Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Odkrywając wolność Leszek Balcerowicz Przewodniczący Rady Forum Obywatelskiego Rozwoju 20 lutego 2012 r. 2.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Odkrywając wolność Leszek Balcerowicz Przewodniczący Rady Forum Obywatelskiego Rozwoju 20 lutego 2012 r. 2."— Zapis prezentacji:

1

2 Odkrywając wolność Leszek Balcerowicz Przewodniczący Rady Forum Obywatelskiego Rozwoju 20 lutego 2012 r. 2

3 I. Zamieszanie wokół podstawowych pojęć 3

4 Zamieszanie wokół podstawowych pojęć 4 Z faktu, że ludzie zawsze żyli w grupach, wynika kilka podstawowych pojęć: wolność praworządność sprawiedliwość władza własność państwo prawodemokracja

5 Zamieszanie wokół podstawowych pojęć 5 Jest wiele myślowego zamieszania wokół tych podstawowych pojęć, po części wskutek demagogii i manipulacji. Przykładowo nikt nie jest jawnie przeciw wolności, czy demokracji, łącznie z ich największymi wrogami.

6 II. Co to jest państwo ? 6

7 Co to jest państwo? 7 Państwo jako byt nadprzyrodzony (deifikacja państwa -> demonizacja rynku) Mentalność sowieckiego działacza: bez państwa nie da się rozwiązać żadnego problemu Koncepcja utopijna koncepcja Webera koncepcja Nozicka Koncepcja realistyczna

8 Co to jest państwo? 8 Państwo to wielka fikcja, dzięki której każdy usiłuje żyć kosztem innych. Wszelako nigdy jeszcze nie widziano i nigdy się nie zobaczy, a i nie sposób sobie tego wyobrazić, żeby państwo oddawało społeczeństwu więcej, niż mu zabrało Frederic Bastiat (1801 – 1850), francuski ekonomista i filozof

9 Co to jest państwo? 9 W istocie chodzi o to, że państwo nie jest i nie może być istotą jednoręczną. Posiada dwie ręce: jedną do brania, drugą do dawania. Innymi słowy, rękę surową i rękę łagodną. Działanie tej drugiej jest z konieczności podporządkowane działaniu tej pierwszej. Tak dzisiaj, jak i w przeszłości każdy z nas, jeden mniej, drugi więcej, chciałby skorzystać z pracy drugiego człowieka. Frederic Bastiat (1801 – 1850), francuski ekonomista i filozof

10 Co to jest państwo? 10 Gdyby ludzie byli aniołami, żaden rząd czy administracja nie byłyby konieczne. Gdyby aniołowie mieli rządzić ludźmi, ani wewnętrzna, ani zewnętrzna kontrola nad rządem nie byłaby konieczna. James Madison (1757 – 1836), 4. Prezydent USA

11 Co to jest państwo? 11 Każda władza deprawuje, władza absolutna deprawuje absolutnie. John Acton ( ), angielski historyk

12 Co to jest państwo? 12 Wniosek? Władza polityczna (państwo) powinna być ściśle ograniczona.

13 III. Co to jest wolność? 13

14 Co to jest wolność? 14 Wolność niepodległość kraju Wolność zamożność (posiadanie wielu możliwości)

15 Co to jest wolność? 15 Wolność odnosi się do relacji między jednostką a: – państwem – innymi organizacjami lub grupami ludzi Jednostka ma tym więcej wolności w relacji z państwem, im mniej czynów jest uznawanych za przestępstwa przez państwowe prawo karne.

16 Co to jest wolność? 16 Przestępstwa – pospolite (elementarne) – polityczne (przeciw ustrojowi) domniemanie wolności – co nie jest zakazane, jest dozwolone

17 IV. Normatywne granice wolności 17

18 Normatywne granice wolności 18 Normy moralne (religijne) nie powinny pokrywać się w całości z państwowym prawem. Normy prawa powinny mieć jednak uzasadnienie w określonych normach moralnych (religijnych).

19 Normatywne granice wolności 19 Koniecznym, ale niewystarczającym warunkiem ograniczenia wolności jest zapobieganie określonym krzywdom (szkodom).

20 Normatywne granice wolności 20 Jedynym celem, który usprawiedliwia wtrącanie się, indywidualnie lub zbiorowo, ludzkości w wolność działania jakiegokolwiek jej członka jest samoobrona, że jedynym celem, którego osiągnięcie uzasadnia sprawowanie władzy nad jakimkolwiek członkiem cywilizowanej społeczności wbrew jego woli, jest zapobieżenie krzywdzie innych. John Stuart Mill ( ), angielski filozof

21 Normatywne granice wolności 21 Ale: – Problem paternalizmu – Krzywda wyrządzona jakim istotom (bytom)? – Krzywda przez działanie vs. Krzywda przez zaniechanie – Wolność umów vs. Doktryna słabszej strony (pokłosie marksizmu) – Negatywne skutki egzekwowania niektórych zakazów (np. prohibicja w USA)

22 Normatywne granice wolności 22 Jakie rodzaje krzywd uzasadniają ograniczenie wolności? Czy przykładowo krzywdy wyrządzane przegranym w rynkowej konkurencji? A obraza uczuć?

