Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Choroby przenoszone przez kleszcze Sposoby zapobiegania dr F. Beugnet Agrégé in Parasitology.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Choroby przenoszone przez kleszcze Sposoby zapobiegania dr F. Beugnet Agrégé in Parasitology."— Zapis prezentacji:

1 Choroby przenoszone przez kleszcze Sposoby zapobiegania dr F. Beugnet Agrégé in Parasitology

2 Biologia i ekologia populacji kleszczy Choroby przenoszone przez kleszcze Metody zwalczania kleszczy

3 Biologia i ekologia populacji kleszczy

4 Kleszcze posiadaja wyjątkową zdolność adaptacji do zmiennych warunków środowiska i różnych żywicieli. Żyją, żeby zakażać!

5 Argasidae

6 Kleszcze – Dermacentor reticulatus wg. R.Welc

7 Argas reflexus Ixodes ricinus Ornithodorus sp. Dermacentor reticulatus

8 Kleszcze twarde = rodzina Ixodidae.Kleszcze twarde = rodzina Ixodidae. Największe z roztoczy: 650 gatunków w 4 podrodzinachNajwiększe z roztoczy: 650 gatunków w 4 podrodzinach i 13 rodzajach (w tym Ixodes, Rhipicephalus, Dermacentor, Amblyomma, Hyalomma, Haemaphysalis, Boophilus, Margaropus). i 13 rodzajach (w tym Ixodes, Rhipicephalus, Dermacentor, Amblyomma, Hyalomma, Haemaphysalis, Boophilus, Margaropus). Rozmieszcznie geograficzne: cały światRozmieszcznie geograficzne: cały świat –każdy rodzaj klimatu (zimny i gorący pustynny, strefa śródziemnomorska), –wszystkie rodzaje biotopów.

9 Biologia 3 stadia: larwa, nimfa, forma dorosła.3 stadia: larwa, nimfa, forma dorosła. Jedno pobranie pokarmu w każdym stadium rozwojowym (krew, limfaJedno pobranie pokarmu w każdym stadium rozwojowym (krew, limfa i komórki). i komórki). Kopulacja na żywicielu.Kopulacja na żywicielu. U większości gatunków linienie odbywa się na ziemi (jedynie u Boophilus sp. na ciele żywiciela).U większości gatunków linienie odbywa się na ziemi (jedynie u Boophilus sp. na ciele żywiciela). Składanie jaj na ziemi (2500 do 4000 jaj/samicę).Składanie jaj na ziemi (2500 do 4000 jaj/samicę). Zdolność do przetrwania bez pobierania pokarmu: 6 miesięcy do 1 roku.Zdolność do przetrwania bez pobierania pokarmu: 6 miesięcy do 1 roku. Odporność sezonowa - okresy zimne i suche oraz aktywność sezonowa - okresy sprzyjające.Odporność sezonowa - okresy zimne i suche oraz aktywność sezonowa - okresy sprzyjające.

10 Kleszcze – Ixodes ricinus wg. R.Welc

11 Kleszcze – Ixodes ricinus wg. R.Welc

12 Morfologia form rozwojowych Larwa: sześcionożna, 3 mm. Nimfa: ośmionożna, 3-5 mm. Ixodes ricinus

13

14 Sezonowość występowania populacji kleszczy: - Klimat umiarkowany: wiosna i lato. Sezonowość występowania populacji kleszczy: - Klimat umiarkowany: wiosna i lato. - Klimat śródziemnomorski: względna sezonowość. - Klimat tropikalny: szczyt występowania w okresie deszczowym. Rozwój nowej populacji może trwać od 2-4 miesięcy w gorącym i wilgotnym klimacie, natomiast do 3-5 lat w strefie klimatu zimnego. i wilgotnym klimacie, natomiast do 3-5 lat w strefie klimatu zimnego. Cykl rozwojowy Ixodidae

15 Powierzchnie odłowu kleszczy Mapa okolic Urwitałtu powierzchnie badawcze 2 Badania środowiskowe

16 Kleszcze jedno-, dwu- lub trójżywicielowe W cyklu rozwojowym kleszczy kopulacja odbywa się niemal wyłącznie na ciele żywiciela, natomiast składanie jaj zawsze na ziemi. Po złożeniu jaj samica ginie. J – jaja, L – larwa, N – nimfa, D – dojrzałe kleszcze (k – kopulacja, Sa – samica) Cykl trójżywicielowy

17 Oczekiwanie na żywiciela: trawy, niskie krzaki, ściany pomieszczeń dla zwierząt. Wykrywanie żywiciela: temperatura, zapach, ruch, CO 2, feromony. Liczne narządy zmysłów: - organ Hallera, - oczy, - pólka sitkowe (samice). - pólka sitkowe (samice). Poszukiwanie żywiciela

