Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zaburzenia zachowania u dorosłych Wykład VIII Zaburzenia osobowości w ujęciu klinicznym – od Narcyza do Stalina i dalej Zaburzenia zachowania u dorosłych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zaburzenia zachowania u dorosłych Wykład VIII Zaburzenia osobowości w ujęciu klinicznym – od Narcyza do Stalina i dalej Zaburzenia zachowania u dorosłych."— Zapis prezentacji:

1

2 Zaburzenia zachowania u dorosłych Wykład VIII Zaburzenia osobowości w ujęciu klinicznym – od Narcyza do Stalina i dalej Zaburzenia zachowania u dorosłych Andrzej Czernikiewicz

3 2 Definicja zaburzeń osobowości – oś II. wg DSM IV Przewlekle trwający wzorzec patologicznych zachowań i/lub przeżywania manifestujący się w zakresiePrzewlekle trwający wzorzec patologicznych zachowań i/lub przeżywania manifestujący się w zakresie –poznawczej, afektywnej, interpersonalnej, kontroli impulsów Stabilność tych wzorców – sztywność zachowańStabilność tych wzorców – sztywność zachowań Prowadzi do pogorszenia funkcjonowaniaProwadzi do pogorszenia funkcjonowania

4 3 Ocena zaburzeń osobowości Trudne do badań – większość osób z zaburzeniami osobowości nie poszukuje pomocy lekarskiejTrudne do badań – większość osób z zaburzeniami osobowości nie poszukuje pomocy lekarskiej Niska rzetelność diagnozy (za wyjątkiem osobowości antysocjalnej)Niska rzetelność diagnozy (za wyjątkiem osobowości antysocjalnej) Opisy kliniczne opierają się na retrospekcjiOpisy kliniczne opierają się na retrospekcji Poszczególne kategorie diagnostyczne zaburzeń osobowości zachodzą na siebiePoszczególne kategorie diagnostyczne zaburzeń osobowości zachodzą na siebie Niewiele rzetelnych badańNiewiele rzetelnych badań

5 4 Zasady rozpoznawania zaburzeń osobowości W przebiegu zaburzeń osobowości, które nie są efektem organicznego uszkodzenia mózgu, lub choroby psychicznej (oś I), występują zwykle następujące objawy: (a) znacząco dysharmonijne postawy lub zachowania, wyrażające się w takich obszarach życia psychicznego jak: afektywność, kontrola zachowań impulsywnych, style myślenia lub przeżywania, relacje z innymi osobami; (b) anormalne wzorce zachowań trwają przez długi okres czasu, i nie są ograniczone do zaostrzenia innego zaburzenia psychicznego;

6 5 Zasady rozpoznawania zaburzeń osobowości – c.d. (c) anormalne wzorce zachowań utrudniają funkcjonowanie oraz relacje z innymi osobami; (d) zaburzenia osobowości rozpoczynają się w okresie dzieciństwa lub adolescencji i trwają w okresie dorosłości; (e) subiektywne uczucie dyskomfortu w przebiegu zaburzeń osobowości pojawiają się zwykle w późniejszym okresie jej trwania; f) zaburzenia te prowadzą zwykle do gorszego funkcjonowania społecznego lub zawodowego

7 Podział zaburzeń osobowości wg DSM-IV A. Grupa dziwaczna lub ekscentryczna- obejmuje zaburzenia osobowości paranoiczne, schizoidalne, schizotypowe. B. Grupa dramatyczna, emocjonalna, kapryśna- obejmuje zaburzenia osobowości antyspołeczne, pograniczne, histrioniczne, narcystyczne. C. Grupa lękowa, bojaźliwa- obejmuje zaburzenia osobowości unikające, zależne, obsesyjno-kompulsyjne. A. Grupa dziwaczna lub ekscentryczna- obejmuje zaburzenia osobowości paranoiczne, schizoidalne, schizotypowe. B. Grupa dramatyczna, emocjonalna, kapryśna- obejmuje zaburzenia osobowości antyspołeczne, pograniczne, histrioniczne, narcystyczne. C. Grupa lękowa, bojaźliwa- obejmuje zaburzenia osobowości unikające, zależne, obsesyjno-kompulsyjne. 6

