Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksykologia sądowo-lekarska mgr biol. Agnieszka Siwińska-Ziółkowska toksykolog.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksykologia sądowo-lekarska mgr biol. Agnieszka Siwińska-Ziółkowska toksykolog."— Zapis prezentacji:

1 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksykologia sądowo-lekarska mgr biol. Agnieszka Siwińska-Ziółkowska toksykolog

2 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksykologia nauka o truciznach (gr. toxon – łuk toxicon – trucizna do strzał) Nauka interdyscyplinarna łącząca elementy chemii, farmacji, biologii i medycyny

3 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Gałęzie toksykologii sądowa – najstarsza (XIXw.) kliniczna – specjalizacja lekarska doświadczalna – poznawanie mechanizmu działania zw. toksycznych i ich interakcji, np.: leków metali pestycydów środowiskowa (ekotoksykologia)

4 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Trucizna każda substancja, która poprzez swoje właściwości fizykochemiczne lub drogę podania powoduje zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu do śmierci włącznie „Wszystko jest trucizną i nic nią nie jest. Tylko dawka czyni truciznę” Paracelsus

5 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Ksenobiotyk substancja nie będąca naturalnym składnikiem organizmu, obca, egzogenna ksenobiotykami jest większość trucizn i leków, a także związki wytworzone przez człowieka i wprowadzone do środowiska

6 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksyna substancja toksyczna wytwarzana przez żywy organizm: jady mikroorganizmów jady mikroorganizmów grzybów wyższych grzybów wyższych roślin roślin zwierząt zwierząt

7 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieDawka Stężenie Ilość substancji przypadająca na jednostkę objętości lub masy, np.: dopuszczalne stężenie substancji szkodliwych w powietrzu (mg/m 3 ) stężenie w wodzie, roztworach, płynach biologicznych ( ng/mL, µg/mL, mg/L, mg%, mg/g, µg/L, mmol/L, m/L, ‰) stężenie w tkankach, w żywności (ng/g, mg/kg, µg/kg) Terapeutyczne, toksyczne, śmiertelne, dopuszczalne, progowe Ilośćsubstancji wprowadzona do organizmu wyrażana w jednostkach wagowych lub objętościowych (mg, g, mL) Jednorazowa, wielokrotna, podzielona, dobowa, efektywna, dopuszczalna, terapeutyczna, toksyczna, śmiertelna

8 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksykologia sądowa wykonanie badania warsztat - metody analizy chemicznej (klasycznej, instrumentalnej i ozn. immunochemiczne) materiał biologiczny dowody rzeczowe interpretacja wyniku w oparciu o dane z sekcji, materiał aktowy; wymagana jest wiedza z zakresu farmakologii, biologii, medycyny

9 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Cel analizy potwierdzenie podejrzenia śmierci z zatrucia: - -sceneria miejsca zdarzenia - -zeznania świadków, rodziny - -wyniki oględzin zewnętrznych i wewnętrznych zwłok próba ustalenia przyczyny nagłego zgonu: jeśli informacje zebrane w toku dochodzenia oraz wyniki sekcji zwłok na to nie pozwoliły wyjaśnienie okoliczności zgonu jeśli przyczyna jest znana: - - wypadki komunikacyjne - - upadki z wysokości - - zabójstwa - - utonięcia - - powieszenia

10 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie o badaniu decyduje Prokuratura lub Policja   na podstawie okoliczności zdarzenia (badanie może być ukierunkowane lub nie)   na wniosek lekarza zawarty w protokole wstępnym sporządzanym w dniu sekcji lub w ostatecznym protokole sekcji sporządzanym po uzyskaniu wyników badań dodatkowych (alkohol, COHb, histopatologia) Postanowienie

11 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie filtracja przez pory (małe cząsteczki, zg. z gradientem stężeń – EtOH, mocznik) filtracja przez pory (małe cząsteczki, zg. z gradientem stężeń – EtOH, mocznik) bierna dyfuzja (najważniejszy mechanizm) bierna dyfuzja (najważniejszy mechanizm) zgodnie z gradientem stężeń zgodnie z gradientem stężeń związki rozpuszczalne w lipidach związki rozpuszczalne w lipidach związki w formie niezjonizowanej związki w formie niezjonizowanej prawo Ficka szybkość dyfuzji =K x A x (C 2 -C 1 ) K – stała, A – powierzchnia, C 2 – stężenie na zewnątrz, C 1 - stężenie wewnątrz Transport przez błony biologiczne

