Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rany mechanizmy gojenia podstawy leczenia Andrzej Kluciński Andrzej Kluciński Klinika Chirurgii Ogólnej Gastroenterologicznej i Żywienia AM w Warszawie.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rany mechanizmy gojenia podstawy leczenia Andrzej Kluciński Andrzej Kluciński Klinika Chirurgii Ogólnej Gastroenterologicznej i Żywienia AM w Warszawie."— Zapis prezentacji:

1 Rany mechanizmy gojenia podstawy leczenia Andrzej Kluciński Andrzej Kluciński Klinika Chirurgii Ogólnej Gastroenterologicznej i Żywienia AM w Warszawie i Żywienia AM w Warszawie Kierownik: prof. dr hab. med. I.W. Krasnodębski

2 Rana jest to przerwanie ciągłości powłok, skóry lub śluzówki pod wpływem urazu.

3 Podział ran I Mechanizm powstania I Mechanizm powstania Otarcie naskórka Otarcie naskórka Kłute Kłute Cięte Cięte Tłuczone Tłuczone Kąsane Kąsane Postrzałowe Postrzałowe Z ubytkiem skóry Z ubytkiem skóry Amputacje urazowe Amputacje urazowe Rany rąbane Rany rąbane Miażdżone Miażdżone Szarpane Szarpane RANY CZYSTE RANY CZYSTE RANY CZYSTE SKAŻONE RANY CZYSTE SKAŻONE RANY SKAŻONE RANY SKAŻONE II Stopnie czystości ran

4 Rana cięta

5 Rana kłuta Powstaje w wyniku zranienia ostrym długim przedmiotem (gwóźdź, sztylet). Powstaje w wyniku zranienia ostrym długim przedmiotem (gwóźdź, sztylet). Rana taka nie zieje i brzegi jej szybko się zarastają, jednak wnętrze rany może być zakażone i zawierać ciała obce. Rana taka nie zieje i brzegi jej szybko się zarastają, jednak wnętrze rany może być zakażone i zawierać ciała obce. Krwawienie zewnętrzne jest zwykle niewielkie. Krwawienie zewnętrzne jest zwykle niewielkie. Głębokie rany mogą spowodować rozległe uszkodzenia wewnętrzne z wystąpieniem krwotoku wewnętrznego. Głębokie rany mogą spowodować rozległe uszkodzenia wewnętrzne z wystąpieniem krwotoku wewnętrznego. Szczególnie niebezpieczne są rany kłute klatki piersiowej oraz brzucha ze względu na możliwość uszkodzenia płuc, serca, jelit oraz dużych naczyń krwionośnych. Szczególnie niebezpieczne są rany kłute klatki piersiowej oraz brzucha ze względu na możliwość uszkodzenia płuc, serca, jelit oraz dużych naczyń krwionośnych.

6 Rana tłuczona Powstaje w wyniku pęknięcia skóry i głębiej leżących tkanek pod działaniem tępego przedmiotu (kamień, młotek). Powstaje w wyniku pęknięcia skóry i głębiej leżących tkanek pod działaniem tępego przedmiotu (kamień, młotek). Brzegi rany są zgniecione, nierówne i obrzękłe. W jej otoczeniu stwierdza się krwawe podbiegnięcia. Brzegi rany są zgniecione, nierówne i obrzękłe. W jej otoczeniu stwierdza się krwawe podbiegnięcia. Naczynia krwionośne są przerwane i zgniecione w promieniu kilku centymetrów > krwawienie z rany tłuczonej jest znacznie mniejsze niż z ran ciętych. Naczynia krwionośne są przerwane i zgniecione w promieniu kilku centymetrów > krwawienie z rany tłuczonej jest znacznie mniejsze niż z ran ciętych. Uszkodzenie naczyń oraz zanieczyszczenie rany sprzyjają powstawaniu zakażeń. Uszkodzenie naczyń oraz zanieczyszczenie rany sprzyjają powstawaniu zakażeń.

7 Rana szarpana Powstaje przy gwałtownym wyszarpnięciu wbitego zakrzywionego przedmiotu np. haka. Powstaje przy gwałtownym wyszarpnięciu wbitego zakrzywionego przedmiotu np. haka. Brzegi rany są nierówne, poszarpane, w dnie rany widoczna jest poszarpana tkanka mięśniowa i tłuszczowa, często występuje ubytek skóry i głębszych tkanek. Brzegi rany są nierówne, poszarpane, w dnie rany widoczna jest poszarpana tkanka mięśniowa i tłuszczowa, często występuje ubytek skóry i głębszych tkanek.

8 Rana kąsana Rana zadana zębami ludzi lub zwierząt. Rana zadana zębami ludzi lub zwierząt. Mają charakter ran tłuczonych lub szarpanych. Mają charakter ran tłuczonych lub szarpanych. Zwierzę miażdży tkanki na znacznie większym obszarze niż dziurawi skórę – mały otwór przebity kłem jest otoczony szeroką warstwą zgniecenia. Zwierzę miażdży tkanki na znacznie większym obszarze niż dziurawi skórę – mały otwór przebity kłem jest otoczony szeroką warstwą zgniecenia. Wiąże się z tym duże niebezpieczeństwo zakażenia ze względu na bogatą florę bakteryjną jamy ustnej. Wiąże się z tym duże niebezpieczeństwo zakażenia ze względu na bogatą florę bakteryjną jamy ustnej. Szczególnie niebezpieczne są wirusy wścieklizny, które wraz ze śliną zwierząt mogą wniknąć przez najdrobniejsze otarcie naskórka, nawet wtedy, gdy ukąszenie nastąpiło przez ubranie. Szczególnie niebezpieczne są wirusy wścieklizny, które wraz ze śliną zwierząt mogą wniknąć przez najdrobniejsze otarcie naskórka, nawet wtedy, gdy ukąszenie nastąpiło przez ubranie.

9 Rana postrzałowa Spowodowana przez pociski z broni palnej albo przez odłamki wybuchającego pocisku. Spowodowana przez pociski z broni palnej albo przez odłamki wybuchającego pocisku. Pocisk lub odłamek może pozostać w tkankach (rana ślepa) lub przebić je na wylot (rana przestrzałowa): rana wlotowa pocisku jest mała i gładka, podczas gdy rana wylotowa jest większa, o postrzępionych brzegach. Pocisk lub odłamek może pozostać w tkankach (rana ślepa) lub przebić je na wylot (rana przestrzałowa): rana wlotowa pocisku jest mała i gładka, podczas gdy rana wylotowa jest większa, o postrzępionych brzegach.

10 Rana postrzałowa

11

12 Rana postrzałowa-RTG klatki piersiowej

13 Fazy gojenia się rany 1) Faza zapalna (24-48h) 1) Faza zapalna (24-48h) 2) Faza proliferacyjna (4-42dni) 2) Faza proliferacyjna (4-42dni) Wytwarzanie tkanki łącznej Wytwarzanie tkanki łącznej Obkurczanie rany Obkurczanie rany 3) Faza remodelingu (6 tyg -9 mies) 3) Faza remodelingu (6 tyg -9 mies) Tworzenie krzyżowych połączeń kolagenu Tworzenie krzyżowych połączeń kolagenu

14 GOJENIE PRZEZ RYCHŁOZROST Per primam intentionem – najlepszy wariant gojenia. Per primam intentionem – najlepszy wariant gojenia. Następuje po pierwotnym zamknięciu rany z niski ryzykiem zakażenia, tj. czystej, czystej skażonej lub skażonej w niewielkim stopniu. Następuje po pierwotnym zamknięciu rany z niski ryzykiem zakażenia, tj. czystej, czystej skażonej lub skażonej w niewielkim stopniu. Zbliżenie brzegów skóry wkrótce po powstaniu rany. Zbliżenie brzegów skóry wkrótce po powstaniu rany.