8 Wiązki zaburzeń osobowości 7 A C schizofrenia zaburzenia afektywne zaburzenia lękowe i uzależnienia

9 Grupa dziwaczna lub ekscentryczna Obejmuje zaburzenia osobowości –paranoiczne, –schizoidalne – schizotypowe. Ta grupa zaburzeń osobowości jest symptomatologicznie zbliżona do schizofrenii. Obejmuje zaburzenia osobowości –paranoiczne, –schizoidalne – schizotypowe. Ta grupa zaburzeń osobowości jest symptomatologicznie zbliżona do schizofrenii. 8

10 Grupa dramatyczna Obejmuje zaburzenia osobowości –antyspołeczne, –pograniczne, –histrioniczne – narcystyczne Ta grupa zaburzeń osobowości jest symptomatologicznie zbliżona do zaburzeń afektywnych, szczególnie dwubiegunowych Obejmuje zaburzenia osobowości –antyspołeczne, –pograniczne, –histrioniczne – narcystyczne Ta grupa zaburzeń osobowości jest symptomatologicznie zbliżona do zaburzeń afektywnych, szczególnie dwubiegunowych 9

11 Grupa lękowa, bojaźliwa Obejmuje zaburzenia osobowości: –unikające, –zależne, –anankastyczne. Ta grupa zaburzeń osobowości jest symptomatologicznie zbliżona do zaburzeń lękowych Obejmuje zaburzenia osobowości: –unikające, –zależne, –anankastyczne. Ta grupa zaburzeń osobowości jest symptomatologicznie zbliżona do zaburzeń lękowych 10

12 Paranoiczne zaburzenie osobowości (kod wg ICD-10:F.60.0) Definicja i metafora: Dominujący brak zaufania i podejrzliwość wobec innych, tak, że motywy ich postępowania są oceniane jako wrogie. Metafora- Nie ufaj nikomu. Uwaga: Nie należy rozpoznawać osobowości paranoicznej jeśli określone zachowania występują wyłącznie w czasie epizodu schizofrenii, zaburzenia nastroju z objawami psychotycznymi, czy innego zaburzenia psychotycznego albo są wywołane ogólnym stanem zdrowia.

13 Typowe objawy Osoby z osobowością paranoiczną często muszą być czujne, żeby (jak wydaje się tylko im) nie zostać wykorzystanym czy zranionym, również w relacjach rodzinnych. Mają nawracające, nieuzasadnione podejrzenia, dotyczące wierności współmałżonka. Poświęcają dużo czasu na zastanawianie się czy mogą ufać swoim znajomym albo współpracownikom, co często powoduje sytuacje konfliktowe w pracy. Nawet w relacjach z osobami bliskimi są zdania, że lepiej, żeby ludzie nie wiedzieli o nich wiele, bo wykorzystają to przeciwko nim. 12

14 c.d. Często odkrywają ukryte groźby lub zniewagi w wypowiedziach czy zachowaniach ludzi, co powoduje, że długo żywią urazę i potrzebują dużo czasu, żeby przebaczyć tym, którzy ich znieważyli czy zlekceważyli (oczywiście wg ich oceny). Ich oceny otoczenia oparte są na generalizacji, doprowadzając do sytuacji, że liczba osób, którym nie mogą przebaczyć czegoś co zrobili albo powiedzieli dawno temu stale rośnie. Często dążą do władzy i zajęcia wysokiej pozycji w społeczeństwie. Mogą być źródłem strachu i konfliktów w swoim otoczeniu. Niektórzy angażują się w działalność grup ekstremistycznych. 13

