Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Leki antypsychotyczne. Schizofrenia 1% populacji jest dotyknięty problemem schizofrenii początek: zwykle pomiędzy 15-30 rokiem życia.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Leki antypsychotyczne. Schizofrenia 1% populacji jest dotyknięty problemem schizofrenii początek: zwykle pomiędzy 15-30 rokiem życia."— Zapis prezentacji:

1 Leki antypsychotyczne

2 Schizofrenia 1% populacji jest dotyknięty problemem schizofrenii początek: zwykle pomiędzy rokiem życia

3 Function Age (y) Prodromal Progression Premorbid Stable Relapsing Lieberman JA. Journal of Clini cal Psychiatry 1996; 57 (suppl 11):68-71

4 - faza ostra Jest to faza w której pacjent wykazuje wyraźne objawy psychotyczne. -faza stabilizacji w czasie tej fazy dochodzi do stopniowej redukcji objawów ostrych. -faza remisji Jest to faza w której objawy psychotyczne są minimalne lub nieobecne Schizofrenia

5 Schizofrenia-objawy Objawy pozytywne -urojenia -omamy -zniekształcenie funkcji językowych i komunikacyjnych -zdezorganizowana mowa -zdezorganizowane zachowanie -zachowania katatoniczne -pobudzenie

6 Objawy negatywne: -bladość afektywna -wycofanie emocjonalne -wycofanie socjalne -pasywność, apatia -zaburzenia myślenia abstrakcyjnego -brak spontaniczności -myślenie stereotypowe -alogia -awolicja -anhedonia -upośledzenie uwagi Schizofrenia-objawy

7 Markery behawioralne Teoria bramkowania sensomotorycznego –Chorzy na schizofrenie mają deficyty w bramkowaniu bodźców czuciowych –„Przeładowanie” sensoryczne Chorzy na schizofrenie mają zaburzoną habituację Chorzy na schizofrenie mają deficyty w Prepulse Inhibition (PPI) Osłabienie fali P300 Zburzenie ruchów podążania oka

8 PPI Startle Response Auditory Stimulus NormalsSchizophrenics

9 TEORIE POWSTANIA

10 Biologiczne podłoże powstawania schizofrenii Uszkodzenie niektórych obszarów mózgu Teoria 5-HT (LSD) Teoria DMPEA Teoria Da Teoria glutaminergiczna

11 Schizofrenia a uszkodzenia mózgu Przyczyna czy skutek ? Waga mózgów osób chorych na Sch.stanowi około 95%wagi mózgu osób zdrowych Osoby chore na Sch. Często mają poszerzone komory mózgu Obserwuje się ubytki komórek w korze, ciele migdałowatym, wzgórzu, jądrze półleżącym i hipokampie Rozległość uszkodzeń koreluje jedynie z objawami negatywnymi

12 “Normal” brainSchizophrenic brain

13 Schizofrenia- 5-HT LSD może wywoływać halucynacje. –LSD hamuje przekąźnictwo serotoninergiczne –Główne zaburzenia wywołane podaniem LSD wiążą się głównie z halucynacjami perceptualnymi, bez zaburzeń myślenia –LSD wywołuje głównie halucynacje wzrokowe, Chorzy na Sch. Mają przewagę halucynacji słuchowych –Chorzy na Sch. przyjmujący LSD, ściśle rozróżniają stan psychozy i stan po przyjęciu LSD 5-HT antagoniści nie są halucynogenni, 5-HT agoniści nie są dobrymi antypsychotykami

14 Schizofrenia-Glutaminian Antagoniści receptora NMDA posiadają właściwości psychozomimetyczne (ketamina, PCP) –PCP służy do modelowania schizofrenii aw modelach zwierzęcych Antagoniści receptora NMDA zaostrzają objawy u chorych z schizofrenią Glu pobudza neurony dopaminergiczne LY agonista mGluR2-blokuje efekty wywoływane przez PCP Może blokować zarówno objawy pozytywne jak i negatywne.

