Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Wybrane zagadnienia i problemy związane z procedurą zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi Jakub Bennewicz Rządowe Centrum Legislacji 14-15.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Wybrane zagadnienia i problemy związane z procedurą zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi Jakub Bennewicz Rządowe Centrum Legislacji 14-15."— Zapis prezentacji:

1 Wybrane zagadnienia i problemy związane z procedurą zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi Jakub Bennewicz Rządowe Centrum Legislacji maja 2013 Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 Dwie płaszczyzny rozpatrywania kwestii zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi płaszczyzna prawa krajowego poszczególnych państw płaszczyzna prawa międzynarodowego

3 Definicja umowy międzynarodowej w prawie międzynarodowym Międzynarodowe porozumienie między państwami, zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie, czy w dwóch lub więcej dokumentach, i bez względu na jego szczególną nazwę. Art. 2 ust. 1 lit. a Konwencji Wiedeńskiej o prawie traktatów, sporządzonej w Wiedniu dnia 23 maja 1969 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 74, poz. 439). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

4 Definicja umowy międzynarodowej w polskim prawie krajowym Porozumienie między Rzecząpospolitą Polską a innym podmiotem lub podmiotami prawa międzynarodowego, regulowane przez prawo międzynarodowe, niezależnie od tego, czy jest ujęte w jednym dokumencie czy w większej liczbie dokumentów, bez względu na jego nazwę oraz bez względu na to, czy jest zawierane w imieniu państwa, rządu czy ministra kierującego działem administracji rządowej właściwego do spraw, których dotyczy umowa międzynarodowa. Art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443, z późn. zm.). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

5 Ujęcie podmiotowe Konwencja wiedeńskaTylko państwa Ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych Rzeczpospolita Polska (jako państwo albo w imieniu Rządu lub ministra kierującego działem administracji rządowej właściwego do spraw, których dana umowa dotyczy) Państwa lub inne podmioty prawa międzynarodowego M. in. niektóre suwerenne podmioty bezterytorialne, takie jak Stolica Apostolska, Suwerenny Zakon Kawalerów Maltańskich, powstańcy, strony walczące oraz organizacje narodów walczących o wyzwolenie, o ile zostały one uznane na forum międzynarodowym.

6 Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Ujęcie przedmiotowe Forma pisemna Osadzenie materii w prawie międzynaro dowym Dowolna nazwa (umowa, porozumienie, traktat, pakt, konwencja, karta, itd.) Dowolna liczba dokumentów dołączonych do umowy (aneksów, deklaracji, załączników, itp.)

7 Przykłady wątpliwości co do spełnienia kryterium podmiotowego I Projekt Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Prezydencją Wspólnoty Demokracji w sprawie Stałego Sekretariatu Wspólnoty Demokracji status prawnomiędzynarodowy Wspólnoty Demokracji (międzyrządowa koalicja państw, platforma wymiany doświadczeń i konsultacji): powstała na mocy Deklaracji Warszawskiej z 27 czerwca 2000 r., która ma charakter apelu, manifestu, brak samodzielnych, niezależnych od państw organów, brak stałego grona członków. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

8 Przykłady wątpliwości co do spełnienia kryterium podmiotowego II Umowa Finansowa między Europejskim Bankiem Inwestycyjnym a Rzecząpospolitą Polską, zawarta dnia 26 maja 2009 r. – Obwodnica Warszawy Projekt TEN oparcie regulacji zawartych w Umowie o przepisy wewnętrzne prawa Wielkiego Księstwa Luksemburga (brak osadzenia materii wyłącznie w prawie międzynarodowym). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

9 Polskie regulacje krajowe Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 79, poz. 891) Inne (m.in. ustawa z dnia 7 października 1997 r. o języku polskim, uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. – Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz niektórych innych aktów prawnych) Ustawa z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych (Dz. U. Nr 39, poz. 443, z późn. zm.)

