Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Model biblioteki a standardy biblioteczne Teresa Urszula Szmigielska Podlaskie Forum Bibliotekarzy Białystok - 22 kwietnia 2010.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Model biblioteki a standardy biblioteczne Teresa Urszula Szmigielska Podlaskie Forum Bibliotekarzy Białystok - 22 kwietnia 2010."— Zapis prezentacji:

1 Model biblioteki a standardy biblioteczne Teresa Urszula Szmigielska Podlaskie Forum Bibliotekarzy Białystok - 22 kwietnia 2010

2 2 Struktura wyst ą pienia 1.Ustalenia terminologiczne 2.Model biblioteki 3.Standardy międzynarodowe: IFLA, ISO Standardy narodowe: BIX, AFBN 5.Narzędzie do pomiaru funkcjonowania biblioteki naukowej 6.Tabelaryczne zestawienie danych 7.Podsumowanie

3 3 Standard to wielkość czegoś, norma, przeciętny typ, model, wzorzec.* W bibliotekarstwie używa się słowa standard w celu wyznaczenia optymalnego poziomu działania biblioteki, tak aby wytwarzała ona produkt najlepszy z możliwych. Standard = cel Model – wzór, według którego coś jest lub ma być wykonane. Model ekonomiczny, model organizacyjny. Model = wzór * Słownik języka polskiego, pod. red. nauk. M. Szymczaka, PWN, Warszawa 1979, s. 199, 294. Definicje

4 Model biblioteki naukowej aspekt historyczny, podstawowe zadanie – gromadzenie, w Polsce wzmocnione przez czynniki patriotyczne, opracowanie – inwentaryzacja posiadanego zbioru, udostępnianie – niewielka liczba godzin do dyspozycji czytelników, XIX i XX wiek – gwałtowny wzrost zasobów bibliotecznych, potrzeba sprawnego zarządzania udostępnianiem zbiorów, wzrost liczby korzystających, presja na podniesienie jakości usług bibliotecznych. 4

5 Przyspieszenie zmian – znak współczesno ś ci permanentna edukacja bibliotekarzy i czytelników, wzrost interakcji między biblioteką a czytelnikiem, gotowość na zmiany pozwalające na szybkie udostępnienie właściwej informacji, przesuniecie zadań biblioteki z własności do dostępu, przejście od pojedynczych bibliotek do systemów sieciowych, od modelu opartego na pośredniku do modelu opartego na użytkowniku końcowym, od rozpowszechniania jednokierunkowego do komunikacji interaktywnej, od formatu fizycznego do danych pozbawionych formatu, informacja staje się płynna i ponadzmysłowa, w procesie digitalizacji zostaje pozbawiona fizycznej objętości. Staje się strategicznym wkładem w kształtowanie się społeczeństwa informacyjnego. PIOTROWICZ G., Model hybrydowy współczesnej polskiej biblioteki akademickiej, [online], dostęp 10 marca 2010, tryb dostępu:

6 Model Biblioteki 2.0 Realizacja tradycyjnych procesów bibliotecznych. Projektowanie i udostępnianie nowych usług informacyjnych oraz kształtowanie zasobu dokonywane jest w ścisłej współpracy bibliotekarzy i czytelników. Nadawcy, współtwórcy społeczni, bierni użytkownicy. Idea Długiego ogona w kontekście bibliotek oznacza uaktywnienie posiadanych niszowych zasobów lub uruchomienie usług dla niszowych odbiorców, najczęściej takich, którzy zwykle nie korzystają z oferty biblioteki. Tworzenie biblioteki dzięki interaktywnym właściwościom zastosowanych w niej nowych technologii komunikacyjnych, umożliwiających uczestnictwo szerokiej rzeszy użytkowników. Otwarte opisy bibliograficzne i folksonomie (folks + taxonomy = zarządzanie klasyfikacją przez ludzi). Systematyczna ocena (ewaluacja) wprowadzonych zmian. Folksonomia, Wikipedia, the free encyclopedia, [online], dostęp 10 kwietnia 2010, tryb dostępu: wiki/Folksonomy; wykorzystaniem-technologii-i-narzedzi-web-20-presentation

