie do ekspozycji (lub jej braku) na badany czynnik i rejestrowany jest ich dalszy los. 2/ badanie retrospektywne – do badania zostają włączeni uczestnicy cierpiący na daną chorobę i analizowana jest ich historia (np. ekspozycja na dane czynniki).

38 Badanie eksperymentalne Badanie związane z wprowadzeniem nowego leku lub metody leczenia. Badany jest wpływ nowego leku na jakość życia, skuteczność leczenia i wskaźnik przeżywalności.

39 Randomizacja Losowy przydział uczestników badania do poszczególnych metod leczenia (np. uczestnicy o literach nazwiska zaczynających się od A do M i N do Z lub uczestnicy urodzeni w poszczególnych miesiącach). Muszą być spełnione podstawowe wymagania: 1/ dany pacjent wymaga leczenia 2/ dany pacjent spełnia kryteria włączenia do badania 3/ metoda leczenia nie stanowi ryzyka dla pacjenta 4/ od pacjenta uzyskano świadomą zgodę

40 Badanie z podwójnie ślepą próbą Poszczególne ramiona badania są zakodowane tak, że ani uczestnik badania, ani prowadzący go lekarz nie wie, kto otrzymuje jaki sposób leczenia. Podawany jest lek lub placebo (substancja nieaktywna).

41 Zasady dobrej praktyki klinicznej Zasady dobrej praktyki klinicznej są wytycznymi dla prowadzenia badań eksperymentalnych w warunkach klinicznych. Wyodrębnia się cztery fazy badań klinicznych: 1/ Faza 1 – prowadzona zwykle na zdrowych ochotnikach. 2/ Faza 2 – badanie pilotażowe na niewielkiej grupie uczestników. 3/ Faza 3 – badanie prowadzone na większej grupie uczestników. 4/ Faza 4 – badanie prowadzone po wprowadzeniu leku na rynek. Aspekty bioetyczne badań klinicznych muszą spełniać zalecenia Unii Europejskiej i Deklaracji Helsińskiej (1964).

42 Metaanaliza „Badanie badań”. Przedmiotem badania nie jest pojedynczy pacjent, ale całe badanie.

43 Rok 2012 – 14,1mln nowych zachorowań na świecie Mężczyźni Kobiety

44 Rok 2012 – 8,2 mln zgonów z powodu raka na świecie Mężczyźni Kobiety

45 Zachorowalność - prognoza na rok 2030

46 Śmiertelność – prognoza na rok 2030

47 Światowa zachorowalność i śmiertelność spowodowana poszczególnymi nowotworami, 2012 Mężczyźni Kobiety

48 Zachorowalność i śmiertelność, kobiety Dane są przedstawione z podziałem na kraje rozwinięte i rozwijające się, Kraje rozwinięte Kraje rozwijające się

49 Zachorowalność i śmiertelność, mężczyźni Dane są przedstawione z podziałem na kraje rozwinięte i rozwijające się, Kraje rozwinięte Kraje rozwijające się

50 Zachorowalność i śmiertelność wg. regionów świata

51 Zachorowalność i śmiertelność na nowotwory złośliwe w Europie – 2012 r. - kobiety

52 Zachorowalność i śmiertelność na nowotwory złośliwe w Europie – 2012 r. - mężczyźni

53 Żródło: Krajowa Baza Danych Nowotworowych. Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów. Centrum Onkologii – Instytut w Warszawie Nowotwory złośliwe w Polsce 2011r zachorowalność i śmiertelność - Kobiety Zachorowalność Śmiertelność

54 Żródło: Krajowa Baza Danych Nowotworowych. Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów. Centrum Onkologii – Instytut w Warszawie Nowotwory złośliwe w Polsce 2011r zachorowalność i śmiertelność - Mężczyźni Zachorowalność Śmiertelność

55 Zachorowalność na nowotwory złośliwe w Polsce w 2010 r. z podziałem na grupy wiekowe Żródło: Krajowa Baza Danych Nowotworowych. Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów. Centrum Onkologii – Instytut w Warszawie

56 Skorygowane wskaźniki zgonów spowodowanych nowotworami złośliwymi u kobiet w USA,

57 Skorygowane wskaźniki zgonów spowodowanych nowotworami złośliwymi u mężczyzn w USA,

58 Szacowana liczba nowych przypadków i zgonów z powodu raka w 2013 r. USA

59 Wskaźniki 5-letnich przeżyć w zależności od stopnia zaawansowania w USA, r.

60 American Cancer Society. Global Cancer Facts & Figures 2nd Edition. Atlanta: American Cancer Society; letnie przeżycia dla wybranych nowotworów w wybranych krajach

61 Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "EPIDEMIOLOGIA Prof. dr hab. Janina Markowska dr n. med. Marcin Mardas Wykład dla studentów WL I 2015/2016."

Podobne prezentacje


Reklamy Google