18 1. Miejsca predylekcyjne na powierzchni ciała żywiciela powierzchni ciała żywiciela (brzuch, uszy, ogon). (brzuch, uszy, ogon). Po przecięciu skóry Po przecięciu skóry szczękoczułkami kleszcz szczękoczułkami kleszcz wprowadza hypostom. wprowadza hypostom. 2. Następuje wydzielanie szybko twardniejącej śliny, szybko twardniejącej śliny, z której powstaje cementowy z której powstaje cementowy futeralik (5-30 min. po futeralik (5-30 min. po przytwierdzeniu). przytwierdzeniu). Zachowanie na żywicielu

19 Pobieranie krwi: 2 fazy (wydzielania śliny i ssania). i ssania). wolno i stopniowodo 7 dni, wzrost masy ciała wolno i stopniowo: do 7 dni, wzrost masy ciała z 2 do 50 mg, zmiana powłok ciała. Zasadnicza rola śliny (antykoagulanty, proteoliza): powstanie strefy przekrwienia i nekrotycznej. gwałtownie12-24 godz., wyraźne zwiększenie rozmiarów (z wyjątkiem samców) z 50 do 250 mg. Zagęszczanie pobranej krwi przez zwracanie nadmiaru płynów do organizmu żywiciela. gwałtownie: godz., wyraźne zwiększenie rozmiarów (z wyjątkiem samców) z 50 do 250 mg. Zagęszczanie pobranej krwi przez zwracanie nadmiaru płynów do organizmu żywiciela. Odjadanie żywiciela W tym czasie następuje zakażenie lub zarażenie żywiciela patogenami!

20 Płodność kleszczy Składanie jaj: na ziemi w ciągu 24 do 48 godz., jaj i śmierć samicy. Jaja: 500x400 µm, inkubacja 8 dni do 3 tygodni.

21 Dermacentor reticulatus kleszcz łąkowy Rozmieszczenie geograficzne: Rozmieszczenie geograficzne: strefy zimna i klimatu umiarkowanego, Europa (D.variabilis w Ameryce Północnej). strefy zimna i klimatu umiarkowanego, Europa (D.variabilis w Ameryce Północnej). –Trójżywicielowypolitropowy: –Trójżywicielowy, politropowy: L, N - małe ssaki (gryzonie, jeże), D – psy. L, N - małe ssaki (gryzonie, jeże), D – psy. –Egzofilny(lasy, parki, zarośla), higrofilny(wymagają cienia –Egzofilny (lasy, parki, zarośla), higrofilny (wymagają cienia i wilgoci). i wilgoci). –Wektor:babeszjozy, cytaukszoonozy. –Wektor: babeszjozy, cytaukszoonozy. Inne gatunki :D.marginatus(strefy półpustynne),D.variabilis. Inne gatunki : D.marginatus (strefy półpustynne), D.variabilis.

22 Ixodes ricinus (kleszcz pospolity), I. scapularis (biologia jak u Dermacentor sp.) Kleszcz pospolity:larwa i nimfa nie wykazują wyraźnej specyficzności gospodarza – bytują na gryzoniach, owadożercach, ptakach, psach, kotach i dorosłych przeżuwaczach (bydło, owce). Kleszcz pospolity: larwa i nimfa nie wykazują wyraźnej specyficzności gospodarza – bytują na gryzoniach, owadożercach, ptakach, psach, kotach i dorosłych przeżuwaczach (bydło, owce). Wektory:babeszjozy, choroby z Lyme, ehrlichiozy, bartonelozy. Wektory: babeszjozy, choroby z Lyme, ehrlichiozy, bartonelozy. Rozmieszczenie geograficzne:kraje o umiarkowanym i zimnym klimacie (Europa, Rosja, Azja Środkowa, Północna Ameryka, Japonia), niektóre gatunki zaadaptowały się do strefy tropikalnej: I. pacificus, I. holocyclus (Australia), I. gibbosus (Północna Afryka, kraje śródziemnomorskie). Rozmieszczenie geograficzne: kraje o umiarkowanym i zimnym klimacie (Europa, Rosja, Azja Środkowa, Północna Ameryka, Japonia), niektóre gatunki zaadaptowały się do strefy tropikalnej: I. pacificus, I. holocyclus (Australia), I. gibbosus (Północna Afryka, kraje śródziemnomorskie).

23 Boophilus sp. (B. microplus, B. decoloratus, B. annulatus): strefy tropikalne, jednożywicielowe, monotropowe, pasożyty bydła, wektory Babesia bovis.

24 Biologia i ekologia populacji kleszczy WNIOSKI Wysoka zdolność adaptacyjna.Wysoka zdolność adaptacyjna. Znaczna odporność na warunki środowiskowe. Znaczna odporność na warunki środowiskowe. Różne gatunki, różny behawioryzm.Różne gatunki, różny behawioryzm. Liczni żywiciele, duży rezerwuar.Liczni żywiciele, duży rezerwuar.

25 Choroby przenoszone przez kleszcze

26 Patogenność kleszczy Bezpośrednie działanie patogenne poprzez ukłucie i pobieranie krwi. Główna rola: pośrednie działanie patogenne poprzez transmisję patogenów.

