Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Leczenie wspomagające w onkologii Jerzy Jarosz Zakład Medycyny Paliatywnej. Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Hospicjum.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Leczenie wspomagające w onkologii Jerzy Jarosz Zakład Medycyny Paliatywnej. Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Hospicjum."— Zapis prezentacji:

1 Leczenie wspomagające w onkologii Jerzy Jarosz Zakład Medycyny Paliatywnej. Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Hospicjum Onkologiczne w Warszawie

2 Leczenie wspomagające w onkologii Co to jest leczenie wspomagające Leczenie bólu Metody stosowane w leczeniu wspomagającym Leczenie powikłań leczenia

3 Vardy J., Tannock IF. Quality of cancer care. Annals of Oncology 2004; 15: Czy wybierane są najlepsze metody ? 2.Czy są stosowane prawidłowo ? 3.Czy oprócz choroby leczony jest chory ? Jak oceniać jakość leczenia onkologicznego ?

4 Leczenie wspomagające – piąty wymiar leczenia onkologicznego 1.Chirurgia 2.Radioterapia 3.Chemioterapia 4.Leczenie hormonalne 5.Leczenie wspomagające Leczenie wspomagające w onkologii jest tym wszystkim, co w onkologii nie jest leczeniem przeciwnowotworowym J. Klastersky

5 Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ESMO – European Society for Medical Oncology) Leczenie wspomagające (supportive care): jego celem jest uzyskanie możliwie największego komfortu, możliwości funkcjonowania i wsparcia socjalnego dla chorych i ich rodzin na każdym etapie choroby i leczenia Opieka paliatywna (palliative care) odnosi się do etapu choroby, gdy choroba staje się nieuleczalna Opieka u schyłku życia (end-of-life-care) to opieka paliatywna w okresie zbliżania się do śmierci

6 Ponieważ większość chorych na nowotwory złośliwe jest leczonych w wyspecjalizowanych szpitalach lub klinikach, staje się konieczne, aby jednostki te były przygotowane na prowadzenie odpowiedniej opieki wspomagającej i paliatywnej jako części swojej działalności. Kluczowym zagadnieniem w tym zakresie jest monitorowanie chorych w celu identyfikacji tych, którzy mają specjalne potrzeby, oraz bezzwłoczne wdrażanie opieki wspomagającej i paliatywnej, traktowanych jako element rutynowego leczenia onkologicznego Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ESMO – European Society for Medical Oncology)

7 LECZENIE PRZECIWNOWOTWOROWE LECZENIE OBJAWOWE Rozpoznanie Zgon Cancer pain relief and palliative care WHO 1990 Ciągłość leczenia onkologicznego wzajemne relacje leczenia przeciwnowotworowego i objawowego

8 Dlaczego potrzebne jest leczenie wspomagające (opieka wspomagająca)? 1.Zmniejszanie powikłań i objawów toksycznych choroby nowotworowej i leczenia przeciwnowotworowego oraz poprawianie ogólnego stanu zdrowia tak w wymiarze fizycznym jak i psychicznym 2.Poprawianie jakości życia chorych z rozpoznaną chorobą nowotworową, leczonych przeciwnowotworowo jak i tych, którzy zostali wyleczeni 3.Wzbogacanie dostępnej pomocy medycznej o możliwości pomocy psychologicznej, żywieniowej i dietetycznej, wzmagania aktywności fizycznej i seksualnej oraz pomoc w rozwiązywaniu innych problemów charakterystycznych dla życia z chorobą nowotworową

9 Leczenie wspomagające w onkologii Co to jest leczenie wspomagające Leczenie bólu Wyniszczenie nowotworowe i znużenie Powikłania leczenia p/nowotworowego

10 Pozostawienie chorego z bólem i cierpieniem, których można uniknąć powinno być rozumiane jako sprzeniewierzenie się podstawowym prawom człowieka Somerville M. A. Opioids for chronic pain of non-malignant origin – Coertion or consent?. Health Care Anaysis 1995; 3: 12 – 14

11 ...Czy będzie bolało? Czy będę miał bóle? Czy będzie można pozbyć się bólu?

