Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw (w sektorze MŚP) Kontekst – pozabankowe źródła finansowania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Wykład.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw (w sektorze MŚP) Kontekst – pozabankowe źródła finansowania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Wykład."— Zapis prezentacji:

1 Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw (w sektorze MŚP) Kontekst – pozabankowe źródła finansowania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Wykład M. Gajewski (2015)

2 2 Organizacja  Spotkania (x6) – według planu: 27.09, 11.10, 25.10, 8.11, 22.11, 6.12 – Aula C: g  Zaliczenie: Lista (uzupełniająco), Test (zakres – wybrane elementy zajęć, na ostatnim potkaniu).  Źródła: Wykład (prezentacje / slajdy), Strona internetowa (WZ UW – Maciej Gajewski, sekcja / zakładka: materiały do zajęć – wewnątrz kartoteka: „Pozabankowe - OG”

3 3 Treść wykładu  Przedmiot: Tło problematyki wspierania dostępu do źródeł kapitału – mikro, mali i średni przedsiębiorcy; (nowe) instrumentarium wsparcia; czynnik ryzyka i czynnik kapitałowy, Postać instytucjonalna systemu wspierania działalności gospodarczej poprzez nowe źródła finansowania działalności gospodarczej:  działalność pożyczkowa / mikropożyczkowa,  działalność poręczycielska,  Inwestycje bezpośrednie kapitał udziałowy,  Wsparcie publiczne (rozwój źródeł). Punkty koncentracji:  Charakterystyka źródła finansowania.  Postać instytucjonalna (struktury organizacyjne), modele działalności, regulacje / standardy działalności (w tym w kontekście europejskim).  Perspektywy rozwoju źródeł / instrumentów finansowania w świetle programów wsparcia publicznego (wspieranie ze środków europejskich). Jak wykorzystać?

4 4 Dzisiejszy wykład Wprowadzenie – dostępność kapitału finansowego, jako punkt wyjścia do analizy zagadnień finansowania pozabankowego. Tło tworzenia / działania pozabankowych instrumentów wspierania dostępu do kapitału (punkty koncentracji opisu) Adresaci finansowania pozabankowego – przedsiębiorcy (terminologia i definicje):  Znaczenie sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw jako adresata oferty nowych źródeł / instrumentów finansowych,  Tendencje rozwojowe i znaczenie sektora MŚP,  Sektor MŚP w Polsce. Problematyka dostępu do źródeł finansowania (na podstawie badań). Zjawisko luki finansowania. Podstawy prawne interwencjonizmu (wspieranie rozwoju pozabankowych instrumentów finansowania). ❶ ❷

5 5 Punkt wyjścia rozważań … kapitał finansowy Kapitał finansowy jako kluczowy czynnik umożliwiający funkcjonowanie przedsiębiorstwa (klasyfikowany w gronie innych „kapitałów” i w powiązaniu z nimi – np. kapitał intelektualny / wiedzy, organizacyjny, techniczno-technologiczny, ludzki …) 1. Czy jest dostępny ? 2. Na jakich warunkach ? 3. W jakiej skali ? 4. Kto w rzeczywistości ma dostęp do kapitału ? 5. Jakie są przesłanki ograniczeń dostępności kapitału ? TAK ??? Kluczowe pytania – odpowiedź na nie leży u genezy pozabankowych źródeł finansowania działalności gospodarczej / przedsiębiorstw NIE

6 6 Dlaczego tworzone są nowe źródła finansowania … ? (pozabankowego)  Zapewnienie warunków do rozwoju różnych form działalności gospodarczej – wzrost gospodarczy.  Nowe źródła finansowania tworzone dla osiągnięcia różnych efektów:  Po pierwsze, celem może być zwiększanie dostępności kapitału (eliminacja luki finansowej jako zjawiska niedoskonałości rynków finansowych). Podmioty „w luce” pozyskują finansowanie (normalnie niedostępne), udzielane na zasadach rynkowych.  Po drugie, celem jest redukcja ceny kapitału (łącznego kosztu pozyskania) – zachęta do podejmowania preferowanych przedsięwzięć.  W praktyce realizuje się działania, które spełniać będą jednocześnie oba ww. cele.