27 - Pobieranie krwi Jeden kleszcz wysysa ok. 2-3 cm 3. Jeden kleszcz wysysa ok. 2-3 cm 3. - Ziarniaki zapalne Ryzyko infekcji bakteryjnych (Dermatophilus congolensis, Staphylococcus intermedius). Ryzyko infekcji bakteryjnych (Dermatophilus congolensis, Staphylococcus intermedius). - Intoksykacja Ixodes holocyclus w Australii, Ixodes Ixodes holocyclus w Australii, Ixodes gibbosus i Rhipicephalus bursa w Europie gibbosus i Rhipicephalus bursa w Europie i Afryce, Dermacentor andersoni w Ameryce. i Afryce, Dermacentor andersoni w Ameryce. Działanie bezpośrednie

28 Działanie pośrednie: wektory drobnoustrojów chorobotwórczych -Wirusy:ponad 650 wirusów może być przenoszonych przez kleszcze m.in. odkleszczowe wirusowe zapalenie mózgu i opon mózgowych i gorączka krwotoczna. -Wirusy: ponad 650 wirusów może być przenoszonych przez kleszcze m.in. odkleszczowe wirusowe zapalenie mózgu i opon mózgowych i gorączka krwotoczna. - Riketsje:Coxiella, Ehrlichia, Rickettsia. - Riketsje: Coxiella, Ehrlichia, Rickettsia. - Bakterie:Borrelia, Dermatophilus, Bartonella. - Bakterie: Borrelia, Dermatophilus, Bartonella. - Pierwotniaki:Babesia, Theileria, Hepatozoon. - Pierwotniaki: Babesia, Theileria, Hepatozoon. - Nicienie:Dipetalonema. - Nicienie: Dipetalonema.

29 wektory drobnoustrojów chorobotwórczych dla psów i kotów - Babeszjoza: Babesia canis, B. gibsoni (Dermacentor reticulatus - Babeszjoza: Babesia canis, B. gibsoni (Dermacentor reticulatus i Rhipicephalus sanguineus). i Rhipicephalus sanguineus). - Hepatozoonoza: Hepatozoon canis (Rhipicephalus sanguineus). - Hepatozoonoza: Hepatozoon canis (Rhipicephalus sanguineus). - Filarioza: Dipetalonema reconditum (Rhipicephalus sanguineus). - Ehrlichioza: Ehrlichia canis i inne (Rhipicephalus sanguineus, Ixodes sp.). - Hemobartoneloza psów: Bartonella vinsonii (Dermacentor sp., Rhipicephalus sp., Ixodes scapularis). - Hemobartoneloza kotów: Haemobartonella felis (Rhipicephalus sanguineus). - Choroba z Lyme: Borrelia burgdorferi (Ixodes sp.). - Cytaukszoonoza kotów: Cytauxzoon felis (Dermacentor variabilis). - Paraliż kleszczowy: toksyny śliny kleszczy (Dermacentor variabilis).

30 Charakterystyka kleszczy jako wektorów - Zakażony kleszcz nie zawsze jest zakaźnym kleszczem!!! - Możliwość transmisji pomiędzy stadiami rozwojowymi: z L do N, z N do D dla wszystkich patogenów. z L do N, z N do D dla wszystkich patogenów. Czasami transmisja transowarialna (z formy D do jaj): - Czasami transmisja transowarialna (z formy D do jaj): w przypadku Babesia sp. i bakterii. w przypadku Babesia sp. i bakterii. - Czasami transmisja pomiędzy kolejnymi pokoleniami kleszczy: kleszczy: Babesia canis: od 3 do 5 pokoleń kleszczy, w niektórych Babesia canis: od 3 do 5 pokoleń kleszczy, w niektórych regionach ryzyko występowania chorób odkleszczowych regionach ryzyko występowania chorób odkleszczowych utrzymuje się więc nawet do 9 lat. utrzymuje się więc nawet do 9 lat. Konsekwencje: niemożliwe jest całkowite wyeliminowanie chorób przenoszonych przez kleszcze w określonym regionie.

31 Lokalizacja patogenów - w gruczołach ślinowych (wewnątrzkomórkowo): Babesia, Borrelia. - w gruczołach ślinowych (wewnątrzkomórkowo): Babesia, Borrelia. - w ciele kleszcza (naczynia hemolimfatyczne nogogłaszczek, jelito środkowe): Borrelia jelito środkowe): Borrelia.

32 Rola śliny Rola śliny - Rozpoczęcie procesu pobierania krwi poprzez sekrecję enzymów proteolitycznych - I faza. -Utrzymanie osmolarności (ciśnienia wewn.) organów kleszcza przez wydzielanie nadmiaru płynów – II faza pobierania pokarmu, przyśpieszenie procesu pobierania (ssania) i wydalania. -Rozpad komórek gruczołów ślinowychi następnie inokulacja patogenów do organizmu żywiciela -Rozpad komórek gruczołów ślinowych i następnie inokulacja patogenów do organizmu żywiciela (w większości przypadków po 48 godz. od przyczepienia się kleszcza, a w przypadku Babesia canis w 4 –5 dniu). (w większości przypadków po 48 godz. od przyczepienia się kleszcza, a w przypadku Babesia canis w 4 –5 dniu).

