Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

O społecznych uprzedzeniach i mitach w ocenie faktów empirycznych Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.1.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "O społecznych uprzedzeniach i mitach w ocenie faktów empirycznych Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.1."— Zapis prezentacji:

1 O społecznych uprzedzeniach i mitach w ocenie faktów empirycznych Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.1

2 Do postępu w nauce dochodzi tylko wtedy, kiedy dążymy do maksymalizowania znaczenia faktów i minimalizowania znaczenia wartości Mark Blaug Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.2

3 Plan wystąpienia I. Pojęcie i charakterystyka neoliberalizmu II. Neoliberalizm w krzywym zwierciadle krytyki III. Neoliberalizm w świetle faktów IV. Uwagi końcowe Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.3

4 Neoliberalizm – ogólna nazwa zespołu idei, koncepcji i poglądów ekonomicznych, społecznych, politycznych i etyczno- moralnych, które tworzą pewien względnie spójny obraz człowieka i społeczeństwa Neoliberalizm ekonomiczny = eksplikacja neoliberalizmu w ujęciu przedmiotowym i z wykorzystaniem konceptualizacji idei liberalnej jednostki gospodarującej Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.4

5 Geneza myśli neoliberalnej: klasyczny liberalizm ekonomiczny i polityczny w wersji sformułowanej zwłaszcza przez Adama Smitha i Johna Lockea idee XV- i XVI-wiecznej scholastycznej filozofii ekonomii (tzw. szkoły salamanckiej) dorobek austriackiej szkoły ekonomii oraz jej kontynuacji w postaci młodszej szkoły wiedeńskiej teorie prawa zwyczajowego i ładu spontanicznego Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.5

6 Cechy konstytutywne neoliberalizmu: mechanizm cen rynkowych jako jedyna forma oddziaływania na działalność gospodarczą aprobata dla sprawiedliwości komutatywnej państwo minimalne = zadaniem państwa w sferze gospodarczej i społecznej jest zapewnienia ram prawnych dla funkcjonowania wolnej konkurencji ideał praworządności Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.6

7 Idee przewodnie: prymat wolności indywidualnej nad instytucjami politycznymi nienaruszalność własności prywatnej i rządy prawa (rule of law) jako gwarancja wolności doświadczenie jako podstawowe źródło wiedzy koncepcja wiedzy cząstkowej = człowiek nie jest w stanie posiąść kompletnej i pewnej wiedzy, na podstawie której mógłby przewidywać bieg przyszłych zdarzeń podstawowe instytucje społeczne i prawne, zasady moralne, język, normy kultury etc. = wynik prób i błędów popełnianych przez ludzi zmierzających do zapewnienia sobie i swoim bliskim dobrobytu Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.7

8 Zarzuty wobec neoliberalizmu: dogmatyczne przywiązanie do wiary w mechanizm wolnego rynku i jego dobroczynny wpływ na efektywność gospodarowania propagowanie zasad egoizmu i bezwzględności w relacjach społecznych apologetyka darwinistycznego kultu przetrwania najlepszych (survival of the fittest) Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.8

9 Najgłośniejsi adwersarze neoliberalizmu i ich krytyczne opinie: Jürgen Habermas – ekonomiczna kolonizacja żyjącego świata Richard Sennett – przymus osiągania zysku z kapitału Hans-Martin Lohmann – bezwzględny ekonomizm Anthony Giddens – fundamentalizm rynkowy Pierre Bourdieu – despotyzm rynku, piekielna machina kapitalizmu Viviane Forrester – barbarzyński ultraliberalizm Noam Chomsky – kapitalizm bez maski Samir Amin – lifting maskujący zmurszałość i zmierzch kapitalistycznej gospodarki rynkowej Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.9