15 GOJENIE PRZEZ ZIARNINOWANIE Per secundam intentionem – gojenie rany „na otwarto”, przez obkurczanie i nabłonkowanie. Per secundam intentionem – gojenie rany „na otwarto”, przez obkurczanie i nabłonkowanie. Stosowane w ranach narażonych na zakażenie i zakażonych. Stosowane w ranach narażonych na zakażenie i zakażonych. Utkanie z wolna wypełniające ranę, ma nierówną ziarnistą powierzchnię, od której pochodzi nazwa „ziarnina” (granulatio). Utkanie z wolna wypełniające ranę, ma nierówną ziarnistą powierzchnię, od której pochodzi nazwa „ziarnina” (granulatio). Ziarnina przekształca się w bliznę (cicatrix). W ostatniej fazie na ziarninę napełza nabłonek, a miofibroblasty obkurczają ranę Ziarnina przekształca się w bliznę (cicatrix). W ostatniej fazie na ziarninę napełza nabłonek, a miofibroblasty obkurczają ranę

16 Czynniki wpływające na gojenie się ran Miejscowe 1. Umiejscowienie rany 2. Ukrwienie 3. Napinanie tkanek 4. Technika zamknięcia rany (napięcie, szwy, hemostaza) 5. Czystość rany 6. Czynnik raniący ( rany cięte goją się lepiej niż rany miażdżone i tłuczone) 7. Silne środki antyseptyczne, (spirytus,preparaty jodowe, chlorowe) niszczą napełzający naskórek i ziarninę Ogólne 1. Stan odżywienia 2. Wiek 3. Cukrzyca 4. Niewydolność nerek, wątroby 5. Sterydoterapia 6. Radio i chemioterapia 7. Niedokrwistość

17 Wartość siły potrzebnej do rozerwania rany po 3 tyg gojenia wynosi 20% wartości siły niezbędnej do rozerwania zdrowej skóry, Wartość siły potrzebnej do rozerwania rany po 3 tyg gojenia wynosi 20% wartości siły niezbędnej do rozerwania zdrowej skóry, natomiast po pełnym zagojeniu nie przekracza 70% tej siły Rana zamknięta powinna być traktowana jako jałowa przez 24-48h ( tyle trwa proces naskórkowania)

18 Klasyfikacja ran - w zależności od ryzyka wystąpienia zakażenia RANY CZYSTE RANY CZYSTE RANY CZYSTE SKAŻONE RANY CZYSTE SKAŻONE RANY SKAŻONE RANY SKAŻONE

19 RANY CZYSTE Są to rany powstałe w wyniku zabiegów chirurgicznych, w obrębie skóry uprzednio oczyszczonej w odpowiedni sposób środkami dezynfekującymi. Są to rany powstałe w wyniku zabiegów chirurgicznych, w obrębie skóry uprzednio oczyszczonej w odpowiedni sposób środkami dezynfekującymi. Nie ma kontaktu ze światłem przewodu pokarmowego, układem oddechowym ani moczowo- płciowym. Nie ma kontaktu ze światłem przewodu pokarmowego, układem oddechowym ani moczowo- płciowym. Atraumatyczne i sprawne operowanie Atraumatyczne i sprawne operowanie

20 RANY CZYSTE SKAŻONE Są podobne do ran czystych, ale w trakcie operacji dochodzi do otwarcia światła przewodu pokarmowego, oddechowego lub moczowo- płciowego, bez znacznego skazenia pola operacyjnego Są podobne do ran czystych, ale w trakcie operacji dochodzi do otwarcia światła przewodu pokarmowego, oddechowego lub moczowo- płciowego, bez znacznego skazenia pola operacyjnego Niewielkie niepowodzenia w technice operacyjnej Niewielkie niepowodzenia w technice operacyjnej Przykładami zabiegów, w czasie których powstają rany czyste skażone, są cholecystektomia, resekcja jelita grubego, operacje pęcherza moczowego Przykładami zabiegów, w czasie których powstają rany czyste skażone, są cholecystektomia, resekcja jelita grubego, operacje pęcherza moczowego

21 RANY SKAŻONE Zła technika operacyjna Zła technika operacyjna Rany urazowe Rany urazowe Znaczne skażenie zawartościa przew. Pok. Znaczne skażenie zawartościa przew. Pok. Otwarcie dróg żółciowych lub ukł mocz-płc zawierających zakażoną żółć lub mocz Otwarcie dróg żółciowych lub ukł mocz-płc zawierających zakażoną żółć lub mocz Przykładami tego typu operacji są zabiegi na niedrożnym jelicie grubym z otwarciem jego światła i wyciekiem zawartości, cholecystektomia z obecnością ropy w pęcherzyku i jej rozlaniem w obrębie pola operacyjnego. Przykładami tego typu operacji są zabiegi na niedrożnym jelicie grubym z otwarciem jego światła i wyciekiem zawartości, cholecystektomia z obecnością ropy w pęcherzyku i jej rozlaniem w obrębie pola operacyjnego.

22 Powikłania w gojeniu się ran Krwiak w ranie Krwiak w ranie Zakażenie Zakażenie Martwica brzegów rany Martwica brzegów rany Rozejście się rany wytrzewienie Rozejście się rany wytrzewienie Powstanie przetok ( po wszyciu siatki) Powstanie przetok ( po wszyciu siatki) Przepuklina Przepuklina

23 Objawy zakażenia: Ból Ból Podwyższenie temperatury Podwyższenie temperatury Obrzęk okolicy rany Obrzęk okolicy rany Zaczerwienienie skóry Zaczerwienienie skóry ( odpowiedź zapalna organizmu: PGE, NO, bradykininy ) Ew.: trzeszczenia + wydzielina Ew.: trzeszczenia + wydzielina

24 Kolejne etapy zakażenia: Obrzęk + zaczerwienie Obrzęk + zaczerwienie Treść surowicza Treść surowicza Treść ropna Treść ropna Martwica tkanek Martwica tkanek Powikłania Powikłania

25 Leczenie: Okłady – kontrola na całej długości, opróżnienie ewentualnych krwiaków, ropni, zmiany opatrunków Rewizja rany – kontrola na całej długości, opróżnienie ewentualnych krwiaków, ropni, zmiany opatrunków Wycięcie tkanek martwiczych Wycięcie tkanek martwiczych Usunięcie szwów, otworzenie rany Usunięcie szwów, otworzenie rany 0.9%NaCl, H 2 O 2, chlorheksydyna, betadyna, saczki, dreny, rurki, rynienki, setonaż ze środkiem odkażającym Drenaż + płukanie rany: 0.9%NaCl, H 2 O 2, chlorheksydyna, betadyna, saczki, dreny, rurki, rynienki, setonaż ze środkiem odkażającym Pobranie materiału do badania bakteriologicznego z wydzieliny lub z głębi rany Pobranie materiału do badania bakteriologicznego z wydzieliny lub z głębi rany antybiotykoterapia antybiotykoterapia

26

27

28

29

30

31

32

33 szwu pierwotnego szew pierwotny odroczony leczenie otwarte Naczelną zasadą jest zmniejszenie rozwoju ryzyka zakażenia przez zamknięcie rany za pomocą szwu pierwotnego, gdy chirurg ma wątpliwość, stosuje szew pierwotny odroczony i po wygaśnięciu zakażenia zamyka ranę. Natomiast gdy w ranie rozwija się zakażenie przechodzi na leczenie otwarte.

34 Zabiegi wykonywane podczas leczenia ran Wycięcie rany pierwotne – wycięcie w ciągu 6 godz. od urazu - martwiczych, poszarpanych brzegów rany. Cięcie powinno być dłuższe niż rana i sięgać głębiej. Wycięcie rany pierwotne – wycięcie w ciągu 6 godz. od urazu - martwiczych, poszarpanych brzegów rany. Cięcie powinno być dłuższe niż rana i sięgać głębiej. W ranach głowy można nawet do 24h Rozcięcie rany – rany zakażone, umożliwiamy swobodny wypływ wydzieliny z rany, ranę zostawiamy do ziarninowania, zakładamy opatrunek z płynem antyseptycznym Rozcięcie rany – rany zakażone, umożliwiamy swobodny wypływ wydzieliny z rany, ranę zostawiamy do ziarninowania, zakładamy opatrunek z płynem antyseptycznym Szew pierwotny rany – szwy zakładamy i zawiązujemy bezpośrednio po wycięciu rany Szew pierwotny rany – szwy zakładamy i zawiązujemy bezpośrednio po wycięciu rany Nie powinno się zeszywać szwem pierwotnym ran: wyciętych późno po wypadku, w tkankach niedostatecznie ukrwionych, w okolicach ciała szczególnie narażonych na zakażenie, postrzałowych, kąsanych, kłutych, zabrudzonych ziemią lub kałem, niecałkowicie wyciętych ( z wyjątkiem twarzy i pleców), głębokich Odroczone zeszycie rany – możliwość zakażenia – po godz. podejmujemy decyzję zamykamy lub leczymy „na otwarto”. W razie wątpliwości czy zeszyć ranę lepiej założyć szwy i ich nie dociągać i nie zawiązywać Odroczone zeszycie rany – możliwość zakażenia – po godz. podejmujemy decyzję zamykamy lub leczymy „na otwarto”. W razie wątpliwości czy zeszyć ranę lepiej założyć szwy i ich nie dociągać i nie zawiązywać Szew wtórny rany – zakładamy w ranach gojących się przez ziarninowanie po ustąpieniu zakażenia i oczyszczeniu się rany z tkanek martwiczych Szew wtórny rany – zakładamy w ranach gojących się przez ziarninowanie po ustąpieniu zakażenia i oczyszczeniu się rany z tkanek martwiczych Drenaż rany – bierny, ssący, płuczący Drenaż rany – bierny, ssący, płuczący