33 Babeszjoza psów Babesia canis Występowanie: powszechne.Występowanie: powszechne. Wektor:Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor reticulatus.Wektor: Rhipicephalus sanguineus, Dermacentor reticulatus. Patogeneza:pasożyt namnaża sięPatogeneza: pasożyt namnaża się w erytrocytach. Hemoliza - pirogeny endogenne powstające na skutek lizy erytrocytów i destrukcji pasożytów przez fagocyty są główną przyczyną obserwowanych objawów klinicznych w erytrocytach. Hemoliza - pirogeny endogenne powstające na skutek lizy erytrocytów i destrukcji pasożytów przez fagocyty są główną przyczyną obserwowanych objawów klinicznych. Inkubacja:2-6 dni po inokulacji sporozoitów.Inkubacja: 2-6 dni po inokulacji sporozoitów. Objawy mogą wystąpić po ok. 6–11 dniach od przyczepienia się kleszczaObjawy mogą wystąpić po ok. 6–11 dniach od przyczepienia się kleszcza (czasem po 3 tyg.). (czasem po 3 tyg.). Choroby przenoszone przez kleszcze

34

35 Przypadki ludzkiej babesiozy na świecie symptomy zmęczenie 60% ból głowy 60% gorączka 80% dreszcze 50% nudności 10% sztywnienie karku 30% wg. R.Welc

36 Przebieg:postać ostra, subkliniczna, chroniczna.Przebieg: postać ostra, subkliniczna, chroniczna. Objawy:dominujący w postaci ostrej jest tzw. syndrom gorączkowyObjawy: dominujący w postaci ostrej jest tzw. syndrom gorączkowy i hemolityczny - wysoka, wyczerpująca gorączka (40-41°C), anemia, hemoglobinuria. Inne objawy: porażenia, biegunka, zez, powiększenie wezłów chłonnych i śledziony, zaburzenia krążeniowe, trombocytopenia, wzrost poziomu enzymów wątrobowych. Przebieg cykliczny: „wyleczone” psy mogą ponownie, nagle wykazywać objawy kliniczne (podobnie jak malaria). i hemolityczny - wysoka, wyczerpująca gorączka (40-41°C), anemia, hemoglobinuria. Inne objawy: porażenia, biegunka, zez, powiększenie wezłów chłonnych i śledziony, zaburzenia krążeniowe, trombocytopenia, wzrost poziomu enzymów wątrobowych. Przebieg cykliczny: „wyleczone” psy mogą ponownie, nagle wykazywać objawy kliniczne (podobnie jak malaria). W przebiegu subklinicznym: przemijająca nawrotowa gorączka, spadek apetytu (często wywoływana jest immunosupresją). W przebiegu subklinicznym: przemijająca nawrotowa gorączka, spadek apetytu (często wywoływana jest immunosupresją). W postaci chronicznej: senność, utrata masy ciała, brak apetytu, wyniszczenie, zmiany w obrębie górnych dróg oddechowych, kaszel, wymioty, biegunka, owrzodzenie żołądka, krwawienia ze skóry, żółtaczka. W postaci chronicznej: senność, utrata masy ciała, brak apetytu, wyniszczenie, zmiany w obrębie górnych dróg oddechowych, kaszel, wymioty, biegunka, owrzodzenie żołądka, krwawienia ze skóry, żółtaczka. Rozpoznanie:laboratoryjnie - barwienie metodą Giemzy rozmazów krwi (pasożyty - trofozoity w erytrocytach).Rozpoznanie: laboratoryjnie - barwienie metodą Giemzy rozmazów krwi (pasożyty - trofozoity w erytrocytach). Badania serologiczne - np. IFA – ¼o(-), 1/80(+). Badania serologiczne - np. IFA – ¼o(-), 1/80(+). Leczenie przyczynowe:imidokarb (Imizol), fenamidyna (Oxopirvedine) + leczenie wspomagające w zależności od objawów.Leczenie przyczynowe: imidokarb (Imizol), fenamidyna (Oxopirvedine) + leczenie wspomagające w zależności od objawów. Zapobieganie:środki przeciwko kleszczom, szczepienia (PIRODOG).Zapobieganie: środki przeciwko kleszczom, szczepienia (PIRODOG). Babeszjoza psów cd.

