Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania1.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania1."— Zapis prezentacji:

1 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania1 Określenie zakresu przedmiotu Systemy wspomagania decyzji - SWD (Decision Support System - DSS) są klasą skomputeryzowanych systemów informacyjnych, które wspomagają działalność podejmowania decyzji Dlaczego skomputeryzowane? Budowane dla wspomagania decyzji, których podjęcie wymaga analizowania i przetwarzania dużych ilości danych i złożonych relacji pomiędzy nimi Dwa obszary: podejmowanie decyzji, systemy informacyjne Płaszczyzna spotkania: technika komputerowa

2 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania2 Decyzja jest pojęciem popularnym w naszym języku a jednocześnie kluczowym we wszystkich naukach i dziedzinach życia

3 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania3 Decyzja: pojęcie popularne w naszym języku zdecydowałem się – będę studiował automatykę zarząd przyjął plan strategicznego rozwoju firmy Decyzja: pojęcie kluczowe w wielu naukach teoria decyzji optymalizacja decyzji decyzje wielokryterialne decyzje w warunkach ryzyka i niepewności

4 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania4 Oblicza decyzji? * decyzja sędziego na boisku – był faul? rzut wolny? żółta kartka? czerwona kartka? * decyzja Trybunału Konstytucyjnego – akt prawny zgodny z Konstytucją? częściowo zgodny? * decyzja zakochanego? – wziąć ślub? * decyzja szefa firmy – dobry projekt marketingowy? sfinansować w całości? dobry projekt nowego wyrobu? dobry program produkcji? * decyzja rady miasta – dobry projekt budżetu? o ile zmniejszyć wydatki? co usunąć?

5 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania5 Oblicza decyzji? c.d. * decyzja dowódcy na polu walki – atakować? wycofać się? bronić się? którędy atakować, aby zaskoczyć wroga? * decyzja kierowcy w samochodzie – którędy jechać, aby najszybciej dotrzeć do celu? * decyzja robota domowego? sprzątać? włączyć ogrzewanie? * decyzja zespołu robotów – jak poruszać się w terenie, aby razem najszybciej dotrzeć do celu? * decyzja regulatora – ile gazu do pieca, aby osiągnąć pożądaną temperaturę?

6 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania6 Decydent jednostka, która podejmuje decyzję Decydentem może być: pojedyncza osoba – człowiek grupa osób urządzenie grupa urządzeń Czy zawsze będziemy mówić o wspomaganiu decyzji - kto podejmuje decyzje?

7 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania7 Fakty z przytoczonych przykładów: decydent chce coś osiągnąć – istnieje jakiś cel lub cele jego, które chciałby osiągnąć lub które mają być osiągnięte decydent jest człowiekiem lub zespołem ludzi jego działanie jest skierowane na niego samego lub na obiekty z otoczenia

8 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania8 Sterowanie to celowe oddziaływanie czegoś/kogoś na coś/kogoś Odrzucenie urządzeń i grupy urządzeń jako decydentów - odwołanie do dwóch pojęć – sterowanie, automatyka Decyzja jest wyborem sterowania Automatyka jest dziedziną wiedzy, która zajmuje się możliwościami ograniczania udziału lub eliminowania udziału człowieka w sterowaniu różnorodnymi obiektami bądź środowiskiem

9 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania9 Wspomaganie decyzji jest dziedziną wiedzy, która zajmuje się możliwościami pomagania człowiekowi w sterowaniu różnorodnymi obiektami bądź środowiskiem, w sterowaniu w którym jest on istotnie zaangażowany, a pomaganie skupione jest na procesie podejmowania decyzji Można powiedzieć:

10 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania10 Czy zawsze będziemy mówić o wspomaganiu decyzji – charakter decyzji? Czy powinienem kupić nowy komputer? Czy powinienem tej jesieni podróżować samolotami? Jaki jest najbardziej odpowiedni profil produkcji fabryki? Który rynek powinien być najbardziej dochodowy? Jaką terapię zastosować? Jak przeciwdziałać skutkom ataku terrorystycznego? Jak monitorować środowisko przeciw skażeniom?

