Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Katarzyna Słabik. Językiem ormiańskim posługuje się ok. 5 – 6 mln ludzi, z których ok. połowa mieszka poza granicami Armenii. Ormiański jest językiem.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Katarzyna Słabik. Językiem ormiańskim posługuje się ok. 5 – 6 mln ludzi, z których ok. połowa mieszka poza granicami Armenii. Ormiański jest językiem."— Zapis prezentacji:

1 Katarzyna Słabik

2

3 Językiem ormiańskim posługuje się ok. 5 – 6 mln ludzi, z których ok. połowa mieszka poza granicami Armenii. Ormiański jest językiem izolowanym w obrębie rodziny języków indoeuropejskich. Najstarsze zabytki piśmiennicze w języku ormiańskim pochodzą z V w. n.e. (są to teksty w języku staroormiańskim, tzw. grabarze, który zachował się do dzisiaj w liturgii narodowego Kościoła Ormiańskiego oraz Kościoła ormiańsko-katolickiego). Istnieją dwa standaryzowane dialekty współczesnego języka ormiańskiego: - wschodnioormiański (arevelian hayeren- Արևելյան հայերեն ) – używany w Republice Armenii i przez część ormiańskiej diaspory - zachodnioormiański (arevmtian hayeren- Արևմտյան հայերեն ) – dawniej używany przez Ormian w Anatolii (do rzezi Ormian w latach ). Obecnie używany jedynie przez część diaspory ormiańskiej.

4 ԻՐԱԴԱՐ ՁՈՒԹՅՈՒՆՆ ԵՐ | Շաբաթ օրը, սեպտեմբեր 15- ին Մեծ Կլեբարկում, Սուրբ Խաչի մասունքի գահակալության տարելիցին, որը ծխական թեմը ստացել է Հռոմի Պապ Հովհաննես Պողոս II- ից, եկեղեցու մոտ խաչքար օծվեց : Został opracowany na początku V w. n.e. przez mnicha Mesropa Masztoca, który wzorował się na piśmie greckim, częściowo na pahlawi. Alfabet ormiański składa się z 39 liter. Przykładowy tekst napisany pismem ormiańskim:

5 Republika Armenii Armenia Wielka (najdalszy zasięg państwa Tigranesa Wielkiego w I w. p.n.e.)

6 Niekorzystna sytuacja geopolityczna Armenii spowodowała, że terytorium państwa było nieustannie terenem walk i podbojów prowadzonych przez sąsiednie kraje. Przez większą część swej historii Armenia podlegała obcym mocarstwom. Historia Ormian jest związana z trwającymi od wielu wieków migracjami. Przedstawiciele tego narodu bardzo wcześnie zaczęli opuszczać rodzime terytorium. Połowa narodu ormiańskiego mieszka dzisiaj poza granicami swojego kraju. W wyniku wielowiekowej emigracji w wielu państwach europejskich i azjatyckich powstały gminy ormiańskie. Pierwsze zorganizowane kolonie poza terytorium Armenii istniały już w XI w. w Bizancjum, na Krymie, w Bułgarii i na Węgrzech, a także na Rusi Kijowskiej. Nieco później Ormianie pojawili się też na Rusi Czerwonej. Od momentu zaanektowania tej ostatniej przez króla Kazimierza Wielkiego kolonie ormiańskie znalazły się w obrębie Polski.

7 Migracje Ormian na ziemie graniczące z Rzeczpospolitą odbywały się w kilku etapach. Pierwsza fala migracyjna, na tereny ówcześnie należące do Rusi, miała podłoże głównie ekonomiczne. Kupcy ormiańscy przybywali na Ruś Kijowską już w X w. Pod koniec XIII w. Europę Zachodnią z Dalekim Wschodem zaczął łączyć szlak handlowy zwany drogą tatarską, na którym nie mogło zabraknąć zajmujących się handlem Ormian. Przybywali oni przede wszystkim z Kaffy na Krymie, Akseraju nad Wołgą, a później także z Azji Mniejszej, Turcji, Mołdawii i Siedmiogrodu. Od XIV w. droga tatarska wiodła też przez miejscowości położone na Rusi Halickiej, przyłączone w latach 40. XIV w. do Rzeczpospolitej. Lwów i Kamieniec Podolski stały się jednymi z pierwszych kolonii ormiańskich na ziemiach polskich. Druga grupa emigracji, spowodowana prześladowaniami, przybyła do Polski w XV w. Później osadnictwo ormiańskie rozwijało się bardzo intensywnie w wiekach XVI i XVII. Ormianie we Lwowie i Kamieńcu Podolskim przez pewien czas mieli własne sądownictwo, niezależne od władz miejskich. Urządzenie gminy w Kamieńcu stało się wzorcowe dla kolejnych skupisk ormiańskich, powstających w następnych wiekach. Po śmierci króla Jana III Sobieskiego zainteresowanie Ormian Rzeczpospolitą zaczęło spadać, od XVIII w. większość kolonii wyludniała się. W XX w., zwłaszcza po II wojnie światowej, do Polski napłynęła 3 fala emigrantów z Armenii, tzw. nowa emigracja.