10 Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Do umów międzynaro dowych nie stosuje się Regulaminu pracy Rady Ministrów Zasad techniki prawodawczej Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172, z późn. zm.) – stosowana w ograniczonym zakresie

11 Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawowe wady obowiązujących regulacji Brak przepisów dotyczących budowy umowy międzynarodowej Brak wskazówek dotyczących redagowania przepisów umów Brak regulacji dotyczących instytucji zastrzeżeń oraz sprzeciwów do zastrzeżeń Nieuregulowany status instrumentów prawa miękkiego Jedno rozporządzenie wydane na podstawie pięciu przepisów upoważniających zawartych w ustawie Niedociągnięcia proceduralne

12 Instrumenty prawa miękkiego I Umowy dżentelmeńskie, luźne deklaracje intencji; nie kreują praw ani obowiązków w prawie międzynarodowym; brak sformalizowanej procedury zawierania; brak obowiązku publikacji oraz rejestracji; brak możliwości dochodzenia przewidzianych w nich praw na gruncie prawnomiędzynarodowym; różne tytuły (często tzw. memoranda o porozumieniu); przynajmniej jedna ze stron zawierająca takie porozumienie powinna być podmiotem prawa międzynarodowego; Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

13 Instrumenty prawa miękkiego II często zawierane pod auspicjami i w ramach struktur organizacji międzynarodowych (traktatem międzynarodowym w rozumieniu Konwencji pozostaje umowa statuująca daną organizację, a porozumienia uszczegóławiające zasady współpracy pozostają prawem miękkim); niejasny status prawny w polskim systemie prawa nie można ich zaliczyć ani do źródeł powszechnie obowiązującego prawa, ani do źródeł prawa wewnętrznego; sposób postępowania w Polsce: Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego wykonywanie poszczególnych czynności związanych z ich zawarciem odpowiednio na podstawie przepisów ustawy o umowach międzynarodowych (podstawą prawną uchwał Rady Ministrów art. 146 ust. 4 pkt 9 i 10 Konstytucji), pominięcie wszelkiej sformalizowanej procedury

14 Instrumenty prawa miękkiego III działanie ministrów lub centralnych organów administracji w zakresie zawierania instrumentów prawa miękkiego powinno być dokonywane przynajmniej pod kontrolą Rady Ministrów; korzyści: łatwość i szybkość zawierania, brak szczególnych wymogów wprowadzenia w życie, możliwość natychmiastowego stosowania, łatwość dokonywania zmian i wypowiadania. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

15 Zawarcie umowy międzynarodowej I Art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych: Zawarcie umowy międzynarodowej obejmuje: 1)rozpoczęcie i prowadzenie negocjacji; 2)przyjęcie tekstu umowy; 3)wyrażenie zgody na podpisanie umowy; 4)podpisanie umowy (albo jej zawarcie w inny sposób), jeżeli jego skutkiem nie jest związanie Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

16 Zawarcie umowy międzynarodowej II Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

17 Rozpoczęcie procesu zawierania przez Rzeczpospolitą Polską umowy międzynarodo wej Z inicjatywą wychodzi strona polska, która opracowuje projekt umowy i przedstawia go drugiej stronie/stronom Podstawą negocjacji ma stać się obcy projekt umowy, który został przedstawiony stronie polskiej Polska przystępuje do zawartej już umowy (najczęściej wielostronnej), w tym takiej, która została przyjęta przez organ/organy organizacji międzynarodowej albo wynegocjowana podczas konferencji dyplomatycznej Polska, jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, uczestniczy w procesie zawarcia przez Unię Europejską tzw. umowy mieszanej

18 Instrukcja negocjacyjna I W instrukcji negocjacyjnej wyznacza się organ właściwy do prowadzenia negocjacji oraz zakres upoważnienia do prowadzenia negocjacji dla tego organu. Zakres ten określają zawarte w instrukcji wytyczne: Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego o charakterze wiążącym o charakterze zaleceń co do rangi umowy międzynarod owej co do trybu związania Rzeczypospoli tej Polskiej umową