12 ...Czy będzie bolało?. Czy będę miał bóle? Czy będzie można pozbyć się bólu? Ból występuje już we wczesnych stadiach choroby nowotworowej. Ból może być wczesnym objawem nowotworu. Bóle można leczyć Diagnostyka i leczenie mogą być bolesneWiększość zabiegów można znieczulić Różnego rodzaju bóle odczuwa ok. 30% chorych leczonych przeciwnowotworowo Bóle można (trzeba) leczyć % (75%) chorych z zaawansowanym nowotworem odczuwa różnego rodzaje bólu U ok. 90% chorych można znieść bóle stosując leki przeciwbólowe

13 Przyczyną bólu jest: nowotwór ( %) przebyte leczenie (5 - 20%) wyniszczenie nowotworowe ( %) choroby współistniejące ( Bóle u chorych na nowotwory Problem bólów nowotworowych w Polsce dotyczy 0, 5% populacji (~ osób). Należy uznać, że jest to problem społeczny, zarówno z uwagi na aspekt ilościowy jak i jakościowy. Wronkowski 2002

14 Konieczność leczenia bólów nowotworowych nie podlega obecnie dyskusji. Ból jest przyczyną niepotrzebnych cierpień i niekorzystnie wpływa na przebieg leczenia przeciwnowotworowego. Ból ogranicza aktywność, nasila uczucie znużenia, zaburza sen, łaknienie, a w konsekwencji może być bezpośrednią przyczyną lub przyśpieszać postęp wyniszczenia fizycznego. W sferze socjalnej – ból ogranicza kontakty z otoczeniem, izoluje z aktywnego życia rodzinnego i społecznego. W sferze psychicznej - jest odbierany jako objaw nieuleczalności i postępu choroby. Odbiera nadzieję i wiarę w celowość leczenia.

15 rozpowszechniony wśród lekarzy brak wiedzy, że istnieją skuteczne metody leczenia bólów nowotworowych brak zainteresowania ze strony Rządów brak dostępności leków lęk przed uzależnieniem (zarówno wśród chorych jak i całego społeczeństwa) brak systematycznego szkolenia

16 silne opioidy + analgetyki nieopioidowe +/- leki uzupełniające słabe opioidy + analgetyki nieopioidowe +/- leki uzupełniające analgetyki nieopioidowe +/- leki uzupełniające jeśli ból nie ustąpił lub narasta III II I Trójstopniowa drabina analgetyczna wg WHO 1986

17 Pert i Snyder - receptory opioidowe LEKI OPIOIDOWE NIESTEROIDOWE LEKI PRZECIWZAPALNE Koncepcja COX - J. Vane 1971

18 LEKI UZUPEŁNIAJĄCE, ADIUWANTOWE KO-ANALGETYKI 1.LEKI PRZECIWDEPRESYJNE 2.LEKI PRZECIWDRGAWKOWE 3.Hormony kory nadnerczy (GLIKOKORTYKOIDY) 4.LEKI PRZECIWLĘKOWE I NASENNE METODY UZUPEŁNIAJĄCE 1.LECZENIE ONKOLOGICZNE (RADIOTERAPIA) 2.BLOKADY NERWÓW I ZWOJÓW NERWOWYCH 3.FIZYKOTERAPIA, AKUPUNKTURA

19 1. Stosowanie leków przeciwbólowych. Rodzaj i dawki leków dobierane są w zależności od nasilenia bólu – według drabiny analgetycznej (leki nieopioidowe – opioidy) 2. Stosowanie leków i metod uzupełniających (adiuwantowych). Wybór leku/ów lub metody zależy przede wszystkim od ustalonego rozpoznania (leki adiuwantowe, blokady, neurolizy, paliatywne leczenie onkologiczne). Leczenie bólów nowotworowych składa się z 2 podstawowych, równolegle stosowanych elementów:

20 Strategia leczenia Strategia leczenia (1) a) stosowanie leków silniejszych, kiedy słabsze przestają być skuteczne. WEDŁUG DRABINY b) leki muszą być podawane regularnie, zgodnie ze swymi właściwościami. WEDŁUG ZEGARA c) dodatkowe ratujące dawki leków podaje się w przypadku dodatkowych bólów Bóle przebijające

21 Każdy chory na nowotwór ma prawo oczekiwać aby bóle towarzyszące jego chorobie były starannie leczone i aby jego problemy zmagania się z chorobą spotykały się ze zrozumieniem ze strony najbliższych, pracowników medycznych jak i całego społeczeństwa. Obecny stan świadomości społecznej, wiedzy medycznej jak i przygotowania fachowego i organizacyjnego służby zdrowia w Polsce gwarantuje zaspokojenie takich oczekiwań pod warunkiem wykorzystania istniejących możliwości działania. Polska Unia Onkologii Zalecenia postępowania diagnostyczno - terapeutycznego w nowotworach złośliwych u dorosłych. Red. Krzakowski M.