35 Trudno gojące się rany

36 Owrzodzenie kończyny dolnej w zastoju żylnym (venous stasis ulcer) Lokalizacja: zwykle okolica kostki przyśrodkowej. Lokalizacja: zwykle okolica kostki przyśrodkowej. Stan miejscowy: obrzęk, złogi hemosyderyny w skórze, niebolesne. Stan miejscowy: obrzęk, złogi hemosyderyny w skórze, niebolesne. Leczenie: Leczenie: Kontrola choroby żylnej. Kontrola choroby żylnej. Utrzymanie czystości rany i zmiana opatrunków. Utrzymanie czystości rany i zmiana opatrunków. Podkolanówki, elewacja kończyny w spoczynku. Podkolanówki, elewacja kończyny w spoczynku. Chirurgiczne: wycięcie owrzodzenia, ligacja perforatorów, przeszczep skóry. Chirurgiczne: wycięcie owrzodzenia, ligacja perforatorów, przeszczep skóry.

37 Owrzodzenie kończyny dolnej w niedokrwieniu Lokalizacja: dystalnie, paluch, grzbiet stopy. Lokalizacja: dystalnie, paluch, grzbiet stopy. Stan miejscowy: bez obrzęku, bez przebarwień, bolesne. Stan miejscowy: bez obrzęku, bez przebarwień, bolesne. Zmiany w Dopplerze, arteriografii, wskaźnik kostkowo- ramienny 0.1 – 0.3. Zmiany w Dopplerze, arteriografii, wskaźnik kostkowo- ramienny 0.1 – 0.3. Leczenie: Leczenie: Próba rewaskularyzacji lub by-pass naczyniowy. Próba rewaskularyzacji lub by-pass naczyniowy. Kontrola chorób towarzyszących. Kontrola chorób towarzyszących. Przeszczep skóry / amputacja przy braku poprawy. Przeszczep skóry / amputacja przy braku poprawy.

38 Owrzodzenie kończyny dolnej w cukrzycy (stopa cukrzycowa) Lokalizacja: miejsca podporowe na stopie. Lokalizacja: miejsca podporowe na stopie. Stan miejscowy: bez obrzęku, bez przebarwienia bez bólu (choroba wtórna do neuropatii). Stan miejscowy: bez obrzęku, bez przebarwienia bez bólu (choroba wtórna do neuropatii). Leczenie: Leczenie: Kontrola choroby podstawowej. Kontrola choroby podstawowej. Oszczędzające wycięcie martwicy. Amputacje Oszczędzające wycięcie martwicy. Amputacje Antybiotykoterapia. Antybiotykoterapia. Przeszczep skóry. Przeszczep skóry. Poradnia Stopy Cukrzycowej (edukacja, obuwie). Poradnia Stopy Cukrzycowej (edukacja, obuwie).

39 I stopień Zaczerwienienie nienaruszonej skóry II st. Uszkodzona jest pełna grubość skóry i tkanka podskórna (otarcie, pęcherz lub płytki krater) III stopień Martwica obejmuje również położone głębiej mięśnie IV stopień zniszczone są wszystkie warstwy tkanek miękkich i leżące pod nimi struktury kostne i stawowe ODLEŻYNY

40 Odleżyny

41 Odleżyny Najskuteczniejszą i najtańszą metodą walki z odleżynami jest zapobieganie ich powstawaniu Najskuteczniejszą i najtańszą metodą walki z odleżynami jest zapobieganie ich powstawaniu Należy zapewnić zmianę pozycji ciała co najmniej co 2 godziny Należy zapewnić zmianę pozycji ciała co najmniej co 2 godziny Ubytek skóry nie jest wykładnikiem zniszczeń tkanek głębokich, które -jako, że mięśnie są najbardziej narażone na uraz i niedotlenienie – są znacznie większe Ubytek skóry nie jest wykładnikiem zniszczeń tkanek głębokich, które -jako, że mięśnie są najbardziej narażone na uraz i niedotlenienie – są znacznie większe

42 Odleżyny Etapy rozwoju odleżyny Etapy rozwoju odleżyny Przekrwienie – powstaje po ok. 30 min ucisku: objawia się zaczerwienieniem skóry: ustępuje po godzinie po przerwaniu ucisku Przekrwienie – powstaje po ok. 30 min ucisku: objawia się zaczerwienieniem skóry: ustępuje po godzinie po przerwaniu ucisku Niedokrwienie – powstaje po ok. 2-6h trwania ucisku: jest odwracalne; reaktywne przekrwienie trwa do 36h. Niedokrwienie – powstaje po ok. 2-6h trwania ucisku: jest odwracalne; reaktywne przekrwienie trwa do 36h. Martwica – powstaje po ponad 6h ucisku; zasinienie skóry i jej stwardnienie; nie ustępuje po przerwaniu ucisku Martwica – powstaje po ponad 6h ucisku; zasinienie skóry i jej stwardnienie; nie ustępuje po przerwaniu ucisku Owrzodzenie – jest następstwem martwicy; jego powstaniu sprzyjają urazy mechaniczne i zakażenie. Owrzodzenie – jest następstwem martwicy; jego powstaniu sprzyjają urazy mechaniczne i zakażenie.

43 Odleżyny Leczenie I i II stopień postępowanie zachowawcze umożliwia wyleczenie I i II stopień postępowanie zachowawcze umożliwia wyleczenie Usuwanie tkanek martwiczych, walka z zakażeniem, odciążenie okolicy z odleżyną Usuwanie tkanek martwiczych, walka z zakażeniem, odciążenie okolicy z odleżyną III i IV st leczenie chirurgiczne szerokie wycięcie owrzodzenia w granicach dobrze ukrwionych tkanek. szerokie wycięcie owrzodzenia w granicach dobrze ukrwionych tkanek. resekcja wyniosłości kostnej w dnie odleżyny resekcja wyniosłości kostnej w dnie odleżyny wypełnienie całego ubytku płatem skórno-mięśniowym lub mieśniowym wypełnienie całego ubytku płatem skórno-mięśniowym lub mieśniowym

44 Oparzenia (najczęściej skóry i błon śluzowych) Oparzenia (najczęściej skóry i błon śluzowych) termiczne termiczne chemiczne chemiczne elektryczne elektryczne promieniowaniem promieniowaniem

45 Podział oparzeń według ich głębokości Stopień I - cechuje się zaczerwienieniem skóry (rumień) połączonym z lekkim obrzękiem i bolesnym pieczeniem. Rumień powstaje pod wpływem krótkotrwałego działania pary wodnej, niezbyt gorącej wody lub też po zbyt silnym opalaniu się na słońcu. Utrzymuje się zazwyczaj kilka dni i goi po złuszczeniu naskórka bez pozostawiania blizny. Stopień I - cechuje się zaczerwienieniem skóry (rumień) połączonym z lekkim obrzękiem i bolesnym pieczeniem. Rumień powstaje pod wpływem krótkotrwałego działania pary wodnej, niezbyt gorącej wody lub też po zbyt silnym opalaniu się na słońcu. Utrzymuje się zazwyczaj kilka dni i goi po złuszczeniu naskórka bez pozostawiania blizny. wody