8 Stara emigracja Nowa emigracja 1. XIV wiek (przyłączenie Rusi Czerwonej) kolonie Ormian posługujących się językiem kipczackim 2. Emigranci z Armenii osiedlający się w Rzeczpospolitej w XV, XVI i XVII wieku 3. Emigranci z Armenii przybywający do Polski po II wojnie światowej, szczególnie po rozpadzie Związku Radzieckiego

9 Dawniej Ormianie w Rzeczpospolitej różnili się od pozostałych nacji przede wszystkim pod względem cech antropologicznych, języka oraz religii. Za cechy typowe dla Ormian uważało się krępą budowę ciała, ciemne włosy i nadmiernie zakrzywione, duże nosy. Natomiast językowo ta grupa była niejednorodna. Pierwsza fala imigrantów posługiwała się językiem kipczackim, który zapisywano jednak alfabetem ormiańskim. Natomiast XVII-wieczni imigranci używali języka ormiańskiego. Do XX w. znajomość języków ormiańskiego i kipczackiego wśród potomków starej emigracji zanikła.

10 Z kwestią językową związana jest także specyfika nazwisk polskich Ormian. Ormianie tradycyjnie oprócz imion używali także patronimicznych form odimiennych. Z czasem formy te stały się dziedzicznymi nazwiskami. Wśród Ormian używających języka kipczackiego formy odimienne tworzono przez dodanie do imienia ojca końcówki –oglu lub –ohlu. Pod wpływem polskiego otoczenia z czasem zaczęto tworzyć również słowiańskie odpowiedniki tych nazwisk, używając najczęściej zakończenia –owicz, -owic lub –jewicz. Początkowo używano dwóch wersji nazwiska, zależnie od sytuacji. Później jednak przyjęło się stosowanie wyłącznie formy słowiańskiej. Do dzisiaj o ormiańskim pochodzeniu świadczy specyficzna forma nazwiska, jak np. w przypadku nazwisk Torosiewicz czy Axentowicz. Natomiast wciąż spotykane wśród Ormian polskich nazwiska o nietypowym brzmieniu, jak np. Romaszkan czy Oganian świadczą o pochodzeniu tych form bezpośrednio z języka ormiańskiego. Formy patronimiczne w języku ormiańskim zwykle kończyły się na –ianc, -ienc, - ian lub –an. Nie przyjęła się praktyka nadawania im słowiańskiej formy.

11 Wielu Ormian było tłumaczami, w XVII w. często pośredniczyli w kontaktach z Tatarami i Turkami. Kupcy ormiańscy, sprowadzający towary ze Wschodu przyczynili się do orientalizacji gustu polskiej szlachty. Ormianie zajmowali się rzemiosłem – złotnictwem, hafciarstwem, tkactwem, wyrobem kurdybanów i pasów kontuszowych. Słynne pasy słuckie były produkowane przez rzemieślników ormiańskich.

12 Ormianie polscy różnią się znacznie od pozostałych grup emigracji ormiańskiej. Są mało znani w diasporze. Nikłe kontakty z Ormianami na świecie wynikają z bardzo zaawansowanego stopnia asymilacji, jakiemu potomkowie pierwszych emigrantów ulegli w ciągu wieków życia w Rzeczpospolitej. Początkowo Ormianie w Rzeczpospolitej tworzyli społeczności mocno odizolowane, sprzyjała temu silna endogamia. Od XVI w. widoczne jest coraz częstsze przejmowanie przez nich polskich tradycji. W II połowie XVII w. abp lwowski, przewodzący kościołowi ormiańskiemu w Polsce, przyjął unię z papiestwem. Był to najważniejszy krok ku asymilacji. W XVIII w. zatrzymał się napływ do Polski emigrantów ormiańskich, nie powstawały nowe gminy, co również przyczyniło się do wrastania Ormian w społeczeństwo polskie.

13 Przybywający z Armenii do Polski Ormianie byli zwykle monofizytami. Ormiański Kościół Apostolski oddzielił się bowiem ostatecznie od Kościoła rzymskokatolickiego w 506 r., zdecydowanie odrzucając dogmatyczne uchwały soboru chalcedońskiego z 451 r. Osiedlający się w Polsce Ormianie mieli więc własne kościoły. Wolność wyznania była jednym z przywilejów jakie przyznał im Kazimierz Wielki. Odrębność religijną utrzymano do połowy XVII w., kiedy arcybiskup lwowski Mikołaj Torosiewicz poddał się zwierzchnictwu papiestwa rzymskokatolickiego. Oprócz unii, która zatarła różnice religijne, do asymilacji Ormian w bardzo dużym stopniu przyczyniło się zahamowanie powstawania nowych kolonii.