22 Lęk przed bólem przed szpitalem przed śmiercią utrata godności i kontroli nad własnym ciałem niepewność przyszłości Gniew przeszkody biurokratyczne przyjaciele, którzy się odsunęli opóźnienia w diagnozie niekomunikatywni lekarze podenerwowanie niepowodzenia w leczeniu Czynniki somatyczne nowotwór skutki leczenia wyniszczenie patologia nienowotworowa Depresja utrata pozycji społecznej zawodowej i dochodów roli w rodzinie stałe zmęczenie poczucie bezradności kalectwo Ból totalny(cierpienie) total pain

23 Leczenie wspomagające w onkologii Co to jest leczenie wspomagające Leczenie bólu Wyniszczenie nowotworowe i znużenie Powikłania leczenia p/ nowowtworowego

24 częste spożywanie warzyw i owoców jest niepodważalnie związane ze zmniejszeniem zachorowań na nowotwory układu pokarmowego i oddechowego redukcja spożycia tłuszczów znamiennie obniża częstość występowania chorób układu sercowo-naczyniowego, możliwy korzystny wpływ na prewencje nowotworów jelita grubego i sutka otyłość jest czynnikiem podwyższającym ryzyko spożywanie nieświeżej żywności jest czynnikiem ryzyka I. Rak, a dieta – co naprawdę wiemy

25 przekonanie o ochronnym wpływie błonnika na zapadalność na nowotwory jelita grubego nie jest udowodnione dodawnie preparatów witaminowo-mineralnymi jest zbędne u osób stosujących zbilansowaną dietę nie ma danych na potwierdzenie hipotezy, że syntetyczne słodziki i inne dodatki (barwniki, konserwanty) do żywności mogą zwiększać ryzyko nowotworu hipotezy o ochronnym działaniu kwasów omega -3, fitoestrogenów i wapnia wymagają dalszych badań II. Rak, a dieta – co naprawdę wiemy

26 Utrata masy ciała (mięśnie, tk. tłuszczowa), zmiany w wyglądzie zewnętrznym, osłabienie, uczucie znużenia Utrata apetytu Niedokrwistość, dysfunkcja narządów (wątroba, serce, mm. oddechowe) Zmniejszona tolerancja leczenia przeciwnowotworowego, upośledzona zdolność zwalczania zakażeń Problemy psychologiczne i społeczne WYNISZCZENIE NOWOTWOROWE – KACHEKSJA

27 Jak powstaje wyniszczenie Podkradanie energii przez nowotwór ??? 1.Glukoza jest źródłem energii dla komórek nowotworowych 2.Guz zużywa kilkaset gramów glukozy/dobę 3.Produktem przemiany glukozy jest kwas mlekowy 4.Wzrost stężenia mleczanów może powodować utratę łaknienia, wymioty, lęk GLUKOZA MLECZANY

28 GLUKOZA ??? Objawy wyniszczenia nie korelują ze zwiększonym zapotrzebowaniem organizmu na energię i białko Wzmożone odżywianie nie wyrównuje objawów wyniszczenia Czy wzmożone dostarczanie produktów żywieniowych nie służy rozwojowi nowotworu ? PODKRADANIE ENERGII NIE JEST PODSTAWOWYM MECHANIZMEM POWSTAWANIA WYNISZCZENIA NOWOTWOROWEGO

29 TNF (Tumor Necrosis Factor) – KACHEKTYNA Interleukina – 1 Interleukina – 6 Interferon α, interferon γ Reakcja zapalna Uwalnianie cytokin jest elementem reakcji obronnej organizmu na czynniki chorobotwórcze – np. bakterie, wirusy, komórki nowotworowe Reakcja zapalna – interleukiny przestawiają organizm na inne tory przemiany materii. Cała energia i materiały budulcowe kierowane są na zwalczenie choroby

30 WYNISZCZENIE NOWOWTOROWE (KACHEKSJA) jest objawem paranowotworowym, a nie skutkiem niedożywienia 1. WSPÓŁZAWODNICTWO - PODKRADANIE ENERGII I BIAŁKAWZROST NOWOTWORU 2. Zaburzona przemiana materii 3. Zahamowanie apetytu HORMONY - CYTOKINY - MEDIATORY ZAPALENIA

31 WYNISZCZENIE NOWOWTOROWE (Kacheksja) jest nasilane przez niedożywienie Czynniki prowadzące do niedożywienia (kacheksja wtórna) 1. Brak apetytu: zaburzenia smaku, uczucie szybkiego nasycenia nieopanowany ból i ból podczas połykania unieruchomienie w łóżku, brak aktywności 2. Utrata pokarmów wymioty, biegunki, przetoki krwawienia 3. Czynniki psychiczne depresja, lęk, gniew poczucie winy obawa przed błędem dietetycznym