46 Podział oparzeń według ich głębokości Stopień II - oprócz zaczerwienienia i obrzęku pojawiają się pęcherze wypełnione żółtawym płynem surowiczym. Pęcherze to martwy naskórek uniesiony gromadzącym się pod nim płynem tkankowym. Toczą się tu silne procesy zapalne i martwicze naskórka na granicy ze skórą właściwą. Bóle bywają znaczne. Oparzenia II stopnia powstają po oblaniu się wrzątkiem, gorącym olejem, pod wpływem pary wodnej. Goją się one zwykle po upływie ok. 2 tygodni dzięki możliwości regeneracji naskórka od dna. Stopień II - oprócz zaczerwienienia i obrzęku pojawiają się pęcherze wypełnione żółtawym płynem surowiczym. Pęcherze to martwy naskórek uniesiony gromadzącym się pod nim płynem tkankowym. Toczą się tu silne procesy zapalne i martwicze naskórka na granicy ze skórą właściwą. Bóle bywają znaczne. Oparzenia II stopnia powstają po oblaniu się wrzątkiem, gorącym olejem, pod wpływem pary wodnej. Goją się one zwykle po upływie ok. 2 tygodni dzięki możliwości regeneracji naskórka od dna. Stopień II a – dotyczy powierzchownej warstwy skóry właściwej – zaczerwienienie, wysięk, pęcherz Stopień II a – dotyczy powierzchownej warstwy skóry właściwej – zaczerwienienie, wysięk, pęcherz Stopień II b – sięga dolnych warstw skóry właściwej – skóra jest wilgotna lub sucha przy ucisku nie blednie, cebulki włosów widać jako małe czerwone punkciki, obrzęk, głębokie pęcherze, obniżone czucie bólu Stopień II b – sięga dolnych warstw skóry właściwej – skóra jest wilgotna lub sucha przy ucisku nie blednie, cebulki włosów widać jako małe czerwone punkciki, obrzęk, głębokie pęcherze, obniżone czucie bólu

47 Podział oparzeń według ich głębokości Stopień III - cechuje się zniszczeniem pełnej grubości skóry, a często i tkanek leżących głębiej, niekiedy aż do kości. Często część martwiczej skóry wysycha i powstają białoszare lub żółte strupy. Przy ucisku na strup oparzeniowy tkanka nie blednie. Oparzenie III stopnia jest bardzo bolesne, a jednocześnie powierzchnia oparzona jest niewrażliwa na dotyk. Stopień III - cechuje się zniszczeniem pełnej grubości skóry, a często i tkanek leżących głębiej, niekiedy aż do kości. Często część martwiczej skóry wysycha i powstają białoszare lub żółte strupy. Przy ucisku na strup oparzeniowy tkanka nie blednie. Oparzenie III stopnia jest bardzo bolesne, a jednocześnie powierzchnia oparzona jest niewrażliwa na dotyk.

48 Oparzenia III o

49

50 Podział oparzeń według ich głębokości Stopień IV - skrajną postacią oparzenia jest zwęglenie tkanek (martwica skóry i głębiej położonych tkanek ) Stopień IV - skrajną postacią oparzenia jest zwęglenie tkanek (martwica skóry i głębiej położonych tkanek )

51 Sposoby określania rozległości oparzeń – „reguła dziewiątek”

52 Klasyfikacja oparzeń wg American Burns Association Oparzenia lekkie: - oparzenia I o - oparzenia II o poniżej 15% pow. ciała u dorosłych poniżej 15% pow. ciała u dorosłych poniżej 10% pow. ciała u dzieci poniżej 10% pow. ciała u dzieci - oparzenia III o poniżej 2% pow. ciała

53 Klasyfikacja oparzeń wg American Burns Association Oparzenia średnie: - oparzenia II o obejmujące 15-25% pow. ciała u dorosłych obejmujące 15-25% pow. ciała u dorosłych obejmujące 10-20% pow. ciała u dzieci obejmujące 10-20% pow. ciała u dzieci - oparzenia III o poniżej 2-10% pow. ciała

54 Klasyfikacja oparzeń wg American Burns Association Oparzenia ciężkie: - oparzenia II o powyżej 25% pow. ciała u dorosłych powyżej 25% pow. ciała u dorosłych powyżej 20% pow. ciała u dzieci powyżej 20% pow. ciała u dzieci - oparzenia III o powyżej 10% pow. ciała - oparzenia III o obejmujące ręce, twarz, oczy, uszy, stopy, krocze, - oparzenia inhalacyjne, elektryczne, chemiczne

55 Wskazania do hospitalizacji obszar oparzeń II o przekracza 10% pow. ciała; obszar oparzeń II o przekracza 10% pow. ciała; występują (niezależnie od obszaru) oparzenia III o i IV o ; występują (niezależnie od obszaru) oparzenia III o i IV o ; oparzenia dotyczą takich części ciała jak: głowa, dłonie, stopy, błony śluzowe, układ pokarmowy, układ oddechowy, narządy wzroku i krocze; oparzenia dotyczą takich części ciała jak: głowa, dłonie, stopy, błony śluzowe, układ pokarmowy, układ oddechowy, narządy wzroku i krocze; oparzenia (nawet nieznaczne) powstały w wyniku działania prądu elektrycznego, substancji chemicznej oparzenia (nawet nieznaczne) powstały w wyniku działania prądu elektrycznego, substancji chemicznej

56 Leczenie ogólne oparzeń 1 Leczenie ogólne 2. Leczenie rany oparzeniowej

57 Leczenie ogólne oparzeń Reguła Parkland Reguła Parkland 4ml (Ringera) x 1kg.m.c. X % pow op. Reguła Brooka Reguła Brooka 2ml ( Ringera) x 1kg.m.c x % pow op Monafo Monafo 75% x reguła Parklanda przy zastosowaniu hipertonicznych roztworów NaCl

58 Leczenie ogólne oparzeń 50% w/w dawki należy przetoczyć w ciągu pierwszych 8 godzin od momentu oparzenia pacjenta Pozostałe 50% w ciągu kolejnych 16 godzin Druga i kolejne doby 50% tego co w 1 dobie, uzupełniamy koloidami

59 Leczenie miejscowe oparzeń II o - III o Leczenie zachowawcze bez opatrunku – tzw. metoda otwarta: Leczenie zachowawcze bez opatrunku – tzw. metoda otwarta: - Twarz, pośladki, krocze - Po wstępnym oczyszczeniu rany pozostawia się ją odsłoniętą - Oparzenia IIa i IIa/IIb – tworzy się strup, który odpada po 1-2 tyg. Odsłaniając nieznacznie zbliznowaciałą powierzchnię

60 Leczenie miejscowe oparzeń II o - III o - Oparzenia IIb, IIb/III, III – rozmiękczenie grubego strupa martwiczego i następowo jego usunięcie - Stosuje się 2x dziennie: antyseptyki: Mafenid, krem gentamycynowy, maść betadynowa; antyseptyki: Mafenid, krem gentamycynowy, maść betadynowa; maści enzymatyczne: Iruxol mono, Fibrolan maści enzymatyczne: Iruxol mono, Fibrolan

61 Leczenie miejscowe oparzeń II o - III o Leczenie zachowawcze z opatrunkiem zamkniętym, wielowarstwowym, przetłuszczonym – tzw. metoda zamknięta Leczenie zachowawcze z opatrunkiem zamkniętym, wielowarstwowym, przetłuszczonym – tzw. metoda zamknięta Opatrunki wielowarstwowe z gazy nasączonej: Opatrunki wielowarstwowe z gazy nasączonej: - małe powierzchnie: silikonem lub mieszaniną parafiny i wazeliny (op. Kocha) - duże powierzchnie - 0,5% lub 0,75% roztworem azotanu srebra: Dermazin, Argosulfan, Sulfamylon, - 1% lub 2% roztworem neomycyny, - wodnym roztworem betadyny lub opatrunki przetłuszczone z użyciem balsamu lub opatrunki przetłuszczone z użyciem balsamu peruwiańskiego z betadyną peruwiańskiego z betadyną

62 Leczenie miejscowe oparzeń II o - III o 0,5% roztwór azotanu srebra Zalety: działanie bakteriostatyczne, nie ma oporności drobnoustrojów, tani, nie ma uczuleń, nietoksyczny (precypituje do AgCl 2 ), nie hamuje naskórkowania, można zakładać na przeszczepy skóry. Należy go stosować jak najwcześniej. Wady – jest hipotoniczny (duża utrata jonów przez ranę), barwi każdą powierzchnię.