12 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie dyfuzja bierna zachodzi wg kinetyki pierwszego rzędu (prędkość zależy od gradientu stężeń) związki dysocjujące muszą być niezjonizowane, a to zależy od ich pK a i pH równanie Hendersona i Hasselbacha pH = pK a + Log[A - ]/[HA]

13 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Czynniki współdecydujące o toksyczności droga podania droga podania dożylna (b. efektywna) dożylna (b. efektywna) domięśniowa domięśniowa podskórna podskórna wziewna (b. efektywna) wziewna (b. efektywna) doustna (najczęstsza) doustna (najczęstsza) przezzskórna (fenol, anilina; istotna u niemowląt) przezzskórna (fenol, anilina; istotna u niemowląt) doodbytnicza doodbytnicza

14 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Czynniki współdecydujące o toksyczności stężenie stężenie np. kwasy, zasady np. kwasy, zasady postać postać rozpuszczalność w wodzie – zw. nieorganiczne (sublimat, kalomel, rtęć metaliczna) rozpuszczalność w wodzie – zw. nieorganiczne (sublimat, kalomel, rtęć metaliczna) rozpuszczalność w lipidach – zw. organiczne (lipofilność – zw. organiczne rtęci) rozpuszczalność w lipidach – zw. organiczne (lipofilność – zw. organiczne rtęci)

15 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Czynniki współdecydujące o toksyczności szybkość wprowadzenia szybkość wprowadzenia (zakłady, kto pierwszy wypije pół litra wódki; wlew kroplowy vs bolus) właściwości osobnicze właściwości osobnicze wiek wiek stan zdrowia stan zdrowia genetycznie uwarunkowana aktywność enzymatyczna (duży polimorfizm CYP, szybkość acetylacji) genetycznie uwarunkowana aktywność enzymatyczna (duży polimorfizm CYP, szybkość acetylacji) zmiany wynikające z trybu życia (ekspresja układów enzymatycznych, zmiany w układach receptorowych, uczulenie  przyspieszony metabolizm, zwiększona tolerancja, zwiększona wrażliwość, idiosynkrazja) zmiany wynikające z trybu życia (ekspresja układów enzymatycznych, zmiany w układach receptorowych, uczulenie  przyspieszony metabolizm, zwiększona tolerancja, zwiększona wrażliwość, idiosynkrazja)

16 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Podział trucizn wg toksyczności - podział Hodge’a i Sternera) wg toksyczności - podział Hodge’a i Sternera) Klasa toksyczności LD 50 dla szczura na kg masy ciała Dawka śmiertelna dla dorosłego człowieka I wyjątkowo toksyczne II silnie toksyczne III średnio toksyczne IV słabo toksyczne V praktycznie nietoksyczne VI Praktycznie nieszkodliwe 1 mg 1-50 mg mg 0,5 – 5 g 5 – 15 g > 15 g szczypta, kilka kropli Łyżeczka około 30 g g 1 kg >1 kg

17 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Klasyfikacja toksyczności wg Rozp. Min. Zdrowia w sprawie kryteriów i klasyfikacji substancji i preparatów chemicznych (Dz. U ) Bardzo toksyczne (symbol T+) Bardzo toksyczne (symbol T+) DL 50 ≤ 25 mg/kg mc p.o. dla szczura Toksyczne (symbol T) Toksyczne (symbol T) 25 < DL 50 ≤ 200 mg/kg mc p.o. dla szczura Szkodliwe (symbol Xn) Szkodliwe (symbol Xn) 200 < DL 50 ≤ mg/kg mc p.o. dla szczura

