Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Substantiv - Waldemar Szyngwelski

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Substantiv - Waldemar Szyngwelski"— Zapis prezentacji:

1 Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Substantiv - Waldemar Szyngwelski

2 Substantiver (rzeczowniki) i polsk bøyes etter: grammatisk kjønn (hankjønn, hunkjønn, intetkjønn) tall (entall, flertall) Obs! Noen substantiver opptrer bare i: - entall (singularia tantum): pisanie, zieleń - eller bare i flertall (pluralia tantum): nożyczki, Karpaty kasus Obs! Det finnes substantiver i polsk som ikke bøyes etter kasus (samme form). Noen eksempler: salami, alibi, attachè, menu, etui, kiwi, kakadu, atelier, boa, mango, awokado, kakao, wideo Mens substantiver med gresk-latinsk opprinnelse som sluttes på –um har i alle kasus i entall samme form (-um) og bøyes kun i flertall etter intetkjønnsmønsteret (unntatt genitiv: -ów). Noen eksempler: archiwum, liceum, muzeum, seminarium

3 Grammatisk kjønn hankjønn (i entall)hunkjønn (i entall)intetkjønn (i entall) substantiver (rzeczowniki)substantiver som i nominativ slutter på konsonant (wujek, samochód, pies) Unntak: Noen maskuline substantiver slutter på -a (mężczyzna, tata, poeta, esteta, fantasta) -o (diminutiver, zdrobnienia: wujcio, Maćko): substantiver som i nominativ slutter på –a (kobieta, dziewczyna, książka, ławka), samt noen ord som slutter på konsonant substantiver som i nominativ slutter på -o, -e, -ę (dziecko, siedzenie, koło, kurczę, źrebię), samt latinske ord som slutter på –um (muzeum, mauzoleum, liceum, gimnazjum, seminarium) adjektiver (przymiotniki) tilpasses substantivet de forholder seg til (defineres): må alltid ha samme grammatiske kjønn, også tall og kasus adjektiver som i nominativ slutter på: -y (dobry, miły, dojrzały, nudny) -i (etter konsonanter: k, g: długi, głupi, nagi) adjektiver som i nominativ slutter på -a (dobra, miła, dojrzała, długa, głupia, nudna, naga) adjektiver som i nominativ slutter på -e (dobre, mile, dojrzałe, długie, głupie, nudne, nagie) pronomen (zaimki) og særlig påpekende pronomen – hjelper å definere grammatisk kjønn ten, on, takita, ona, takato, ono, takie eksempler: (pronomen + adjektiv + substantiv) ten dobry wujek ten miły tata ten nudny poeta ta dobra kobieta ta miła dziewczyna ta nudna książka to dobre siedzenie to miłe dziecko to nudne muzeum

4 Hvilke kasusendelser som skal legges til stammen er først og fremst bestemt av: Kjønn: hvilken substantivgruppe substantivene hører til. Den aller enkleste måten å klassifisere substantiver på er å dele dem i tre grupper, avhengig av hvilket grammatisk kjønn de representerer. Ved bruk av dette kriteriet og denne metoden kan vi hovedsakelig skille mellom tre forskjellige substantivdeklinasjoner (bøyningsklasser, gromady deklinacyjne): - hankjønnsmønster: deklinacja (odmiana) męska - hunkjønnsmønster: deklinacja (odmiana) żeńska - intetkjønnsmønster: deklinacja (odmiana) nijaka Om substantivets stamme slutter på mjuk konsonant: ś, ź, ć, dź, ń, j (samt i dag harde, men historisk mjuke: sz, ż, cz, rz, c, dz, l) Om stammen slutter på hard konsonant eller vokal Om substantivet representerer et levende fenomen (rzeczowniki żywotne), mennesker (rzeczowniki osobowe: personlige - representerer mennesker, i hankjønn), eller ikke levende fenomen (nieżywotne) Obs! Det finnes unntak av bøyningsmønstrene. Disse kommer vi tilbake til senere.