15 Najistotniejszy obszar dysfunkcji wg SIDP-IV u osoby z paranoicznym zaburzeniem osobowości –Postrzeganie innych: Podejrzewa, bez dostatecznych dowodów, że inni go wykorzystują, krzywdzą lub okłamują; Jest zaabsorbowany przez bezpodstawne wątpliwości odnośnie lojalności i zaufania do przyjaciół i wspólników ; Spostrzega ataki na swój charakter i reputację, które nie są widoczne dla innych i łatwo reaguje na nie gniewem lub kontratakuje; Odczytuje ukryte poniżenia lub ukryte znaczenia w zwyczajnych uwagach lub wydarzeniach 14

16 Przebieg i rokowanie Paranoiczne zaburzenie osobowości rzadko konwertuje w zaburzenia psychotyczne z kręgu schizofrenii, ale może być wstępem do uporczywego zaburzenia urojeniowego, zwykle w piątej-szóstej dekadzie życia. Osoby dotknięte tym zaburzeniem osobowości rzadko zgłaszają się do lekarzy psychiatrów, natomiast stanowią dosyć istotną grupę opiniowaną przez psychiatrów sądowych. 15

17 16

18 17

19 Osobowość paranoiczna na parkingu

20 Schizotypowe zaburzenie osobowości (F.21) Definicja i metafora: Wzorzec zachowań zdominowany społecznymi i interpersonalnymi deficytami naznaczonymi silnym dyskomfortem i ograniczoną zdolnością do, bliskich znajomości, a także zaburzeniami poznawczymi i percepcyjnymi oraz dziwacznymi zachowaniami; początek w wieku młodzieńczym. Uwaga: Nie należy rozpoznawać osobowości schizotypowej jeśli określone zachowania występują wyłącznie w czasie epizodu schizofrenii, zaburzenia nastroju z objawami psychotycznymi, cz innego zaburzenia psychotycznego albo są wywołane dominującym całościowym zaburzeniem rozwojowym. Metafora- Jestem dziwaczny, inny, obcy. 19

21 Typowe objawy: Osoby te przebywając w publicznym miejscu maja wrażenie, że inni ludzie mówią o nich. Często mają wrażenie, że otaczające ich sytuacje czy rzeczy mają dla nich specjalne znaczenie lub, że ludzie przyglądają im się w sposób szczególny. Mają dziwne przekonania czy magiczne myślenie wpływające na zachowanie, a nie związane z kulturowymi normami (np. zabobonami) wyrażające się w przekonaniach w szósty zmysł, jasnowidzenie. Mają niezwykłe doświadczenia dotyczące percepcji, włączając złudzenia somatyczne. Kontakty społeczne tych osób charakteryzują się nadmiernymi obawami w sytuacjach społecznych, które nie ustępują po zaznajomieniu się i wydają się być związane raczej z paranoicznymi obawami niż z negatywną oceną własnej osoby. 20

22 Obszary dysfunkcji wg SCID-IV z schizotypowym zaburzeniem osobowości: –Obserwowane zachowania: Dziwne myślenie i mowa (np. niejasne, nieokreślone, metaforyczne, nadmiernie zawiłe albo stereotypowe); Niedostosowany lub sztywny afekt. –Postrzeganie samego siebie: Myśli odnoszące (z wykluczeniem urojeń odnoszących. Postrzeganie innych osób : Dziwaczne przekonania lub myślenie magiczne, które wpływa na zachowanie i jest niezgodne z normami subkulturowymi; W dzieciństwie i młodości dziwaczne fantazje i zajęcia; Niezwykłe spostrzeżenia zmysłowe, wliczając w to złudzenia odczuć cielesnych ; Podejrzliwość lub nastawienie paranoiczne 21

23 Przebieg i rokowanie Osoby z schizotypowym zaburzeniem osobowości maja skłonność do reakcji dysocjacyjnych lub okresowego nasilenia magicznego stylu myślenia. Stanowią grupę wysokiego ryzyka przejścia w psychozę. Innym poważnym skutkiem schizotypowego zaburzenia osobowości jest wysokie ryzyko zachowań suicydialnych. W tolerancyjnych grupach społecznych pędzą często życie nieszkodliwych dziwaków, w bardziej progresywnych społeczeństwach są często wyrzucane na poza nie i spychane do roli clochardów. 22