37 Hepatozoonoza Hepatozoon canis Występowanie:powszechne.Występowanie: powszechne. Wektor: Rhipicephalus sanguineus.Wektor: Rhipicephalus sanguineus. Patogeneza: zarażenie na skutek zjedzenia kleszcza przez psy lub koty. Sporozoity ze ściany jelit żywiciela przenikają do krwi i chłonki, dalej do komórek śródbłonka i makrofagów – uwolnienie makromerozoitów, które wnikają do komórek szpiku, wątroby, śledziony, płuc i mięśni szkieletowych (gdzie pozostają jako nieinwazyjne cysty) - powstają mikromerozoity, których uwalnianie z cyst wywołuje zmiany zapalnePatogeneza: zarażenie na skutek zjedzenia kleszcza przez psy lub koty. Sporozoity ze ściany jelit żywiciela przenikają do krwi i chłonki, dalej do komórek śródbłonka i makrofagów – uwolnienie makromerozoitów, które wnikają do komórek szpiku, wątroby, śledziony, płuc i mięśni szkieletowych (gdzie pozostają jako nieinwazyjne cysty) - powstają mikromerozoity, których uwalnianie z cyst wywołuje zmiany zapalne w narządach – objawy kliniczne. Mikromerozoity wnikają (fagocytoza) do neutrofili i fagocytów, gdzie są stwierdzane w badaniach laboratoryjnych (hepatozoonoza często towarzyszy ehrlichiozie - ten sam wektor). w narządach – objawy kliniczne. Mikromerozoity wnikają (fagocytoza) do neutrofili i fagocytów, gdzie są stwierdzane w badaniach laboratoryjnych (hepatozoonoza często towarzyszy ehrlichiozie - ten sam wektor). Inkubacja:średnio 15 dni (czasami 3-7 dni po zjedzeniu kleszcza).Inkubacja: średnio 15 dni (czasami 3-7 dni po zjedzeniu kleszcza).

38 Hepatozoonoza cd. Objawy:spadek masy ciała, wycieńczenie pomimo zachowanego apetytu, gorączka, zaburzenia w funkcjonowaniu nerek.Objawy: spadek masy ciała, wycieńczenie pomimo zachowanego apetytu, gorączka, zaburzenia w funkcjonowaniu nerek. Inne objawy: bóle mięśniowe i kręgosłupa, zapalenie worka spojówkowego, biegunki, rozwój inwazji chronicznej z okresami remisji. Inne objawy: bóle mięśniowe i kręgosłupa, zapalenie worka spojówkowego, biegunki, rozwój inwazji chronicznej z okresami remisji. Rozpoznanie:barwienie rozmazów krwi metodą Giemzy – obecność gametocytów w cytoplaźmie neutrofili i monocytów, niekiedy pozakomórkowo.Rozpoznanie: barwienie rozmazów krwi metodą Giemzy – obecność gametocytów w cytoplaźmie neutrofili i monocytów, niekiedy pozakomórkowo. Leczenie:przyczynowe – brakLeczenie: przyczynowe – brak specyficznych leków (imidokarb specyficznych leków (imidokarb + tetracyklina/doksycyklina), + tetracyklina/doksycyklina), objawowe – niesterydowe przeciwzapalne. objawowe – niesterydowe przeciwzapalne. Zapobieganie:środki przeciwko Zapobieganie: środki przeciwko kleszczom. kleszczom.

39 Ehrlichioza Ehrlichia canis Występowanie:powszechne.Występowanie: powszechne. Wektor podstawowy:Rhipicephalus sanguineus.Wektor podstawowy: Rhipicephalus sanguineus. Patogeneza:rozwój choroby na skutek namnażania się Ehrlichia canis (bakteria wewnątrzkomórkowa – Rickettsia) w leukocytach (monocyty)Patogeneza: rozwój choroby na skutek namnażania się Ehrlichia canis (bakteria wewnątrzkomórkowa – Rickettsia) w leukocytach (monocyty) w śledzionie, wątrobie, węzłach chłonnych w śledzionie, wątrobie, węzłach chłonnych. Inkubacja:okres inkubacji wysoce zróżnicowany, od 14 dni (klasyczna ehrlichioza) do kilku tygodni.Inkubacja: okres inkubacji wysoce zróżnicowany, od 14 dni (klasyczna ehrlichioza) do kilku tygodni. Przebieg:postać ostra, podostra lub chroniczna.Przebieg: postać ostra, podostra lub chroniczna. Objawy:niektóre psy nie wykazują objawów klinicznych, pomimo że są seropozytywne. Inne wykazują typowe objawy: wycieńczenie, gorączka, wynaczynienia (wybroczyny, wycieki krwiste z nozdrzy), powiększenie węzłów chłonnych, anoreksja.Objawy: niektóre psy nie wykazują objawów klinicznych, pomimo że są seropozytywne. Inne wykazują typowe objawy: wycieńczenie, gorączka, wynaczynienia (wybroczyny, wycieki krwiste z nozdrzy), powiększenie węzłów chłonnych, anoreksja. Leczenie:antybiotykoterapia swoista - doksycyklina 10 mg/kg przez 7 dni,Leczenie: antybiotykoterapia swoista - doksycyklina 10 mg/kg przez 7 dni, a podczas przedłużającego się procesu chorobowego > 3 tyg. a podczas przedłużającego się procesu chorobowego > 3 tyg.

