Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Znaczenie kapilaroskopii w diagnostyce zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych Anna Kuryliszyn-Moskal Klinika Rehabilitacji Uniwersytetu Medycznego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Znaczenie kapilaroskopii w diagnostyce zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych Anna Kuryliszyn-Moskal Klinika Rehabilitacji Uniwersytetu Medycznego."— Zapis prezentacji:

1 Znaczenie kapilaroskopii w diagnostyce zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych Anna Kuryliszyn-Moskal Klinika Rehabilitacji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

2 Mikrokrążenie a kapilaroskopia – rys historyczny 1628r. - Wiliam Harvey – pierwszy opis mikrokrążenia (postulat obecności połączeń między tętnicami i żyłami, bez możliwości ich obserwacji) 1661r. – Marcello Malpighi – obserwacja włośniczek u żaby-lupa 1700r. – John Marshall (konstruktor mikroskopów) – obserwacja krwinek w naczyniach włosowatych rybiego ogona 1831r.– Marshall Hall - wyodrębnienie naczyń przed-, za- i włosowatych wg. kryteriów morfologicznych 1879r. - Heuter - pierwsze bad. kapilaroskopowe u człowieka 1911r. - W.P. Lombard - pierwsza kapilaroskopowa ocena morfologii naczyń włosowatych wałów paznokciowych u człowieka 1916r. - O. Mueller, E. Weiss - pierwsza fotograficzna dokumentacja kapilaroskopii, (standaryzacja badania) 1922, 1937, 1939 r. - opracowania nt. bad. kapilaroskopowych lata 60-te - B. Zweifach – dynamiczna ocena mikrokrążenia (prędkości przepływu erytrocytów w m. fluorescencyjnym) 1979r.- A.Bollinger - wideomikroskopia

3 Krążenie – anatomia Aorta (średnica 2,5 cm, grubość ściany 2 mm) Średnia tętnica (średnica 0,4 cm, grubość 1mm) Tętniczka (średnica 30mikronów, grubość 20 mikronów) Włośniczka (średnica 8 mikronów, gr. 1 mikron) Żyłka (średnica 20 mikronów, gr. 2 mikrony) Żyła (średnica 0,5 cm, gr. 0,5 mm) Żyła główna (średnica 3 cm, gr. 1,5 mm) Przekrój ściany: 1-3 i 6-7: śródbłonek, włókna elastyczne, warstwa mm. gładkich, włókna kolagenowe, 4 – komórki śródbłonka, 5- śródbłonek, wł. kolagenowe.

4 Istota zaburzeń mikrokrążenia l l Zaburzenia mikrokrążenia, związane z aktywacją i uszkodzeniem śródbłonka oraz patologiczną angiogenezą prowadzą do rozwoju zmian naczyniowych i powikłań narządowych w przebiegu chorób wewnętrznych Immunologiczne mechanizmy uszkodzenia/aktywacji śródbłonka : l Odkładanie złogów kompleksów immunologicznych l Działanie przeciwciał przeciw komórkom endotelium (AECA), cytokin prozapalnych l Aktywacja apoptozy komórek śródbłonka l Udział komórek śródbłonka w rozwoju zmian naczyniowych - synteza i uwalnianie biologicznie aktywnych substancji (endotelina, VEGF, sE- selektyna) KONSEKWENCJE: l Zmniejszenie przepuszczalności bariery śródbłonkowej, rekrutacja i aktywacja leukocytów, rozwój stanu zapalnego i zmian prozakrzepowych l Uszkodzenie tkanek, rozwój powikłań narządowych

5 Znaczenie śródbłonka w rozwoju procesu zapalnego I Produkcja cytokin: VEGF, IL-8, bFGF ANGIOGENEZA Krzepnięcie Rekrutacja leukocytów Adhezja komórek Śródbłonek Prezentacja antygenu

6 Kluczowa rola endotelium w procesie zapalnym i uszkodzeniu naczyń Niedotlenienie Obce antygeny oxy-LDL Adhezja leukocytów Czynniki infekcyjne Uszkodzenie Uwalnianie cytokin (IL-1, IL-6, IL-8, IL-11, IL-15) ET-1, sTM, cząsteczek adhezyjnych (sE-selektyna, ICAM-1, VCAM-1) Aktywacja i rekrutacja komórek immunokompetentnych Pobudzenie hematopoezy szpikowej Reakcja ostrej fazy Aktywacja układu krzepnięcia

7 Znaczenie angiogenezy w rozwoju zmian zapalnych I Zapalenie Stan zdrowia Induktory angiogenezy Inhibitory angiogenezy Inhibitory angiogenezy Induktory angiogenezy

8 Kaskada angiogenezy 1. Uraz,hipoksja - aktywacja komórek śródbłonka, lokalne zapalenie (uwalnianie cytokin) 2. Degradacja błony podstawnej, migracja komórek śródbłonka poza światło naczynia, proliferacja, inwazja i tworzenie kiełków naczyniowych, proteolityczna degradacja podścieliska 3. Tworzenie się nowych kapilar naczyniowych, ich udrożnienie, tworzenie połączeń naczyniowych, końcowy remodeling nowej kapilary.

