Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Państwowy Monitoring Środowiska ze szczególnym uwzględnieniem nietoperzy Dorota Radziwiłł Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Mateusz Ciechanowski Katedra.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Państwowy Monitoring Środowiska ze szczególnym uwzględnieniem nietoperzy Dorota Radziwiłł Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Mateusz Ciechanowski Katedra."— Zapis prezentacji:

1 Państwowy Monitoring Środowiska ze szczególnym uwzględnieniem nietoperzy Dorota Radziwiłł Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Mateusz Ciechanowski Katedra Ekologii i Zoologii Kręgowców Uniwersytetu Gdańskiego Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody Salamandra

2 1991 r. Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) Konwencje i inne porozumienia międzynarodowe, wdrożone do ustaw Dyrektywy Unii Europejskiej Konwencje i inne porozumienia międzynarodowe, wdrożone do ustaw Dyrektywy Unii Europejskiej Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) odpowiedzialny urząd - Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) co jest monitorowane w ramach PMŚ : co jest monitorowane w ramach PMŚ : Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) Państwowy Monitoring Środowiska (PMŚ) odpowiedzialny urząd - Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) co jest monitorowane w ramach PMŚ : co jest monitorowane w ramach PMŚ : powietrze woda Morze Bałtyckie przyroda (4 monitoringi) odpady hałas promieniowanie elektromagnetyczne promieniowanie jonizujące Państwowego Monitoringu Środowiska, Program Państwowego Monitoringu Środowiska, z a t w i e r d z a Minister Środowiska Realizacja - WIOŚie /instytuty naukowe

3 Od 2006 r.Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska Główny wykonawca - Instytut Ochrony Przyrody PAN przy pomocy ok. 300 podwykonawców, w tym specjalistów z całego kraju Finansuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska Główny wykonawca - Instytut Ochrony Przyrody PAN przy pomocy ok. 300 podwykonawców, w tym specjalistów z całego kraju Finansuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

4 Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych (PMŚ) Najważniejsze zadania: 1.Raport dla UE / = wiedza o stanie ochrony na terenie kraju 2.Metodyki badawcze (nowe dane + ocena) 1.Raport dla UE / = wiedza o stanie ochrony na terenie kraju 2.Metodyki badawcze (nowe dane + ocena) To samo dla każdego gatunku na każdej powierzchni próbnej Specyficzne Dla danego gatunku na każdej powierzchni próbnej Specyficzne Dla danego gatunku na każdej powierzchni próbnej PARAMETRY stanu ochrony (gatunku): (ocena FV,U1,U2) - Populacja - Siedlisko gatunku - Perspektywy ochrony (- Zasięg tylko na poziomie regionu biogeograficznego) aktualne główne oddziaływania (+/_, A,B,C) przewidywane zagrożenia w przyszłości (A,B,C) PARAMETRY stanu ochrony (gatunku): (ocena FV,U1,U2) - Populacja - Siedlisko gatunku - Perspektywy ochrony (- Zasięg tylko na poziomie regionu biogeograficznego) aktualne główne oddziaływania (+/_, A,B,C) przewidywane zagrożenia w przyszłości (A,B,C) W zależności od autoekologii gatunku: Wskaźniki parametrów: - populacji - siedliska gatunku Waloryzacja wskaźników (FV,U1,U2) W zależności od autoekologii gatunku: Wskaźniki parametrów: - populacji - siedliska gatunku Waloryzacja wskaźników (FV,U1,U2)

5 Organizacja monitoringu/opracowania metodyk Koordynator do siedlisk przyrodniczych Koordynator do siedlisk przyrodniczych Koordynator do gatunków roślin Koordynator do gatunków roślin Koordynator do gatunków zwierząt Koordynatorzy krajowi do poszczególnych siedlisk przyrodniczych Koordynatorzy krajowi do poszczególnych gatunków roślin Koordynatorzy krajowi do poszczególnych gatunków zwierząt Koordynatorzy krajowi do poszczególnych gatunków zwierząt Instytucja koordynująca (IOP PAN), w tym m.in.: Eksperci lokalni do poszcz. siedlisk przyrodniczych wykonujący badania Eksperci lokalni do poszcz. gatunków roślin wykonujący badania Eksperci lokalni do poszcz. gatunków zwierząt wykonujący badania z wykorzystaniem wyników badań prowadzonych przez inne ośrodki Siedliska przyrodni cze Gatunki roślin Gatunki zwierząt