23 Normatywne granice wolności: problem paternalizmu 23 Nie można zasadnie zmusić go do uczynienia lub zaniechania czegoś, ponieważ tak będzie dla niego lepiej, ponieważ uczyni go to szczęśliwym, ponieważ zdaniem innych będzie to mądre, czy nawet słuszne. Istnieją dobre powody, by go napominać, przemawiać mu do rozumu, przekonywać go lub usilnie prosić lecz nie, by go zmuszać lub wyrządzać mu jakiekolwiek zło w razie, gdyby postąpił przeciwnie. John Stuart Mill ( ), angielski filozof

24 V. Wolnościowe stanowisko w sprawie granic wolności 24

25 Wolnościowe stanowisko w sprawie granic wolności 25 1.Normy moralne (religijne) normy prawne 2.Zbiór czynów uznawanych za przestępstwa jest ściśle ograniczony do przestępstw elementarnych. 3.Obowiązuje domniemanie wolności. 4.Nie ma paternalistycznych ograniczeń wolności.

26 VI. Wolność a równość 26

27 Wolność a równość 27 Dwa rodzaje (nie)równości – Szans – Sytuacji (w tym dochodu)

28 Wolność a równość 28 Równość szans obejmuje równość wobec prawa Pewne kolizje mogą występować między wolnością a innymi aspektami ideału równości szans, np. obowiązek oświatowy (ograniczenie wolności rodziców wobec ich dzieci w imię równości szans dzieci) Wolność i równość szans nie dają się pogodzić z egalitaryzmem sytuacji (dochodu).

29 VII. Prawa negatywne versus prawa pozytywne 29

30 Prawa negatywne vs. prawa pozytywne 30 Prawa negatywne = wolnościowe pozytywne Ochrona jednostki przed agresją ze strony innych ludzi Inne, głównie socjalne prawa klasyczne

31 Prawa pozytywne 31 Ruch socjalistyczny od XIX wieku prawa socjalne Słabe intelektualne uzasadnienie praw socjalnych: sprawiedliwość społeczna itd. Współczesna ideologia praw człowieka kładzie nacisk na prawa socjalne a pomija lub lekceważy prawa klasyczne

32 Normatywne granice wolności 32 W Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ własność prywatna jest na marginesie, zepchnięta tam przez imponującą listę praw pozytywnych, zwłaszcza socjalnych. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu uznał prawo do świadczeń socjalnych jako element praw własności (!), na co sędzia Trybunału Konstytucyjnego w Belgii, Marc Bossuyt, zareagował taką oto opinią: Jeśli świadczenie socjalne stało się przedmiotem własności, to sędziowie w Strasburgu zdołali stworzyć właściciela z kogoś, kto niczym nie włada. Nawet Marks nie dokonał takiej sztuki (Mchangama, Rhodes 2012). Te przykłady pokazują praktyczny wpływ głośnych intelektualistów – orędowników praw pozytywnych.

33 Rozrost państwa socjalnego 33 Rozrost państwa socjalnego (etatyzm socjalny) Rosnące podatki= ograniczanie prawa własności (wolności) W wielu przypadkach: ograniczanie wzrostu gospodarki – Kryzysy (Grecja) – Redystrybucja od biedniejszych do bogatszych – Rozbudowana biurokracja Wypieranie indywidualnej przezorności,wzajemnej pomocy oraz pomocy innym (mentalność sowieckiego działacza nie pozwala tego dostrzec )

34 Normatywne granice wolności 34 Przejawem jaskrawej niesprawiedliwości byłoby przymuszanie kogoś do łożenia na działalność, która nie wspiera jego interesów lub której jest zdecydowanie przeciwny. Knut Wicksell ( ), Szwedzki ekonomista

35 Rozrost państwa socjalnego 35 Największa demagogia dotyczy rozrośniętego państwa socjalnego - czułe słówka, np. solidarność, pomaganie biednym, spójność, społeczne Nienawistne słowa: wilczy kapitalizm, biedni ofiarami bogatych, wyzysk, umowy śmieciowe

36 Prawa negatywne vs prawa pozytywne 36 nacisk na prawa klasyczne, sceptycyzm wobec rozbudowanych praw socjalnych Klasyczny liberalizm wrogi wobec praw klasycznych; akredytacja wobec praw socjalnych Marksizm niechętna akceptacja praw klasycznych, nacisk na prawa socjalne Socjaldemokracja