5 Liste over endelser (zestawienie końcówek) substantivets grammatiske kjønn kasus (entall)hankjønnhunkjønnintetkjønn nominativ (Mianownik) -Ø, -o-a, -i, -Ø-o, -e, -ę genitiv (Dopełniacz) -a, -u-y, -i-a dativ (Celownik) -owi, -u-e, -i, -y-u akkusativ (Biernik) -a, -Ø- ę, -Ø-o, -e, -ę instrumentalis (Narzędnik) -em-ą-em lokativ (Miejscownik) -e, -u-e, -i, -y-e, -u vokativ (Wołacz) -e, -u-o, -u, -i, -y-o, -e, -ę kasus (flertall) nominativ - owie, -i, -y, -e-y, -i, -e-a genitiv -ów, -i, -y-Ø, -i, -y-Ø, -i (narzędzi), -y (naręczy) dativ -om akkusativ -ów, -i, -y, -e-y, -i, -e-a instrumentalis -ami, -mi -ami lokativ -ach vokativ vok=nom -owie, -i, -y, -e-y, -i, -e-a

6 Hankjønnsm.Levende - personligeLevendeIkke levende kasus (entall) pan (herr) chłop (bonde) wujcio (diminutiv for onkel) wąz (slange) kot (katt) kajak, brzeg, orzech stół (bord)liść (løv) nominativ (mianownik) - pan - chłop -o wujcio genitiv (dopełniacz) -a weza -a-a/-u kajaka, brzegu, orzecha -u-a liscia dativ (celownik) -u -owi -u-owi akkusativ (biernik) -a akk=gen -a akk=gen -a akk=gen -a akk=gen -a akk=gen - akk=nom - akk=nom - akk=nom instrumentalis (narzędnik) -em -iem/-em orzechem -em lokativ (miejscownik) -u panu -(i)e chłopie -u wężu -e-u-e stole -u vokativ (wołacz) -e-(i)e-u -e-u-e stole -u kasus (flertall) nominativ-owie panowie -i chłopi -owie wujciowie -e węże -y koty -i/-y kajaki, brzegi, orzechy -y stoły -e liście genitiv-ów -y-ów -i dativ-om akkusativ- ów akk=gen - ów akk=gen -e akk=nom -y akk=nom -i/-y akk=nom -y akk=nom -e akk=nom instrumentalis-ami -mi liśćmi lokativ-ach vokativ vok=nom -owie vok=nom -i vok=nom -owie vok=nom -e vok=nom -y vok=nom -i/-y vok=nom -y vok=nom -e vok=nom

7 Odmiana żeńska (hunkjønnsmønsteret) kasus (entall) woda (vann) matka (mor) ciocia (tante) dynia (gresskar) armia (hær) róża (rose) (zarządczyni) (bestyrer) kość (ben) mysz (mus) nominativ (mianownik) -a -i-- genitiv (dopełniacz) -y-i armii -y-i -y dativ (celownik) -e wodzie -e matce -i cioci -i dyni -i armii -y róży -i kości -y akkusativ (biernik) -ę dynię -ę armię --ę-- instrumentalis (narzędnik) -ą kością -ą lokativ (miejscownik) lok=dat -e wodzie lok=dat -e matce lok=dat -i cioci lok=dat -i lok=dat -i lok=dat -y lok=dat -i lok=dat -i lok=dat -y lok=dat vokativ (wołacz) -o wodo -o-u ciociu -o dynio -o armio -o-i -y kasus (flertall) nominativ-y wody -i matki -e ciocie -e dynie -e armie -e róże -e zarządczynie -i kości -y myszy genitiv- wód - matek - cioć - dyń - armii - róż - zarządczyń -i-y dativ-om akkusativ-y-i-e -i-y instrumentalis-ami -mi-ami lokativ-ach vokativ vok=akk=nom -y v=a=n -i v=a=n -e v=a=n -e v=a=n -e v=a=n -e v=a=n -e v=a=n -i v=a=n -y v=a=n

8 Odmiana rzeczowników rodzaju nijakiego (intetkjønnsmønsteret) kasus (entall) jezioro (innsjø)zadanie (oppgave)pisklę (nyklekket fugl) nominativ (mianownik)-o-e-ę genitiv (dopełniacz) -a pisklęcia dativ (celownik) -u pisklęciu akkusativ (biernik) -o-e-ę pisklę instrumentalis (narzędnik)-em pisklęciem lokativ (miejscownik)-e-u pisklęciu vokativ (wołacz) vok=akk=nom -o v=a=n -e v=a=n -ę pisklę v=a=n kasus (flertall) nominativ-a pisklęta genitiv--- piskląt dativ-om pisklętom akkusativ-a pisklęta instrumentalis-ami pisklętami lokativ-ach pisklętach vokativ vok=akk=nom -a v=a=n -a v=a=n -a pisklęta v=a=n

9 Odmiana mieszana (blandet bøyningsmønster) i entall som hunkjønnsmønster i flertall som hankjønnsmønster maskuline substantiver og etternavn som slutter på –a (poeta, kolega, mężczyzna, wojewoda, włóczęga, dowódca, Wajda) maskuline etternavn som slutter på –o (Jagiełło, Fredro, Kościuszko) Obs! Andre etternavn, som slutter på: -ski, -dzki, -cki (Sobieski, Zawadzki, Słowacki) -ska, -dzka, -cka (Sobieska, Zawadzka, Słowacka) -i, -y, -e (Verdi, Batory, Linde) bøyes etter kasus som adjektiver (adjektivmønster).