11 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania11 Rozróżnienie: decyzje indywidualne (osobnicze) decyzje instytucjonalne Będą nas interesowały decyzje tego drugiego rodzaju

12 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania12 planowanie i kierowanie operacjami militarnymi, przeniesienie idei z zastosowań militarnych do handlu i przemysłu i rozwinięcie ich próby zastosowania w polityce, ….. Historia zainteresowania i rozwoju metod podejmowania decyzji instytucjonalnych

13 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania13 Kiedy pojawia się decyzja? Decyzja pojawia się jako wynik procesu nazywanego procesem decyzyjnym proces decyzyjny proces podejmowania decyzji podejmowanie decyzji Terminy tożsame: Proces decyzyjny może prowadzić do decyzji, może kończyć się podjęciem decyzji, ale nie musi.

14 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania14 Definicja: Podejmowanie decyzji to każdy ciąg procesów mentalnych (myślowych) i/lub komputerowych (obliczeniowych) tworzących proces przetwarzania (obróbki), w który włączone są informacja, wiedza i preferencje, a którego wynikiem końcowym jest decyzja

15 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania15 W procesie podejmowania decyzji zostaje rozwiązany problem decyzyjny przez wybranie jednej z możliwych opcji decyzyjnych i wskazanie jej jako decyzji Podejmowanie decyzji rozpoczyna się, kiedy pojawia się potrzeba wyboru i istnieje możliwość dokonania takiego wyboru oraz, kiedy istnieje jednostka, która uświadamia sobie potrzebę wyboru i chce go dokonać

16 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania16 Nieodzowne składniki każdego procesu decyzyjnego: istnienie, co najmniej dwóch opcji, które będziemy nazywali opcjami decyzyjnymi, spośród których można dokonać wyboru – podjąć decyzję, istnienie, co najmniej jednego kryterium oceny decyzji, dzięki któremu jesteśmy w stanie oceniać opcje z punktu widzenia tego kryterium i dokonać wyboru dobrego lub najlepszego w sensie istniejącego kryterium, istnienie jednostki, która dokona wyboru decyzji, którą będziemy nazywali decydentem

17 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania17 Opcje decyzyjne to kandydatury na decyzję, wszystkie opcje decyzyjne tworzą zbiór D, który będziemy nazywali zbiorem opcji decyzyjnych lub przestrzenią decyzyjną Czy można matematycznie scharakteryzować opcje decyzyjne?

18 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania18 Każdą opcję decyzyjną można w jakiś sposób scharakteryzować, opisać ją za pomocą szeregu cech - atrybutów, określić za pomocą szeregu cząstkowych wielkości Oznaczmy te cechy za pomocą zbioru wielkości zmiennych Wartości każdej z tych wielkości należą do dziedziny Iloczyn kartezjański dziedzin atrybutów opcji decyzyjnych nazywać będziemy przestrzenią decyzyjną zatem

19 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania19 Poszczególne elementy zbioru są opcjami decyzyjnymi Będziemy zakładali, że poszczególne atrybuty decyzji dają się wyrazić liczbowo, bądź co najmniej ocenić za pomocą przyjętej umownej skali liczbowej

20 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania20 Przykład: Programy produkcji zakładów określają ile, jakiego towaru zakład wyprodukuje w określonym przedziale czasu. Weźmy dwa zakłady wytwarzające produkty o różnym charakterze: fabryka samochodów i rafineria nafty. Fabryka samochodów może produkować model samochodu terenowego i/lub model samochodu kompaktowego, zaś rafineria nafty może produkować jeden rodzaj benzyny i/lub jeden rodzaj oleju napędowego. Infrastruktura technologiczna zakładów determinuje maksymalne liczby i ilości tych produktów

21 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania21

22 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania22

23 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania23 Kryterium oceny decyzji to przyporządkowanie lub przepis na przyporządkowanie każdej opcji decyzyjnej ilościowej (lub ilościowych) lub jakościowej (lub jakościowych) oceny korzyści (dobroci, lepszości,...) wynikających w jej wyboru jako decyzji Często kryterium oceny decyzji nazywane jest celem decyzji.