63 Leczenie miejscowe oparzeń II o - III o Sposób wykonania opatrunku: Usunięcie brudu, strzępów tkanek, frag. skóry Usunięcie brudu, strzępów tkanek, frag. skóry Opatrunek nasączony 0,5% azotanem srebra o grubości 5cm umocowany bandażem elastycznym Opatrunek nasączony 0,5% azotanem srebra o grubości 5cm umocowany bandażem elastycznym Jałowe prześcieradło i koc Jałowe prześcieradło i koc

64 Leczenie miejscowe oparzeń II o b - III o Wczesne (2-5 doba) styczne wycinanie rany dermatomem II o b / III o Wczesne (2-5 doba) styczne wycinanie rany dermatomem II o b / III o - Usunięcie tkanek martwiczych - Uzyskanie czystego podłoża Odsłonięte powierzchnie pokrywa się przeszczepami Odsłonięte powierzchnie pokrywa się przeszczepami

65 Oparzenia dróg oddechowych Objawy: Objawy: - spalone włosy przedsionka nosa, brwi, rzęsy, oparzenia twarzy, szyi, karku - plwocina z domieszka sadzy, zwęglenia w gardle, oparzenie śluzówek Chory najczęściej przebywał w zamkniętym pomieszczeniu w trakcie pożaru i jest nieprzytomny.

66 Oparzenia elektryczne Oparzenia energią elektryczną dotyczą zwykle nie tylko naskórka i skóry, ale także tkanki podskórnej, mięśni, kości. Prąd powoduje głównie martwicę tkanek z rozerwaniem naczyń i krwawieniem do tkanek, bez stanu zapalnego, pęcherzy. Uszkodzenia tkankowe są większe niż te na powierzchni i postępują (zakrzepy). Oparzenia mają postać nieregularnych owrzodzeń wyraźnie odgraniczonych od otoczenia i początkowo niebolesnych. Oparzenia energią elektryczną dotyczą zwykle nie tylko naskórka i skóry, ale także tkanki podskórnej, mięśni, kości. Prąd powoduje głównie martwicę tkanek z rozerwaniem naczyń i krwawieniem do tkanek, bez stanu zapalnego, pęcherzy. Uszkodzenia tkankowe są większe niż te na powierzchni i postępują (zakrzepy). Oparzenia mają postać nieregularnych owrzodzeń wyraźnie odgraniczonych od otoczenia i początkowo niebolesnych. Zmiany skórne zależą od napięcia prądu, czasu jego działania na skórę i oporności powłok (wilgotności). Prąd o niskim napięciu, z jakim mamy zwykle do czynienia w życiu codziennym, raczej nie powoduje rozległych uszkodzeń. Zmiany skórne zależą od napięcia prądu, czasu jego działania na skórę i oporności powłok (wilgotności). Prąd o niskim napięciu, z jakim mamy zwykle do czynienia w życiu codziennym, raczej nie powoduje rozległych uszkodzeń.

67 Oparzenia kwasami Leczenie – zdjęcie ubrań nasiąkniętych kwasem, płukanie rany 3% roztworem Natrium bicarbonicum lub roztworem sody oczyszczonej (w przypadku 100% pewności co do przyczyny) lub wodą. Leczenie – zdjęcie ubrań nasiąkniętych kwasem, płukanie rany 3% roztworem Natrium bicarbonicum lub roztworem sody oczyszczonej (w przypadku 100% pewności co do przyczyny) lub wodą. Uwaga: zachować ostrożność - rękawiczki Uwaga: zachować ostrożność - rękawiczki W dalszej kolejności oczyszczenie z tkanek martwiczych i przeszczep skóry W dalszej kolejności oczyszczenie z tkanek martwiczych i przeszczep skóry

68 Oparzenia zasadami Leczenie – zdjęcie ubrania, płukanie rany bieżącą wodą Leczenie – zdjęcie ubrania, płukanie rany bieżącą wodą Wyjątek! – nie płuczemy wodą oparzenia wapnem gaszonym (oliwa, parafina) Wyjątek! – nie płuczemy wodą oparzenia wapnem gaszonym (oliwa, parafina) Następnie neutralizujemy zasady 3% Acidum boricum Następnie neutralizujemy zasady 3% Acidum boricum

69

70 Tężec Podstawą zapobiegania tężca są masowe szczepienia! Podstawą zapobiegania tężca są masowe szczepienia! Szczepienia ochronne: Anatoksyna przeciwtężcowa - 0,5 ml podskórnie lub domięśniowo. Anatoksyna przeciwtężcowa - 0,5 ml podskórnie lub domięśniowo. Następnie kolejne dawki po 4-6 tyg. i 6-12 mc. Następnie kolejne dawki po 4-6 tyg. i 6-12 mc. Szczepienie jest ważne 8 lat. Szczepienie jest ważne 8 lat.

71 Tężec c.d. anatoksyna przeciwtężcowa = szczepionka służąca do szczepień ochronnych anatoksyna przeciwtężcowa = szczepionka służąca do szczepień ochronnych antytoksyna przeciwtężcowa = surowica ochronna zawierająca gotowe przeciwciała przeciw jadowi tężca antytoksyna przeciwtężcowa = surowica ochronna zawierająca gotowe przeciwciała przeciw jadowi tężca

72 Uodpornienie bierne (szczepienie przypominające) 1 ml anatoksyny w pierwszych 24 godz. po zranieniu podajemy: osobom uodpornionym u których ostatnie szczepienie było nie dalej niż 5 lat temu osobom uodpornionym u których ostatnie szczepienie było nie dalej niż 5 lat temu

73 Uodpornienie czynno-bierne 1 ml anatoksyny j.m. antytoksyny podajemy osobom: podajemy osobom: nie szczepionym nie szczepionym szczepionym jednorazowo szczepionym jednorazowo gdy od szczepienia minęło więcej niż 5 lat gdy od szczepienia minęło więcej niż 5 lat po upływie 24 godz. od zranienia po upływie 24 godz. od zranienia

74 Uodpornienie czynno-bierne c.d. Antytoksynę 3000j.m.= 2 ml podajemy w dwóch dawkach: 0,4 ml 0,4 ml 1,6 ml po godzinie od pierwszego podania w drugie ramie 1,6 ml po godzinie od pierwszego podania w drugie ramie

75 Tężec c.d. U osób skaleczonych podstawowym elementem profilaktyki jest chirurgiczne opracowanie rany, dzięki czemu usuwa się zarodniki tężca, ciała obce, tkanki martwicze oraz przywraca się ukrwienie, zatem utlenowanie tkanek - a tężec rozwija się w środowisku beztlenowym. U osób skaleczonych podstawowym elementem profilaktyki jest chirurgiczne opracowanie rany, dzięki czemu usuwa się zarodniki tężca, ciała obce, tkanki martwicze oraz przywraca się ukrwienie, zatem utlenowanie tkanek - a tężec rozwija się w środowisku beztlenowym. Podaje się również antybiotyki (penicyliny, cefalosporyny, tetracykliny) Podaje się również antybiotyki (penicyliny, cefalosporyny, tetracykliny)

76 Zgorzel gazowa Zgorzel gazowa ( gangrena) jest najcięższym i najniebezpieczniejszym zakażenie przyrannym wywołanym przez zarazki beztlenowe z rodzaju Clostridium, których siedliskiem jest ziemia. Clostridium Jeden z gatunków Clostridium perfringens (Welchii) wytwarza w zakażonych tkankach metabolity gazowe, co dało początek nazwie schorzenia. Prowadzi do martwicy i gnicia głównie mięśni, czemu towarzyszy silny ból, znaczny obrzęk, gromadzenie się dużej ilości posokowatego płynu i gazu w tkance podskórnej. Silna ektotoksyna, tworzona przez zarazki, jest przyczyną ciężkiego ogólnego zatrucia. Jeden z gatunków Clostridium perfringens (Welchii) wytwarza w zakażonych tkankach metabolity gazowe, co dało początek nazwie schorzenia. Prowadzi do martwicy i gnicia głównie mięśni, czemu towarzyszy silny ból, znaczny obrzęk, gromadzenie się dużej ilości posokowatego płynu i gazu w tkance podskórnej. Silna ektotoksyna, tworzona przez zarazki, jest przyczyną ciężkiego ogólnego zatrucia.ektotoksyna Leczenie: antybiotyki z równoczesnym szerokim nacięciem zmienionych tkanek, duże dawki antytoksyny, niekiedy odjęcie kończyny.