7 7 Założenia do kształtowania nowych instrumentów / źródeł finansowania Źródła dłużne Źródła udziałowe

8 8 Gdzie niezbędna jest reakcja? Źródła finansowania ZewnętrzneWewnętrzne Własne Kapitał podstawowy i zapasowy Emisja papierów udziałowych Obce Majątkowe Bieżące wpływy Amortyzacja Sprzedaż majątku Rotacja majątku obrotowego Kapitałowe Zysk zatrzymany Fundusze celowe Rezerwy Długoterminowe Kredyt inwestycyjny Pożyczka Leasing Emisja obligacji Inne Krótkoterminowe Kredyt obrotowy Pożyczka Factoring Kredyt kupiecki Emisja papierów dłużnych Inne ❶ ❷

9 9 Tło problematyki wspierania dostępu do kapitału finansowego – wymiary opisu  Podmiot wsparcia – adresat funkcjonowania pozabankowych instrumentów wspierania przedsiębiorstw.  Dyskryminacja w dostępie do kapitału – czynniki wywołujące to zjawisko – uzasadnienie do projektowania i wdrażania instrumentów finansowania.  Cele wsparcia (zaopatrzenie w kapitał finansowy w celu aktywizacji procesów działalności gospodarczej / rozwoju beneficjentów finansowania).  Szczegółowy obszar interwencji.  Podstawy prawne procesów wspierania (polityka rozwoju – np. w wymiarze krajowym, regionalnym, międzynarodowym).

10 10 Punkt wyjścia rozważań … czynniki warunkujące dostępność kapitału finansowego  Wstępne ustalenia w sprawie dostępności kapitału finansowego, biorąc pod uwagę cechy / charakterystyki biorcy / beneficjenta finansowania i jego otoczenia: Znajomość sytuacji beneficjenta:  Finansowej (standing finansowy i doświadczenia we współpracy z dawcami finansowania – tzw. historia kredytowa),  Rynkowej (rynek na którym działa beneficjent: stabilny vs. nie ustabilizowany, rozwijający się vs. dojrzały),  Perspektywy rozwojowe i konkurencyjność rynku / branży. Wielkość beneficjenta i skala realizowanego biznesu (przedsiębiorca: mikro, mały, średni …). Posiadany potencjał organizacyjny, określający ogólne perspektywy rozwojowe. Możliwość identyfikacji ryzyk rozwojowych biznesu beneficjenta finansowania i zmian jego kondycji finansowej i ekonomicznej. Regulacje prawne w otoczeniu biznesu beneficjenta. Inne …

11 11 Przedsiębiorca / przedsiębiorstwo – adresat usług finansowania pozabankowego Ujęcie przedmiotowe Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Ujęcie podmiotowe Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

12 12 Wielkość przedsiębiorstwa – podejście normatywne dla celów pomocy publicznej Przedsiębiorca Średnioroczne zatrudnienie Kryteria finansowe Roczny obrót netto lub suma aktywów w co najmniej jednym z ostatnich dwóch lat obrotowych Mikro mln € Ma ł y mln € Ś redni mln €43 mln € Powiązania prawno- organizacyjne: przedsiębiorca niezależny, przedsiębiorca powiązany, przedsiębiorca partnerski.

13 13 Znaczenie i rozwój sektora MŚP (1/2)  Okres marginalizacji znaczenia sektora MŚP (lata 20. XX w. faza koncentracji, aż do pierwszych lat 70. XX w.): Osłabienie roli przedsiębiorczości jako czynnika rozwojowego, Masowość produkcji, kształtowanie się homogenicznych rynków odbiorców, Wzrost kosztów transakcyjnych, Wypychanie ze sceny gospodarczej przedsiębiorcy przez menedżera.  Objawy marginalizacji: Spadek liczebności populacji MŚP, Wzrost przeciętnej wielkości firmy, Spadek udziału zatrudnienia w sektorze MŚP, Koncentracja procesów gospodarczych w dużych podmiotach / ugrupowaniach gospodarczych.