7 r. opracowano zalecenia zawierające 17 wskaźników (jakościowe i ilościowe, bez kosztowych). Opublikowane w wersji polskojęzycznej w 2004 r. pt. Mierzenie jakości. Międzynarodowe zalecenia do pomiaru wykonania zadań w bibliotekach akademickich. Prace nad standardami jakości wyłącznie dla bibliotek akademickich nie są kontynuowane. Zalecenia IFLA

8 8 PN-ISO 11620:2006 PN-ISO 11620:2006 Informacja i dokumentacja. Wskaźniki funkcjonalności bibliotek wskaźniki ISO TC 46 K omitet Techniczny ISO TC 46 Informacja i dokumentacja ISO 11620:1998 ISO 11620:1998 Information and documentation. Library performance indicators wskaźników Norma ISO PN-ISO 11620:2008 PN-ISO 11620:2008 Information and documentation. Library performance indicators wskaźników

9 . Porównanie IFLA IFLA * zawiera 17 wskaźników PN-ISO 11620:2006 zawiera 34 wskaźniki w tym: wskaźniki równoważne 12 wskaźników 12 wskaźników wskaźniki kosztowe brak 4 wskaźniki Zalecenia IFLA zawierają wskaźniki istotne dla bibliotek akademickich, których brak w PN-ISO 11620:2006. Są to: godziny otwarcia biblioteki w zestawieniu z oczekiwaniami, jakość zbiorów – eksperckie zestawienie wzorcowe, – wykorzystanie zbiorów w aspekcie rzeczowym. *Wg stanu na 2006 rok

10 Analiza Funkcjonowania Bibliotek Naukowych w Polsce Podlegają badaniu: biblioteki naukowe (akademickie państwowe i niepaństwowe, branżowe, publiczne naukowe), Start: 2002 r. Uczestnicy: za 2006 r. ankietę w całości wypełniły 44 biblioteki naukowe, w tym 24 państwowe, 15 niepaństwowych; za bibliotek naukowych w tym 30 państwowych i 12 niepaństwowych. Organizowane przez: Zespół ds. Standardów dla Bibliotek Naukowych, koordynator Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, Wskaźniki: około 100 wskaźników, Publikowanie wyników: szczegółowe rezultaty dostępne wyłącznie dla uczestników; w zestawieniach ogólnie dostępnych wyniki wg średniej arytmetycznej, mediany, minimum i maksimum, Ranking: nie. Szczegóły: projekt ogniskuje swe zainteresowania na zbieraniu i archiwizacji danych oraz szkoleniu obecnych i potencjalnych użytkowników. Aktualność: opracowywanie danych po ok. 2 lat. 10

11 BIX – Bibliotheksindex Podlegają badaniu: niemieckie biblioteki publiczne i akademickie (oddzielne zestawy wskaźników), Start: biblioteki publiczne od 1999 r., biblioteki akademickie od 2002 r. Uczestnicy: ponad 260 bibliotek (nie wszystkie kontynuują), Organizowane przez: Bertelsmann Foundation (start); Deutscher Bibliotheks Verband (DBV) Wskaźniki: dla bibliotek publicznych: 17 dla bibliotek akademickich: 19 Publikacje: rocznik drukowany i w Internecie BIX-website Ranking: tak Szczegóły: wskaźniki bibliotek akademickich mają strukturę umożliwiającą zastosowanie Zrównoważonej Karty Wyników Aktualność: opracowywanie danych ok. 6 m-cy. 11

12 12 BIX – Bibliotheksindex sześć grup wskaźników: OGÓLNE FINANSOWE DOTYCZĄCE ZBIORÓW USŁUGI BIBLIOTECZNE PRACOWNICY ZDALNE USŁUGI KATALOGOWE ZASOBY, INFRASTRUKTURA (czy infrastruktura jest użyteczna) WYKORZYSTANIE (jak realizowana jest usługa biblioteczna) SPRAWNOŚĆ (jakie są koszty oferowanej usługi) ROZWÓJ (czy biblioteka ma potencjał wystarczający do rozwoju) AFBN wykazuje podobieństwo do BIX AL i BIX PL wykorzystując w 10 przypadkach wskaźniki zbliżone lub identyczne. AFBN Wykorzystuje Zrównoważoną kartę wyników

13 13 Materiał źródłowy Analiza Funkcjonowania Bibliotek Naukowych obejmuje biblioteki akademickie, publiczne i branżowe Corocznie zawiera: 10 tabel, około 100 wskaźników, dane w 6 kategoriach i 4 podkategoriach, grupowanie danych wg średnich, median, minimum i maksimum, brak dostępu do danych źródłowych i możliwości tworzenia własnych porównań.