18 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie wg działania wg działania tr. żrące (kwasy, zasady, fenol, sublimat) tr. żrące (kwasy, zasady, fenol, sublimat) tr. krwi (COHb, zw. methemoglobinotwórcze) tr. krwi (COHb, zw. methemoglobinotwórcze) tr. pokarmowe (wywołujące wymioty, biegunkę, kolki) tr. pokarmowe (wywołujące wymioty, biegunkę, kolki) tr. wątroby (met. ciężkie, toksyny grzybów, chlorowcopochodne węglowodorów) tr. wątroby (met. ciężkie, toksyny grzybów, chlorowcopochodne węglowodorów) tr. nerek (met. ciężkie, olejki eteryczne) tr. nerek (met. ciężkie, olejki eteryczne) tr. serca (glikozydy, leki krążeniowe) tr. serca (glikozydy, leki krążeniowe) tr. płuc (chlor, opary kwasów, fosgen) tr. płuc (chlor, opary kwasów, fosgen) tr. nerwów (działające narkotycznie lub uszkadzająco np. met. ciężkie) tr. nerwów (działające narkotycznie lub uszkadzająco np. met. ciężkie) podział bardzo sztuczny, nieścisły, niekonsekwentny

19 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Wg grup analitycznych Wg grup analitycznych wynikający z właściwości fizykochemicznych, od których zależy dobór metody analizy: związki organiczne nielotne (wymagające ekstrakcji) związki organiczne nielotne (wymagające ekstrakcji) związki lotne związki lotne kationy (wymagające mineralizacji materiału) kationy (wymagające mineralizacji materiału) aniony (dializa lub oznaczanie bezpośrednie) aniony (dializa lub oznaczanie bezpośrednie) pozostałe pozostałe Nie ma uniwersalnej metody pozwalajacej na wykrycie wszystkich typów związków naraz

20 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Metody skryningowe Szybkie orientacyjne testy o wielkiej przydatności: Szybkie orientacyjne testy o wielkiej przydatności: w szpitalach do oceny stanu pacjenta, kontroli abstynencji od narkotyków w szpitalach do oceny stanu pacjenta, kontroli abstynencji od narkotyków w Policji do badania kierowców w Policji do badania kierowców W szkołach, miejscach pracy W szkołach, miejscach pracy Tanie, łatwe w wykonaniu Tanie, łatwe w wykonaniu Nie w pełni swoiste Nie w pełni swoiste Często tylko jakościowe Często tylko jakościowe

21 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Metody skryningowe cd immunologiczne immunologiczne testy paskowe, kasetowe (jakościowe - mocz) testy paskowe, kasetowe (jakościowe - mocz) immunofluorescencja w świetle spolaryzowanym – FPIA (ilościowe - surowica, krew, mocz) immunofluorescencja w świetle spolaryzowanym – FPIA (ilościowe - surowica, krew, mocz) immunoenzymatyczne testy dołkowe – EIA (ELISA) (jakościowe, ilościowe - surowica, ślina, mocz) immunoenzymatyczne testy dołkowe – EIA (ELISA) (jakościowe, ilościowe - surowica, ślina, mocz) radiomimmunologiczne testy (RIA) (wycofywane) radiomimmunologiczne testy (RIA) (wycofywane) klasyczne barwne klasyczne barwne na azotyny (test Griessa w TŻ) na azotyny (test Griessa w TŻ) na cyjanki (testy komercyjne w TŻ) na cyjanki (testy komercyjne w TŻ) na fenotiazyny w moczu – z odczynnikiem FPN na fenotiazyny w moczu – z odczynnikiem FPN na salicylany w moczu – z FeCl3 na salicylany w moczu – z FeCl3

22 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Tok analizy Wyosobnienie związków z materiału biologicznego Ekstrakcja rozpuszczalnikiem organicznym niemieszającym się z wodą (np. chloroform, octan etylu, octan n-butylu, eter dietylowy) z odpowiedniego dla związków organicznych nielotnych Head-space (analiza fazy nadpowierzchniowej) – podgrzanie lub wysolenie próbki zamkniętej w szczelnym naczyńku i pobranie fazy gazowej – dla związków lotnych Zmineralizowanie materiału poprzez spopielenie w wysokiej temperaturze na sucho lub zwęglenie przy pomocy mieszaniny kwasów i mikrofal - dla kationów metali Dializowanie - dla anionów