15

16 Nadmiar Glu uwalnianego w korze przedczołowej (PFC) Symptomy negatywne korelują z nadmiarem Glu w PFC Glu prowadzi do DA Symptomy pozytywne korelują z nadmiarem DA w mezolimbicznym szlaku dopaminergicznym Obniżenie DA w mezolimbicznym szlaku blokuje powstawanie objawów wytwórczych Schizofrenia-Glutaminian

17 Schizofrenia-Dopamina Agoniści-DA; mogą wywoływać wystąpienie psychozy L-DOPA pogarsza symptomy. Chorzy na Parkinsona przyjmujący L-DOPA doznają czasami halucynacji U chorych leczonych neuroleptykami mogą wystąpić pozapiramidowe działania niepożądane pod postacią objawów parkinsonowskich Nuroleptyki—leki klinicznie skuteczne są antagonistami receptorów DA (D2)

18 a-szlak nigrostriatialny b-szlak mezolimbiczny c-szlak mezokortykalny d- szlak guzkowo-lejowy

19 Deficit prefrontal DAHypostimulation DA receptors Negative symptoms & cognitive impairment Excess subcortical DAHyperstimulation DA receptors Positivesymptoms

20 Dopamina- Receptory 5 typów: D1, D2, D3, D4, D5 Wszystkie metabotropowe Receptory D1 i D5 – pobudzające (cAMP) D2, D3 D4 -hamujące (cAMP)

21 Objawy negatywne związane są z hipofunkcją układu DA w korze przedczołowej (mniejsze stężenie zewnątrzkomórkowej DA) Objawy wytwórcze są wynikiem zwiększonej aktywności w układzie limbicznym (zwiększone stężenie zewnątrzkomórkowej DA) Zachwianie równowagi pomiędzy korowym i podkorowym układem DA

22 Interakcje DA/glutaminian/GABA Wykazanie psychozomimetycznych właściwości związków blokujących receptory NMDA (fencyklidyna, ketamina, dizocylpina) stało się argumentem przemawiającym za koncepcją wiążącą patomechanizm schizofrenii z obniżeniem funkcji układuglutaminergicznego. - Unerwienie DA/glutaminian/GABA kory czołowej i jąder limbicznych, oraz receptory glutaminianergiczne NMDA i nie-NMDA, pełnią podstawową rolę w regulacji przepływu informacji i pobudzenia emocjonalnego

23 A.Carlsson

24  subpopulacji interneuronów (parwalbumino- pozytywnych) GABAergicznych w korze przedczołowej i hipokampach  aktywności GAD67 (izoenzym katalizujący najważniejszy etap syntezy GABA)  stężenie GABA w korze czołowej, układzie limbicznym i wzgórzu

25  NAA  mRNA GAD67  mRNA BDNF  Stężenie NAA (acetylo L- asparaginianu)  mRNA dla GAD67  mRNA dla BDNF (czynnik wzrostu pochodzenia mózgowego) Zmiany na poziomie molekularnym w korze czołowej Zwiększona wrażliwość na agonistów DA i ketaminę Nadaktywność ruchowa wywołana podaniem amfetaminy, apomorfiny, dizocylpiny i fencyklidyny Zmniejszenie katalepsji po haloperidolu Reakcja wywołana przez określone substancje Zwiększona wrażliwość na stres Deficyty reakcji PPI, LI, bramkowania sensomotorycznego i pamięci operacyjnej Zaburzenia socjalne Nadpobudliwość ruchowa Nasilenie stereotypii Deficyty reakcji PPI, LI, bramkowania sensomotorycznego i pamięci operacyjnej Zaburzenia socjalne Objawy behawioralne Wg B.Lipska i D. Weinberger, Neuropsychopharmacology 2000, 23.

26 ETIOLOGIA uszkodzenia DNA, ekspresja genów, wirusy, toksyny, sposób odżywiania, uszkodzenia okołoporodowe, czynniki psychiczne PATOFIZJOLOGIA zaburzenia procesów zachodzących w czasie rozwoju mózgu od poczęcia do wczesnego okresu młodości tworzenie połączeń neuronalnych, migracja neuronów, synaptogeneza, ap o ptoza ZMIANY ANATOMICZNE I FUNKCJONALNE W KOMUNIKACJI NEURONALNEJ rezultat: brak kontroli kory mózgu nad obszarami podkorowymi (osłabienie procesów hamowania, obserwuje się zmniejszony metabolizm w korze), wystąpienie sensytyzacji DŁUGOTRWAŁA SENSYTYZACJA : pogorszenie procesów poznawczych (pamięć, uwaga, emocje) SYMPTOMY SCHIZOFRENII : halucynacje, przywidzenia, symptomy negatywne, zaburzenia mowy Wg N. C. Andreasen, Brain Res., Rev 31, 2000