24 Osobowość schizotypowa na parkingu

25 Schizoidalne zaburzenie osobowości (F.60.1) Definicja i metafora Wzorzec zachowań zdominowany oderwaniem od relacji międzyludzkich i ograniczonym wyrażaniem emocji w kontaktach interpersonalnych; początek w wieku młodzieńczym. Metafora: Możesz pukać, ale nikogo nie zastaniesz. 24

26 Typowe objawy Główny problemem osób z tym zaburzeniem osobowości jest dramatyczne ograniczenie kontaktów interpersonalnych, które są zwykle ograniczone do rodziny. Jeśli nawet osoby z tym zaburzeniem osobowości utrzymują pozarodzinne kontakty interpersonalne to są one dla nich głęboko niesatysfakcjonujące i oparte na chłodzie emocjonalnym, przy obojętności zarówno na pochwały, jak i na krytykę. Główny problemem osób z tym zaburzeniem osobowości jest dramatyczne ograniczenie kontaktów interpersonalnych, które są zwykle ograniczone do rodziny. Jeśli nawet osoby z tym zaburzeniem osobowości utrzymują pozarodzinne kontakty interpersonalne to są one dla nich głęboko niesatysfakcjonujące i oparte na chłodzie emocjonalnym, przy obojętności zarówno na pochwały, jak i na krytykę. 25

27 c.d. Chłód emocjonalny daje efekt izolowania się od otoczenia i często jest błędnie oceniany jako spłaszczenie afektywne. Jednocześnie osoby te okazują nikłe zainteresowanie relacjami seksualnymi. Chłód emocjonalny daje efekt izolowania się od otoczenia i często jest błędnie oceniany jako spłaszczenie afektywne. Jednocześnie osoby te okazują nikłe zainteresowanie relacjami seksualnymi. Inną cechą dystynktywna osób schizoidalnych jest anhedonia obejmująca te aktywności, które wiążą się nie tylko z relacjami interpersonalnymi, ale również aktywnością zawodową, co powoduje to, że osoby te preferują te zajęcia i zawody które pozwalają na samotne funkcjonowanie Inną cechą dystynktywna osób schizoidalnych jest anhedonia obejmująca te aktywności, które wiążą się nie tylko z relacjami interpersonalnymi, ale również aktywnością zawodową, co powoduje to, że osoby te preferują te zajęcia i zawody które pozwalają na samotne funkcjonowanie 26

28 Obszary dysfunkcji wg SCID-IV u osoby ze schizoidalnym zaburzeniem osobowości: –Zainteresowania i aktywności: Znajdują przyjemność w nielicznych, jeśli w ogóle, zajęciach; Prawie zawsze wybierają samotne zajęcia. –Bliskie związki: Nie pragną ani nie cieszą się z bliskich związków, dotyczy to również związków rodzinnych ; Brak im przyjaciół lub powierników innych niż najbliżsi krewni; Maja niewielkie, jeśli w ogóle, zainteresowanie zdobywaniem seksualnych doświadczeń z innymi osobami. –Relacje społeczne: Wydają się obojętne na pochwały lub krytykę innych. 27

29 Przebieg i rokowanie Osoby ze schizoidalnym zaburzeniem osobowości rzadko prezentują zachowania agresywne uważając, że tłumienie relacji interpersonalnych jest normą. 28