14 W XX w. proces asymilacji Ormian polskich był już zakończony. Od Polaków odróżniał ich przede wszystkim obrządek ormiańsko-katolicki. Niekwestionowanym centrum kultury znacznie zasymilowanych już Ormian polskich stał się na początku XX w. Lwów. W 1902 r. Archidiecezję Lwowską obrządku ormiańskiego objął abp Józef Teodorowicz.

15 Doświadczenie wojny dotknęło Ormian na równi z Polakami. Byli zresztą już na tyle zasymilowani, że nie postrzegano ich jako odrębnej grupy etnicznej. Również stali się ofiarami pogromów przeprowadzanych przez Ukraińską Powstańczą Armię w Galicji. Po wojnie zaś wraz z polską ludnością Kresów zostali wysiedleni w ramach akcji repatriacyjnej. W listopadzie 1945 r. katedra ormiańska została zamknięta, a Archidiecezję Lwowską obrządku ormiańskiego zlikwidowano. Ormianie polscy zmuszeni do opuszczenia Kresów po II wojnie światowej postrzegali te tereny jako ziemię swoich przodków. Wielu z nich, opuszczając swoje domy sądziła, że po zmianie sytuacji politycznej wrócą na Wschód. Po repatriacji osiedlali się zwykle na Ziemiach Odzyskanych – na Górnym i Dolnym Śląsku, szczególnie w takich miastach jak Katowice, Bytom, Zabrze, Gliwice, Opole, Oława, Wrocław. Wielu zamieszkało w Krakowie, Warszawie i Gdańsku. Dość zwarte dotąd środowiska ormiańskie uległy rozbiciu, a członkowie społeczności rozpierzchli się w różnych częściach Polski.

16 Parafia północna Kościół p.w. Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Gdańsku Parafia centralna Kościół Les Sacra Miser w Warszawie Parafia południowa Kościół Świętej Trójcy w Gliwicach

17 Obraz Matki Boskiej Łysieckiej Chaczkar upamiętniający Polaków i Ormian zamordowanych przez UPA w Galicji Wschodniej

18 Gandżabur. Zupa Ormian polskich z Kut. Podstawą jest esencjonalny rosół, na którym gotuje się uszka z mięsem. Do wrzącego rosołu dodaje się chorut zmieszany ze śmietaną. Chorut. Przyprawa do gandżaburu sporządzana z listków pietruszki, selera, kopru i estragonu, które po zmieleniu kisną w hulśance (przegotowane mleko zakwaszone śmietaną dojrzewające przez kilka – kilkanaście dni).

19 Ormianie polscy (tej nazwy zwykle używa się w literaturze, choć teraz właściwsza jest nazwa: Polacy ormiańskiego pochodzenia) nadal pielęgnują pamięć o ormiańskich korzeniach, liczne stowarzyszenia działające m.in. w Krakowie, Warszawie, Gdańsku i Gliwicach propagują wiedzę o Armenii i Ormianach w kulturze polskiej organizując odczyty, referaty, wydając kilka broszur, Dni Ormiańskie. W kwietniu każdego roku stowarzyszenia ormiańskie organizują obchody upamiętniające ludobójstwo tureckich Ormian oraz rocznicę wymordowania Ormian i Polaków w Kutach nad Czeremoszem. Organizowane są uroczyste msze święte w parafiach ormiańskich. W spisie powszechnym z 2011 r. 4 tysiące obywateli polskich zadeklarowało ormiańskie pochodzenie, w tym: - 2 tysiące zadeklarowało tożsamość ormiańską jako jedyną (nowa emigracja) - Tysiąc osób zadeklarowało podwójną tożsamość etniczną, oprócz ormiańskiej jeszcze jedną nie-polską - Tysiąc osób zadeklarowało tożsamość polsko-ormiańską.

20

21 Juliusz Słowacki Zbigniew Herbert Jan Lechoń Ignacy Łukasiewicz Jerzy KawalerowiczKrzysztof PendereckiAnna Dymna

22 1. Wirtualny świat polskich Ormian: 2. Skarbnica wiedzy o polskich Ormianach: 3. WikiOrmianie – biogramy polskich Ormian: 4. Wirtualne Archiwum polskich Ormian: 5. Strona internetowa Fundacji Ormiańskiej KZKO w Warszawie: 6. Strona internetowa Fundacji Kultury i Dziedzictwa polskich Ormian: 7. Strona internetowa Andrzeja Bohosiewicza: 8. Strona internetowa księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego:


Pobierz ppt "Katarzyna Słabik. Językiem ormiańskim posługuje się ok. 5 – 6 mln ludzi, z których ok. połowa mieszka poza granicami Armenii. Ormiański jest językiem."

Podobne prezentacje


Reklamy Google