27 rola receptorów metabotropowych szczególnie mGLUR2 udział receptorów serotoninowych w funkcjach poznawczych kory czołowej (5HT 1A i 5HT 2 ) stosowanie częściowych agonistów receptorów D 2, szybko dysocjujących od receptorów D 2 PERSPEKTYWY

28 Leki antypsychotyczne Leki antypsychotyczne (dawniej neuroleptyki) Ich podanie skutkuje ustępowaniem objawów psychozy Redukują głównie objawy wytwórcze psychozy; w mniejszym stopniu wpływają one na inne objawy Przyjmowane dłużej stabilizują stan psychiczny i zmniejszają ryzyko nawrotu psychozy

29 Jak dzielą się leki antypsychotyczne? –leki typowe (klasyczne) –leki atypowe

30 Mechanizm receptorowego działania typowych leków antypsychotycznych D2 a1 H1 M1

31 - EPS leki antypsychotyczne- EPS rozwój tzw. zespołów pozapiramidowych (EPS). Pojawiają się najczęściej przy przewlekłyma przyjmowaniu tych leków lub przy wzroście dawki

32 zespół pozapiramidowyjego objawy Zespół ParkinsonaDrżenie (zwykle rąk, głowy), sztywność mięśniowa, bradykineza DystoniaNagłe skurcze mięśni, np. wyginanie szyi, gwałtowne zwracanie oczu do góry, a nawet skurcze utrudniające przełykanie AkatyzjaNiemożność usiedzenia czy ustania w miejscu, tzw. Zespół „niespokojnych nóg” Dyskinezy późneDziwne, rytmiczne niekontrolowane ruchy, najczęściej w obrębie twarzy, ciągłe ruchy warg (tzw. zespół królika), rytmiczne ruchy językiem

33 Kliniczne przejawy aktywności dopaminergicznej kontrola układu krążenia EPS funkcje poznawcze i wykonawcze patogeneza depresji? Dopamina

34 Neurologiczne działania niepożądane Wtórne objawy negatywne Parkinsonizm Dystonia Akatyzja Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS- Neuroleptic Malignant Syndrome) Dyskinezy późne (TD- Tardive Dyskinesia)

35 Neurologiczne działania niepożądane Wtórne objawy negatywne -bladość afektywna -wycofanie emocjonalne -pasywność, apatia -alogia -awolicja -itd. Zespół parkinsonowski –wzmożenie napięcia mięśniowego –bradykineza, –drżenie

36 Neurologiczne działania niepożądane Dystonia głównie u przewlekle leczonych, po nagłym odstawieniu lub nagłym zmniejszeniu dawki -zaburzenie ruchowe: -napadowe skurcze toniczne mięśni posturalnych ciała Akatyzja -przymusowy niepokój ruchowy

37 Neurologiczne działania niepożądane Złośliwy zespół neuroleptyczny Stan zagrożenia życia, zahamowanie ruchowe, stan osłupienia ze zwiększeniem napięcia mięśni szkieletowych (katalepsja), pojedyncze ruchy mimowolne, drżenia, hipertermia, częstoskurcz, tachypnoë, wahania ciśnienia krwi, zaburzenia ze strony układu autonomicznego:(zaczerwienienie twarzy, poty, ślinotok) zaburzenia świadomości włącznie ze śpiączką, zwiększenie liczby leukocytów, zaburzenia elektrolitowe

38 Dyskinezy późne Dziwne, rytmiczne niekontrolowane ruchy, najczęściej w obrębie twarzy, ciągłe ruchy warg (tzw. zespół królika), rytmiczne ruchy językiem Najczęściej nieodwracalne Lepiej zapobiegać ich wystąpieniu

39 Zespół parkinsonowski –wzmożenie napięcia mięśniowego –bradykineza, –drżenie

40 Nieneurologiczne działania niepożądane kardiotoksyczność (wpływ na kanały wapniowe) Ortostatyczne spadki ciśnienia (Alfa 1) Zmiany barwnikowe siatkówki- chlorpromazyna, tioridazyna fotowrażliwość Wzrost wagi ciała (Histamina) sedacja (Histamin, Ach)