14 14 Materiał źródłowy Przykładowa tabela zestawienia AFBN

15 15 Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki Fragment tabeli zestawienia AFBN

16 16 Zastosowane metody badawcze: Opracowanie praktycznego zastosowania jednokryterialnej metody punktowej dla utworzenia zbioru wskaźników do badania bibliotek szkół wyższych niepaństwowych, Wykorzystanie metody statystyki opisowej z tabelaryczną i graficzną prezentacją wyników. Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki Podstawowe cele: Utworzenie narzędzia przydatnego do oceny bibliotek, o ograniczonej liczbie wskaźników Ocena istotnych funkcji bibliotek szkół akademickich za pomocą wybranych wskaźników

17 17 Kolejność działań: 1. Przygotowanie zestawu wskaźników na podstawie danych AFBN; 2. Powołanie zespołu ekspertów złożonych z doświadczonych menedżerów bibliotek szkół wyższych; 3. Wybranie przez każdego z ekspertów dwudziestu wskaźników z przedstawionej do oceny grupy 92 wskaźników; 4. Przypisanie punktów wskaźnikom wskazanym przez ekspertów; 5. Przeprowadzenie badania na danych opublikowanych na stronie internetowej AFBN; 6. Wnioski. Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki

18 Spośród 92 wskaźników funkcjonalności* wyłoniono 6 wskaźników w następujących grupach: finanse zbiory i infrastruktura pracownicy użytkownicy * dot. lat 2005/2008 Budowa narzędzia do badania jakości pracy biblioteki

19 19 Finanse Wykorzystanie narzędzia badawczego Tabela 1

20 20 Zbiory i infrastruktura Wykorzystanie narzędzia badawczego Tabela 2

21 21 Zbiory i infrastruktura Wykorzystanie narzędzia badawczego Tabela 3

22 22 Zbiory i infrastruktura Wykorzystanie narzędzia badawczego Tabela 4

23 Pracownicy Wykorzystanie narzędzia badawczego Tabela 5

24 24 Pracownicy Wykorzystanie narzędzia badawczego Tabela 6

25 25 1.Wykorzystanie wskaźników wybranych przez ekspertów pozwoliło na wyłonienie ograniczonej liczby punktów porównawczych. 2.Przyjęcie sześciu wskaźników do porównania jakości bibliotek akademickich wykazało, że ograniczoną liczbą wskaźników można zbadać wybrane funkcje biblioteki akademickiej. 3.Wyłonienie zawężonej liczby wskaźników pozwoliło na dokonanie benchmarkingu bibliotek szkół niepaństwowych i państwowych. Dla uzyskania poprawnych wyników konieczna jest: stabilna grupa uczestników ankiety, jednakowa struktura danych przez cały okres ich gromadzenia. Wnioski dotyczące badań ankietowych

26 26 1.Bibliotekarze pragną tworzyć modele pozwalające ustalić pożądane parametry funkcjonowania biblioteki w zakresie: finansów, zarządzania personelem, wyposażenia, jakości usług itp. 2.Formy funkcjonowania biblioteki podlegają ciągłym zmianom. 3.Biblioteki uczestniczą w badaniach narodowych i międzynarodowych oceniających ich funkcjonowanie. 4.Powstają standardy określające optymalny, uznany powszechnie za pożądany w danym momencie poziom jakości pracy biblioteki. Na podstawie standardów można tworzyć aktualny model biblioteki jako całości lub wybranych jej funkcji. Wnioski końcowe


Pobierz ppt "Model biblioteki a standardy biblioteczne Teresa Urszula Szmigielska Podlaskie Forum Bibliotekarzy Białystok - 22 kwietnia 2010."

Podobne prezentacje


Reklamy Google