10 Odmiana mieszana (blandet bøyningsmønster) kasus (entall) poeta (dikter) mężczyzna (mann) włóczęga (omstreifer) dowódca (befalhavende) FredroKościuszko nominativ (mianownik) -a -o genitiv (dopełniacz) -y -i-y -i dativ (celownik) -e poecie -e mężczyźnie -e włóczędze -y dowódcy -e Fredrze -e Kościuszce akkusativ (biernik) -ę włóczęgę -ę dowódcę - ę Fredrę -ę Kościuszkę instrumentalis (narzędnik) -ą mężczyzną -ą włóczęgą -ą Fredrą -ą lokativ (miejscownik) lok=dat -e poecie lok=dat -e mężczyźnie lok=dat -e włóczędze lok=dat -y dowódcy lok=dat -e Fredrze lok=dat -e Kościuszce lok=dat vokativ (wołacz) -o poeto -o mężczyzno -o włóczęgo -o dowódco -o Fredro -o kasus (flertall) nominativ-i poeci -i mężczyźni -i włóczęgi -y dowódcy -owie Fredrowie -owie Kościuszkowie genitiv-ów-n-ów dativ-om Akkusativ akk=gen - ów akk=gen -n akk=gen -ów akk=gen - ów akk=gen - ów akk=gen - ów akk=gen instrumentalis-ami lokativ-ach vokativ vok=nom -i vok=nom -i mężczyźni vok=nom -i włóczęgi vok=nom -y dowódcy vok=nom -owie vok=nom -owie vok=nom

11 Bøyning av substantiver som opptrer bare i flertall (pluralia tantum): noen eksempler kasus (flertall)usta (lepper) drzwi (dør) spodnie (bukse) okulary (briller) nożyczki (saks) skrzypce (fiolin) nominativ-a-i-e-y-i-e genitiv- ust -i drzwi -i spodni -ów okularów *- nożyczek *- skrzypiec dativ-om ustom -om drzwiom -om nożyczkom -om skrzypcom akkusativ-a-i drzwi -e spodnie -y-i-e instrumentalis-ami lokativ-ach vokativ vok=akk=nom -a v=a=n -i v=a=n -e spodnie v=a=n -y v=a=n -i v=a=n -e v=a=n

12 Uregelmessig bøyning (noen eksempler) hankjønn (ten)hunkjønn (ta)intetkjønn (to) kasus (entall) przyjaciel (venn) człowiek (mann) rok (år) (singularia tantum) ręka (hånd) oko (øye) ucho (øre) nominativ (mianownik)- przyjaciel - człowiek - rok -a ręka -o oko -o ucho genitiv (dopełniacz) -a przyjaciela -a człowieka -u roku -i ręki -a oka -a ucha dativ (celownik) -owi przyjacielowi -owi człowiekowi -owi rokowi -e ręce -u oku -u uchu akkusativ (biernik) -a akk=gen -a akk=gen - rok -ę rękę -o oko -o ucho instrumentalis (narzędnik) -em przyjacielem -(i)em człowiekiem -(i)em rokiem -ą ręką -(i)em okiem -em uchem lokativ (miejscownik)-u przyjacielu -u człowieku -u roku -e/(-u) ręce/(ręku) -u oku -u uchu vokativ (wołacz) -u przyjacielu -u człowieku -u roku -o ręko -o vok=akk=nom -o vok=akk=nom kasus (flertall) nominativprzyjaciele*ludzie (pluralia tantum) * lata (pluralia tantum) ręceoczyuszy/(ucha) genitivprzyjaciółludzilatrąkoczuuszu dativ-om przyjaciołom -om ludziom -om latom -om rękom -om oczom -om uszom akkusativprzyjaciół akk=gen ludzi akk=gen lataręce-y oczy -y uszy instrumentalisprzyjaciółmiludźmi-ami latami -ami/(-oma) rękami/(rękoma ) -ami oczami -ami uszami lokativ-ach przyjaciołach -ach ludziach -ach latach -ach rękach -ach oczach -ach uszach vokativprzyjaciele vok=nom ludzie vok=nom lata vok=nom -e vok=akk=nom -y vok=akk=nom -y vok=akk=nom


Pobierz ppt "Polsk 1 Språkkurs for nybegynnere - Substantiv - Waldemar Szyngwelski"

Podobne prezentacje


Reklamy Google