77

78 Opatrunki aktywne Granulaty – duży i średni wysięk, działanie dezynfekujące Granulaty – duży i średni wysięk, działanie dezynfekujące Alginiany – duży wysięk, w połączeniu z nim tworzą żel, nie można stosować w ranach suchych, wymagają wtórnego opatrunku utrzymującego żel np.: bandaż. Stymulują fibroblasty tworzące ziarninę. (np.: Kaltogel, Kaltostat, Sorbalgon, Sorbsan ) Alginiany – duży wysięk, w połączeniu z nim tworzą żel, nie można stosować w ranach suchych, wymagają wtórnego opatrunku utrzymującego żel np.: bandaż. Stymulują fibroblasty tworzące ziarninę. (np.: Kaltogel, Kaltostat, Sorbalgon, Sorbsan ) Hydrokoloidy – mały i średni wysięk, owrzodzenia podudzi, oparzenia, obniżają pH rany co hamuje rozwój niektórych bakterii, nieprzepuszczalne dla wody, nie nadają się na rany suche oraz z dużym wysiękiem. Algoplaque, Comfeel, Granuflex, Hydrasorb, Hydrocoll, Tagasorb) Hydrokoloidy – mały i średni wysięk, owrzodzenia podudzi, oparzenia, obniżają pH rany co hamuje rozwój niektórych bakterii, nieprzepuszczalne dla wody, nie nadają się na rany suche oraz z dużym wysiękiem. Algoplaque, Comfeel, Granuflex, Hydrasorb, Hydrocoll, Tagasorb)

79 Opatrunki aktywne Opatrunki półprzepuszczalne – przepuszczają gazy i płyny na zewnątrz, blokują do wewnątrz, oparzenia, odleżyny we wczesnej fazie, nie do ran z dużym wysiękiem np.: Bioclusive, Cutifilm, Hydrofilm, Opsite, Tegaderm) Opatrunki półprzepuszczalne – przepuszczają gazy i płyny na zewnątrz, blokują do wewnątrz, oparzenia, odleżyny we wczesnej fazie, nie do ran z dużym wysiękiem np.: Bioclusive, Cutifilm, Hydrofilm, Opsite, Tegaderm) perforowane opatrunki okluzyjne (np.: perforowane opatrunki okluzyjne (np.: Opatrunki okluzyjne – zbudowane z plastikowej siatki z otworami, zapobiegają przyleganiu do rany, niewielki lub średni wysięk. Release,Melolin, Skintact, Comprigel) Opatrunki okluzyjne – zbudowane z plastikowej siatki z otworami, zapobiegają przyleganiu do rany, niewielki lub średni wysięk. Release,Melolin, Skintact, Comprigel) Hydrożele – oczyszczają ranę z tkanek martwiczych przez nawodnienie tkanek i autolizę, wymagają pokrycia opatrunkiem okluzyjnym. Hydrożele – oczyszczają ranę z tkanek martwiczych przez nawodnienie tkanek i autolizę, wymagają pokrycia opatrunkiem okluzyjnym.

80 Opatrunki aktywne Opatrunki piankowe – średni lub duży wysięk, zatrzymują wodę przyspieszając autolizę. Opatrunki piankowe – średni lub duży wysięk, zatrzymują wodę przyspieszając autolizę. Opatrunki absorpcyjne – pochłaniające wydzielinę i zapach, leczenie ran przewlekłych, cuchnących, zakażonych (owrzodzenia nowotworowe, przetoki kałowe, opóźniają gojenie rany przez hamowanie fibroblastów Opatrunki absorpcyjne – pochłaniające wydzielinę i zapach, leczenie ran przewlekłych, cuchnących, zakażonych (owrzodzenia nowotworowe, przetoki kałowe, opóźniają gojenie rany przez hamowanie fibroblastów

81 Środki antyseptyczne Betadine - związek jodu, który jest silnym środkiem antyseptycznym stosowanym do odkażania skóry nieuszkodzonej. Działa bakteriobójczo, grzybobójczo i wirusobójczo, drażni tkanki, wywołuje powierzchniową nekrozę (martwicę) posmarowanej tkanki. Dawniej drażniące działanie jodu wykorzystywano do polepszenia ukrwienia skóry i tkanki podskórnej, co przyśpieszało resorpcję wysięków zapalnych (skórę nad wysiękiem pędzlowano jodyną kilka razy dz. Betadine - związek jodu, który jest silnym środkiem antyseptycznym stosowanym do odkażania skóry nieuszkodzonej. Działa bakteriobójczo, grzybobójczo i wirusobójczo, drażni tkanki, wywołuje powierzchniową nekrozę (martwicę) posmarowanej tkanki. Dawniej drażniące działanie jodu wykorzystywano do polepszenia ukrwienia skóry i tkanki podskórnej, co przyśpieszało resorpcję wysięków zapalnych (skórę nad wysiękiem pędzlowano jodyną kilka razy dz. Dr Henryk St. Różański Dr Henryk St. Różański

82 Antyseptyki Sole srebra działają silnie przeciwbakteryjnie (antyseptycznie i odkażająco), ściągająco, lekko złuszczająco, a w większych stężeniach przyżegająco i nekrotycznie. Dodanie do wody metalicznego srebra zabija zawarte w niej bakterie. W przypadku zastosowania roztworów soli srebrowych na skórę i błony śluzowe należy podkreślić jedynie powierzchowne ich działanie antyseptyczne z powodu koagulacji białek; bariera zdenaturowanego białka uniemożliwia głębsze wnikanie preparatu sulfadiazynian srebra (4-amino-N-2- pirymidynylobenzenosulfonamid srebra) oraz silver sulfathiazole czyli Sole srebra działają silnie przeciwbakteryjnie (antyseptycznie i odkażająco), ściągająco, lekko złuszczająco, a w większych stężeniach przyżegająco i nekrotycznie. Dodanie do wody metalicznego srebra zabija zawarte w niej bakterie. W przypadku zastosowania roztworów soli srebrowych na skórę i błony śluzowe należy podkreślić jedynie powierzchowne ich działanie antyseptyczne z powodu koagulacji białek; bariera zdenaturowanego białka uniemożliwia głębsze wnikanie preparatu sulfadiazynian srebra (4-amino-N-2- pirymidynylobenzenosulfonamid srebra) oraz silver sulfathiazole czyli sulfatiazolan srebra (sulfanilamid srebra) – łączą w sobie działanie przeciwbakteryjne sulfonamidu i srebra. Preparaty przyśpieszają gojenie ran, działają także przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Stosowane są w leczeniu oparzeń, owrzodzeń, ran, odleżyn. Pomocne w leczeniu trądziku bakteryjnego, zwłaszcza Flammacerium (obok srebra i sulfonamidu, zawiera azotan ceru). sulfatiazolan srebra (sulfanilamid srebra) – łączą w sobie działanie przeciwbakteryjne sulfonamidu i srebra. Preparaty przyśpieszają gojenie ran, działają także przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Stosowane są w leczeniu oparzeń, owrzodzeń, ran, odleżyn. Pomocne w leczeniu trądziku bakteryjnego, zwłaszcza Flammacerium (obok srebra i sulfonamidu, zawiera azotan ceru). Znane pod nazwą Flammacerium (Solvay) – krem 1%, Flammazine (Solvay) – krem 1%, Dermazin (Lek) – krem, Argosulfan (Jelfa) – krem 2%. Dr Henryk St. Różański