19 Instrukcja negocjacyjna II Problemy: 1)czy wytyczne co do rangi umowy międzynarodowej i co do trybu związania się umową mają charakter wiążący czy są zaleceniami? Jeżeli z instrukcji wynika, że umowa ma zostać ratyfikowana przez Rzeczpospolitą Polską, organ prowadzący negocjacje nie może w ich toku zgodzić się na wejście umowy w życie w dniu jej podpisania. Jeżeli w instrukcji negocjacyjnej umowie została nadana ranga umowy rządowej, ranga ta nie może zostać w toku negocjacji zmieniona w taki sposób, aby umowę zawarł kierownik organu administracji rządowej (chyba że uzyska pełnomocnictwo); Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

20 Instrukcja negocjacyjna III 2)ogólnikowe formułowanie wytycznych – zwłaszcza o charakterze zaleceń: Zaleca się wynegocjowane umowy. Stworzenie dogodnych ram współpracy, negocjowanie w oparciu o dotychczasowe przyjazne doświadczenia, itp. Zobowiązywanie do uzgodnienia umowy w zgodzie z polskim porządkiem prawnym oraz zobowiązaniami międzynarodowymi. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

21 Problem uzgadniania projektu wniosku o udzielenie przez Radę Ministrów zgody na podpisanie I Organ wnioskujący o udzielenie przez Prezesa Rady Ministrów zgody na rozpoczęcie negocjacji proponuje skład polskiej delegacji Zwyczajowo nie wyznacza się Rządowego Centrum Legislacji (nie uczestniczy w uzgadnianiu projektu pod względem merytorycznym, a jedynie pod względem formalno-prawnym i legislacyjnym) RCL zapewnia obsługę prawną RM poprzez opracowywanie stanowisk prawno-legislacyjnych do rządowych projektów aktów prawnych innych niż określone w pkt 1 oraz do projektów założeń projektów ustaw (Art. 14c pkt 2 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów) Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

22 Problem uzgadniania projektu wniosku o udzielenie przez Radę Ministrów zgody na podpisanie II RCL nie mogąc oddziaływać na treść umowy międzynarodowej w toku negocjacji, odpowiada jednak za jej formalno-prawną i legislacyjną poprawność na etapie opiniowania wniosku o udzielenie zgody na podpisanie tej umowy Odmowa uwzględniania uwag RCL na etapie uzgadniania projektu wniosku o wyrażenie przez RM zgody na podpisanie umowy (konieczność ponownego otwarcia negocjacji, już po przyjęciu ostatecznego tekstu umowy) Kontrola formalno-prawna ze strony RCL okazuje się mało efektywna Pomysł: wprowadzenie obowiązku uzyskania akceptacji (pod względem formalno-prawnym) wynegocjowanego brzmienia umowy międzynarodowej ze strony Prezesa Rządowego Centrum Legislacji przed jej parafowaniem Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

23 Związanie się umową międzynarodową I Art. 2 pkt ustawy z dnia 14 kwietnia 2000 r. o umowach międzynarodowych: Związanie Rzeczypospolitej Polskiej umową międzynarodową obejmuje wszelkie czynności przewidziane w prawie międzynarodowym, a w szczególności w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, w wyniku których Rzeczpospolita Polska staje się stroną tej umowy. Jedynie w przypadku, gdy traktat zostaje zawarty w trybie prostym, Rzeczpospolita Polska wiąże się nim, a więc nabiera on mocy obowiązującej z chwilą jego zawarcia. W pozostałych przypadkach do związania się umową międzynarodową niezbędne jest zastosowanie trybu złożonego, a więc przeprowadzenia już po zawarciu takiej umowy dodatkowej procedury zmierzającej do nadania jej mocy obowiązującej. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

24 Związanie się umową międzynarodową II Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

25 Ratyfikacja Dokonuje jej wyłącznie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Jako akt urzędowy Prezydenta, wymaga dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty). Umowa ratyfikowana stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