10 Zarzuty wobec neoliberalizmu (ciąg dalszy): wrogie wobec społeczeństwa założenie o autonomicznym, racjonalnie funkcjonującym podmiocie gospodarczym normatywna mizeria instytucji rynku i jego społeczna niewrażliwość nieograniczona żądza zysku i posiadania pozbawione jakichkolwiek uczuć anonimowe procesy rynkowe iluzoryczna wiara w stabilność i harmonię życia społecznego Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.10

11 fundamentalistyczna doktryna, wypowiadająca wojnę wszystkiemu, co stoi na jej drodze; jej zwolennicy są przedstawiani jako demiurdzy w ludzkiej skórze, którzy działają według z góry ustalonego planu i zawsze wygrywają, ponieważ są w stanie wszystko przewidzieć synonim kapitalizmu pozbawionego jakichkolwiek mechanizmów społecznej odpowiedzialności za efekty swojego funkcjonowania swoista deregulacja psychiczna i moralna jednostek i całych grup społecznych wyeliminowanie w zgodzie z logiką funkcjonowania rynku i kapitału zewnętrznych barier i mechanizmów kontrolnych forma monetarnego imperializmu Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.11

12 Podsumowanie: neoliberalizm = hegemonistyczny paradygmat, który zdominował sposób myślenia o polityce gospodarczej na przełomie XX i XXI wieku neoliberalizm = światowa religia, która przeniknęła do systemu wartości elit w różnych częściach świata, determinując ich zachowanie w różnych sferach życia, niszcząc tradycję, kulturę i człowieczeństwo neoliberalizm = szkodliwa koncepcja i marne idee, niezdolne do udzielenia konstruktywnych odpowiedzi na wyzwania XXI wieku Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.12

13 Ideologiczne uprzedzenia i wszelkiego rodzaju przemilczenia nieodłącznie towarzyszą pracy każdego badacza, a jedyną możliwą odpowiedzią na nie jest ich publiczna krytyka, odwołująca się do standardów zawodowych obowiązujących w danej dziedzinie nauki Mark Blaug Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.13

14 Dominujące wizje ekonomicznej wykładni neoliberalizmu: Podejścia do rynku i jego zadań w życiu społecznym ewolucjonistyczne - Friedrich von Hayek utylitarystyczne - Milton Friedman racjonalistyczne (tak zwana szkoła fryburska) – Walter Eucken Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.14

15 Wszystkie trzy podejścia do rynku i jego zadań w życiu społecznym łączą bezwzględną akceptację czy wręcz afirmację rynku jako mechanizmu regulacji gospodarki z potrzebą szerszej niż tylko rola stróża nocnego, obecności państwa w życiu społeczno-ekonomicznym Nie należy tego utożsamiać z potrzebą interwencjonizmu państwowego odwołującego się do zaleceń ortodoksyjnego keynesizmu i zabezpieczeń socjalnych państwa dobrobytu Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.15

16 Friedrich von Hayek zwraca uwagę na wzajemne związki (czy wręcz współzależność) państwa i rynku Skuteczne posługiwanie się konkurencją jako zasadą organizacji społeczeństwa dopuszcza niektóre rodzaje ingerencji państwa w życie gospodarcze Jednocześnie państwo nigdy nie jest w stanie skutecznie zastąpić rynku – rola państwa w sferze gospodarczej polega przede wszystkim na gwarantowaniu konkurencji, wolności i praw jednostki oraz stabilizowaniu warunków gospodarowania, zwłaszcza poprzez prowadzenie określonej polityki monetarnej i fiskalnej Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.16

17 Podsumowanie: W zderzeniu z tak pojmowaną ekonomiczną wykładnią neoliberalizmu przedstawione wcześniej krytyczne opinie na jego temat są chybione i noszą znamiona ideologicznej zemsty zwolenników etatyzmu, reprezentujących interesy państwowej biurokracji i dążących do trwałego powrotu do władzy Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.17