23 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Tok analizy cd. Wykrywanie i identyfikacja potencjalnych trucizn Wykrywanie i identyfikacja potencjalnych trucizn spektrofotometria UV-VIS spektrofotometria UV-VIS chromatografia chromatografia gazowa (najlepiej z detektorem mas GC/MS) gazowa (najlepiej z detektorem mas GC/MS) cieczowa (HPLC, LC/MS) cieczowa (HPLC, LC/MS) cienkowarstwowa (tania, lecz mało selektywna i czuła) cienkowarstwowa (tania, lecz mało selektywna i czuła) analiza pierwiastków analiza pierwiastków atomowa spektrometria absorpcyjna ASA (metale) atomowa spektrometria absorpcyjna ASA (metale) spektrometria mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-MS) spektrometria mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP-MS) klasyczne metody chemiczne klasyczne metody chemiczne barwne barwne strąceniowe strąceniowe Oznaczenie ilościowe Oznaczenie ilościowe najważniejsze we krwi

24 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Chromatografia cienkowarstwowa Rozdział benzodiazepin po przekształceniu w benzofenony (produkty hydrolizy w środowisku kwaśnym)

25 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Chromatograf gazowy z detektorem mas

26 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie leki narkotyki pestycydy glikol etylenowy Związki organiczne nielotne

27 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieLeki uspokajajaco-nasenne (gł. benzodiazepiny) uspokajajaco-nasenne (gł. benzodiazepiny) neuroleptyczne (gł. fenotiazyny) neuroleptyczne (gł. fenotiazyny) przeciwdepresyjne (gł. TCA) przeciwdepresyjne (gł. TCA) przeciwpadaczkowe (karbamazepina, kw. walproinowy) przeciwpadaczkowe (karbamazepina, kw. walproinowy) krążeniowe (β-blokery, blokery Ca, inhibitory konwertazy angiotensyny) krążeniowe (β-blokery, blokery Ca, inhibitory konwertazy angiotensyny)

28 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie

29 Środki odurzające (nakroktyki) opioidy opioidy amfetaminy amfetaminy kokaina kokaina halucynogeny halucynogeny kannabinole kannabinole GHB GHB

30 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Opioidy (wszystkie związki oddziaływujące na receptory opioidowe, agoniści, antagoniści, ago-antagoniści) opiaty (morfina, kodeina) opiaty (morfina, kodeina) półsyntetyki półsyntetyki „kompot” (polska heroina – tylko iv) „kompot” (polska heroina – tylko iv) „brown sugar” (iv oraz palenie) „brown sugar” (iv oraz palenie) dekstrometorfan (DXM) dekstrometorfan (DXM) syntetyki o budowie całkowicie odmiennej od opiatów (metadon, tramadol, fentanyl, pentazocyna, petydyna) syntetyki o budowie całkowicie odmiennej od opiatów (metadon, tramadol, fentanyl, pentazocyna, petydyna)

31 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie

32

33 Psychostymulanty klasa amfetamin klasa amfetamin leki psychostymulujące (w tym amfetaminopochodne) leki psychostymulujące (w tym amfetaminopochodne) kokaina kokaina

34 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie amfetamina amfetamina biały proszek wciągany do nosa, wcierany w dziąsła, połykany, wstrzykiwany metamfetamina metamfetamina charakterystyczne kryształy („ice”), palony, wstrzykiwany „designer drugs” () np. MDMA, UFO, Mitsubishi – zazwyczaj tabletki lub kapsułki „designer drugs” (narkotyki zmodyfikowane) np. MDMA, UFO, Mitsubishi – zazwyczaj tabletki lub kapsułki Klasa amfetamin Klasa amfetamin (amfetamina i jej pochodne)

35 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieMetamfetamina tzw. „ice”

36 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Pochodne fenetyloaminy fenetyloamina AMINY KATECHOLOW E aderenalina, noradrenalina, dopamina AMINOKWASY fenyloalanina, tyrozyna ZWIĄZKI POCHODZENIA ROŚLINNEGO meskalina, efedryna ZWIĄZKI SYNTETYCZNE LEKI metylfenidat, fentermina, fenfluramina, pseudoefedryna, fenelzyna sibutramina ŚRODKI NIEMEDYCZNE - -NARKOTYKI kilkadziesiąt pochodnych, z czego cześć o działaniu halucynogennym

37 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie wybrane amfetaminy amfetamina PMMA p-metoksymetamfetamina INNE: metamfetamina, etyloamfetamina, pochodne - z atomem chloru, bromu, jodu, tiopochodne, z jedną, dwoma, trzema grupami metoksylowymi MDMA 3,4-metylenodioksymetamfetamina

38 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Tabsy pixy oraz dropsy

39 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Pixy cd.