83 Antyseptyki jodoform – iodoformium. Jodoform jest starym antyseptykiem, wprowadzonym przez Mosetig-Moorhof`a w 1880 roku. Pod względem chemicznym jest to trijodometan CHI3 – proszek krystaliczny barwy żółtej, nierozpuszczalny w wodzie, łatwo rozpuszczalne w rozpuszczalnikach Jodoform rozpuszcza się w wydzielinach ustrojowych i w wydzielinach ran, ropni oraz owrzodzeń; uwalnia wówczas stopniowo jod działając bakteriobójczo, osuszająco, znieczulająco miejscowo i krwiotamująco (hamuje krwawienia z drobnych naczyń krwionośnych) jodoform – iodoformium. Jodoform jest starym antyseptykiem, wprowadzonym przez Mosetig-Moorhof`a w 1880 roku. Pod względem chemicznym jest to trijodometan CHI3 – proszek krystaliczny barwy żółtej, nierozpuszczalny w wodzie, łatwo rozpuszczalne w rozpuszczalnikach Jodoform rozpuszcza się w wydzielinach ustrojowych i w wydzielinach ran, ropni oraz owrzodzeń; uwalnia wówczas stopniowo jod działając bakteriobójczo, osuszająco, znieczulająco miejscowo i krwiotamująco (hamuje krwawienia z drobnych naczyń krwionośnych) Dr Henryk St. Różański Dr Henryk St. Różański

84 Antyseptyki Kwas borowy w wodnych roztworach był (obecnie rzadko) stosowany do okładów, płukanek, irygacji i przemywania przy stanach zapalnych skóry i błon śluzowych. Wchodzi w skład niektórych kropli do oczu, płynów odkażających złożonych (np. Adonis Afrodyta), zasypek 1-3% i złożonych (np. Linomag, Alantan). Kwas borowy w wodnych roztworach był (obecnie rzadko) stosowany do okładów, płukanek, irygacji i przemywania przy stanach zapalnych skóry i błon śluzowych. Wchodzi w skład niektórych kropli do oczu, płynów odkażających złożonych (np. Adonis Afrodyta), zasypek 1-3% i złożonych (np. Linomag, Alantan). Czteroboran sodu Na2B4O7 (natrium tetraboricum, synonim: natrium diboricum seu natrium biboricum, boraks, borax) jest to krystaliczna, biała substancja rozpuszczalna w wodzie (25 cz.) i w glicerynie (1,5 cz.) - (słynny boraks w glicerynie, czyli Aftin = Aphtin). Jest to słaby związek antyseptyczny, hamujący rozwój grzybów pleśniowych i niektórych bakterii. Działa również ściągająco i przeciwzapalnie. Wchodzi w skład proszków złożonych (do roztworów i zasypek), mikstur, maści 4-20%. Wskaznia: pleśniawki (afty), bolesne nadżerki w jamie ustnej i na narządach płciowych, zapalenie powiek lub spojówek, do płukania gardła i jamy nosowej. Mikstura – preparat handlowy pod nazwą Aphtin (Cefarm, Prolab) – do pędzlowania; ponadto proszek Gargarin (Cefarm) do rozpuszczania w wodzie i płukania jamy ustnej oraz gardła przy stanach zapalnych (1 łyżeczka proszku na 100 ml wody przegotowanej). Czteroboran sodu Na2B4O7 (natrium tetraboricum, synonim: natrium diboricum seu natrium biboricum, boraks, borax) jest to krystaliczna, biała substancja rozpuszczalna w wodzie (25 cz.) i w glicerynie (1,5 cz.) - (słynny boraks w glicerynie, czyli Aftin = Aphtin). Jest to słaby związek antyseptyczny, hamujący rozwój grzybów pleśniowych i niektórych bakterii. Działa również ściągająco i przeciwzapalnie. Wchodzi w skład proszków złożonych (do roztworów i zasypek), mikstur, maści 4-20%. Wskaznia: pleśniawki (afty), bolesne nadżerki w jamie ustnej i na narządach płciowych, zapalenie powiek lub spojówek, do płukania gardła i jamy nosowej. Mikstura – preparat handlowy pod nazwą Aphtin (Cefarm, Prolab) – do pędzlowania; ponadto proszek Gargarin (Cefarm) do rozpuszczania w wodzie i płukania jamy ustnej oraz gardła przy stanach zapalnych (1 łyżeczka proszku na 100 ml wody przegotowanej). Dr Henryk St. Różański Dr Henryk St. Różański

85 Antyseptyki Nadmanganian potasu Nadmanganian potasu W antyseptyce wykorzystywane są roztwory 0,5-4%. Używane są one do odkażania ran i oparzeń. Stosuje się roztwory do płukania gardła, jamy ustnej, spojówek, przewodów słuchowych, jamy nosowej,, narządów płciowych, do przemywania skóry oraz do kąpieli. Nadmanganian potasu przyspiesza gojenie ran i oparzeń, obkurcza drobne naczynia krwionośne hamując krwawienia, działa przeciwobrzękowo, przeciwwysiękowo, zmniejsza wydzielanie łoju, lekko złuszcza naskórek. Hamuje powstawanie zmian trądzikowych, zasusza owrzodzenia, nadżerki, sączące rany, ropnie i zmiany trądzikowe. Leczy trądziki i zapalenie łojotokowe skóry. Stosowany również do płukania żołądka, utlenia lub absorbuje bowiem cyjanki, alkaloidy i związki fosforowe. Dawniej stosowany do nastrzykiwań ran kąsanych w celu unieczynnienia jadu. Do płukania żołądka w zatruciach – roztwory 1:3000. Roztwory 0,1-0,02% do płukania jamy ustnej i narządów płciowych. Roztwory 0,1% do odkażania skóry. Do nastrzykiwań ran kąsanych (z jadem) – roztwory 1-2% Dr Henryk St. Różański

86 Antyseptyki Woda utleniona Woda utleniona Woda utleniona (hydrogenium peroxydatum) jest 3% roztworem perhydrolu (perhydrolum), czyli 30% nadtlenku wodoru H2O2. Woda utleniona (hydrogenium peroxydatum) jest 3% roztworem perhydrolu (perhydrolum), czyli 30% nadtlenku wodoru H2O2. Woda utleniona pod wpływem enzymów – katalaz rozpada się do wody i tlenu. Tlen działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwgnilnie. Rozmiękcza strupy, oczyszcza rany, niweluje zapachy, wybiela, przyspiesza regenerację tkanek. Jest to słaby środek antyseptyczny, cenny natomiast do oczyszczania skóry i ran. Przemywanie wodą utlenioną skóry działa przeciwtrądzikowo i wybielająco na plamy, w tym potrądzikowe. Woda utleniona pod wpływem enzymów – katalaz rozpada się do wody i tlenu. Tlen działa przeciwbakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwgnilnie. Rozmiękcza strupy, oczyszcza rany, niweluje zapachy, wybiela, przyspiesza regenerację tkanek. Jest to słaby środek antyseptyczny, cenny natomiast do oczyszczania skóry i ran. Przemywanie wodą utlenioną skóry działa przeciwtrądzikowo i wybielająco na plamy, w tym potrądzikowe. Dr Henryk St. Różański Dr Henryk St. Różański

87 Antyseptyki Rivanol (Acrinolum, Acronol, Acricid, etakrydyna, 6,9- diamino-2-etoksyakrydyna, Lactoacridine, czyli mleczan etakrydyny) to żółta substancja łatwo rozpuszczalna w wodzie. Jest to silna substancja antyseptyczna. Niszczy paciorkowce, gronkowce, grzyby i pierwotniaki. Jest stosowany doustnie i zewnętrznie (płukanki, okłady, przemywanie, irygacje pochwy) oraz doodbytniczo w lewatywach. Wpływ przeciwwirusowy i przeciwbakteryjny jest spowodowany przyłączeniem etakrydyny do kwasów nukleinowych (DNA), przez co następują letalne mutacje. Jest doskonałym środkiem do odkażania świeżych (profilaktycznie) i starych ran oraz oparzeń. Warto go stosować w leczeniu czyraków, zapalenia łojotokowego skóry, owrzodzeń, róży, liszajów i zacieków ropno- zapalnych. Rivanol (Acrinolum, Acronol, Acricid, etakrydyna, 6,9- diamino-2-etoksyakrydyna, Lactoacridine, czyli mleczan etakrydyny) to żółta substancja łatwo rozpuszczalna w wodzie. Jest to silna substancja antyseptyczna. Niszczy paciorkowce, gronkowce, grzyby i pierwotniaki. Jest stosowany doustnie i zewnętrznie (płukanki, okłady, przemywanie, irygacje pochwy) oraz doodbytniczo w lewatywach. Wpływ przeciwwirusowy i przeciwbakteryjny jest spowodowany przyłączeniem etakrydyny do kwasów nukleinowych (DNA), przez co następują letalne mutacje. Jest doskonałym środkiem do odkażania świeżych (profilaktycznie) i starych ran oraz oparzeń. Warto go stosować w leczeniu czyraków, zapalenia łojotokowego skóry, owrzodzeń, róży, liszajów i zacieków ropno- zapalnych. Dr Henryk St. Różański Dr Henryk St. Różański