40 Ehrlichioza

41 Cytauksozoonoza kotów Cytauxzoon felis Występowanie: opisano dotychczas tylko w USA.Występowanie: opisano dotychczas tylko w USA. Wektor: Dermacentor variabilis.Wektor: Dermacentor variabilis. Patogeneza: replikacja Cytauxzoon felis (pierwotniak) głównie w erytrocytach lub na ich błonie zewnętrznej, czasami w tkankach i makrofagach oraz monocytach.Patogeneza: replikacja Cytauxzoon felis (pierwotniak) głównie w erytrocytach lub na ich błonie zewnętrznej, czasami w tkankach i makrofagach oraz monocytach. Objawy: dominują objawy hemolizy – wysoka temperatura, brak apetytu, odwodnienie, żółtaczka, bladość błon śluzowych oraz powiększenie śledziony i wątroby.Objawy: dominują objawy hemolizy – wysoka temperatura, brak apetytu, odwodnienie, żółtaczka, bladość błon śluzowych oraz powiększenie śledziony i wątroby. Rozpoznanie: laboratoryjnie – barwienie metodą Giemzy rozmazów krwi (obecność Cytauxzoon felis wewnątrz erytrocytów – pojedyncze, owalne). Obraz bardzo podobny do hemobartonelozy.Rozpoznanie: laboratoryjnie – barwienie metodą Giemzy rozmazów krwi (obecność Cytauxzoon felis wewnątrz erytrocytów – pojedyncze, owalne). Obraz bardzo podobny do hemobartonelozy. Leczenie przyczynowe: brak.Leczenie przyczynowe: brak. Zapobieganie: środki przeciwko kleszczom.Zapobieganie: środki przeciwko kleszczom.

42 Występowanie: powszechne - choroba często notowana w klimacie umiarkowanym. Infekcja bakteryjna często występująca u ludzi i zwierząt (głównie konie, przeżuwacze i psy). Wektor: Ixodex ricinus (najczęściej inwazja kleszczy w lesie). Patogeneza: choroba spowodowana replikacją Borrelia burgdorferi sensu lato w organiźmie. Objawy: Zakażone psy pozostają seropozytywne przez szereg lat nie wykazując objawów klinicznych, inne wykazują objawy podobne do obserwowanych u ludzi: zmiany skórne (rumień wędrujący), apatia, a następnie zapalenie wielostawowe (polyarthritis) - najczęściej obserwowany objaw boreliozy u psów, opuchlizna okolicy stawowej (bolesność przy omacywaniu), objawy nerwowe (porażenia – jakkolwiek u psów rzadko występują porażenia części twarzowej), kardiomiopatie. Występuje również postać kliniczna będąca efektem zapalenia opon mózgowych – objawy ze strony CUN + depresja, anoreksja, czasami gorączka. Rzadkim objawem są zaburzenia krążeniowe i zaburzenia funkcjonowania nerek. Choroba z Lyme Borrelia burgdorferi

43 Rozpoznanie: laboratoryjne – badania serologiczne (mała przydatność), izolacja spirochetów z moczu i krwi w okresach gorączkowych (praktycznie niewykonywalana w Polsce).Rozpoznanie: laboratoryjne – badania serologiczne (mała przydatność), izolacja spirochetów z moczu i krwi w okresach gorączkowych (praktycznie niewykonywalana w Polsce). Szybka odpowiedź na antybiotykoterapię. Szybka odpowiedź na antybiotykoterapię. Leczenie: antybiotykoterapia (doksycyklina, penicyliny) przezLeczenie: antybiotykoterapia (doksycyklina, penicyliny) przez 10 dni do 3 tygodni. W niektórych krajach dostępne są szczepionki. 10 dni do 3 tygodni. W niektórych krajach dostępne są szczepionki. Zakażone psy stanowią zagrożenie dla właścicieli. Ukłucie przez kleszcze jest jedyną drogą zakażenia. Borelioza cd.

44 Choroba z Lyme (borelioza)

45 Występowanie Bartonella spp. na świecie B. grahamii B. taylori B. doshiae B. birtlesii B.clarridgeiae B. elizabethae B. vinsonii B.clarridgeiae B. elizabethae B. vinsonii B. bacilliformis B. henselae B. quintana wg. R.Welc

46 Rozprzestrzenianie Bartonella spp. w środowisku - - wektory Ixodes ricinus Ixodes scapularis B. grahamii B. taylorii B. elizabethae Pediculus humanus B. quintana Lutzomyia verrucarum B. bacilliformis Ctenocephalides felis Xenopsylla cheopis Ctenocephalides nobilis B. henselae B. clarridgeiae wg. R.Welc

47 Bartonella bacilliformis infekcja pierwotna: - forma ostra: gorączka Oroya, wysoka parazytemia (100%) (tetracyklina, chloramfenikol) - przebieg bezobjawowy faza chroniczna: verruga peruana - objawy dermatologiczne (streptomycyna, ryfampicyna) Lutzomyia sp. Kolumbia, Ekwador, Peru, Chile, Boliwia wg. R.Welc

48 Bartonella quintana prawidłowo działający układ odpornościowy: - gorączka okopowa - faza chroniczna - zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia obniżona odporność: - chroniczna patologia gruczołowa - naczyniakowatość pochodzenia pałeczkowatego Pediculus humanis wg. R.Welc

49 Bartonella henselae Bartonella clarridgeiae prawidłowo działający układ odpornościowy: - choroba kociego pazura - zapalenie mózgu i opon mózgowych - zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia obniżona odporność: - plamica wątroby (HIV) - naczyniakowatość pochodzenia pałeczkowatego kot Ctenocephalides felis wg. R.Welc