9 Kaskada angiogenezy Zapoczątkowanie procesu Proliferacja/ inwazja Dojrzewanie/ różnicowanie A – naczynie krwionośne B – czynniki aktywujące angiogenezę C – degradacja błony podstawnej D – Kiełek naczyniowy E – nowe naczynie

10 Techniki oceny mikrokrążenia Techniki kapilaroskopowe Metoda laserowo-dopplerowska Termografia w podczerwieni Przezskórna oksymetria

11 Techniki kapilaroskopowe Kapilaroskopia Mikroskopia szerokiego pola Dynamiczna kapilaroskopia Wideomikroskopia fluorescencyjna Wideomikroskopia/wideomorfometria cyfrowa

12 Ocena morfologii naczyń włosowatych skóry za pomocą mikroskopu świetlnego ( x powiększenie), dodatkowe oświetlenie ze źródła zimnego światła (halogenowe), aby zapobiec rozszerzeniu naczyń Ocena morfologii naczyń włosowatych skóry za pomocą mikroskopu świetlnego ( x powiększenie), dodatkowe oświetlenie ze źródła zimnego światła (halogenowe), aby zapobiec rozszerzeniu naczyń Wiązka światła powinna padać na badaną skórę pod kątem 45°, aby uniknąć odbicia od jej powierzchni Wiązka światła powinna padać na badaną skórę pod kątem 45°, aby uniknąć odbicia od jej powierzchni W celu zwiększenia przejrzystości naskórka stosujemy olejek immersyjny W celu zwiększenia przejrzystości naskórka stosujemy olejek immersyjny Ocenie podlegają: wały paznokciowe palców (równoległy przebieg naczyń), skóra grzbietu stóp, warg, dziąseł, języka oraz spojówki gałek ocznych. Ocenie podlegają: wały paznokciowe palców (równoległy przebieg naczyń), skóra grzbietu stóp, warg, dziąseł, języka oraz spojówki gałek ocznych. Kapilaroskopia – metodyka l l Zasada kapilaroskopii

13 Metodyka badań kapilaroskopowych Badanie pozwala na ocenę : l l morfologii i liczby pętli, l l stopnia uporządkowania (regularność, gęstość, obszary awaskularyzacji), l l przepływu (prawidłowy, wolny, ciągły, przerywany), l l perfuzji (stopnia wypełnienia naczyń, splot żylny), l l zmian patologicznych (wynaczynienia, zastój, zmiany w obrębie podścieliska)

14 Prawidłowy obraz kapilaroskopowy pętli w 1 mm, ułożonych równolegle, o homogennej morfologii l l A - ramię tętnicze, węższe 9,8 - 20,5 µm l l B- ramię żylne, szersze 10,3 - 23,1µm A B

15 Prawidłowy obraz kapilaroskopowy A- ramię tętnicze B- ramię żylne C- splot podbrodawkowy l Pętle kapilar ułożone są równolegle do siebie i do osi palca. Cieńsze ramię wstępujące (tętnicze) przechodzi w grubsze ramię zstępujące (żylne). Jasnoczerwony kolor pętli wynika z zawartości hemoglobiny w krwinkach czerwonych wypełniających naczynie. Gęstość pętli: w 1 mm

16 Rozkład kapilar l l A - regularny - pętle ustawione są w porządku, równolegle do siebie, w zbliżonych odstępach l l B - nieregularny - pętle występują w zmiennym pochyleniu, są różnej długości i w nieregularnych odstępach l l C - obecność obszarów awaskularyzacji (stref beznaczyniowych – > 500µm) A BC

17 Różne kształty kapilar l l pętle spinkowate l l 4 - pętle kręte l l 5 - pętle krzaczaste, rozgałęzione – angiogeneza l l 6 - pętle giganty (dilatacje obu ramion i zwiększenie średnicy pętli powyżej 50 µm) l l 7- Wynaczynienia

18 Polimorfizm zajęcia naczyń w obrazie klinicznym Szerokie spektrum kliniczne zależne od: l l wieku l l lokalizacji, tropizmu tkankowego l l wielkości zajętych naczyń l l patomechanizmu i punktu wyjścia procesu chorobowego