6 Krajowy Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych Skala i główne wyniki projektu Dotychczas (pierwsze badania monitoringowe) 60 typów siedlisk przyrodniczych 60 gatunków roślin 83 gatunków zwierząt Razem na stanowisk badawczych na terenie całej Polski (niektóre gatunki zwłaszcza zwierząt tylko na niektórych obszarach (koszty) Metodyki 9 tomów przewodników metodycznych (w PDF pod 2 adresami: Publikacje-dot-monitoringu-przyrody Dotychczas (pierwsze badania monitoringowe) 60 typów siedlisk przyrodniczych 60 gatunków roślin 83 gatunków zwierząt Razem na stanowisk badawczych na terenie całej Polski (niektóre gatunki zwłaszcza zwierząt tylko na niektórych obszarach (koszty) Metodyki 9 tomów przewodników metodycznych (w PDF pod 2 adresami: Publikacje-dot-monitoringu-przyrody

7 Wyniki projektu -cd.: baza danych/strona internetowa/ BMP adres strony internetowej adres strony internetowej /siedliska/ /siedliska/

8 Monitoring nietoperzy - zima Gatunki zimujące w kryjówkach podziemnych: możliwe do policzenia w okresie hibernacji (możliwy łączny monitoring wielu gatunków na raz) liczenia w styczniu lub lutym liczebność obserwowana zależna od temperatury na zewnątrz efektywność monitoringu uzależniona od typu obiektu i skłonności danego gatunku do krycia się w szczelinach Wśród nich (*gatunki objęte monitoringiem GIOŚ): wszystkie nocki Myotis spp., w tym: nocek duży* M. myotis, nocek Bechsteina* M. bechsteinii nocek orzęsiony* M. emarginatus, nocek łydkowłosy* M. dasycneme podkowiec mały* Rhinolophus hipposideros mopek* Barbastella barbastellus gacki Plecotus spp., mroczek pozłocisty Eptesicus nilssonii

9 Monitoring nietoperzy - lato Gatunki kryjące się latem na strychach i w szczelinach budynków: możliwe do policzenia w okresie rozrodu (liczebność dorosłych samic i młodych) liczenia w czerwcu lub lipcu bezpośrednie liczenia podczas dziennych kontroli strychów lub wylatujących osobników podczas wieczornej obserwacji Wśród nich (*gatunki objęte monitoringiem GIOŚ): nocek duży* Myotis myotis, nocek orzęsiony* M. emarginatus, nocek wąsatek M. mystacinus, nocek Brandta M. brandtii, nocek łydkowłosy* Myotis dasycneme podkowiec mały* Rhinolophus hipposideros gacki Plecotus spp., mroczek późny Eptesicus serotinus, mroczek pozłocisty Eptesicus nilssonii, mroczek posrebrzany Vespertilio murinus, karliki Pipistrellus spp.

10 Monitoring nietoperzy - lato Gatunki kryjące się latem w dziuplach drzew i szczelinach pni: niemożliwe do policzenia w prosty i efektywny sposób (metoda znakowania i powtórnych złowień mogłaby pomóc) dostępne wskaźniki populacji ograniczają się do obecności/braku na stanowisku, występowania rozrodu, indeksów aktywności odłowy w sieci nad wodami i na drogach, detektory ultradźwięków Wśród nich (*gatunki objęte monitoringiem GIOŚ): nocek Bechsteina* Myotis bechsteinii, nocek Alkatoe M. alcathoe, nocek Natterera M. nattereri, nocek rudy M. daubentonii mopek* Barbastella barbastellus gacek brunatny Plecotus auritus, karlik większy Pipistrellus nathusii, borowce Nyctalus spp.