24 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania24 Kryterium oceny decyzji - pojedyncze kryterium: problemy jednokryterialne - wiele kryteriów: problemy wielokryterialne

25 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania25 Problemy podejmowania decyzji wielokryterialnych mogą być ogólnie zakwalifikowane do dwóch kategorii: problemy decyzji wieloatrybutowych (Multiple Attribute Decision Problem - MADP) problemy decyzji wielocelowych (Multiple Objective Decision Problem - MODP)

26 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania26 Problemy decyzji wieloatrybutowych Cechą wyróżniającą problemy decyzji wieloatrybutowych MADP jest to, że istnieje ograniczona (i przeliczalnie mała) liczba ustalonych wcześniej opcji decyzyjnych. Każda opcja posiada określony, związany z nią, poziom osiągnięcia uznanych za istotne przez decydenta atrybutów/cech (które niekoniecznie muszą być kwantyfikowalne) i na których podstawie podejmowana jest decyzja

27 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania27 Problemy decyzji wielocelowych W przypadku problemów decyzji wielocelowych MODP nie określana jest wcześniej liczba opcji z wartościami właściwych dla problemu atrybutów. Zamiast tego problemy te posiadają: (1) zbiór kwantyfikowalnych celów na podstawie których podejmowana jest decyzja; (2) zbiór dobrze określonych ograniczeń na wartości różnorakich atrybutów (zmiennych decyzyjnych) możliwych opcji

28 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania28 Porównanie: Cecha Problem MADPMODP Ocena oparta oAtrybutyCele CelNie wyrażany wprostWyraźnie określony AtrybutWyraźnie określonyNie wyrażany wprost Ograniczenie Nie występują (włączone w atrybuty) Występują Opcja Skończona liczba, dyskretne (wcześniej określone) Nieskończona liczba, (pojawiają się w trakcie procesu decyzyjnego)

29 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania29 Zagadnienie wieloatrybutowe – przykład (Problem wyboru samolotów myśliwskich) Pewne państwo zdecydowało się zakupić flotę odrzutowych myśliwców w USA. Urzędnicy Pentagonu przedstawili informację o właściwościach czterech modeli, które mogą być sprzedane do tego kraju. Zespół analityków Sił Powietrznych zainteresowanego kraju zgodził się, że należy rozważać sześć charakterystyk (atrybutów). Są to: maksymalna prędkość (A1), zasięg latania (A2), maksymalny ładunek użyteczny (A3), koszt zakupu (A4), niezawodność (A5), manewrowalność (A6). Wartości tych atrybutów zostały przedstawione w tablicy Myśliwiec Atrybut A1A2A3A4A5A6 M średniab. wysoka M niskaśrednia M wysoka M średnia Który z samolotów powinien wybrać zainteresowany kraj, jeżeli chciałby mieć samolot jak najszybszy, o jak największym zasięgu, jak największej ładowności, jak najtańszy, jak najbardziej niezawodny i jak najwyższych zdolnościach manewrowych?

30 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania30 Zagadnienie wielocelowe – przykład Firma produkuje dwa produkty. Kierownictwo zdecydowało, że pragnie znaleźć plan produkcji, który będzie: maksymalizować całkowite zyski, maksymalizować spodziewaną liczbę opanowanych części rynku, spełnić ograniczenia procesowe (tj. dostępność surowca), uniknąć nasycenia rynku (tj. być w stanie sprzedać wszystkie wyprodukowane wyroby Każda jednostka produktu 1 przynosi zysk w wysokości 3 jednostek pieniężnych, a drugiego 1 jednostkę. Ustalono, że każda sprzedana jednostka produktu 1 spowoduje zdobycie 2 jednostek udziału na rynku, a drugiego produktu 3 jednostek udziału. Ponadto wiadomo, że jednostka produktu 1 potrzebuje 2 jednostki surowca do wyprodukowania, a jednostka produktu 2 tylko 1 jednostkę oraz, że dostępnych jest w rozważanym przedziale czasu tylko 50 jednostek surowca. W końcu ekspertyza rynku wskazuje, że nie więcej niż 20 jednostek produktu 1 i nie więcej niż 30 jednostek produktu 2 powinno być produkowane w rozważanym przedziale czasu

31 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania31 Decydent to podmiot podejmowania decyzji, jednostka, która dokonuje wyboru decyzji spośród opcji. Decydentem może być: pojedyncza osoba – człowiek – np. ktoś zamierzający kupić prezent imieninowy grupa osób – np. rada miasta pracująca nad budżetem miasta urządzenie – np. regulator ustalający taki dopływ gazu do pieca, aby uzyskać pożądaną temperaturę grupa urządzeń – np. grupa robotów mobilnych realizujących zadanie w terenie

32 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania32

33 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania33 Dziękuję – koniec materiału prezentowanego podczas wykładu


Pobierz ppt "Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2013/2014Wprowadzenie – mapa pojęć Kazimierz Duzinkiewicz, dr hab. inż.Katedra Inżynierii Systemów Sterowania1."

Podobne prezentacje


Reklamy Google