41 Nieneurologiczne działania niepożądane Objawy cholinolityczne Hiperprolaktynemia/ dysfunkcje seksualne (DA blokada) Obniżenie progu drgawkowego Polidypsja/ Hiponatremia

42 Wg. M. Rzewuskiej

43

44 Leki antypsychotyczne typowe (klasyczne) Leki antypsychotyczne atypowe (Nowsze) Wpływają głównie na redukcję objawów wytwórczych Wpływają w większym stopniu, niż leki typowe, na redukcję objawów ubytkowych i objawów dezorganizacji Ich skuteczność jest związana głównie z ich wpływem na receptory dopaminowe Ich szeroki profil działania (a więc wpływ na ustępowanie różnych typów objawów) wiąże się z tym, że wpływają one również na inne neuroprzekaźniki, np. serotoninę Powodują typowe objawy uboczne – tzw. objawy pozapiramidowe Powodują objawy pozapiramidowe o niewielkim nasileniu, lub nie powodują ich w ogóle

45 Neuroleptyki –mechanizm działania D2-BLOKADAAntypsychotyczny, antymaniakalny; EPS AChM -BLOKADA objawy cholinolityczne;ogranicza EPS H1 -BLOKADA Sedacja, wzrost masy ciała NA  1 -BLOKADA ortostatyczne spadki ciśnienia, sedacja NA  2 -BLOKADA efekt antydepresyjny 5-HT2A -BLOKADA zmniejsza EPS; wzrost ilości snu wolnofalowego, poprawa nastroju ? 5-HT2C-BLOKADAwzrost masy ciała, poprawa nastroju ?

46 Atypowe leki antypsychotyczne Zostały wprowadzone w latach 70 wywołują znacznie mniej objawów pozapiramidowych (EPS, TD) Wpływają w znaczący sposób na objawy negatywne Silnie blokują 5HT2 Większa skuteczność w opornych psychozach Niektóre stosowane w Polsce : klozapinę (leponex, klozapol), sulpiryd (sulpiryd), risperidon (rispolept), olanzepinę (zyprexa), amisulpiryd (solian), kwatiepinę (seroquel)

47 Mechanizm receptorowego działania atypowych leków antypsychotycznych 5HT1a 5HT2A 5HT2C 5HT3 5HT6 5HT7 D4 D3 D2 D1 a1 a2 H1 M1

48

49

50 NEUROLEPTYKI ATYPOWE-wybrane -RISPERIDON -OLANZAPINA -KWETIAPINA -KLOZAPINA -ZIPRAZIDON -AMISULPIRYD -ZOTEPINA

51 lekcechy typoweobjawy niepożądane klozapinaSkuteczny w 25-50% przypadków w terapii psychoz lekoopornych na typowe leki antypsychotyczne Poważne powikłanie u co setnej osoby przyjmującej ten lek: uszkodzenie szpiku kostnego – dlatego konieczność kontroli krwi w wyznaczonych terminach; początkowo duża senność amisulpirydDziałanie antydepresyjne obok antypsychotycznego, silny wpływ na objawy ubytkowe U części kobiet przyjmujących ten lek mogą się pojawić zaburzenia miesiączkowania miesiączki risperidonW porównaniu z innymi lekami powoduje niewielkie tylko zaburzenia poznawcze Pomimo, że jest lekiem nietypowym mogą po nim występować objawy pozapiramidowe olanzapinaZrównoważony wpływ na objawy wytwórcze i ubytkowe, zwykle stosuje się lek tylko raz dziennie, wieczorem Senność i wzrost wagi w początkowym okresie terapii

52 Klozapina

53 KLOZAPINA Archetyp neuroleptyków atypowych Nie jest uznawana za lek pierwszego wyboru przy pierwszym epizodzie Jest skuteczna w opornych psychozach (30-50%) Zmniejsza objawy TD Może powodować aganulocytozę (0.5-2%) Wymaga monitorowania obrazu białokrwinkowego ( 1 w tyg/18 tyg a następnie co 2tyg) Obniża próg drgawkowy Może dawać wzrost wagi Ślinotok, szczególnie w nocy może być uciążliwy Leczenie rozpoczynać w warunkach szpitalnych

