Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Leki stosowane w cukrzycy Maciej Niewada

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Leki stosowane w cukrzycy Maciej Niewada"— Zapis prezentacji:

1 Leki stosowane w cukrzycy Maciej Niewada

2

3 Cukrzyca: Typ 1: –Brak insuliny wydzielanej przez komórki beta wysp trzustkowych Typ 2: –insulinooporność –nieautoimmunologiczna dysfunkcja komórek beta powodująca pogarszanie się tolerancji węglowodanów od nieprawidłowej do cukrzycy jawnej –nieadekwatnie zwiększone wątrobowe wytwarzanie glukozy.

4

5 5

6

7 7 Podział leków hipoglikemizujących 1.Leki zmniejszające wytwarzanie glukozy i/lub powodujące jej zużycie: pochodne biguanidu (metformina, fenformina) Tiazolidynediony = glitazony (troglitazon, pioglitazon, rozyglitazon) 2.Leki pobudzające wydzielanie insuliny: Pochodne sulfonylomocznika (PSM) Analogi PSM – pochodne metyglinidu (repaglinid, nateglinid) 3.Leki hamujące hydrolizę węglowodanów złożonych – inhibitory  -glukozydazy (akarboza, miglitol)

8 8 Pochodne sulfunylomocznika (PSM) Leki pierwszego rzutu wg ADA, ale nie koniecznie wg Europejskiej Grupy WHO Budowa: R 1 S0 2 -NH-CO-NH- R 2 R 1 i R 2 – decydują o sile i czasie działania hipoglikemizującego: –proste – PSM I GENERACJI –długie i skomplikowane – PSM II i III GENERACJI

9 9 Mechanizm działania PSM zamykają kanały potasowe zależne od ATP (K ATP ): –Większość leków wiąże się z podjednostką 140 kDa –Glimepiryd (III GEN) – z podjednostką 65 kDa Zamknięcie K ATP  depolaryzacja  napływ jonów Ca 2+  uwolnienie insuliny

10 10

11 11 Kanały K ATP 2 podjednostki: –Podjednostka KIR6.2 tworzy selektywne dla jonów K + światło kanału ATP po połączeniu z tą podjednostką powoduje zamknięcie kanału –Podjednostka SUR jest jednostką regulacyjną i receptorem dla PSM: jest tkankowo specyficzna: –SUR2A – komórki beta wysp trzustkowych i podwzgórza –SUR2B – niektóre mięśnie gładkie –SUR1 i SUR2B - mózg

12 12 Poszczególne PSM różnią się selektywnością i stopniem odwracalności wiązania z SUR ważne u chorych ze współistniejącą CHNS

13 13 Preconditioning Hamowanie kanału K + i wypływu jonu z komórki: Blokowanie rozkurczowego działania K na naczynia Działanie proarytmogenne Glimepiryd – krótko działa na K ATP Glibenklamid – długotrwałe hamowanie kanału w kardiomiocytach

14 14 Inne mechanizmy działania PSM –Niektóre (III gen) zmniejszają insulinooporność –Nasilają aktywność GLUT 4 –Pobudzanie glikogegenogenezy Hamowanie agregacji płytek krwi Zwiększenie wytwarzania prostacykliny i aktywatora plazminogenu Wpływ na komórki śródbłonka: –Zmiatacz wolnych rodników –Pobudzanie syntazy NO

15 15 I GENERACJA PSM: –40-60% wiązanie z białkami krwi II i III GENERACJA PSM: –99% wiązanie z białkami krwi –Silniej i dłużej działają hipoglikemizującą –Wyjątek glikwidon – 3 razy na dobę Dawkowanie: Z reguły 2 razy na dobę 30 min przed śniadaniem i obiadem

16 16 PSM – farmakokinetyka: Wydalane przez nerki – wyjątki: –Glikwidon – z kałem i żółcią –Glibenklamid – z kałem

17 17 Działania niepożądane Hipoglikemia: –szczególnie po długo i silnie działających PSM (chlorpropamid, glibenklamid) –podać glukozę, a nie glukagon, który może zwiększyć uwalnianie endogennej insuliny Przyrost masy ciała – nasilenie insulinooporności Reakcje alergiczne: skórne, hematologiczne Niewydolnośc nerek

18 18 Interakcje: NLPZ – niesteroidowe leki przeciwzapalne Leki przeciwkrzepliwe Beta-adrenolityki Inhibitory MAO Antybiotyki Alkohol