14 14 Znaczenie i rozwój sektora MŚP (2/2)  Renesans MŚP (począwszy od lat 70. XX w. – do czasów obecnych): Era informacji i innowacji – wymagających elastyczności, ale jednocześnie dających ogromne możliwości działania, Rośnie znaczenie elastyczności i zdolności do szybkiej adaptacji do zmieniającego się otoczenia, Wzrost śmiertelności firm w wyniku narastającej konkurencji – rośnie znaczenie MŚP jako nośnika przedsiębiorczości, Zmiana nastawienia politycznego wobec przedsiębiorczości jako takiej – uznanie za podstawowy czynnik rozwoju. Kwestie monopolu i konkurencji. W Europie – zmiany polityczne oraz pojawienie się polityki strukturalnej, uwzględniającej narzędzia wsparcia dla sektora MŚP (UE).

15 15 Zjawisko wykluczenia (jako element koncepcji zrównoważonego rozwoju)  Wykluczenie społeczne (ubóstwo, bezrobocie, zacofanie cywilizacyjne – np. brak wykształcenia) jako źródło: wykluczenia finansowego.  Cel tworzenia pozabankowych instrumentów dostępu do kapitału: aktywizacja gospodarcza społeczności dotkniętych różnymi formami wykluczania, w szczególności finansowego.  Narodziny ruchu mikrofinansowania w ramach tzw. nowej „ekonomii społecznej”. to sposób na przyznanie gospodarstwom domowym o niskich dochodach tych samych usług i praw, które dostępne są dla wszystkich innych. To uznanie faktu, że ludzie biedni nie muszą stanowić problemu, co więcej mogą walnie przyczyniać się do rozwiązania kwestii ubóstwa. Trzeba im tylko dać szansę i stworzyć możliwości. Mikrofinansowanie to sposób na wykorzystanie pomysłów siły i wizji wszystkich ludzi …” Muhammad Yunus – fundator i założyciel Grameen Bank, 2006 – nagroda pokojowa dla GB i M. Yunus’a)  Opportunity International (1971 – Kolumbia)  Accion International (1973 – Brazylia)  Grameen Bank ( Bangladesz)  ADIE (lata 70./80 – Francja)  USAID i Bank Światowy (CGAP)  Fundusz Mikro i Inicjatywa Mikro (lata 90. – Polska)  Community Development Finance Association ( Wielka Brytania)

16 16 Sektor MŚP w Polsce – wybrane fakty, istotne dla pozabankowej działalności finansowej  Udział sektora MŚP w tworzeniu produktu krajowego brutto pozostaje od dłuższego czasu stabilny, oscyluje w granicach 47% – 49% (np. w 2004 – 48,6%, w 2014 … i obecnie ok. 50%).  W sektorze MSP w Polsce znajduje zatrudnienie ok. 60% pracowników sektora przedsiębiorstw – sektor MSP jest głównym dostarczycielem miejsc pracy.  Sektor MSP charakteryzuje się dużym rozdrobnieniem, biorąc pod uwagę dominującą wielkość przedsiębiorstw. Widoczna jest wyraźna dominacja mikroprzedsiębiorstw, pośród których znakomita większość zatrudnia do 2-3 osób.  Dominuje działalność gospodarcza prowadzona w sferze handlu i usług.

17 17 Sektor MŚP w Polsce (charakterystyki) Liczba przedsiębiorstw aktywnych w Polsce, dane GUS Źródło: PARP, Raport o stanie sektora MŚP w Polsce w latach , 2012, Rozdrobnienie sektora na tle UE W sektorze znajduje zatrudnienie ponad 60% pracujących w przedsiębiorstwach Przeżywalność przedsiębiorstw wypada nieco gorzej niż średnio w krajach UE (ok. 75% przeżywa 1-rok, 50% 2- rok i 30% 5-rok). PL UE Obecnie

18 18 Sektor MŚP w Polsce (charakterystyki) Udział grup przedsiębiorstw w tworzeniu PKB, dane GUS Źródło: PARP, Raport o stanie sektora MŚP w Polsce w latach , 2012, Sektor MSP – przedmiot działalności, dane GUS Udział w tworzeniu wartości dodanej brutto, sektor MSP, (UE)

19 19 Dominująca wielkość mikroprzedsiębiorstw w gospodarce polskiej Udział samozatrudnionych w całkowitej liczbie pracujących (PL i UE) Charakterystyka mikrofirmy (PL) Źródło: PARP, Raport o stanie sektora MŚP w Polsce w latach , (dane KE).