19 Zastosowanie kapilaroskopii do oceny zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych 1. Układowe choroby tkanki łącznej l l Twardzina układowa – znaczenie diagnostyczne, prognostyczne, monitorowanie terapii l l Zapalenie skórno-mięśniowe l l Mieszana choroba tkanki łącznej l l Toczeń rumieniowaty układowy l l Zespoły nakładania

20 Zastosowanie kapilaroskopii do oceny zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych 2. Objaw Raynaud – diagnostyka, różnicowanie pierwotnego i wtórnego zespołu Raynaud, ocena progresji, monitorowanie terapii, znaczenie prognostyczne – nieprawidłowy obraz kapilaroskopowy wskazuje na zwiększone ryzyko rozwoju kolagenozy

21 Zastosowanie kapilaroskopii do oceny zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych 3. Choroby układu krążenia l l Nadciśnienie tętnicze – redukcja gęstości kapilar, korelacja między gęstością kapilar i średnią wartością ciśnienia rozkurczowego, tendencja wazospastyczna w początkowym okresie choroby l l Sercowy zespół X (bóle stenokardialne, niedokrwienne zmiany ST, angiograficznie prawidłowe naczynia wieńcowe) – zmniejszenie gęstości kapilar l l Wypadanie płatka zastawki mitralnej

22 Zastosowanie kapilaroskopii do oceny zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych 4. Pierwotna żółciowa marskość wątroby - korelacja między obecnością zmian w kapilaroskopii (obraz typowy dla twardziny) a zajęciem stawów (ok. 50% chorych) 5. Choroba Crohna – obraz zbliżony do układowej waskulopatii 6. Choroby naczyń obwodowych: - miażdżyca zarostowa tętnic kończyn dolnych (brak kapilar), - zakrzepice, - przewlekła niewydolność naczyń żylnych – awaskularyzacja

23 Zastosowanie kapilaroskopii do oceny zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych 4. Stany niedokrwienia skóry - lokalne zaburzenia krążenia 5. Choroby gruczołów dokrewnych: – akromegalia – wzrost liczby pętli spiralnych, zmniejszenie liczby i długości pętli, różnicowanie między aktywnym i stabilnym okresem choroby - niedoczynność tarczycy 6. Choroby hematologiczne: - czerwienica prawdziwa, - niedokrwistości, - przewlekłe białaczki 7. Korelacja między zaburzeniami mikrokrążenia a klirensem mocznika u osób poddanych dializie otrzewnowej

24 Zastosowanie kapilaroskopii do oceny zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych 8. Cukrzyca - mikroangiopatia cukrzycowa – poszerzenia szczytu i ramienia żylnego pętli, pętle zastoinowe, spiralne, powiększone

25 Odsetek os ó b z r ó żnym stopniem zaawansowania zmian w kapilaroskopii w zależności od ryzyka rozwoju powikłań cukrzycy t.1 % * p<0,05 * * Zmiany

26 Odsetek os ó b z r ó żnym stopniem zaawansowania zmian w kapilaroskopii w zależności od obecności neuropatii % Zmiany

27 Odsetek os ó b z r ó żnym stopniem zaawansowania zmian w kapilaroskopii w zależności od obecności nefropatii % Zmiany

28 Odsetek os ó b z r ó żnym stopniem zaawansowania zmian w kapilaroskopii w zależności od obecności retinopatii % Zmiany

29 Zaburzenia mikrokrążenia – kluczowym ogniwem patogenetycznym 1. Choroby dermatologiczne – –łuszczyca, – –waskulopatie (erythema nodosum, kryoglobulinemia, martwica i owrzodzenia w różnych stanach patologicznych) 2. Choroby neurologiczne – –dystrofie neurowegetatywne, – –neuropatie obwodowe – –zaburzenia wazomotoryczne (zesp. Raynaud) 3. Uszkodzenia toksyczne – –chlorek winylu, – –promieniowanie jonizujące i rentgenowskie - redukcja pętli, liczne rozgałęzienia i sinusoidy, pętle poszerzone

30 Zalety klasycznej kapilaroskopii: l l badanie może być wielokrotnie powtarzane, l l badanie przeprowadzane in vivo, l l badanie nieinwazyjne, l l możliwość oceny zaburzeń mikrokrążenia w zależności od dynamiki procesu chorobowego oraz stosowanego leczenia, l l wczesna diagnostyka l l różnicowanie zaburzeń mikrokrążenia