11 Monitoring nietoperzy Obecnie w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska opracowano metodyki i przeprowadzono po jednym cyklu badań monitoringowych dla 6 gatunków nietoperzy (na 25 krajowych), wyłącznie tych z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej: podkowca małego (2009) nocka dużego ( ) nocka orzęsionego (2009) nocka Bechsteina (2011) nocka łydkowłosego (2011) mopka (2011) Zimowe liczenia wszystkich gatunków nietoperzy zimujących w kryjówkach podziemnych są prowadzone co roku przez różne podmioty w ~kilkuset obiektach w całej Polsce; Niektóre serie danych od 1988 roku; Dane te nie są gromadzone w skali kraju przez żadną instytucję państwową, tylko nieliczne – opublikowano.

12 Parametr – populacja Liczebności na stanowiskach monitoringowych a możliwość oceny stanu populacji ZimaLato CONALPCONALP Podkowiec mały~670*~975* Nocek duży24978~260* Nocek orzęsiony~130*~30* Nocek Bechsteina119*1 ?? Nocek łydkowłosy54* ? 127* ? Mopek5280 <100??? Ocena w skali stanowiska i regionu biogeograficznego Możliwa ocena w skali stanowiska i regionu – nie wykonano Możliwa ocena jedynie w skali regionu biogeograficznego Jedynie ocena jakościowa (obecność, rozród, indeksy aktywności) *wszystkie znane kryjówki, CON – region kontynentalny, ALP – r. alpejski

13 Podkowiec mały

14 CON – 16, ALP – 18, tylko lato

15 Podkowiec mały

16

17 Nocek duży

18 CON – 32 (20 lato, 12 zima), ALP – 4 (tylko lato)

19 Nocek duży CON - zima ALP - lato CON - lato

20 Nocek orzęsiony

21 CON – 4, ALP – 2, tylko lato

22 Nocek orzęsiony

23

24 Nocek Bechsteina

25 CON – 13 (3 lato, 10 zima), ALP – 1 (tylko zima)

26 Nocek Bechsteina - zima

27

28 Nocek Bechsteina - lato

29 Nocek łydkowłosy

30 CON – 25 (8 lato, 17 zima)

31 Nocek łydkowłosy - zima

32 Nocek łydkowłosy - lato Zaproponowano zmianę wskaźnika stanu populacji na Obecność gatunku

33 Mopek

34 CON – 15 (2 lato, 13 zima)

35 Mopek – zima

36 Mopek – lato

37 Ocena stanu populacji - zimowiska Jak wykorzystywano już zgromadzone dane? Dotychczas z Polski publikowano jedynie surowe dane (obraz zmian), rzadko proste zależności korelacyjne Przykład: wieloletnie zmiany liczebności nietoperzy (10 gatunków łącznie) w 10 kryjówkach podziemnych Pomorza Gdańskiego r=-0,10; p>0,05; N.S.

38 Ocena stanu populacji - perspektywy Podkowiec mały w Wielkiej Brytanii Zimowiska Kolonie rozrodcze Dlaczego nie w Polsce? 374 stanowiska 177 stanowisk

39 Perspektywy – niezbędny rozwój Realny monitoring – więcej niż spełnienie wymogu raportowania Niezbędna koordynacja – i tak prowadzonego przez różne ośrodki – monitoringu zimowego wszystkich gatunków w skali kraju Ocena trendów populacyjnych w oparciu o zaawansowane narzędzia statystyczne, wykorzystanie niepełnych serii danych (z brakami), predykcja zmian – zastosowanie programu TRIM (lub podobnego) Niezbędne badania mające na celu – ustalonych dziś często arbitralnie lub na podstawie teoretycznych przesłanek – wartości granicznych wskaźników oceny stanu siedlisk (np. struktury drzewostanów u nocka Bechsteina i mopka)

40 Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Państwowy Monitoring Środowiska ze szczególnym uwzględnieniem nietoperzy Dorota Radziwiłł Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Mateusz Ciechanowski Katedra."

Podobne prezentacje


Reklamy Google