32 Dlaczego jestem tak zmęczona? Przyczyny: Bezpośredni wpływ choroby Depresja Lęk Frustracje Ból Bezsenność Zaburzenia odżywiania Anemia (niedokrwistość) Objawy: Poczucie znużenia, wyczerpania Uczucie stałego ciężaru kończyn, szczególnie nóg Utrata zainteresowania aktywnościami dnia codziennego w tym jedzeniem Utrata dbałości o swój wygląd Trudności w koncentracji i jasnym myśleniu

33 ZNUŻENIE, W SPOSÓB ZNACZĄCY DOTYKA 75% CHORYCH NA NOWOTWORY 61% CHORYCH TWIERDZI, ŻE ZNUŻENIE ZAKŁÓCA ICH ŻYCIE BARDZIEJ NIŻ BÓL Vogelzang NJ, i wsp. Patient, caregiver, and oncologist perceptions of cancer-related fatigue: results of a triparte assessment survey. Semin Hematol 1997; 34(suppl 2): 4-12

34 REAKCJA ZAPALNA – CYTOKINY inne zaburzenia przemiany materii Skutki leczenia przeciwnowotwor wegoANEMIA DEPRESJA INNE PROBLEMY PSYCHOLOGICZNE UNIERUCHOMIENIE OGRANICZENIE AKTYWNOŚCI WYNISZCZENIE ANOREKSJAZNUŻENIE

35 Leczenie wspomagające w onkologii Co to jest leczenie wspomagające Leczenie bólu Wyniszczenie nowotworowe i znużenie Powikłania leczenia p/nowotworowego

36 Neutropenia (niedobór białych ciałek – obrona przed infekcją) Trombocytopenia (niedobór płytek krwi – krzepnięcie krwi) Anemia (niedobór krwinek czerwonych – transport tlenu do wszystkich narządów) Zaburzenia w składzie krwi spowodowane leczeniem onkologicznym Przyczyny: Uszkodzenia komórek szpiku Zwiększone zużywanie się elementów krwi

37 Neutropenia Obniżenie liczby neutrofilów poniżęj wartośći normalnych (ok krwinek w 1 mm 3 Dlaczego: Uszkodzenie komórek szpiku Krótki czas życia białych ciałek Objawy to występowanie infekcji (bakteryjne, grzybicze) – gorączka neutropeniczna 500 – 1000 neutrofilów w 1 mm 3 - umiarkowane zagrożenie zagrożenie duże (ale chory ciągle dysponuje pewną zdolnością obrony przed infekcją) poniżej 100- chory całkowicie pozbawiony obrony przed infekcją, zagrożenie życia.

38 Trombocytopenia Obniżenie ilości płytek krwi poniżej wartości normalnych ( – / 1 mm 3) Przyczyny: Nadmierne zużywanie – wykrzepianie wewnątrznaczyniowe Powikłanie chemioterapii Objawy: samoistne krwawienie z nosa, dróg moczowych, przewodu pokarmowego

39 Niedokrwistość - Anemia Przyczyny: Naciekanie szpiku kostnego Krwawienia (utrata) Nadmierny rozpad krwinek czerwonych Zakażenia Niedobory żywieniowe – zaburzenia wchłaniania Niewydolność nerek Chemioterapia - Radioterapia Obniżenie się hematokrytu poniżej 30 lub poziomy hemoglobiny poniżej 9 g zazwyczaj wywołuje objawy: osłabienie, uczucie zmęczenia, bladość,

40 1. Uszkodzenia błon śluzowych i skóry 2. Nudności / wymioty 3. Zaparcia / biegunki 4. Uszkodzenia szpiku kostnego (układu krwiotwórczego) 5. Uszkodzenia chirurgiczne, chemiczne i wirusowe nerwów (neuropatie) 6. Zaburzenia krążenia chłonki (obrzęki limfatyczne) 7. Okaleczenia chirurgiczne (wycięcia, amputacje) Skutki uboczne – powikłania leczenia onkologicznego chemioterapia, chirurgia, radioterapia, hormonoterapia

41 Trzy podstawowe kwestie w leczeniu wspomagającym 1.Objawy choroby (leczenia) 2.Samoocena chorych (wymiar cielesny, symboliczny, społeczny) 3.Piętno choroby nowotworowej Za Widder J, Glawish-Goshnik M. The concept of disease in palliative medicine. Med. Health Care Philos. 2002; 5:


Pobierz ppt "Leczenie wspomagające w onkologii Jerzy Jarosz Zakład Medycyny Paliatywnej. Centrum Onkologii – Instytut im. M. Skłodowskiej-Curie w Warszawie. Hospicjum."

Podobne prezentacje


Reklamy Google