40 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie nazwy „dropsów” wisienki białe – duży efekt pobudzenia wisienki białe – duży efekt pobudzenia no-name = niebieskie duże tabletki, uczucie zimna, roztrzęsienie, być może zawierają PMA no-name = niebieskie duże tabletki, uczucie zimna, roztrzęsienie, być może zawierają PMA matrix niebieski = jw. matrix niebieski = jw. zielone mitsubishi = występuje dziwny, odbierany jako nieprzyjemny wyraz twarzy zielone mitsubishi = występuje dziwny, odbierany jako nieprzyjemny wyraz twarzy białe mitsubishi = lepiej oceniane od zielonego białe mitsubishi = lepiej oceniane od zielonego czerwone love (lowki) czerwone love (lowki) wiatrak wiatrak czerwone wiśnie czerwone wiśnie czerwone mitsubishi czerwone mitsubishi Żółty tulipan Żółty tulipan

41 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Leki psychostymulujace metylfenidat (Ritalin) metylfenidat (Ritalin) fentermina (Adipex) fentermina (Adipex) efedryna (Tussipect) efedryna (Tussipect) fenfluramina i dexfenfluramina (Isolipan) fenfluramina i dexfenfluramina (Isolipan) sibutramina (Meridia) sibutramina (Meridia) Ephedra vulgaris

42 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Kokaina Narkotyk drogi, „elitarny” Działa silnie euforyzująco, ale krótko Ustępowanie działania wiąże się z bardzo silnym obniżeniem nastroju Silny przymus psychiczny brania

43 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Psychodeliki (halucynogeny) deformują rzeczywistość deformują rzeczywistość chemicznie bardzo różnorodna grupa, np.: chemicznie bardzo różnorodna grupa, np.: lsd-25 (półsyntetyczna pochodna sporyszu) lsd-25 (półsyntetyczna pochodna sporyszu) psylocyna, psylocybina, muskaryna (grzyby) psylocyna, psylocybina, muskaryna (grzyby) bufotenina (ropuchy, grzyby) bufotenina (ropuchy, grzyby) meskalina (peyotl) meskalina (peyotl) salwinaryna a (z rosliny Salvia divinorum) salwinaryna a (z rosliny Salvia divinorum) mirystycyna (gałka muszkatołowa) mirystycyna (gałka muszkatołowa) niektóre pochodne amfetaminy w odpowiedniej dawce (np. MDMA) niektóre pochodne amfetaminy w odpowiedniej dawce (np. MDMA)

44 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie „Zmieniacze świadomości” toksyczność ostra jest niska, zagrożenie wynika z zaburzeń postrzegania rzeczywistości (ryzyko wypadku)

45 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieKannabinoidy Kannabinoidy - jest to grupa związkow chemicznych, które oddziaływują na receptory kannabinoidowe w mózgu. Zanim odkryte zostały inne typy kannabinoidów, nazwa ta obejmowała tylko alkaloidy konopi. Obecnie ta grupa związków dzieli się na: alkaloidykonopialkaloidykonopi endokannabinoidy – stwierdzone u ludzi i zwierząt, np. anandamid, naturalne ligandy receptorów o funkcji regulatorowej endokannabinoidy – stwierdzone u ludzi i zwierząt, np. anandamid, naturalne ligandy receptorów o funkcji regulatorowejanandamid kannabinoidy roślinne - czyli te, które występują jako alkaloidy roślinne, np. tetrahydrokannabinol (Δ9-THC), tetrahydrokannabidiol, tetrahydrokannabivarin, kannabinol. kannabinoidy roślinne - czyli te, które występują jako alkaloidy roślinne, np. tetrahydrokannabinol (Δ9-THC), tetrahydrokannabidiol, tetrahydrokannabivarin, kannabinol. kannabinoidy syntetyczne - czyli te, które zostały stworzone przez człowieka, np. CP czy HU kannabinoidy syntetyczne - czyli te, które zostały stworzone przez człowieka, np. CP czy HU- 210.CP-55940HU- 210CP-55940HU- 210