20 20 Problematyka dostępu do źródeł finansowania (na podstawie badań)  Kwestia dostępności źródeł finansowania wciąż pozostaje jednym z głównych problemów rozwoju działalności gospodarczej – w szczególności dotyczy sytuacji sektora MŚP. BarieryMSP Przedsiębiorstwo MikroMałeŚrednie Dostępność klientów (popyt) %24,127,621,720,4 Dostępność źródeł finansowania %15,115,715,413,6 Nasilająca się konkurencja %14,614,312,817,4 Dostępność wykwalifikowanych kadr %13,69,317,017,5 Koszty czynników produkcji %12,211,812,712,4 Ograniczenia regulacyjne %7,77,87,67,7 Inne %9,710,19,79,1 Trudno powiedzieć / brak odpowiedzi % 2,93,43,11,9 Bariery rozwojowe w europejskim sektorze MSP. Źródło: „SMEs Access to Finance” (Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny). Estonia63%Dania33% Francja61%Cypr33% Łotwa61%Wlk. Brytania35% Włochy59%Szwecja38% UE-2750%Polska47% Odsetek korzystających z kredytów, UE- 27.

21 21 Problematyka dostępu do źródeł finansowania (na podstawie badań)  Główne źródła finansowania oraz pozyskiwane w ich ramach wielkości finansowania. Źródło: „SMEs Access to Finance” (Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny). Korzystanie i rozmiary kredytówPLUE Przedsiębiorstwo (UE) MikroMałeŚrednie Kredyty %53,163,360,166,264,5 Finansowanie dłużne pozabankowe %18,414,014,914,212,5 Finansowanie udziałowe (VC i BA) %6,06,86,36,77,5 Finansowanie dłużne typu equity %6,23,13,22,73,4 Inne %11,45,76,24,56,2 Trudno powiedzieć / brak odpowiedzi %4,97,18,26,34,5 Preferowane źródła finansowania rozwoju w europejskim sektorze MSP. Korzystanie i rozmiary kredytówPolskaUE Przedsiębiorstwo (UE) MikroMałeŚrednie Nie zaciągnięto kredytu %49,747,75444,440,3 Poniżej 25 tys. EUR %17,011,617,59,43,5 Od 25 tys. do 100 tys. EUR %13,315,917,918,39,3 Od 100 tys. do 1 mln EUR %11,916,87,622,227 Powyżej 1 mln EUR %4,95,90,93,917,3 Trudno powiedzieć / brak odpowiedzi %3,12,1 1,72,6 Rozmiary pozyskanego kredytu w sektorze MSP.

22 22 Problematyka dostępu do źródeł finansowania (na podstawie badań)  Najważniejsze bariery w dostępie do finansowania zewnętrznego w opiniach przedstawicieli europejskiego sektora MŚP. Źródło: „SMEs Access to Finance” (Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny). Korzystanie i rozmiary kredytówPLUE Przedsiębiorstwo (UE) MikroMałeŚrednie Bariery nie występują%23,935,429,834,643,3 Niska zdolność do zabezpieczenia transakcji, niska dostępność zabezpieczeń %26,921,72520,918,2 Zbyt wysokie oprocentowanie / koszt pozyskania finansowania %31,319,522,119,915,8 Utrata kontroli nad przedsiębiorstwem%3,62,72,33,62,2 Finansowanie w ogóle nie jest dostępne%2,36,16,85,75,6 Inne%6,89,99,61010,2 Trudno powiedzieć / brak odpowiedzi%5,24,84,55,24,8