30 Hikikomori 29

31 Hikikomori (jap. lub ; w wolnym tłumaczeniu: oddzielenie się, istota odosobniona) – choroba cywilizacyjna o podłożu psychiczno-emocjonalnymsyndrom skrajnego wycofania społecznego, który obecny jest w życiu milionów młodych Japończyków.jap. Hikikomori po raz pierwszy zaobserwowano wśród młodzieży w Japonii w latach 90. XX wieku. W ostatnich latach zjawisko to zaczęło się ujawniać w Korei Południowej i Tajwanie oraz w mniejszym stopniu w Chinach, Hongkongu i Singapurze - czyli w tych w krajach, które w różnym stopniu wzorują system szkolnictwa na japońskim. Zapada na nią głównie młodzież płci męskiej (w około %). Przejawia się ona odizolowaniem od społeczeństwa na kilka miesięcy lub lat. Osoby dotknięte tą dolegliwością zamykają się najczęściej w domu, unikając bezpośrednich spotkań z ludźmi. Polega to m.in. na tym, że dana osoba po powrocie ze szkoły spędza cały czas w swoim pokoju, traktowanym jako swoją twierdzę, nie kontaktuje się z rodziną, najbliższymi.Japonii90. XX wieku Korei PołudniowejTajwanieChinachHongkonguSingapurzemłodzież Przykłady zachowań charakterystycznych: wychodząc ze swej twierdzy, uważa, aby nikogo nie spotkać np. w drodze do toalety rodzice często zostawiają mu posiłki pod drzwiami kontaktując się ze światem zewnętrznym, najczęściej używa do tego InternetuInternetu Syndrom związany jest z nastawieniem rozwiniętych społeczeństw dalekowschodnich na kolektywizm, działanie grupowe, stawianie dobra grupy nad dążeniami indywidualnymi. Widać to na przykładzie szkolnictwa, gdzie japoński młodzieniec spotyka się z wielkimi wymaganiami i konkurencją. Dużo czasu poświęca się wyuczaniu na pamięć przygotowującemu do egzaminów wstępnych na kolejne poziomy edukacji. 30wg Wikipedii

32 Osobowość schizoidalna na parkingu

33 Osobowość histrioniczna (F.60.4) Definicja i metafora Wzorzec zachowań zdominowany przesadnym wyrazem emocjonalnym i staraniami o zwrócenie na siebie uwagi; początek w wieku młodzieńczym. Metafora: Skoncentruj na mnie całą swoją uwagę.

34 Typowe objawy Osoby te źle się czują, kiedy nie są w centrum zainteresowania, a kontakty z innymi często charakteryzują się niestosownym zachowaniem uwodzicielskim lub seksualnie prowokacyjnym. Ich uczuciowość można określić jako płytką lub chwiejną. Ich kontakty z innymi ludźmi i komunikacja z nimi wiąże się z dramatyzowaniem, teatralnością i przesadnym wyrazem emocjonalnym, a także ze sposobem mówienia, który jest jednocześnie barwny i niekonkretny. Osoby histrioniczne są również sugestywne i postrzegają znajomości jako dużo bardziej intymne, niż dzieje się to w rzeczywistości 33

35 Obszary dysfunkcji wg SCID-IV u osoby z histrionicznym zaburzeniem osobowości: –Relacje społeczne: Czują się nieswojo w sytuacjach, w których nie są w centrum uwagi ; Wzajemne oddziaływania z innymi często charakteryzują się niestosownymi i prowokacyjnymi zachowaniami seksualnymi; Konsekwentnie używają swego wyglądu fizycznego by przyciągnąć czyjąś uwagę; Starają się by relacje były bardziej intymne niż są aktualnie. –Emocje: Okazują gwałtowne zmiany i płytką ekspresję emocji. –Postrzeganie innych: Łatwo ulegają sugestiom. 34

36 Przebieg i rokowanie Osoby histrioniczne, nie mogąc zrealizować swoich potrzeb, często stosują prymitywne mechanizmy i w ich wyniku znamiennie często występują u nich zaburzenia dysocjacyjne, konwersyjne, symulowane i pozorowane. 35

37 36

38 Osobowość histrioniczna na parkingu

39 Osobowość narcystyczna (F.60.8; ) Definicja i metafora Wzorzec zachowań zdominowany nastawieniem wielkościowym (w wyobraźni lub na jawie), potrzebą bycia podziwianym, brakiem empatii; początek w wieku młodzieńczym. Metafora: Mój rozkaz jest twoim życzeniem.