18 Sukces neoliberalizmu w walce konkurencyjnej z innymi systemami społeczno-gospodarczymi dowodzi, że jest on lepiej przystosowany do zmagań z realnymi problemami Neoliberalizm opiera się na jedynym w dłuższym okresie efektywnym mechanizmie gospodarowania – mechanizmie cenowo-rynkowym, który jest w stanie w procesie uczenia się przetworzyć rozproszoną wiedzę podmiotów gospodarujących Neoliberalizm odwołuje się do jedynej dostatecznie wypróbowanej w praktyce teorii ekonomicznej – ekonomii neoklasycznej zakładającej rynkową koordynację działań gospodarczych Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.18

19 Krytycy neoliberalizmu z pobudek czysto ideologicznych dopuszczają się intelektualnego nadużycia, odnosząc się wyłącznie do niektórych aspektów neoliberalnej koncepcji ładu społeczno-gospodarczego Nie można też wykluczyć, że liderzy opinii publicznej (a raczej fabrykanci opinii) nie znają i nie rozumieją faktów ekonomicznych; oceniają stan kapitalistycznej gospodarki rynkowej w pewnym konkretnym momencie, nie zwracając uwagi na jej wewnętrzną dynamikę Efektywność kapitalistycznej gospodarki rynkowej przejawia się zwłaszcza w procesach globalizacji Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.19

20 Ekwiwalentna wymiana rynkowa wszędzie tam, gdzie istnieją instytucjonalno-prawne warunki do jej prowadzenia, przewyższa inne formy koordynacji działań gospodarczych Wolny rynek i konkurencja jako postępowanie odkrywcze rozwiązują w optymalny sposób problemy asymetrii informacyjnej w gospodarce i rozproszenia wiedzy w społeczeństwie opartym na rozwiniętym podziale pracy Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.20

21 Odejście od jałowej krytyki neoliberalizmu i przedstawiania go w konwencji nieznośnego despotyzmu rynku wymaga przeanalizowania z jednej strony mechanizmów funkcjonowania konkurencyjnych rynków, z drugiej – mechanizmów koordynacji rynkowej i działań regulacyjnych podejmowanych przez państwo Krytycy neoliberalizmu powinni zrozumieć, że opisywany przez nich kapitalizm rynkowy bez granic w rzeczywistości nigdzie nie występuje; wszędzie procesy gospodarowania podlegają określonym regulacjom i normom, które mogą być bardziej lub mniej precyzyjne i bardziej lub mniej przestrzegane w życiu społecznym Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.21

22 Neoliberalizm stawia sobie za cel ukształtowanie gospodarki i społeczeństwa w sposób umożliwiający jednostkom realizowanie swojego dążenia do szczęścia przy minimalnej ingerencji ze strony państwa i maksymalnym indywidualnym samookreśleniu Główny nurt współczesnego neoliberalizmu nie kwestionuje przy tym potrzeby tworzenia przez państwo ram instytucjonalno-prawnych ustroju społeczno-gospodarczego i istnienia państwowego systemu zabezpieczenia społecznego w celu sprawnego funkcjonowania rynku, czy niwelowania ewentualnych negatywnych następstw rozwiązań rynkowych Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.22

23 W neoliberalnej koncepcji ładu społeczno-gospodarczego zasadnicze znaczenie przypisuje się nie ograniczaniu zakresu bezpośredniej interwencji państwa w autonomiczną sferę rynku, lecz przede wszystkim tworzeniu i rozwijaniu ramowych warunków gospodarowania (instytucjonalnych i prawnych), gwarantujących sprawne funkcjonowanie mechanizmu rynkowego oraz wolność jednostkową i gospodarczą Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.23

24 Skuteczna obrona wolności musi być niezłomna, dogmatyczna i doktrynalna i nie może czynić ustępstw na rzecz rozważań o jej celowości Friedrich von Hayek Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.24


Pobierz ppt "O społecznych uprzedzeniach i mitach w ocenie faktów empirycznych Towarzystwo Ekonomistów Polskich TRANSFORMACJA PO LATACH Warszawa, 19 maja 2009 r.1."

Podobne prezentacje


Reklamy Google