46 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Przetwory konopi Δ9-THC Δ9-THC (Δ9-tetrahydrokannabinol) główna substancja psychoaktywna Cannabis sp.) 11-nor-9-karboksy-Δ9-tetrahydrokannabinol (THC-COOH) 11-nor-9-karboksy-Δ9-tetrahydrokannabinol (THC-COOH) główny, nieaktywny biologicznie metabolit wykrywany w moczu w testach wstępnych jako marker przyjmowania przetworów konopi) (marihuana, haszysz, olej haszyszowy)

47 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieAnandamid Arachidonyloamina, AEA produkowany w organizmach zwierzecych podczas snu i relaksu, odgrywa rolę w implantacji zarodka

48 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Δ9-THC (stos. jako lek Dronabinol, Marinol w USA i Holandii) HU-210 (1000x silniejszy od Δ9-THC)

49 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieRimonabant Antagonista receptorów CB1

50 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie GHB (kwas γ-hydroksymasłowy) biały, krystaliczny proszek biały, krystaliczny proszek bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie roztwory są bezbarwne, przezroczyste roztwory są bezbarwne, przezroczyste lekko słonawy smak niewyczuwalny w napojach lub potrawach lekko słonawy smak niewyczuwalny w napojach lub potrawach działanie analogiczne do alkoholu, ale dawki kilkadziesiąt razy mniejsze działanie analogiczne do alkoholu, ale dawki kilkadziesiąt razy mniejsze wykorzystywany do celów przestępczych wykorzystywany do celów przestępczych brak testów skryningowych brak testów skryningowych naturalny składnik organizmu naturalny składnik organizmu

51 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawiePestycydy Środki do zwalczania organizmów niepożadanych dla człowieka np. Środki do zwalczania organizmów niepożadanych dla człowieka np. owadów – insektycydy owadów – insektycydy Grzybów – fungicydy Grzybów – fungicydy Chwastów – herbicydy Chwastów – herbicydy Gryzoni - rodentycydy Gryzoni - rodentycydy Bardzo zróżnicowane pod względem budowy chemicznej Bardzo zróżnicowane pod względem budowy chemicznej

52 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Przykładowe wzory pestycydów lindan metydation symazyna Piretryna I

53 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Grupy pestycydów Fosforoorganiczne Fosforoorganiczne Karbaminiany Karbaminiany Chlorowcopochodne Chlorowcopochodne Triazyny Triazyny Poch. Kwasu fenylooctowego Poch. Kwasu fenylooctowego Pyretroidy Pyretroidy inne inne

54 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Glikol etylenowy zamiennik alkoholu etylowego, który jest nielotny zamiennik alkoholu etylowego, który jest nielotny smak słodkawo-piekący smak słodkawo-piekący łatwo dostępny jako składnik płynów do chłodnic łatwo dostępny jako składnik płynów do chłodnic początkowe objawy zatrucia łudząco podobne do upojenia etanolem początkowe objawy zatrucia łudząco podobne do upojenia etanolem bardzo toksyczne, kwasicotwórcze metabolity: aldehyd glikolowy, kwas glioksalowy, kwas glikolowy (o rokowaniu decyduje głębokość kwasicy, a nie poziom glikolu w surowicy) bardzo toksyczne, kwasicotwórcze metabolity: aldehyd glikolowy, kwas glioksalowy, kwas glikolowy (o rokowaniu decyduje głębokość kwasicy, a nie poziom glikolu w surowicy) kryształy szczawianów (późny metabolit)– uszkodzenie nerek (oliguria, anuria) kryształy szczawianów (późny metabolit)– uszkodzenie nerek (oliguria, anuria) wczesne rozpoznanie zatrucia glikolem – szansa na uratowanie pacjenta poprzez wdrożenie hemodializy wczesne rozpoznanie zatrucia glikolem – szansa na uratowanie pacjenta poprzez wdrożenie hemodializy Bardzo istotne jest różnicowanie zatrucia etanolem od zatrucia metanolem i glikolem