40 Typowe objawy Osoby z narcystycznym zaburzeniem osobowości mają zawyżone poczucie własnej wartości (np. wyolbrzymiają osiągnięcia i talenty, oczekują, że będą traktowane jako osoby wyjątkowe) uważając się z osoby uprzywilejowane. Z tego powodu ciągle oczekują podziwu od innych. Są one jednocześnie jest zaabsorbowane fantazjowaniem o swoich nieograniczonych sukcesach, władzy, pięknie czy idealnej miłości. 39

41 c.d. Te wielkościowe wyobrażenia powodują to, że osoba z narcystycznym zaburzeniem osobowości jest przekonana, że skoro jest wyjątkowa może zostać zrozumiana tylko przez osobę szczególną albo wysoko postawioną, i z takimi tylko powinna współpracować. Te przekonania dramatycznie kontrastują z ich brakiem empatii i tendencją do wykorzystywania ludzi do własnych celów a także zazdrością w odniesieniu do osiągnięć innych osób, a także arogancją w odniesieniu do innych osób. 40

42 Główny obszar dysfunkcji wg SIDP-IV Samoocena: Ma poczucie iż jest uprzywilejowany, tj. ma nieuzasadnione oczekiwania szczególnie przychylnego traktowania lub automatycznej uległości dla jego/jej oczekiwań; Ma pretensjonalne poczucie własnej ważności np. wyolbrzymia swoje osiągnięcia, spodziewa się być uznawany za lepszego od innych, niewspółmiernie do swoich osiągnięć; Jest zaabsorbowany fantazjami o nieograniczonych sukcesach, władzy;, błyskotliwości, urodzie lub idealnej miłości ; Często jest zazdrosny o innych, albo wierzy że inni są zazdrośni o niego. 41

43 Przebieg i rokowanie W przebiegu narcystycznego zaburzenia osobowości mogą pojawiać się krótkotrwałe epizody psychotyczne, związane z dysonansem pomiędzy wielkościowymi przekonaniami tych osób a rzeczywistym ich wizerunkiem społecznym. W okresie późnej dorosłości dołączać się mogą również stany depresyjne związane z niezaspokojeniem potrzeby znaczenia. Brak empatii i postawa wielkościowa powodują również często u tych osób niepowodzenia w procesie psychoterapii. 42

44 43 Osobowość narcystyczna Nadmierne poczucie własnego znaczeniaNadmierne poczucie własnego znaczenia WielkościowośćWielkościowość Niezdolność do przyjęcia perspektywy innych osóbNiezdolność do przyjęcia perspektywy innych osób 1% populacji ogólnej1% populacji ogólnej

45 44

46 45

47 46

48 Osobowość narcystyczna na parkingu

49 Osobowość pograniczna (typu borderline; osobowość z pogranicza; F.60.3) Definicja i metafora Wzorzec zachowań zdominowany niestabilnością w relacjach interpersonalnych, ocenie osoby własnej i afektach oraz zaznaczona wybuchowość; początek w wieku młodzieńczym. Metafora: Będę bardzo, jeśli spróbujesz mnie opuścić.

50 Typowe objawy Osoby te podejmują szalone wysiłki, żeby uniknąć prawdziwego albo wyobrażonego opuszczenia – ich zdolności do radzenia sobie w samotności są znikome, podobnie zresztą jak ich umiejętności do radzenia sobie w bliskich i długotrwałych związkach z innymi ludźmi co nadaje ich życiu elementy chaosu i kruchości zarazem. Ich wzorcem relacji interpersonalnych jest intensywność, aż do zranienia (zarówno siebie jak i partnera) z wahaniem pomiędzy ekstremami idealizacji i wzgardzenia. Podobnie obraz samego siebie jest trwale niestabilny, a buntowniczość wobec siebie i innych jest trwale zbliżona do buntowniczości typowej dla adolescentów. 49

