Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Przeciwdziałania dyskryminacji w Polsce. Aspekty prawne. Polskie doświadczenia ostatnich 20 lat. Katarzyna Bogatko.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Przeciwdziałania dyskryminacji w Polsce. Aspekty prawne. Polskie doświadczenia ostatnich 20 lat. Katarzyna Bogatko."— Zapis prezentacji:

1 Przeciwdziałania dyskryminacji w Polsce. Aspekty prawne. Polskie doświadczenia ostatnich 20 lat. Katarzyna Bogatko

2 Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego jest ekspercką organizacją pozarządową prawników i prawniczek, specjalizującą się w przeciwdziałaniu dyskryminacji, współpracującą z siecią organizacji krajowych i zagranicznych

3 Nasza misja Wskazujemy prawne standardy antydyskryminacyjne na poziomie stanowienia i stosowania prawa oraz jesteśmy stale obecni w debacie publicznej dotyczącej równości. Profesjonalnie i z zaangażowaniem prowadzimy działalność w kraju i za granicą poprzez: poradnictwo prawne i litygację, monitorowanie funkcjonowania państwa oraz edukację antydyskryminacyjną. Koordynujemy rozbudowaną sieć prawników i prawniczek pro bono o zasięgu ogólnopolskim

4 Nasze projekty Koalicja na Rzecz Równych Szans Wsparcie prawne dla ofiar dyskryminacji – profesjonalne poradnictwo prawne Szkoła ombudsmanów związkowych do spraw równego traktowania Edukacja prawna dla dziennikarzy Prawa osób transpłciowych Monitoring stosowania przepisów prawa antydyskryminacyjnego przez wymiar sprawiedliwości

5 1997r. Przeciwdziałanie dyskryminacji w Polsce

6 Art. 32 Zasada równego traktowania Zakaz dyskryminacji Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

7 Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Zasada równego traktowania Zasada niedyskryminacji

8 Art. 33 Zasada równouprawnienia 1.Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. 2.Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

9 Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny art. 119 k.k. Przemoc motywowana uprzedzeniami § 1. Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. art. 119 k.k. Przemoc motywowana uprzedzeniami § 1. Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Art. 256 k.k. Propagowanie faszyzmu, innego ustroju totalitarnego lub nawoływanie do nienawiści § 1. Kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. § 2. Tej samej karze podlega, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1 albo będące nośnikiem symboliki faszystowskiej, komunistycznej lub innej totalitarnej. § 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej. § 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd orzeka przepadek przedmiotów, o których mowa w § 2, chociażby nie stanowiły własności sprawcy. Art. 256 k.k. Propagowanie faszyzmu, innego ustroju totalitarnego lub nawoływanie do nienawiści § 1. Kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. § 2. Tej samej karze podlega, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1 albo będące nośnikiem symboliki faszystowskiej, komunistycznej lub innej totalitarnej. § 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej. § 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd orzeka przepadek przedmiotów, o których mowa w § 2, chociażby nie stanowiły własności sprawcy. Art. 257 k.k. Dyskryminacja poprzez publiczne znieważenie lub naruszenie nietykalności cielesnej Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Art. 257 k.k. Dyskryminacja poprzez publiczne znieważenie lub naruszenie nietykalności cielesnej Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

10 2001 Przeciwdziałanie dyskryminacji w Polsce

11 2001 Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn *1991 r. - Pełnomocnik Rządu do spraw Kobiet i Rodziny *1997 r. -Pełnomocnik Rządu do spraw Rodziny

12 2004 Przeciwdziałanie dyskryminacji w Polsce

13 Obowiązek dostosowania prawa polskiego do prawa wspólnotowego w tym implementowania dwóch dyrektyw antydyskryminacyjnych: Dyrektywy z dnia 29 czerwca 2000r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (2000/43/WE) Dyrektywy ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (2000/78/WE) 2004 Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej

14 Zmiany w kodeksie pracy Do kodeksu wprowadzono m.in. ogólną zasadę równego traktowania (art ); zmieniono także rozdział IIa, który nazwano Równe traktowanie w zatrudnieniu, definiując w nim dyskryminację w sferze zatrudnienia oraz wprowadzając wiele szczegółowych regulacji wynikających z dyrektyw. Zmiany w Kodeksie pracy

15 Zasada równego traktowania i nie dyskryminacji Art.11 3 kodeksu pracy Jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy – jest niedopuszczalna Zasada równego traktowania i niedyskryminacji w zatrudnieniu

16 nawiązywanie stosunku pracy rozwiązywanie stosunku pracy warunki zatrudnienia awansowanie dostęp do szkoleń podnoszących kwalifikacje zawodowe Zakres zasady równego traktowania i niedyskryminacji w zatrudnieniu

17 w szczególności: płeć, wiek, niepełnosprawność, rasa, religia, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkowa, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientacja seksualna, zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy KATALOG OTWARTY Zakres cech objętych ochroną