26 Umowy międzynarodowe, o których mowa w art. 89 ust. 1 Konstytucji Umowy międzynarodowe, o których mowa w art. 90 ust. 1 Konstytucji Akty prawne Unii Europejskiej, o których mowa w art. 48 ust. 6 TUE oraz art. 25, art. 218 ust. 8 akapit drugi zdanie drugie, art. 223 ust. 1, art. 262 i art. 311 akapit trzeci TFUE Inne umowy międzynarodowe, które przewidują wymóg ratyfikacji albo ją dopuszczają, a szczególne okoliczności to uzasadniają. Ratyfikacja

27 Duża ratyfikacja pokoju, sojuszy, układów politycznych lub układów wojskowych, wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w Konstytucji, członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji międzynarodowej, znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym, spraw uregulowanych w ustawie lub w których Konstytucja wymaga ustawy, przekazania organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencji organów władzy państwowej w niektórych sprawach (w odrębnej procedurze). Umowy dotyczące: Prezydent RP dokonuje jej po wyrażeniu uprzedniej zgody w ustawie. Ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli nie da się jej pogodzić z umową (akt ponadustawowy). Czy akty prawne Unii Europejskiej wskazane w art. 12 ust. 2a ustawy o umowach międzynarodowych również podlegają dużej ratyfikacji? Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

28 Mała ratyfikacja Są źródłem powszechnie obowiązującego prawa, lecz nie mają pierwszeństwa przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się z nimi pogodzić. Konstytucja i ustawa o umowach międzynarodowych nie określają ich pozycji w hierarchii polskich źródeł prawa wprost. Alternatywne teorie: Umowa podlega małej ratyfikacji, jeżeli jej treść nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 89 ust. 1 i art. 90 Konstytucji, lecz jednocześnie sama umowa przewiduje wymóg ratyfikacji albo go dopuszcza, a jednocześnie szczególne okoliczności to uzasadniają (przede wszystkim konieczność nadania umowie rangi źródła prawa powszechnie obowiązującego). W sytuacjach niejednoznacznych wyboru procedury między małą ratyfikacją a zatwierdzeniem należy dokonać w oparciu o treść umowy i krąg jej adresatów. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego ranga takich umów jest jednakowa w stosunku do ustaw należy je sytuować pomiędzy ustawami a rozporządzeniami <- teoria zgodna z praktyką polskich sądów

29 Zatwierdzenie Wyłączna kompetencja Rady Ministrów. Każda umowa międzynarodowa, które nie podlega ratyfikacji, musi zostać zatwierdzona. Umowy zatwierdzane nie mieszczą się w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego i zaliczają się do źródeł prawa wewnętrznie obowiązującego. Zatwierdzenie następcze umowy dokonywane jest w trybie złożonym związanie umową może nastąpić w drodze zatwierdzenia następczego, jeżeli z jej treści nie wynika konieczność ratyfikacji, treść ta nie spełnia przesłanek określonych w art. 89 ust. 1 lub art. 90 Konstytucji ani w art. 12 ust. 2a ustawy o umowach międzynarodowych, a inne wyjątkowe okoliczności nie uzasadniają przeprowadzenia ratyfikacji (w szczególności przedmiot umowy nie implikuje konieczności nadania jej statusu prawa powszechnie obowiązującego). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

30 Zatwierdzenie w trybie prostym I Po zawarciu umowy nie następuje żadna następcza czynność skutkująca związaniem się nią. Rada Ministrów wyraża zgodę na zawarcie takiej umowy oraz zatwierdza ją jednocześnie -> uchwała w sprawie związania Rzeczypospolitej Polskiej umową podejmowana na podstawie art. 6 ust. 3 w związku z art. 13 ust. 1 ustawy o umowach międzynarodowych. Umowy zatwierdzone w trybie prostym wiążą Polskę już od chwili ich zawarcia (od dnia podpisania, wymiany not, itd.). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