51 c.d. Zarówno emocjonalnie, jak i w warstwie zachowań osoby typu borderline charakteryzują się impulsywnością w przynajmniej dwu obszarach, w których potencjalnie może dojść do samouszkodzenia (np. wydawanie pieniędzy, seks, odurzanie się, niebezpieczna jazda, objadanie się). Impulsywność ta objawia się zachowaniami typu samouszkodzenia czy próby samobójcze. Niestabilność afektywna wyraża się, z powodu znacznej reaktywności nastroju, kilkugodzinnym epizodami dysforycznymi. 50

52 Główne obszary dysfunkcji wg SIDP- IV –Samoocena: silna i uporczywa niestabilność własnego wizerunku lub poczucia tożsamości –Stres i gniew: intensywny gniew lub trudności z pohamowaniem złości; Przelotne, związane ze stresem paranoiczne myśli lub poważne objawy dysocjacyjne ; Powtarzające się suicydialne zachowania, gesty i pogróżki lub samouszkodzenia 51

53 Przebieg i rokowanie Osobowość typu borderline współistnieje z licznymi zaburzeniami psychicznymi z osi I wg DSM IV, takimi jak: zespół stresu pourazowego, depresja, choroba afektywna dwubiegunowa (raczej typu II), bulimia psychiczna, nadużywanie i uzależnienie od substancji psychoaktywnych, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne czy wreszcie ADHD. Ze względu na aktywność suicydialną osób z osobowością typu borderline, okresy depresji w tym zaburzeniu osobowości, a także nadużywanie substancji psychoaktywnych, istnieje bardzo duże u tych osób ryzyko prób samobójczych i samobójstw. 52

54 c.d. U części tych osób mogą pojawiać się również wstawki psychotyczne. Ze względu na dobrze definiowane kryteria osobowości typu borderline znana jest epidemiologia tego zaburzenia w populacji ogólnej – wynosi ona ok. 3% tej populacji, ale aż ok. 5% populacji kobiet. Jednocześnie ocenia się, że w grupie osób leczonych psychiatrycznie (ambulatoryjnie i szpitalnie) rozpowszechnienie osobowości typu borderline wynosi od 10% do 20%. 53

55 54 BPD 3-5% populacji ogólnej3-5% populacji ogólnej 50% ma okresy depresji50% ma okresy depresji

56 55 Częste zaburzenia współistniejące z BPD PTSD zaburzenia afektywne zaburzenia lękowe nadużywanie substancji psychoaktywnych (54%) zaburzenia identyfikacji seksualnej ADHD zaburzenia odżywiania osobowość mnoga OCD

57 56 Statystyki mówią o BPD 5% populacji ogólnej 10% ambulatoryjnych pacjentów opieki psychiatrycznej 20% hospitalizowanych pacjentów psychiatrycznych 75% kobiety 75% przemoc fizyczna lub seksualna w wywiadzie

58 BPD? 57

59 Osobowość pograniczna na parkingu

60 W jaki sposób leki psychotropowe leczą zaburzenia osobowości? Deficyty kognitywne – LAPIIG Deficyty kognitywne – LAPIIG Depresja – LPD, LAPIIG Depresja – LPD, LAPIIG Wykładniki behawioralne (impulsywność agresja)– leki normotymiczne, LAPIIG Wykładniki behawioralne (impulsywność agresja)– leki normotymiczne, LAPIIG

61 Badania LPPIG i LPPIIG

62 Spektrum afektywne [Ghaemi i in. 2000] cyklotymia BD II BD I SA BD NOS RMDD Depresja psychotyczna Depresja atypowa SMDE dystymia BPD

63 BPD: KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE Znaczące zaburzenia w kontroli 1.) emocji * zaburzenia nastroju nie trwają zwykle dłużej niż kilka godzin, rzadko kilka dni

64 BPD: kryteria diagnostyczne zaburzenia kognitywne przemijające, związane ze stresem ideacje paranoidalne, lub epizody dysocjacyjne