23 23 Problematyka dostępu do źródeł finansowania (na podstawie badań)  Skala ograniczeń w dostępie do źródeł finansowania. Co najmniej około 1/3 populacji przedsiębiorstw napotyka trudności w dostępie do źródeł finansowania. Źródło: „SMEs Access to Finance” (Komisja Europejska i Europejski Bank Centralny). 32% 35% 27% 22%

24 24 Zjawisko luki finansowania – próba definicji  Luka to wymagająca interwencji publicznej niedoskonałość rynku, polegająca na braku lub ograniczonym dostępie do źródeł finansowania zewnętrznego (stan niewystarczającej podaży kapitału ze zinstytucjonalizowanych źródeł finansowania).  Jest to sytuacja, w której nie ma możliwości (lub możliwości są niewystarczające) pozyskania finansowania ze źródeł zewnętrznych, oferowanych na rynku komercyjnym na realizację uzasadnionych ekonomicznie projektów (finansowanie długiem debt, jak i kapitałem udziałowym equity).  Luka odnoszona jest do sytuacji, gdy niemożność zaspokojenia popytu na finansowanie dotyczy przedsięwzięć uzasadnionych ekonomicznie (wykonalnych oraz realizowanych przez podmioty posiadające potencjał produktywnego wykorzystania finansowania). Zjawisko luki pomiędzy popytem a podażą kapitału, dotyczące w znacznej mierze sektora małych i średnich przedsiębiorstw, określono mianem luki Macmillana po opublikowaniu raportu na temat systemu finansowego Wielkiej Brytanii w roku Nazwa tej luki pochodzi od nazwiska przewodniczącego Komisji Finansów, późniejszego premiera Wielkiej Brytanii - Harolda Macmillana. Do grona współautorów opracowanego przez Komisję raportu należał m.in. J.M. Keynes. W sytuacji pozostawania w luce przedsiębiorstwa nie są w stanie skutecznie pozyskiwać środków na rozwój, pomimo posiadania potencjału do produktywnego wykorzystania kapitału. Możliwości rozwojowe ograniczane są do źródeł akumulacji wewnętrznej, z natury rzeczy ograniczonej aktualną skalą działania i wypracowanymi w przeszłości nadwyżkami.

25 25 Charakterystyka luki finansowania – segmenty luki  Lukę finansowania można zdefiniować jako niedoskonałość rynku, polegającą na względnie trwałej („zmiennej”) nieciągłości po stronie podażowej rynku, wyrażającą się:  Brakiem możliwości sfinansowania projektów z określonego przedziału wielkości i/lub  Pochodzących od określonej grupy przedsiębiorców (ograniczenie sektorowe).  Tak rozumiana luka opiera się na założeniu, że „niedoskonałość” rynku wywołuje istnienie pewnego wolumenu niezaspokojonego popytu na kapitał, niezbędny dla finansowania uzasadnionych ekonomicznie przedsięwzięć.  Luka finansowania może dotyczyć zarówno kapitału dłużnego, jak i kapitału udziałowego (equity gap).  Luka kapitałowa dotyczy najczęściej firm, które znajdują się również w luce finansowania dłużnego. Luka finansowania Finansowanie dłużne Finansowanie udziałowe Finansowanie mieszane

26 26 Charakterystyka luki finansowania – PL 2015 Luka finansowania udziałowego „Ocena stanu gotowości sektora badawczo-rozwojowego w Polsce do skorzystania z możliwości wsparcia z publiczno-prywatnych inwestycyjnych instrumentów finansowych”, NCBR, Warszawa 2015 r.