50 Bartonella grahamii Bartonella elizabethae A. flavicollis C. glareolus M. arvalis -zapalenie błony naczyniowej oka - zapalenie nerwu wzrokowego I. ricinus C. nobilis wg. R.Welc

51 Zakażenia Bartonella spp. -14% bezdomnych we Francji - przeciwciała skierowane przeciw B. quintana - 37% chorych na AIDS skarżących się na powracające gorączki – przeciwciała skierowane przeciw B. quintana i B. henselae - 57% chorych na uogólnione powiększenie węzłów chłonnych w Polsce – przeciwciała skierowane przeciw B. henselae -16,1% potencjalnie zdrowych dawców krwi w Szwecji, 6% w USA, 5,5% w Tajlandii– przeciwciała skierowane przeciw Bartonella spp - 50% kotów domowych zainfekowanych jednym lub więcej gatunkami Bartonella spp. - 61% pcheł Xenopsylla cheopis ze szczurów – B. elizabethae - 72% pcheł Ctenocephalides felis z kotów – B.henselae, B. clarridgeiae - 67% gryzoni w Wlk. Brytanii, 90% saren w USA (California) wg. R.Welc

52 Porażenie pokleszczowe (paraliż kleszczowy) Występowanie: powszechne.Występowanie: powszechne. Wektor: wszystkie rodzaje kleszczy, głównie jednak Dermacentor i Ixodes.Wektor: wszystkie rodzaje kleszczy, głównie jednak Dermacentor i Ixodes. Patogeneza: toksyny śliny kleszcza wywołują porażenia wiotkie. Objawy występują jedynie po licznych ukąszeniach (duża koncentracja toksyn).Patogeneza: toksyny śliny kleszcza wywołują porażenia wiotkie. Objawy występują jedynie po licznych ukąszeniach (duża koncentracja toksyn). Inkubacja: 4 – 6 dni.Inkubacja: 4 – 6 dni. Objawy: porażenia neuronów motorycznych – ataksjaObjawy: porażenia neuronów motorycznych – ataksja (niejednokrotnie całkowita). Przy porażeniu nerwów czaszkowych – trudności w przełykaniu i oddychaniu (co może doprowadzić do śmierci). (niejednokrotnie całkowita). Przy porażeniu nerwów czaszkowych – trudności w przełykaniu i oddychaniu (co może doprowadzić do śmierci). Rozpoznanie: wywiad i objawy kliniczne.Rozpoznanie: wywiad i objawy kliniczne. Leczenie przyczynowe: brak.Leczenie przyczynowe: brak. Zapobieganie: środki przeciwko kleszczom.Zapobieganie: środki przeciwko kleszczom.

53 Metody zwalczania kleszczy

54 O czym należy pamiętać: - Kleszcze bytują na zwierzętach (szeroki rezerwuar) - Kleszcze bytują na zwierzętach (szeroki rezerwuar) i w środowisku. i w środowisku. - Kleszcze są bardziej odporne na zmienne warunki środowiskowe niż owady. - Kleszcze są bardziej odporne na zmienne warunki środowiskowe niż owady. - Opisano szczepy oporne na środki chemiczne.

55 Sposoby zwalczania kleszczy Trudności:Trudności: –Występowanie kleszczy w środowisku (wysoka rozrodczość, długi czas przebywania w stanie „uśpienia”). –Niska specyficzność: wielu żywicieli, wiele rezerwuarów dla kleszczy. –Występowanie (bytowanie) kleszczy na żywicielu. –Znaczna odporność na środki chemiczne (dot. głównie Boophilus microplus). Sposoby postępowania:Sposoby postępowania: 1. Niszczenie kleszczy na żywicielu: Leczenie zwierząt opadniętych przez kleszcze.Leczenie zwierząt opadniętych przez kleszcze. Zapobieganie chemiczne inwazji zwierząt.Zapobieganie chemiczne inwazji zwierząt. Szczepienia, np. Tick Guard (Boophilus microplus).Szczepienia, np. Tick Guard (Boophilus microplus). 2. Niszczenie kleszczy w środowisku: Chemizacja środowiska.Chemizacja środowiska. Ocena agrotechniczna i sanitarna środowiska.Ocena agrotechniczna i sanitarna środowiska.

56 Zwalczanie kleszczy w środowisku Środki chemiczne:Środki chemiczne: –Stosowanie akarycydów w kenelach. –Stosowanie akarycydów w parkach i lasach.

57 Zwalczanie kleszczy na żywicielu Substancje przeciwkleszczowe (akarycydy): Substancje przeciwkleszczowe (akarycydy): –Związki fosforoorganiczne (diazinon, kumafos, fenchlorofos). –Zw. chloroorganiczne (lindan). –Karbaminiany (karbaryl). –Pyretroidy (cypermetryna, permetryna, deltametryna, flumetryna, fenvalerat). –Amitraza. –Fipronil. Postacie leków: spray, lotion, spot on, obroża, kleje, pasty. Sposoby stosowania: w zależności od długotrwałości działania preparatu i ryzyka inwazji (sezonowość).