31 Zatwierdzenie w trybie prostym II Poza ogólnymi przesłankami przemawiającymi za zatwierdzeniem, umowa zawierana w trybie prostym powinna spełniać przynajmniej jedno z następujących kryteriów Ustawa upoważnia do jej zawarcia w ten sposób, a umowa nie narusza przepisów ustawy upoważniającej Celem umowy jest zmiana obowiązującej umowy międzynarodowe j, w tym załącznika do niej, przy czym zmiana ta nie wypełnia przesłanek określonych w art. 89 ust. 1 lub art. 90 Konstytucji Wymagają tego inne szczególne okoliczności, a umowa nie wypełnia przesłanek określonych w art. 89 ust. 1 lub art. 90 Konstytucji Umowa ma charakter wykonawczy w stosunku do obowiązującej umowy międzynarodowej i nie wypełnia przesłanek określonych w art. 89 ust. 1 lub art. 90 Konstytucji Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

32 Zatwierdzenie w trybie prostym III Otwarty i bardzo ogólny katalog przesłanek zawarcia umowy międzynarodowej w trybie prostym (w szczególności). Kontrowersje dotyczące możliwości zawarcia w trybie prostym umowy zmieniającej umowę ratyfikowaną umowa zmieniana jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, zaś umowa zmieniająca – aktem prawa wewnętrznie obowiązującego. niejasna relacja przepisów umowy zmieniającej oraz przepisów umowy zmienianej z tego względu umowa międzynarodowa zmieniająca ratyfikowaną umowę międzynarodową, zawarta w trybie prostym, jest ogłaszana wyjątkowo w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w Monitorze Polskim. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

33 Przystąpienie do umowy międzynarodowej Związanie Rzeczypospolitej Polskiej umową, w której opracowaniu i uzgadnianiu Polska nie uczestniczyła oraz której nie była sygnatariuszem. Przystąpienie dotyczy w zasadzie wyłącznie umów wielostronnych – także wynegocjowanych podczas konferencji dyplomatycznych lub przyjętych przez organ organizacji międzynarodowej. Jednostronne oświadczenie woli o przystąpieniu do obowiązującej umowy międzynarodowej zamiast wspólnego i zgodnego oświadczenia woli dwóch lub większej liczby podmiotów prawa międzynarodowego. Umowa musi mieć charakter umowy otwartej (z treści powinna wynikać możliwość rozszerzenia kręgu jej stron). O trybie przystąpienia RP do umowy decyduje jej treść, determinująca bądź to ratyfikację (małą lub dużą), bądź zatwierdzenie (uprzednie lub następcze) -> do przystąpienia stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o umowach międzynarodowych dotyczące ratyfikacji lub zatwierdzenia. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

34 Umowy mieszane zawierane przez Unię Europejską I Umowy zawierane przez Unię Europejską wiążą zarówno instytucje Unii, jak i państwa członkowskie. Idea umów mieszanych wpisuje się w koncepcję podziału kompetencji na: 1)kompetencje przyznane wyłącznie Unii Europejskiej; 2)kompetencje zastrzeżone dla państw członkowskich ; 3)kompetencje dzielone. Jeżeli projektowana umowa międzynarodowa należy do kompetencji dzielonych pomiędzy Unię Europejską oraz państwa członkowskie, by była ważna, musi zostać zawarta przez Unię oraz wszystkie państwa członkowskie. W praktyce umowę zawiera sama Unia Europejska, a poszczególne państwa członkowskie wyrażają na to następnie swą zgodę. W polskim porządku prawnym nie została przewidziana odrębna procedura krajowa, zgodnie z którą następowałoby wiązanie się umowami mieszanymi -> stosuje się do tej kategorii umów zwykłą procedurę określoną w ustawie. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