19 19 PSM I GENERACJA Coraz rzadziej stosowane Tylko w niewielkiej hiperglikemii

20 20 PSM II GENERACJA Silniej hipoglikemizująco

21 21

22 22 Szczególne postaci farmacetuyczne MR – modified release GITS (gastrointestinal therapeutic system) – powłoka z fosforanu celulozy, równomierne uwalnianie substancji czynnej Dawkowanie raz na dobę - większy compliance Mniejsze ryzyko hipoglikemii

23 23 PSM III GENERACJI Krótko oddziałuje na K ATP Nie zaburza zjawiska hartowania mięśnia sercowego niedokrwieniem (preconditioning) Dawkowanie – raz na dobę

24 24

25 25 Pochodne metyglinidu Nie mają grupy sulfonylomocznikowej Dwa leki: Repaglinid Natyglinid

26 26 Mechanizm działania Repaglinidu Hamuje K ATP tylko w innym miejscu niż PSM Szybko i krótko działa (T 0,5 =4-6h) – podawanie 3 razy dziennie przed każdym posiłkiem: =lek kontroluje poposiłkowe przyrosty glikemii „One meal - one dose, no meal – no dose” 98% z białkami krwi Metabolizowany w całości w wątrobie Dobrze kojarzy się z metforminą

27 27 Działania niepożądane repaglinidu Zaburzenia widzenia Z p.p. Przejściowe wzrost aktywność transaminaz wątrobowych Hipoglikemia – rzadko i raczej łagodna

28 28 Pochodne biguanidu Fenformina (kwasica mleczanowa), buformina, metformina

29 29 Machanizm antyhiperglikemicznego działania metforminy (nie działa hipoglikemizująco) hamowanie (opóźnianie) jelitowego wchłaniania glukozy, innych heksoz (mniejsze znaczenie), aminokwasów, wit.B12, kwasu foliowego i kwasów żółciowych zmniejszenie wątrobowej produkcji glukozy (hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy oraz oddawania glukozy do krwi) zwiększenie tkankowego zużycia glukozy – zmniejszenie insulinooporności poprzez działanie receptorowe (pobudzanie aktywności i zwiększanie powinowactwa receptorów insulinowych) i pozareceptorowe (aktywacja przenośników glukozy z przestrzeni wewnątrzkomórkowej do błony komórkowej GLUT-4 i GLUT-1) potencjalizację wewnątrzkomórkowego działania insuliny (szczególnie hiperinsulinemii poposiłkowej)

30 30 Inne mechanizmy działania metforminy Hamowanie lipogenezy i pobudzanie lipolizy w tkance tłuszczowej: –Zmniejszenie TCHO, TRIR, VLDL i LDL i podwyższenie HDL –Redukcja masy ciała Nasilenie fibrynolizy (hamowanie PAI-1 i pobudzanie tPA) Redukcja ciśnienia tętniczego Dlatego dobry lek w zespole metabolicznym

31 31 Działania niepożądane metforminy Z p.p. Niedokrwistość niedoborowa z braku Vitaminy B12 lub kwasu foliowego Kwasica mleczanowa - alkoholicy

32 32 Akarboza Hamuje alfa-glukozydazy, zwłaszcza: –Maltazę –Sacharazę Bez wpływu na laktazę Nie zaburza wchłaniania glukozy i fruktozy oraz tłuszczów i białek

33 33 Akarboza Praktycznie nie wchłania się z p.p. Nie powoduje hipoglikemii Może być stosowana w cukrzycy typu 1 i 2 w skojarzeniu (groźba hipoglikemii) lub monoterapii Dawkowanie 3 razy dziennie

34 34 Tiazolidinediony PPAR – receptory aktywowanego proliferatora peroksyzomu - ,  i  »Pobudzanie lipogenezy »Hamowanie glukoneogenezy Agoniści receptora PPAR  –Troglitazon – wycofany – hepatotoksyczność!!! –Pioglitazon –Rozyglitazon

35 35 Efekty działania Zmniejszenie insulinooporności poprzez: –Poprawa utylizacji glukozy w mięśniach i tkance tłuszczowej –Hamowanie glukoneogenezy w wątrobie –Zmniejszają zapotrzebowanie na insulinę – często kojarzone Poprawiają gospodarkę lipidową: –Zmniejszenie TRIR i wolnych kwasów tłuszczowych –Zwiększenie HDL

36 36 Działania niepożądane Obrzęki Anemia Uszkodzenie komórki wątrobowej – rzadko piorunujące Rzadko hipoglikemia – raczej w czasie leczenia skojarzonego

37 37 Thiazolidinediony Risks Hepatotoxicity/potential for liver failure Increased LDL levels Weight gain/increased total body fat Edema/fluid retention Pulmonary edema Increased Lp(a) lipoprotein levels Bone marrow toxicity* Cardiac toxicity* Induction of neoplasms* Benefits Improved glycemic control Lower insulin resistance/insulin levels Increased HDL levels Lower triglyceride levels Fat redistribution/decreased visceral fat Lower blood pressure Decreased microalbuminuria Improved pancreatic -cell function Improved endothelial function Lower PAI-1 levels Lower fibrinogen levels Induction of ovulation in PCOS Less bone turnover Treatment for neoplasms