27 27 (Przykład) Czynniki wywołujące niedoskonałości rynku w dostępie do finansowania kapitałem  Przyczyny silnie związane z ekonomiką procesów inwestowania i działania funduszy kapitałowych oraz naturą rynków finansowych.  Inwestycje w małe przedsiębiorstwa są na ogół znacznie bardziej ryzykowne niż w przypadku dojrzałych i większych firm – skutkuje to wyższym kosztem przygotowania inwestycji kapitałowej (analizy finansowe, ekonomiczne, prawne),  Inwestycje kapitałowe, szczególnie gdy dotyczą mniejszych firm, mają charakter długoterminowy (3-7 … nawet 10 lat). Wszelkie analizy są bardzo ryzykowne.  Większe koszty przygotowawcze wywołują wzrost ryzyka portfela kapitałowego (inwestora) - kapitał skonsumowany jest przez koszty przygotowania inwestycji i nie może być przeznaczony na inwestycje. Maleje potencjał do dywersyfikacji portfela.  Nadmierne zwiększenie ryzyka jest często nie akceptowane przez inwestorów. Decyduje tu niskie prawdopodobieństwo uzyskania ponad standardowych zysków.  Znaczny rozwój sektora tzw. inwestorów instytucjonalnych (fundusze emerytalne, otwarte fundusze inwestycyjne, towarzystwa ubezpieczeniowe itd.) zwiększa strumień kapitałów alokowanych do funduszy kapitałowych. To z kolei wymusza wzrost rozmiarów pojedynczej inwestycji, co ogranicza inwestowanie w małe firmy.  Sposób konstrukcji opłaty za zarządzanie funduszem oraz premii za sukces (procent od wartości zgromadzonych kapitałów i od wypracowanych zysków) jest czynnikiem sprzyjającym powstawaniu większych funduszy (a te są bardziej zainteresowane inwestowaniem w większe niż mniejsze firmy), a nie mniejszych. Brak zainteresowania finansowaniem określonych kategorii podmiotów Dodatkowo

28 28 Ogólne podstawy kształtowania luki finansowania  Koncepcja racjonowania kredytu (finansowania) Stiglitz’a i Weiss’a: w warunkach stanu równowagi rynku finansowego racjonalnym ekonomicznie postępowaniem jest „racjonowanie finansowania”. Skłaniają ku temu:  niedostępność informacji, umożliwiającej oszacowanie ryzyka kredytowego,  trudności z monitorowaniem przedsięwzięcia  Ww. problemów nie rozwiązuje manipulowanie oprocentowaniem (wyższy koszt w zamian za wyższą podaż), gdyż prowadzi to do budowy portfeli kredytowych o ponadprzeciętnym ryzyku, opartym na negatywnej selekcji kredytobiorców (stopa procentowa nie jest wyłącznym czynnikiem wyznaczającym punkt równowagi popytu i podaży).  Uzasadnione staje się „racjonowanie” finansowania wobec jego bardziej powszechnego udostępniania po wyższej cenie (awersja do kredytowania). W rezultacie z luką mamy do czynienia wtedy, gdy: pośród podobnych podmiotów / przedsięwzięć, dla których poszukiwane jest finansowanie, występuje sytuacja, gdy niektóre z nich otrzymują je, natomiast wnioski pozostałych są odrzucane, oraz gdy w populacji biorców finansowania występują podmioty, które nie będą w stanie pozyskać finansowania niezależnie od jego ceny. Asymetria informacji

29 29 Asymetria informacji

30 30 Przejawy „racjonowania”  Oferowanie finansowania pod warunkiem udostępnienia odpowiednich (co do ilości, jak i jakości) zabezpieczeń (zabezpieczenia osobiste zazwyczaj niewystarczające lub też stosowanie bardzo niekorzystnych form). Problem – brak zabezpieczeń (!)  Oferowanie finansowania dla podmiotów legitymujących się pozytywną / odpowiednio długą historią kredytową (dążenie do redukcji zjawiska asymetrii informacyjnej). Problem – brak historii kredytowej (!)  Wysokie wymogi w zakresie czasu funkcjonowania potencjalnego beneficjenta finansowania. Problem – starterzy (!)  Oferowanie finansowania w mniejszym zakresie niż oczekiwany (ograniczenie ryzyka poprzez „porcjowanie”); podnoszenie wymogów w zakresie udziału własnego w finansowaniu przedsięwzięcia. Problem – niewystarczające finansowanie / niewystarczające środki własne (!)  Znaczna biurokratyzacja procesu analizy wniosku o finansowanie oraz znaczne wymogi dokumentacyjne. Problem – wzrost kosztów pozyskania finansowania (!)