35 Umowy mieszane zawierane przez Unię Europejską II Kontrowersje: Rzeczpospolita Polska uczestniczy w procesie zawierania umów mieszanych w bardzo ograniczonym zakresie projekty takich umów opracowują instytucje Unii Europejskiej (ewentualnie inne strony umowy), negocjacje prowadzi negocjator wyznaczony przez Radę. W chwili, gdy umowa trafia do uzgodnień w RP, jest już najczęściej zawarta przez Unię Europejską udział RP w procesie wiązania się umowami mieszanymi jest ograniczony w zasadzie wyłącznie do podjęcia decyzji o jej zatwierdzeniu (ratyfikacji) albo o odmowie dokonania tej czynności. wszelka ingerencja w treść umowy jest już na tym etapie bezprzedmiotowa (negocjacje zostały zakończone, a umowa de facto zawarta). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

36 Umowy mieszane zawierane przez Unię Europejską III Wątpliwe, czy polska procedura dotycząca zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi powinna mieć w tym przypadku zastosowanie. Aktualna praktyka: Jedynie odpowiednie zastosowanie procedury, z akcentem położonym na wiązanie się takimi umowami, w mniejszym zaś stopniu na ich zawieranie. Propozycja: Zważywszy na brak możliwości ingerowania państw członkowskich w gotowy, wynegocjowany przez instytucje unijne tekst umowy, zasadne wydaje się rozważenie de lege ferenda wprowadzenie do polskiego systemu prawa uproszczonej procedury wiązania się umowami międzynarodowymi, która miałby zastosowanie do umów mieszanych. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

37 Wypowiadanie umów międzynarodowych Ratyfikowane umowy międzynarodowe wypowiada Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Umowy zatwierdzane wypowiada Rada Ministrów. Przedłożenie Prezydentowi do wypowiedzenia umowy międzynarodowej ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie jest dokonywane również po uzyskaniu takiej zgody. Do wypowiedzenia umów międzynarodowych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące opracowania i uzgodnienia projektu wniosku o zatwierdzenie lub ratyfikację oraz skierowania tego wniosku do Sekretarza Rady Ministrów. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

38 Ogłaszanie umów międzynarodowych Art. 88 ust. 3 Konstytucji: Umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw, zaś zasady ogłaszania innych umów międzynarodowych określa ustawa. Ratyfikowana umowa międzynarodowa ogłaszana jest niezwłocznie po jej wejściu w życie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, co zarządza Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw zagranicznych (analogicznie w stosunku do umowy zawartej w trybie prostym, o ile stanowi umowę wykonawczą do ratyfikowanej umowy międzynarodowej albo ją zmienia). Zatwierdzoną umowę międzynarodową ogłasza się niezwłocznie w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski, co zarządza Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra kierującego działem administracji rządowej właściwego do spraw, których dotyczy umowa. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

39 Problem z terminowością ogłaszania umów międzynarodowych I Obowiązek ogłaszania wszystkich umów międzynarodowych niezwłocznie po ich wejściu w życie. Polska praktyka: Część umów – zwłaszcza te o mniejszym znaczeniu politycznym, w tym umowy zatwierdzane – kieruje się do ogłoszenia ze znacznym, nieraz kilkuletnim opóźnieniem. Trudno znaleźć uzasadnienie takiej relatywizacji podejścia do poszczególnych aktów prawnych: krajowych, w stosunku do których obowiązek ich ogłaszania jest zazwyczaj realizowany rzeczywiście niezwłocznie, oraz umów międzynarodowych, wobec których przepisy ustawowe regulujące tryb ich ogłaszania bywają ignorowane. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