38 38

39 39 Cukrzyca typu 2 i statyny (HPS)

40 40

41 41

42 42

43 43

44 44 Zasady leczenia skojarzonego Nie łączyć leków o podobnym mechanizmie działania 2, góra 3 leki, ale wtedy insulina jest bardziej cost-effective Najczęściej kojarzy się PSM z pochodnymi biguanidu lub akarbozy

45 45

46 46 Wskazania do insulinoterapii: Cukrzyca typu 1 Cukrzyca typu 2: -złe okresowe wyrównanie glikemii -Ciężkie infekcje wirusowe i bakteryjne -Zabiegi operacyjne -Ciąża -Niewydolność głównych narządów -Nietolerancja doustnych leków hipoglikemizujących -Świeży zawał serca -Postępujące chudnięcie -Bolesna neuropatia -Szybki postęp powikłań naczyniowych

47 47 Insuliny: Pochodzenie: –Ludzka –Wołowa –Wieprzowa Długość działania Analogi insulinowe: –Szybko i krótko Insulina bezszczytowa –Długo i równomiernie Insulina wziewna Insuliny hepatoselektywne

48 48 Insuliny o pośrednim czasie działania Obecnie używane są dwa najważniejsze preparaty insuliny: (i) NPH (Neutral Protamin Hagedorn) lub inaczej insuliny izofanowe, oraz (i) krystaliczne insuliny związane z octanem cynku (insuliny lente).

49 49 Analogi insulinowe krótkodziałające Insulina LISPROInsulina ASPART Analogi insulinowe długodziałające Glarginina

50 50 Insulina LISPRO W pozycji 28 łańcucha beta Lis zamiast Pro, a w pozycji 29 Pro zamiast Lis –Nie tworzy polimerów w roztworze - działa szybko po 5-15 min

51 51 Insulina AspArt (NovoRapid) W pozycji 28 łańcucha beta kwas asparginowy zamiast Pro –Nie polimeryzuje – działa szybko; maks. Stężenie po min

52 52 Glargina (Lantus) W pozycji 21 łańcucha A glicyna zamiast asparaginy oraz 2 argininy są dołączone do C- końcowego łańcucha beta –Po sc. tworzą się mikrostrąty – stałe stężenie insuliny przez 24 godziny –Podana raz na dobę z porównaniu z NPH: Podobny spadek HbA 1c Znamiennie bardziej obniża stężenie glukozy na czczo Zmniejsza ryzyko hipoglikemii nocnej

53 53 Glargina

54 54

55 55

56 56 Drogi podania SC IM IV – insulinę o krótkim okresie działania podaje się jedynie IV. W śpiączce hiperglikemicznej PENY vs STRZYKAWKI POMPY INSULINOWE 30 min przed posiłkiem – analogi 5 min

57 57 Modele insulinoterapii Model konwencjonalny – przed śniadaniem i kolacją mieszanka insuliny o krótkim i pośrednim czasie działania Intensyfikowana insulinoterapia – jw. + wstrzyknięcie krótkodziałającej insuliny przed obiadem Intensywna inulinoterapia

58 58 Leczenie intensywne Więcej wstrzyknięć – lepsza kontrola glikemii: –2 wstzyknięcia insuliny o pośrednim okresie działania + 3 wstrzyknięcia insuliny krótkodziałającej 40% insulina o długim lub średniodługim czasie działania, natoamist 60% insulina krótkodziałająca

59 59 Istnieją 4 możliwości insulinoterapii: a) jedno lub dwa (rano i przed snem) wstrzyknięcia insuliny jednoszczytowej o pośrednio długim działaniu b) jedno lub dwa wstrzyknięcia insuliny dwuszczytowej (mieszanki) o pośrednio długim działaniu c) wstrzyknięcie insuliny szybko lub krótko działającej przed głównymi posiłkami. d) jedno wstrzyknięcie insuliny dwuszczytowej (rano), przed kolacją wstrzyknięcie insuliny krótko działającej i przed snem insuliny o przedłużonym działaniu.

60

61 61 Insulina – działania niepożądane Hipoglikemia W miejscach wstrzyknięć - lipodystrofia Oporność na insulinę Działanie mitogenne

62 62 HIPOGLIKEMIA


Pobierz ppt "Leki stosowane w cukrzycy Maciej Niewada"

Podobne prezentacje


Reklamy Google