31 31 Czynniki kształtujące lukę finansowania Czynniki na poziomie makro (warunki funkcjonowania instytucji finansowych) Czynniki na poziomie mikro (czynniki odnoszące się do specyficznych kategorii potencjalnych biorców finansowania) Generalnie, lukę finansowania kształtują dwie grupy czynników. Pierwsza z nich wynika z warunków, w których funkcjonują instytucje finansujące. Druga wynika ze specyficznych charakterystyk podmiotów potencjalnie zainteresowanych finansowaniem.

32 32 Czynniki kształtujące lukę finansowania (poziom makro)  Czynniki natury strukturalnej kształtujące lukę finansową: stopień zmonopolizowania / konkurencji na rynku finansowym, stopień prywatyzacji sektora bankowego, zakres ingerencji władz publicznych w mechanizmy rynkowe (np. kształtowanie stóp procentowych, poziomu rezerw obowiązkowych, różnicujące atrakcyjność finansowania dla określonych grup klientów, czy stosowania określonych instrumentów finansowania), Dostępność alternatywnych celów lokowania kapitału wobec finansowania sektora przedsiębiorstw, klimat dla przedsiębiorczości oraz związane z tym przewidywania dostarczycieli finansowania, dotyczące ogólnej sytuacji gospodarczej i jej wpływu na sytuację odbiorców finansowania, obecność oraz skuteczność metod szacowania ryzyka inwestycyjnego, ukształtowanie ram prawnych oraz warunków funkcjonowania przedsiębiorstw w gospodarce, w tym dostępność usług okołobiznesowych, dostępność informacji, pozostających w związku z procesami finansowania oraz funkcjonowaniem sektora przedsiębiorstw (i szerzej – wszelkich możliwych celów inwestycyjnych).

33 Kredytowanie - ograniczenia 33

34 34 Czynniki kształtujące lukę finansowania (poziom mikro)  Czynniki specyficzne, kształtujące lukę finansową w przypadku podmiotów sektora MŚP: niższa stabilność oraz poziom przychodów i zysków, niższe stopy przeżywalności firm (wysoka śmiertelność), niższa jakość informacji finansowych, którymi dysponują mniejsi przedsiębiorcy (niższa jakość systemu rachunkowości, zarządzania finansami), ograniczone możliwości oceny perspektyw rynkowych i racjonalności podejmowanych decyzji ekonomicznych, wynikające ze „scalenia” finansów gospodarstwa domowego i firmy, ograniczone możliwości w sferze zarządzania, wynikające z oparcia systemu zarządzania o intuicję właściciela, zbyt silne związki, występujące pomiędzy funkcjonowaniem przedsiębiorstwa i jego właścicielami, powodujące, że w razie rezygnacji z prowadzenia firmy nie są zabezpieczone warunki jej dalszego funkcjonowania, trudności w zakresie wiarygodnej oceny wartości czynników niematerialnych wiążących się z funkcjonowaniem przedsiębiorcy.

35 35 Konkluzje dotyczące oddziaływania luki finansowania  Przeprowadzane w ostatnich latach badania (OECD) wskazują, że zjawisko luki oddziaływuje szczególne silnie w przypadku trzech kategorii przedsiębiorstw. Są to: firmy znajdujące się na wczesnych etapach cyklu rozwojowego (zasiew, start i częściowo faza ekspansji), niezależnie od sektora lub branży. zjawisko nasila się w przypadku tzw. start-up’ów. firmy o profilu technologicznym, których rozwój opiera się na innowacyjnym pomyśle lub nowym modelu biznesowym. W tym przypadku charakterystyczne są:  szczególnie trudna ocena wykonalności przedsięwzięcia – szacowanie ryzyka – brak know-how do oceny tego rodzaju przedsięwzięć).  ograniczenie możliwości finansowania w oparciu o instrumenty dłużne (zwrotne) z uwagi na asymetrię informacji oraz fakt, iż instrumenty standardowe nie okazują się właściwe, np. z uwagi na niską płynność i utrzymujące się przez pewien czas, często relatywnie długi, negatywne wyniki finansowe.