58 Wymagania stawiane dobremu produktowi przeciwko kleszczom: „Efekt gromadzenia”: leczenie i zapobieganie.„Efekt gromadzenia”: leczenie i zapobieganie. Odporność na wodę: psy myśliwskie, okresy deszczowe.Odporność na wodę: psy myśliwskie, okresy deszczowe. Odpowiednia koncentracja preparatu w określonych miejscach ciała: predylekcyjne strefy przyczepiania się kleszczy (brzuch, uszy, ogon, moszna, wewnętrzna powierzchnia ud).Odpowiednia koncentracja preparatu w określonych miejscach ciała: predylekcyjne strefy przyczepiania się kleszczy (brzuch, uszy, ogon, moszna, wewnętrzna powierzchnia ud). Szybkość działania: przed czasem transmisji patogenów (nie dłużej niż 48 godzin).Szybkość działania: przed czasem transmisji patogenów (nie dłużej niż 48 godzin). Skuteczność u psów i kotów.Skuteczność u psów i kotów. Szerokie spektrum działania.Szerokie spektrum działania.

59 Brak skuteczności ? Przyczyny nieskuteczności lub „pozorna” nieskuteczność:Przyczyny nieskuteczności lub „pozorna” nieskuteczność: –Zbyt niskie dawki (głównie spot on) w stosunku do masy ciała psa. –Czas zabijania kleszczy (pomiędzy 24 a 48 godzin). Brak efektu „knock down” u kleszczy, tak jak to ma miejsce u innych ektopasożytów. u innych ektopasożytów. –Niska koncentracja preparatu w określonych strefach ciała (uszy, ogon, brzuszna powierzchnia, przyśrodkowa powierzchnia ud) - dotyczy głównie spot on: możliwość zwiększenia koncentracji poprzez dodatkowe zastosowanie spray. –Stała reinwazja zwierząt. –Niska skuteczność „długotrwałego działania”. Efekt: możliwość występowania kleszczy na źle zabezpieczonych zwierzętach.

60 Podsumowanie: Patogenne działanie pośrednie i bezpośrednie kleszczy.Patogenne działanie pośrednie i bezpośrednie kleszczy. Sezonowość (szczyty), masowe zasiedlenie środowiska (płodność i odporność).Sezonowość (szczyty), masowe zasiedlenie środowiska (płodność i odporność). Zmienność w obrębie gatunków.Zmienność w obrębie gatunków. Trudności w zwalczaniu kleszczy:Trudności w zwalczaniu kleszczy: –Wymaga szczególnego postępowania profilaktycznego ze strony właściciela. –Wymaga regularnego zapobiegania i leczenia. i leczenia.

61 INNE GATUNKI KLESZCZY

62 Forma dorosła: ośmionożna, dymorfizm płciowy. Samiec posiada dużą tarczkę grzbietową, nie zwiększa swoich rozmiarów ciała. Samica z małą tarczką grzbietową, znacznie powiększa rozmiary ciała po pobraniu pokarmu (wzrost m.c. z 2 do 250 mg i nawet 15 - krotny powierzchni). Rhipicephalus sanguineus samiec

63 Gatunki kleszczy występujące powszechnie u psów i kotów Rhipicephalus sanguineus kleszcz psi kleszcz psi –Trójżywicielowy, monotropowy: L, N, D u psów. L, N, D u psów. –Dobrze znany kleszcz psi (kleszcz kenelowy), historycznie przywędrował od afrykańskich zwierząt mięsożernych. –Endofilny (kenele, gospodarstwa domowe), kserofilny (adaptacja do gorącego i suchego klimatu). –Rozmieszczenie geograficzne (Europa, Afryka, Azja, Australia). –Wektor: babeszjozy, ehrlichiozy, hepatozoonozy, riketsjozy, filariozy, hemobartonelozy.

64 Gatunki kleszczy rzadko występujące u psów: Gatunki kleszczy rzadko występujące u psów: –Rhipicephalus appendiculatus, pasożyt przeżuwaczy (Afryka). Kleszcz sawannowy. R. bursa w zachodnim regionie śródziemnomorskim (dwużywicielowy, pasożyt małych przeżuwaczywektor:babeszjozy, theileriozy, anaplazmozy, czasami powoduje porażenia). –Rhipicephalus appendiculatus, pasożyt przeżuwaczy (Afryka). Kleszcz sawannowy. R. bursa w zachodnim regionie śródziemnomorskim (dwużywicielowy, pasożyt małych przeżuwaczy, wektor: babeszjozy, theileriozy, anaplazmozy, czasami powoduje porażenia). –Haemaphysalis punctata, H. parva, H. longicornis. –Hyalomma sp.Azja, Afryka, kraje śródziemnomorskie. –Hyalomma sp. Azja, Afryka, kraje śródziemnomorskie. włączającA. americanumA. variegatum - wektorkowdriozy. –Amblyomma sp., włączając A. americanum, A. variegatum - wektor kowdriozy.


Pobierz ppt "Choroby przenoszone przez kleszcze Sposoby zapobiegania dr F. Beugnet Agrégé in Parasitology."

Podobne prezentacje


Reklamy Google