18 Kodeks pracy definiuje podstawowe formy dyskryminacji Dyskryminacja bezpośrednia Dyskryminacja pośrednia Molestowanie Molestowanie seksualne Zachęcanie do dyskryminacji

19 Ma miejsce wówczas, gdy pracownik z jednej lub z kilku przyczyn był, jest lub mógłby być traktowany w porównywalnej sytuacji mniej korzystnie niż inni pracownicy Sprawdzamy, czy wystąpiły 3 elementy: gorsze traktowanie przesłanka dyskryminacji – cecha prawnie chroniona źródło porównania Odpowiadamy na pytanie: Czy zostałbym zatrudniony gdybym nie był przedstawicielem związku zawodowego? Dyskryminacja bezpośrednia

20 Ma miejsce gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników należących do grupy wyróżnionej ze względu na jedną lub kilka przyczyn Elementy dyskryminacji pośredniej Neutralna praktyka, kryterium, reguła Znacząco bardziej negatywny skutek dla grupy chronionej Źródło porównania Przesłanki dyskryminacji - cecha prawnie chroniona Dyskryminacja pośrednia

21 Niepożądane zachowanie związane z cechą prawnie chronioną, którego celem lub skutkiem jest: naruszenie godności osoby i stworzenie zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery Molestowanie

22 Każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika CEL LUB SKUTEK: naruszenie godności tworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery Molestowanie seksualne

23 Przejawem dyskryminowania jest także: działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady Zachęcanie do dyskryminacji

24 Osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż minimalne wynagrodzenie za pracę*, ustalane na podstawie odrębnych przepisów * Przed zmianą: osoba, wobec której pracodawca naruszył zasadę równego traktowania kobiet i mężczyzn, ma prawo do odszkodowania w wysokości nie niższej niż najniższe wynagrodzenie za pracę i nie wyższej niż sześciokrotność tego wynagrodzenia Prawo do odszkodowania

25 Oznacza to, że to pracodawca będzie musiał udowodnić, że nie dyskryminował pracownika. Pracownik powinien wykazać fakty uprawdopodabniające zarzut nierównego traktowania w zatrudnieniu, a wówczas na pracodawcę przechodzi ciężar dowodu, że kierował się obiektywnymi powodami Zasada przeniesionego ciężaru dowodu

26 2008 Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania odpowiedzialny za realizowanie polityki rządu w zakresie równego traktowania oraz przeciwdziałanie dyskryminacji Przeciwdziałanie dyskryminacji w Polsce

27 Brak ustawowej ochrony przed dyskryminacją w innych niż zatrudnienie obszarach życia do 2011 r.

28 Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (tzw. ustawa antydyskryminacyjna) 2011r. Zmiany w prawie

29 dyrektywy Rady 86/613/EWG z 11 grudnia 1986r. w sprawie stosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn pracujących na własny rachunek, w tym w rolnictwie, oraz w sprawie ochrony kobiet pracujących na własny rachunek w okresie ciąży i macierzyństwa dyrektywy Rady 2000/43/WE z 29 czerwca 2000r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne dyrektywy Rady 2000/78/WE z 27 listopada 2000r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudniania i pracy dyrektywy Rady 2004/113/WE z 13 grudnia 2004r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług, dyrektywy 2006/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 lipca 2006r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady rowności szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy Ustawa antydyskryminacyjna implementuje przepisy:

30 Przesłanki dyskryminacji: płeć rasa pochodzenie etniczne narodowość religia wyznanie, światopogląd niepełnosprawność wiek orientacja seksualna KATALOG ZAMKNIĘTY!!! Ograniczony zakres ochrony przed dyskryminacją

31 Obszary: Zatrudnienie niepracownicze - wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych – np.: umowa zlecenie, umowa o dzieło Ochrona zdrowia Dostęp i warunki korzystania z usług, w tym z usług mieszkaniowych Oświata i szkolnictwo wyższe Dostęp i warunki korzystania z zabezpieczenia społecznego Kształcenie zawodowe, w tym dokształcanie, doskonalenie, przekwalifikowanie zawodowe oraz praktyki zawodowe Warunki podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej Dostęp i warunki korzystania z instrumentów i usług rynku pracy aktywizujących osoby bezrobotne Przystępowanie i działanie w związkach zawodowych i organizacjach pracodawców Ograniczony zakres ochrony przed dyskryminacją

32 dostępu i warunków korzystania z zabezpieczenia społecznego usług, w tym usług mieszkaniowych, rzeczy oraz nabywania praw lub energii, jeżeli są one oferowane publicznie ze względu na: płeć, rasę, pochodzenie etniczne narodowość Zakaz nierównego traktowania w zakresie:

33 opieki zdrowotnej oświaty i szkolnictwa wyższego ze względu na: rasę, pochodzenie etniczne narodowość Zakaz nierównego traktowania w zakresie:

34 podejmowania kształcenia zawodowego, w tym dokształcania, doskonalenia, przekwalifikowania zawodowego oraz praktyk zawodowych; warunków podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w szczególności w ramach stosunku pracy albo pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej; ze względu na: płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną Zakaz nierównego traktowania w zakresie:

35 przystępowania i działania w związkach zawodowych, organizacjach pracodawców oraz samorządach zawodowych, a także korzystania z uprawnień przysługujących członkom tych organizacji; dostępu i warunków korzystania z instrumentów rynku pracy i usług rynku pracy określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ze względu na: płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną Zakaz nierównego traktowania w zakresie:

36 odmowa przyjęcia do przedszkola dziecka zarażonego wirusem HIV odmowa wynajęcia lokalu mieszkalnego osobie homoseksualnej molestowanie ze względu na wygląd osoby wykonującej działalność zawodową na podstawie umowy cywilnoprawnej molestowanie seksualne studentki przez wykładowcę odmowa wynajęcia pokoju w hotelu parze jednopłciowej Przykłady sytuacji nieobjętych ochroną

37 Organy równościowe Pełnomocnik Rządu do Spraw Równego Traktowania Rzecznik Praw Obywatelskich Organy właściwe w sprawach przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania

38 Wrzesień 2012 Opracowanie przez Koalicję na Rzecz Równych Szans projektu ustawy nowelizujący tzw. ustawę antydyskryminacyjną Wprowadzenie otwartego katalogu cech prawnie chronionych Dopisanie do cech wskazanych w ustawie – tożsamości płciowej oraz ekspresji płciowej Wprowadzenie definicji dyskryminacji wielokrotnej, dyskryminacji przez asocjację oraz dyskryminacji przez asumpcję Wprowadzenie obok odszkodowania również zadośćuczynienia za dyskryminację Postulaty zmian – ustawa antydyskryminacyjna

39 Projekt ustawy o zmianie Ustawy - kodeks karny -Wykreślenie art. 119 i 257 W miejsce trzech przepisów normujących czyny zabronione (art. 119, 256, 257), charakteryzujące się dyskryminacyjnym motywem zachowania sprawcy przestępstwa wprowadza się jeden przepis penalizujący czyny o podłożu dyskryminacyjnym. Postulaty zmian – kodeks karny

40 Art 256 otrzyma brzmienie: § 1. Kto publicznie propaguje faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści wobec grupy osób lub osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, społecznej, naturalnych lub nabytych cech osobistych lub przekonań, albo z tego powodu grupę osób lub osobę znieważa, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. § 2. Tej samej karze podlega, kto w celu rozpowszechnienia produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła dane informatyczne, druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierające treść określoną w § 1. § 3. Nie popełnia przestępstwa sprawca czynu zabronionego określonego w § 2, jeżeli dopuścił się tego czynu w ramach działalności artystycznej, edukacyjnej, kolekcjonerskiej lub naukowej. § 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd orzeka przepadek przedmiotów, o których mowa w § 2, chociażby nie stanowiły własność sprawcy. § 5. Kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec innej osoby z powodu określonego w § 1 albo z tego powodu narusza jej nietykalność cielesną, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Rządowe postulaty zmian kodeksu karnego

41 -Krytyka szerokiego pojęcia naturalne lub nabyte cechy osobiste -Pojęcie nieostre, niedookreślone -Problemy w interpretacji, chaos w orzecznictwie -Wątpliwości z punktu widzenia podstawowej zasady prawa karnego - która nakłada na ustawodawcę obowiązek formułowania przepisów karnych w sposób maksymalnie przejrzysty i zrozumiały dla każdego obywatela/obywatelki -Brak możliwości prowadzenia precyzyjnych statystyk dotyczących poszczególnych przesłanek będących motywacją popełnianych czynów zabronionych Stanowisko organizacji pozarządowych odnośnie postulowanych zmian

42 O co walczą organizacje pozarządowe? Wskazanie konkretnych przesłanek (takich jak np.: płeć, orientacje seksualna, tożsamość płciowa, niepełnosprawność) ochrony przed mową nienawiści, groźbą i przemocą motywowaną nienawiścią Stanowisko organizacji pozarządowych odnośnie postulowanych zmian

43 Projekt: Prawa osób transpłciowych Celem projektu było zbadanie praktyki przeprowadzania postępowań w sprawach dotyczących zmiany płci przez polskie sądy i wypracowanie założeń do aktu normatywnego, który w sposób kompleksowy uregulowałby kwestie procedury zmiany płci Koalicja na Rzecz Równych Szans Monitoring stosowania przepisów prawa antydyskryminacyjnego przez wymiar sprawiedliwości Wpływ NGOsów na kształtowanie polityki antydyskryminacyjnej


Pobierz ppt "Przeciwdziałania dyskryminacji w Polsce. Aspekty prawne. Polskie doświadczenia ostatnich 20 lat. Katarzyna Bogatko."

Podobne prezentacje


Reklamy Google