55 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Związki organiczne lotne gazy gazy metan (gaz ziemny) metan (gaz ziemny) propan, butan (paliwa gazowe) propan, butan (paliwa gazowe) łatwo parujące ciecze łatwo parujące ciecze etanol etanol paliwa płynne (etyliny, olej napędowy) paliwa płynne (etyliny, olej napędowy) rozpuszczalniki (benzyna ekstrakcyjna, benzyna lakowa, solwent nafta, toluen, ksyleny, octan etylu, octan n-butylu, aceton, butanol, terpentyna, eter metylowy i etylowy glikolu etylenowego, metanol, izopropanol, tetrachloroetan) rozpuszczalniki (benzyna ekstrakcyjna, benzyna lakowa, solwent nafta, toluen, ksyleny, octan etylu, octan n-butylu, aceton, butanol, terpentyna, eter metylowy i etylowy glikolu etylenowego, metanol, izopropanol, tetrachloroetan) formaldehyd formaldehyd

56 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieMetale Obecnie zatrucia bardzo rzadkie – wycofywanie niebezpiecznych metali z chemii gospodarczej (farby bezołowiowe, wycofanie siarczanu talawego i arszeniku z trutek na gryzonie, wycofanie sublimatu, wycofywanie soli chromu z impregnatów) Obecnie zatrucia bardzo rzadkie – wycofywanie niebezpiecznych metali z chemii gospodarczej (farby bezołowiowe, wycofanie siarczanu talawego i arszeniku z trutek na gryzonie, wycofanie sublimatu, wycofywanie soli chromu z impregnatów) Problem ekotoksykologiczny, oddziaływanie długofalowe – obecność metali ciężkich w środowisku Problem ekotoksykologiczny, oddziaływanie długofalowe – obecność metali ciężkich w środowisku Medycyna pracy – monitorowanie narażenia Medycyna pracy – monitorowanie narażenia

57 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieAniony azotany i azotyny azotany i azotyny nawozy sztuczne – skażenie wód gruntowych, przenawożone warzywa nawozy sztuczne – skażenie wód gruntowych, przenawożone warzywa konwersja do rakotwórczych nitrozoamin w przewodzie pokarmowym konwersja do rakotwórczych nitrozoamin w przewodzie pokarmowym konserwowanie żywności, zwłaszcza wyrób wędlin – dostępność do soli peklującej konserwowanie żywności, zwłaszcza wyrób wędlin – dostępność do soli peklującej chlorany, podchloryny, szczawiany, fluorki chlorany, podchloryny, szczawiany, fluorki

58 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Zatrucia śmiertelne w materiale ZMS w Warszawie w latach

59 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Udział poszczególnych narkotyków w całkowitej liczbie zatruć narkotykami w latach

60 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Zmiany anatomopatologiczne sugerujące zatrucie Zawsze należy mieć na uwadze zacieranie się obrazu pod wpływem zmian pośmiertnych !!! barwa powłok, krwi, narządów malinowa – CO, cyjanki brązowa - methemoglobinemia zabarwienie rąk, odzieży, okolic ust, ślady wymiocin o nietypowej barwie lub woni zmiany troficzne mogące świadczyć o działaniu substancji drażniącej lub żrącej (jama ustna, przełyk, żołądek) żółtaczka nietypowa barwa treści żołądkowej, obecność tabletek, ich fragmentów, masy tabletkowej, innych elementów nietypowych dla menu człowieka nietypowa „chemiczna” woń z jam ciała, czasem tylko subtelnie wyczuwalna z przekrojów mózgu Uwaga! Nieżyt krwotoczny żołądka może mieć wiele przyczyn!!! Żółtaczka - może być także wirusowa lub mechaniczna

61 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Methemoglobinemia znacznego stopnia (> 80%) Krew „zwykła” Krew od osoby śmiertelnie zatrutej azotynem sodu

62 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Żołądek z zawartością farby