36 36 Schemat źródeł finansowania Źródła finansowania ZewnętrzneWewnętrzne Własne Kapitał podstawowy i zapasowy Emisja papierów udziałowych Obce Majątkowe Bieżące wpływy Amortyzacja Sprzedaż majątku Rotacja majątku obrotowego Kapitałowe Zysk zatrzymany Fundusze celowe Rezerwy Długoterminowe Kredyt inwestycyjny Pożyczka Leasing Emisja obligacji Inne Krótkoterminowe Kredyt obrotowy Pożyczka Factoring Kredyt kupiecki Emisja papierów dłużnych Inne Mieszane „mezzanine” (bardzo zróżnicowane i specyficzne)

37 37 Mieszane źródła finansowania  Instrumenty specyficzne: Pożyczki z prawem do udziału w kapitale, Pożyczki z prawem do udziału w zyskach, Obligacje z warrantem Obligacje zamienne / wymienne Obligacje dyskontowe Obligacje o rosnącym kuponie Obligacje o przedłużonym terminie wykupu Obligacje lub akcje - PIK (pay-in-kind) Kredyty Kredyty podwyższoneg o ryzyka Mezzanine Pożyczki właścicielskie Kapitał własny Ryzyko Stopa zwrotu Ten typ finansowania zasadniczo nie wymaga zabezpieczenia na aktywach takich jak zapasy, należności, maszyny, budynki … Finansujący nie stawia tak rygorystycznych warunków, dotyczących warunków zabezpieczenia, jak np. banki. Podstawową formą zabezpieczenia staje się zastaw na akcjach / udziałach przedsiębiorstwa (spółki) – dlatego kluczowe znaczenie mają tu decyzje właścicieli.

38 38 Schemat źródeł finansowania – dopasowania zależnie od fazy cyklu rozwojowego

39 39 Segmentacja pozabankowych instrumentów finansowania działalności gospodarczej Instr. Faza rozwoju Sektor bankowy Fundusze pożyczkowe Fundusze mikropożyczkowe Fundusze zalążkowe Działalności poręczeniowa

40 40 Podstawy prawne  W warunkach państwa prawa interwencjonizm w obszarze wspierania musi znajdować umocowanie prawne. W polskim systemie prawnym punktem wyjścia są określone przepisy konstytucyjne (  Konstytucja, 1997), zaprojektowane na wzór rozwiązań europejskich.  Konstytucja wskazuje obszary interwencjonizmu wyznaczając równocześnie podstawę do organizacji działań wspierających:  Koncepcja społecznej gospodarki rynkowej (art. 20 K), a w jej ramach zasady: ochrony własności (art. 21 K) i swobody działalności gospodarczej (art. 22 K):  Ostatecznie, podstawę procesów wspierania sektora MŚP w Polsce znajdujemy w regulacjach ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (  Ustawa SDG, 2004).

41 41 Podstawy prawne – poziom ustawowy (SDG, Art. 103)  Państwo stwarza, z poszanowaniem zasad równości i konkurencji, korzystne warunki dla funkcjonowania i rozwoju mikro, małych średnich przedsiębiorców, w szczególności przez: inicjowanie zmian stanu prawnego sprzyjających rozwojowi MŚP, w tym dotyczących dostępu do środków finansowych pochodzących z kredytów i pożyczek oraz poręczeń kredytowych; wspieranie instytucji umożliwiających finansowanie działalności gospodarczej na dogodnych warunkach /…/ wyrównywanie warunków wykonywania działalności gospodarczej ze względu na obciążenia publicznoprawne; ułatwianie dostępu do informacji, szkoleń oraz doradztwa; wspieranie instytucji i organizacji działających na rzecz przedsiębiorców; promowanie współpracy /…/ z innymi przedsiębiorcami polskimi i zagranicznymi.

42 Dziękuję za uwagę!


Pobierz ppt "Pozabankowe źródła finansowania przedsiębiorstw (w sektorze MŚP) Kontekst – pozabankowe źródła finansowania mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Wykład."

Podobne prezentacje


Reklamy Google