31 Inne techniki kapilaroskopowe Mikroskopia szerokiego pola l l panoramiczna ocena obrazu przy niewielkim powiększeniu (10x do 50x). l l dobrze obrazuje dezorganizację architektury naczyń oraz zmiany w obrębie podścieliska l l Wada: nie pozwala na dokładny pomiar morfometryczny i ocenę wyglądu poszczególnych pętli. Dynamiczna kapilaroskopia l l pomiar prędkości przepływu krwi w obrębie pojedynczej pętli z uwzględnieniem wrażliwości na zmiany temperatury i fazy oddechu l l technika wideofotometryczna sprzężona z systemem komputerowym l l jednoczesny pomiar temperatury skóry i amplitudy tętna w obrębie badanego palca l l Zastosowanie: zespół Raynauda l l Wady: duży błąd - znaczne różnice przepływu między poszczególnymi naczyniami l l Ograniczona wartość diagnostyczna: pomiar dokonany w oparciu o wybrane kapilary nie jest reprezentatywny dla całego mikrokrążenia

32 Techniki kapilaroskopowe Wideomikroskopia fluorescencyjna Ocena przepuszczalności kapilar Ocena przepuszczalności kapilar fluoresceinianu sodu (NaF) i.v. – ocena włośniczek pod mikroskopem z filtrem fluorescencyjnym fluoresceinianu sodu (NaF) i.v. – ocena włośniczek pod mikroskopem z filtrem fluorescencyjnym ocena dystrybucji przepływu w obrębie mikrokrążenia i dynamiczna ocena dyfuzji barwnika przez ścianę naczynia (przeciek naczyniowy). ocena dystrybucji przepływu w obrębie mikrokrążenia i dynamiczna ocena dyfuzji barwnika przez ścianę naczynia (przeciek naczyniowy). U zdrowych- dobrze odgraniczone przejaśnienie (halo); powiększone i nieregularne w stanach patologicznych, U zdrowych- dobrze odgraniczone przejaśnienie (halo); powiększone i nieregularne w stanach patologicznych, różnicowanie między zmniejszoną gęstością kapilar a zmniejszoną przejrzystością skóry, po wstrzyknięciu barwnika - niewidoczne początkowo kapilary różnicowanie między zmniejszoną gęstością kapilar a zmniejszoną przejrzystością skóry, po wstrzyknięciu barwnika - niewidoczne początkowo kapilary fluoresceinian sodu zwiększa czułość kapilaroskopii fluoresceinian sodu zwiększa czułość kapilaroskopii Wada: możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznej po dożylnym podaniu barwnika.Wada: możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznej po dożylnym podaniu barwnika.

33 Techniki Kapilaroskopowe l l Wideomikroskopia/wideomorfometria cyfrowa udoskonalenie techniki kapilaroskopii, umożliwiające komputerowy zapis i przetwarzanie danych Mikroskop z zimnym źródłem światła i powiększeniem od 200 do 600 x - podłączony do kamery wideo, w której obrazy są zapisywane i przetwarzane cyfrowo Możliwość cyfrowej rejestracji danych umożliwia ocenę dynamiki zmian w czasie W oparciu o pojedynczy pomiar nie można wnioskować o zmianach w całym mikrokrążeniu.

34 Kliniczne znaczenie kapilaroskopii Kapilaroskopia – otwartym oknem na mikrokrążenie diagnostyka: wczesna i nieinwazyjna ocena zmian struktury i funkcji naczyń włosowatych diagnostyka: wczesna i nieinwazyjna ocena zmian struktury i funkcji naczyń włosowatych ocena dynamiki zaburzeń mikrokrążenia ocena dynamiki zaburzeń mikrokrążenia ocena wyników leczenia, działań korzystnych i niepożądanych leków ocena wyników leczenia, działań korzystnych i niepożądanych leków znaczenie prognostyczne (zesp. Raynauda, twardzina, cukrzyca), znaczenie prognostyczne (zesp. Raynauda, twardzina, cukrzyca), perspektywa wyodrębnienia grupy chorych z wysokim ryzykiem powikłań narządowych, wymagających obserwacji i wczesnego wdrożenia odpowiedniej terapii perspektywa wyodrębnienia grupy chorych z wysokim ryzykiem powikłań narządowych, wymagających obserwacji i wczesnego wdrożenia odpowiedniej terapii

35 Podsumowanie Kapilaroskopia jest cenną, nieinwazyjną metodą diagnostyczną pozwalającą na wczesną ocenę zaburzeń mikrokrążenia, różnicowanie charakteru zmian naczyniowych oraz obserwację dynamiki procesu chorobowego.

36


Pobierz ppt "Znaczenie kapilaroskopii w diagnostyce zaburzeń mikrokrążenia w chorobach wewnętrznych Anna Kuryliszyn-Moskal Klinika Rehabilitacji Uniwersytetu Medycznego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google