40 Problem z terminowością ogłaszania umów międzynarodowych II Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 listopada 2001 r. (sygn. akt K 3/00): (Trzeba) ocenić krytycznie praktykę ogłaszania w Dzienniku Ustaw umów międzynarodowych z tak dużym (w omawianej sprawie ponad dziesięcioletnim) opóźnieniem, w stosunku do dat ich wejścia w życie. TK przypomina, że skoro zgodnie z art. 88 ust. 3 zd. 1 Konstytucji umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie ogłaszane są w trybie wymaganym dla ustaw, a w myśl art. 91 ust. 1 Konstytucji – po ogłoszeniu stanowią część krajowego porządku prawnego i muszą być stosowane przez właściwe organy, to także w stosunku do nich obowiązuje wymaganie zachowania stosownej vacatio legis. Oznacza to, że umowy dotyczące spraw wskazanych w art. 89 ust. 1 Konstytucji winny być ogłaszane w zasadzie na 14 dni przed dniem ich wejścia w życie w stosunku do Polski. Wyrok Najwyższego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2008 r. (sygn. Akt I GSK 1076/07): zgodnie z konstytucyjną zasadą poszanowania prawa międzynarodowego, zawartą w art. 9 Konstytucji RP (…) Polska zobowiązana jest wypełniać, w dobrej wierze, zobowiązania wynikające z umów międzynarodowych, których jest stroną. Wiążąc się umową międzynarodową Polska nie może powoływać się wobec innych państw na niepublikowanie w swoim porządku prawnym przyjętych przez siebie zmian w umowie międzynarodowej. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

41 Prostowanie błędów w umowach międzynarodowych i ich tłumaczeniach I W formie obwieszczenia. Sprostowanie ogłasza się w tym samym dzienniku urzędowym, w którym ogłoszono daną umowę międzynarodową. Sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany tekstu aktu prawnego. Błędy w tekście umowy międzynarodowej, w tekście tłumaczenia umowy międzynarodowej na język polski lub w tekście oświadczenia rządowego dotyczącego tej umowy prostuje minister, który występował z wnioskiem o ogłoszenie tej umowy w dzienniku urzędowym (z własnej inicjatywy albo na wniosek innego organu, który wykrył błąd). Jako podstawę prawną do wydania obwieszczenia o sprostowaniu błędu przywołuje się art. 18b ustawy o umowach międzynarodowych. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

42 Prostowanie błędów w umowach międzynarodowych i ich tłumaczeniach II prostuje minister, który występował z wnioskiem o ogłoszenie tej umowy w dzienniku urzędowym, w formie obwieszczenia w oświadczen iu rządowym dotyczącym tej umowy w umowie międzynarodowe j polegające na niezgodności między wersjami językowymi, w których umowę sporządzono w tłumaczeniu umowy międzynarodowej na język polski polegające na niezgodności tłumaczenia z umową międzynarodową w języku obcym, w którym umowę sporządzono Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Błędy:

43 Prostowanie błędów w umowach międzynarodowych i ich tłumaczeniach III ratyfikowanych umowach międzynarodowych prostuje minister właściwy do spraw zagranicznych w zatwierdzanych umowach prostuje minister kierujący działem administracji rządowej właściwy do spraw, których dotyczy dana umowa międzynarodowa Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

44 Przechowywanie umów międzynarodowych Obowiązek ministrów kierujących działami administracji rządowej właściwych do spraw, których dotyczą konkretne umowy międzynarodowe, przekazywania ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych, po ich podpisaniu (lub ich zawarciu w inny sposób), ich oryginałów, a w przypadku umów wielostronnych – uwierzytelnionych przez depozytariuszy tych umów kopii. Minister właściwy do spraw zagranicznych: gromadzi, rejestruje i przechowuje oryginalne teksty umów międzynarodowych, a w przypadku umów wielostronnych – ich uwierzytelnione przez depozytariusza umowy kopie oraz wszelkie dokumenty związane z umową międzynarodową, udostępnia informacje dotyczące umów międzynarodowych, których depozytariuszem jest strona polska, udostępnia teksty umów międzynarodowych wiążących Rzeczpospolitą Polską oraz informacje o stanie stosunków traktatowych państwa. -> Internetowa Baza Traktatowa (IBT). Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

45 Schemat zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi Prezentacja - Mszczonów maja 2013 (2).pptx Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

46 Dziękuję za uwagę! Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego


Pobierz ppt "Wybrane zagadnienia i problemy związane z procedurą zawierania umów międzynarodowych i wiązania się nimi Jakub Bennewicz Rządowe Centrum Legislacji 14-15."

Podobne prezentacje


Reklamy Google