54 Działania niepożądane: –Agranulocytoza –Drgawki –Sedacja –Ortostatyczne spadki ciśnienia –Działanie cholinoltyczne –Nadmierne ślinienie –Wzrost masy ciała –Zawroty głowy –Tachykardia KLOZAPINA

55 Risperidon

56 Główne cechy risperidonu Pożyteczny do terapii pobudzenia u chorych z chorobą afektywną dwubiegunową i pacjentów z demencją, powoduje wzrost poziomu prolaktyny Dawko-zależnie wywołuje EPS Niższy wzrost wagi niż przy innych lekach AP Posiada formę depot Działania niepożądane –pobudzenie/lęk/bezsen ność –Nadmierna senność/ort. spadki ciś./zawroty –Odruchowa tachykardia –zaburzenia miesiączkowania/ mlekotok –Zaburzenia seksualne –Low anticholinergic load –Dawko-zależnie wywołuje EPS

57

58 OLANZAPINA –Działanie p/psychotyczne porównywalne do klasycznych neuroleptyków –Powoduje nieznaczne, krótkotrwałe wydzielanie prolaktyny –-wpływa korzystnie na zaburzenia nastroju –Redukuje objawy negatywne –Rzadko objawy pozapiramidowe –Może powodować podwyższenie transaminaz, hiperglikemie, dyslipidemię

59 OLANZAPINA –Działania niepożądane, dawko-zależna: –senność –wzrost apetytu, wzrost wagi ciała –ortostatyczne spadki ciśnienia –działania cholinolityczne –akatyzja

60

61 KWETIAPINA –Niski potencjał wywoływania EPS – przydatna u chorych z choroba Parkinsona i pacjentów starszych –Słaby potencjał antycholinergiczny –Słaby potencjał drgawkotwórczy –W wysokich dawkach może powodować zaćmę –Wywołuje sedację i obniżenie ciśnienia –Może powodować wzrost TG i cholesterolu

62 KWETIAPINA –Działania niepożądane Przejściowe ortostat. spadki ciśnienia Sedacja/ zawroty głowy Wzrost masy ciała Może zmieniać glikemii Niski potencjał w wywoływaniu EPS Niski potencjał w wywoływaniu wzrostu prolaktyny

63

64 ZIPRAZIDON –Unikalny profil wiązania –Działanie p/psychotyczne porównywalne do klasycznych neuroleptyków –Działa silnie p/lękowo, poprawia nastrój i aktywność –Redukuje objawy pozapiramidowe –Poprawia funkcje kognitywne –Nie powoduje przrostu masy ciała –Może powodować wydłużenie odcinek QT

65 ZIPRAZIDON Działania niepożądane Sedacja, zawroty głowy Niepokój/akatyzja Ortostatyczne spadki ciśnienia Wydłużenie odcinak QT P/wskazania Zaburzenia przewodnictwa w m. sercowym Świeży zawał serca Zastoinowa niewydolność krążenia Zaburzenia elektrolitowe Jednoczesne podawanie innych leków wydłużających QT

66 Haloperidol Clozapine Klozapina Risperidon Olanzapine Olanzapina Quetiapine Kwetiapina Ziprasidon 5HT2A D2 D1 Alpha 1 Musc H1 5HT1A (agonist) 5HT1A (agonista) Casey 1994 Neuroleptyki atypowe

67 NEUROLEPTYKI –DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE KLASYCZNE NEUROLEPTYKI KLOZAPINARISPERIDONOLANZAPINAKWETIAPINA Sedacja + do EPS + do to + 0 cholinolit. efe. + do do ++ 0 to + przyrost masy Prolaktyny + to do ++ +/- 0 AST/ALT do+ + Ortostatyczne Spadki ciśn. + do wydłużenie QT +/ Agranulocytoza Dyskinezy późn ? +? ?

68 Porównanie innych objawów ubocznych w grupie atypowych leków antypsychotycznych klozapinarisperidonolanzapinakwatiepinaamisulpiryd hipotonia sedacja +++(+)++ QT-prolong obj. anty- cholinergiczne agranulocytoza wzrost PL wzrost wagi ddi+(+) blokada nosa

69 Wg. M. Rzewuskiej

70


Pobierz ppt "Leki antypsychotyczne. Schizofrenia 1% populacji jest dotyknięty problemem schizofrenii początek: zwykle pomiędzy 15-30 rokiem życia."

Podobne prezentacje


Reklamy Google