63 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w WarszawieNieżyt

64 Materiał do badania na EtOH Materiał do badania na EtOH do fiolki z NaF krew krew tylko z naczyń obwodowych (żyła udowa, zatoki strzałkowe) tylko z naczyń obwodowych (żyła udowa, zatoki strzałkowe) z jam opłucnowych lub z jamy brzusznej nigdy z jam opłucnowych lub z jamy brzusznej mocz mięsień udowy ciałko szkliste perylimfa, płyn stawowy, żółć O ile to możliwe powinno się pobierać zawsze dwa różne materiały!!! Materiał alternatywny jeśli nie ma krwi i/lub moczu

65 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Materiał do badania na CO krew krew z żyły udowej z żyły udowej z zatok strzałkowych z zatok strzałkowych z jam serca z jam serca ocieklina z jamy brzusznej lub z jam opłucnowych ocieklina z jamy brzusznej lub z jam opłucnowych śledziona, wątroba, płuco, mięsień – warunkiem powodzenia oznaczenia COHb jest możliwość „wyciśnięcia” z pobranych tkanek płynu zawierającego niezdenaturowaną i niezdegradowaną gnilnie hemoglobinę śledziona, wątroba, płuco, mięsień – warunkiem powodzenia oznaczenia COHb jest możliwość „wyciśnięcia” z pobranych tkanek płynu zawierającego niezdenaturowaną i niezdegradowaną gnilnie hemoglobinę

66 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Zasady pobierania materiału ze zwłok do badań toksykologicznych do czystych, najlepiej szklanych naczyń o odpowiednim rozmiarze (słoiki typu twist, szklane fiolki, probówki) do czystych, najlepiej szklanych naczyń o odpowiednim rozmiarze (słoiki typu twist, szklane fiolki, probówki) każde naczynie opisane każde naczynie opisane danymi denata (imię, nazwisko, ew. numer) danymi denata (imię, nazwisko, ew. numer) data sekcji i nazwisko lekarza data sekcji i nazwisko lekarza nazwa materiału nazwa materiału fragmenty narządów można umieścić w woreczkach foliowych (dodatkowe zabezpieczenie przed kontaminacją i utratą ew. związków lotnych) fragmenty narządów można umieścić w woreczkach foliowych (dodatkowe zabezpieczenie przed kontaminacją i utratą ew. związków lotnych) zakaz dodawania jakichkolwiek związków lub środków chemicznych i wody zakaz dodawania jakichkolwiek związków lub środków chemicznych i wody jeśli do badania nie można przekazać niezwłocznie, to materiał winien być zamrożony lub przechowywany w lodówce jeśli do badania nie można przekazać niezwłocznie, to materiał winien być zamrożony lub przechowywany w lodówce

67 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Materiał pobierany podczas sekcji zwłok do badań toksykologicznych krew ok ml (min. 10 ml) krew ok ml (min. 10 ml) tylko z naczyń obwodowych (żyła udowa, zatoki strzałkowe) tylko z naczyń obwodowych (żyła udowa, zatoki strzałkowe) z jam opłucnowych lub z jamy brzusznej nigdy z jam opłucnowych lub z jamy brzusznej

68 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Materiał pobierany podczas sekcji zwłok do badań toksykologicznych cd. mocz ok. 100 ml lub tyle ile jest żołądek z treścią ew. pętla jelita cienkiego z treścią (jeśli żołądek pusty) fragment wątroby z pęcherzykiem żółciowym, ew. żółć do oddzielnej fiolki jedna nerka fragment mózgu (ok g) fragment płuca (ok g) ew. tkanki z kanału wkłucia ew. ciałko szkliste

69 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Materiał pobierany podczas sekcji zwłok wydobytych z ziemi jak w normalnej sekcji, jeśli stan zwłok pozwala na wyodrębnienie narządów jak w normalnej sekcji, jeśli stan zwłok pozwala na wyodrębnienie narządów jeśli rozkład jest znaczny, to pobiera się: jeśli rozkład jest znaczny, to pobiera się: masę z jamy brzusznej masę z jamy brzusznej mięśnie szkieletowe mięśnie szkieletowe

70 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Lektura warta polecenia Jürgen Thorwald „Stulecie detektywów” „Godzina detektywów”

71 Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Dziękuję za uwagę…


Pobierz ppt "Katedra i Zakład Medycyny Sądowej w Warszawie Toksykologia sądowo-lekarska mgr biol. Agnieszka Siwińska-Ziółkowska toksykolog."

Podobne prezentacje


Reklamy Google