37 VIII. Rodzaje wolności 37

38 Rodzaje (sfery) wolności 38 Rodzaje (sfery) wolności Wolność polityczna władza wybieralna demokracja

39 Normatywne granice wolności 39 Każdy, komu przyszło żyć […] za panowania dyktatury, której nie można obalić bez rozlewu krwi – wie, że za demokrację, mimo całej jej niedoskonałości, warto walczyć i w moim przeświadczeniu nawet umrzeć. Karl Popper ( ), żydowski filozof

40 Demokracja a wolność 40 Ale demokracja nie gwarantuje: Szerokiego zakresu wolności gospodarczej Wysokiego poziomu praworządności

41 Wolności cywilne 41 Demokracja wymaga określonych wolności cywilnych (obywatelskich): Wolności zgromadzeń Wolności zrzeszania się Wolności słowa Wolności mediów

42 Wolności obywatelskie 42 Wolności obywatelskie społeczeństwo obywatelskie, czyli ludzie grupujący się dla celów innych niż zarobkowe i polityczne: 1.Wspólne zainteresowania(np. filateliści, ornitolodzy) 2.Wzajemna pomoc i pomoc innym 3. Nacisk na władzę polityczną (państwową) 3.1. Zmierzający do rozrostu państw ograniczenie pewnych wolności, zwłaszcza gospodarczej 3.2. Zmierzający do ograniczenia rozrostu państwa = mniej wolności, zwłaszcza gospodarczej

43 Wolność gospodarcza 43 O zakresie wolności gospodarczej i poziome praworządności decydują w demokracji relacje sił między następującymi wolnościami: Wzajemna pomoc i pomoc innym Naciski na rozrost państwa = ograniczenie wolności, zwłaszcza gospodarczej Naciski na ograniczenie rozrostu państwa= mniej wolności, zwłaszcza gospodarczej

44 IX. Wolność gospodarcza 44

45 Wolność gospodarcza 45 Składniki Konsumpcja Działalność produkcyjna pracawłasność prywatna Najbardziej zagrożona wolność: wolność praktycznego działania (gospodarcza)

46 Wolność gospodarcza 46 Prawo do pracy: wolnościowe czy socjalne ? Własność prywatna swoboda przedsiębiorczości Uprawnienia do decydowania Uprawnienia do korzystania

47 Wolność gospodarcza 47 Wolność gospodarcza (własność prywatna, wolny rynek) są fundamentalnie ważne dla: 1.Rozwoju gospodarki usuwanie ubóstwa; czyli dla mas 2. Istnienia demokracji (nie ma demokracji bez kapitalizmu)

48 Ataki na wolność gospodarczą 48 A jednocześnie wolność gospodarcza - spośród wszystkich wolności – jest najbardziej atakowana przez część kręgów intelektualnych i politycznych: Marksizm Interwencjonizm (etatyzm) – własność państwowa – etatyzm regulacyjny – etatyzm socjalny (rozbudowane państwo socjalne)

49 X. Propaganda etatystyczna (antyrynkowa, antykapitalistyczna) 49

50 Propaganda etatystyczna (antyrynkowa, antykapitalistyczna) 50 Dwa przykłady: 1.Ubóstwianie państwa (mentalność sowieckiego działacza; czułe słówka) 2.Demonizacja własności prywatnej i wolnego rynku – Mity antyrynkowe antykapitalistyczne.

51 Mity antyrynkowe i antykapitalistyczne, 51 Wolny rynek chciwość Socjalizm lepszy człowiek Wymiana rynkowa jest z natury niemoralna. Jakie alternatywne rozwiązania? Wolny rynek nierówności Jakie nierówności dochodu są dopuszczalne?

52 Mity antyrynkowe i antykapitalistyczne 52 Rynek (spontaniczny porządek) nie może działać w złożonej gospodarce Gdyby nie było rynku, to w społeczeństwie panowałoby powszechne braterstwo (jeden wielki kibuc) Kapitalizm tworzy społeczeństwo, które składa się z : a)Wyzyskiwaczy b)Wyzyskiwanych marksizm

53 Podłoże mitów antykapitalistycznych 53 U podłoża tych i innych mitów leżą: Utopijne rojenia na temat natury człowieka, państwa, społeczeństwa Rażące błędy myślowe, np. Obwinianie wolnorynkowego kapitalizmu za słabości innych odmian kapitalizmu: przeregulowanego, przesocjalizowanego, kapitalizmu kolesiów (crony capitalism)

54 XI. Co robić? 54

55 Co robić? 55 1.Nie dać się ogłupić 2.Nie być biernym 3.Nie snobować się na apolityczność 4.Nie narzekać 5.Bronić zagrożonych wolności, zwłaszcza gospodarczej, działaniu w wolnościowej części społeczeństwa obywatelskiego

56


Pobierz ppt "Odkrywając wolność Leszek Balcerowicz Przewodniczący Rady Forum Obywatelskiego Rozwoju 20 lutego 2012 r. 2."

Podobne prezentacje


Reklamy Google