88 Antyseptyki Wodorowęglan sodu (NaHCO3), czyli dwuwęglan sodu to biały krystaliczny proszek o słonawym smaku, łatwo rozpuszczalny w wodzie. W okresie przedwojennym i międzywojennym były stosowane roztwory 3-5% do okładów, przemywań i jako do płukania pochwy, worka spojówkowego, gardła i jamy ustnej. Działa antyseptycznie, przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo, przeciwgnilnie, przeciwropnie. Korzystnie działa we wszystkich rodzajach trądziku (okłady na twarz, szyję, przemywanie). Zalecany przy trudno gojących się ranach, oparzeniach chemicznych, owrzodzeniach, wypryskach, ropniach, stłuczeniach. Wartościowy w leczeniu stanów zapalnych i ropnych gruczołu piersiowego (okłady). Wodorowęglan sodu (NaHCO3), czyli dwuwęglan sodu to biały krystaliczny proszek o słonawym smaku, łatwo rozpuszczalny w wodzie. W okresie przedwojennym i międzywojennym były stosowane roztwory 3-5% do okładów, przemywań i jako do płukania pochwy, worka spojówkowego, gardła i jamy ustnej. Działa antyseptycznie, przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo, przeciwgnilnie, przeciwropnie. Korzystnie działa we wszystkich rodzajach trądziku (okłady na twarz, szyję, przemywanie). Zalecany przy trudno gojących się ranach, oparzeniach chemicznych, owrzodzeniach, wypryskach, ropniach, stłuczeniach. Wartościowy w leczeniu stanów zapalnych i ropnych gruczołu piersiowego (okłady). W handlu znajduje się wodorowęglan sodu (soda oczyszczona) w postaci proszku (sklepy spożywcze). W handlu znajduje się wodorowęglan sodu (soda oczyszczona) w postaci proszku (sklepy spożywcze). Dr Henryk St. Różański Dr Henryk St. Różański

89 Testy 1) Ile % powierzchni caiła wg reguły 9-tek stanowi głowa? 2) Oparzenie obu kończyn dolnych, krocza i jednej kończyny górnej to ile procent? A. 50% B. 46% C. 18% D.60% E. 55% A. 50% B. 46% C. 18% D.60% E. 55% 3) Dopuszcza się zeszycie pierwotne a) rany postrzałowej uda b) rany kąsanej ręki niedominującej c) drążącej rany kłutej powłok brzucha d) niecałkowicie wyciętej rany szarpanej twarzy 4) Nowoczesne leczenie oparzenia III stopnia polega na: a) Wczesnym wycięciu martwicy i pokryciu ubytku przeszczepem skóry b) położeniu przeszczepu po oddzieleniu się tkanek martwiczych c) Leczeniu heparyną i antybiotykami d) Stosowaniu miejscowym środków trawiących tkankę martwiczą 5 Ropowica stopy u chorego z cukrzycą wymaga leczenia chirurgicznego w szpitalu gdy a) Wystąpi martwica jednego palca b) Stwierdzenia małego ogniska martwicy skóry na grzbiecie stopy c) Obecności obrzęku i zaczerwienienia stopy bez ognisk martwicy d) W każdym przypadku Komentarz: Nie powinno się zeszywać szwem pierwotnym ran: wyciętych późno po wypadku, w tkankach niedostatecznie ukrwionych, w okolicach ciała szczególnie narażonych na zakażenie, postrzałowych, kąsanych, kłutych, zabrudzonych ziemią lub kałem, niecałkowicie wyciętych ( z wyjątkiem twarzy i pleców), głębokich

90 Testy 6) Meżczyzna o wadze 80 kg doznał oparzenia ( II stopnia) około 40% powierzchni ciała. W pierwszej dobie powinien otrzymać płyn w ilości a) 3500 ml b) 4500ml c) 5500ml d) ponad 6500 ml a) 3500 ml b) 4500ml c) 5500ml d) ponad 6500 ml 7)U oparzonego leczonego wlewami dożylnymi dużych ilości płynów, metodą pozwalającą najskuteczniej ocenić prawidłową ilość podawanych jest a) Pomiar OCŻ b) godzinowa kontrola diurezy c) pomiar ciśnienia tętniczego d) ważenie chorego 8) Pierwotne odroczone zeszycie rany bywa stosowane w przypadku a) Rany zakażonej b) rany zanieczyszczonej c) każdej dużej rany operacyjnej d) każdej rany na twarzy 9) Pierwotne odroczone zeszycie rany bywa stosowane w przypadku a) Po stwierdzeniu cech zakażenia rany b) po wyleczeniu zakażonej rany c) Po stwierdzeniu, że w ranie nie ma zakażenia d) o wypełnieniu się rany ziarniną 10) Wtórne zeszycie rany bywa stosowane w przypadku a) Zakażonej rany, która nie była pierwotnie zeszyta b) pierwotnie zeszytej rany, która uległa zakażeniu c) Rany po nacięciu ropnia i ropowicy d) Wszystkich wymienionych 11) Wtórne zeszycie rany nie może być jeszcze wykonane, gdy a) W ranie znajduje się żywoczerwona ziarnina b) Stwierdza się obecność jakiejkolwiek wydzieliny C) w dnie rany widoczne są jeszcze tkanki martwe d) Rana goi się „per secundam intetionem” Komentarz: Nie powinno się zeszywać szwem pierwotnym ran: wyciętych późno po wypadku, w tkankach niedostatecznie ukrwionych, w okolicach ciała szczególnie narażonych na zakażenie, postrzałowych, kąsanych, kłutych, zabrudzonych ziemią lub kałem, niecałkowicie wyciętych ( z wyjątkiem twarzy i pleców), głębokich

91 Testy Gojenie ran przez ziarninowanie ma miejsce w przypadku a) Każdej rany poza raną operacyjną b) rany zeszytej szwem pierwotnie odroczonym c) rany pokrytej pierwotnie przeszczepem skóry d) rany zakażonej c) rany pokrytej pierwotnie przeszczepem skóry d) rany zakażonej Czynnikiem upośledzającym gojenie rany jest Cukrzyca b) terapia sterydowa c) leki cytostatyczne d) wszystkie wymienione Najistotniejszym elementem profilaktyki zakażenia rany drobnoustrojami beztlenowymi w przypadku rany zanieczyszczonej jest a) Prawidłowe chirurgiczne opracowanie rany b) profilaktyczne podanie antybiotyku c) Częsta zmiana opatrunków z użyciem wody utlenionej d) unikanie zbyt częstej zmiany opatrunków Objawy zakażenia rany pałeczką zgorzeli gazowej to: a) Trzeszczenie gazu w tkankach nawet bez innych objawów b) wysoka gorączka i ropny wyciek z rany c) Bardzo silny ból okolicy rany, tachykardia, stany majaczeniowe d) Zaczerwienienie i obrzęk rany Oparzenie II stopnia u osoby dorosłej należy zakwalifikować jako średnio ciężkie, jeżeli jego powierzchnia stanowi cześć powierzchni ciała wynoszącą a) 10% b) 25% c) 35% d) 50%

92 Oparzenie przedniej powierzchni tułowia i jednej kończyny dolnej stanowi część całkowitej powierzchni ciała ( wg reguły dziewiątek) wynoszącą około a) 10% b) 18% c) 27% d) 36% Pacjent z oparzeniem 50% pow ciała ważący około 80kg powinien otrzymać w pierwszej dobie płyny w ilości około a) 3000ml b) 5000ml c) 7000ml d) 10000ml


Pobierz ppt "Rany mechanizmy gojenia podstawy leczenia Andrzej Kluciński Andrzej Kluciński Klinika Chirurgii Ogólnej Gastroenterologicznej i Żywienia AM w Warszawie."

Podobne prezentacje


Reklamy Google