65 Neurobiologia BPD Nadaktywność amygdala (silnik) –Intensywność reakcji emocjonalnych – poczucie ciągłego nieszczęścia –Dysocjacja i myślenie psychotyczne Obszary dysfunkcji – Prawa półkula - zaburzenia granicy self –Orbital Frontal Cortex – impulsywność –(Kora prefrontalna – zaburzenia pamięci operacyjnej (hamulce)

66 Zmiany GAF w przebiegu DBT PRE POST Paired Sample t-test t = (36), p<.01 śr = 28.16, SD = śr = 57.51, SD = 5.91

67 Leki badane w terapii BPD LAPIG LAPIIG SSRIs SNRIs TLPD Benzodiazepiny CBZ Lit VPA Lamotrygina Kwasy omega 3

68 Meta-analiza terapii LPP w osobowości pogranicznej Lieb i in. 2010

69 Aripiprazol w terapii BPD Lieb i in. 2010

70 Aripiprazol w terapii BPD Lieb i in. 2010

71 Olanzapina w terapii BPD Lieb i in. 2010

72 Olanzapina w terapii BPD Lieb i in. 2010

73 Implementing NICE guidance 2009 NICE clinical guideline 78 Borderline personality disorder

74 Drug treatment should not be used specifically for borderline personality disorder or for the individual symptoms or behaviour associated with the disorder The role of drug treatment

75 Antysocjalne zaburzenie osobowości (dyssocjalne zaburzenie osobowości; F.60.2) ObjawyObjawy –Powtarzalne łamanie prawa –Agresywność –Impulsywność –Kłamliwość –Brak umiaru i refleksyjności Metafora: Zrobię, co zechcę, kiedy zechcę. 74

76 Główny obszar dysfunkcji wg SIDP-IV Przystosowanie społeczne: Drażliwość i agresywność, na które wskazuje udział w powtarzających się bójkach i napaściach; Niezdolność do dostosowania się do społecznych norm w zakresie respektowania prawa, na co wskazuje powtarzające się dokonywanie czynów mogących doprowadzić do aresztowania (np. kradzieże, łącznie z rozbojem, włamania, handel narkotykami, uprawianie seksu za pieniądze); Konsekwentna nieodpowiedzialność, na którą wskazuje niemożność utrzymania stałej pracy i dotrzymania zobowiązań finansowych; 75

77 c.d. Oszukiwanie, na które wskazują powtarzające się kłamstwa, używanie pseudonimów lub oszukiwanie innych dla osobistej korzyści lub przyjemności; Impulsywność lub niemożność planowania nawet bliskiej przyszłości; Brak wyrzutów sumienia, wyrażany obojętnością lub łatwym usprawiedliwianiem się po skrzywdzeniu, złym potraktowaniu lub okradzeniu innych 76

78 Przebieg i rokowanie Rokowanie jest zróżnicowane, ale w większości przypadków efektem antysocjalnego zaburzenia osobowości są: nadużywanie substancji psychoaktywnych, samobójstwa i samouszkodzenia, przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu, co powoduję, że największą do badania w kierunku tego zaburzenia grupą są przestępcy recydywiści. 77

79 78 Epidemiologia antysocjalnego ZO 5% w populacji mężczyzn, 1% w populacji kobiet5% w populacji mężczyzn, 1% w populacji kobiet 40% chłopców, 24% dziewcząt z zaburzeniami zachowania rozwija w okresie dorosłości rozwija antysocjalne ZO40% chłopców, 24% dziewcząt z zaburzeniami zachowania rozwija w okresie dorosłości rozwija antysocjalne ZO Czynniki ryzyka – zaburzeni rodzice, niska inteligencjaCzynniki ryzyka – zaburzeni rodzice, niska inteligencja

80 79 Etiologia antysocjalnego ZO Czynniki dziedziczneCzynniki dziedziczne –Gottesman i Goldsmith (1994) przegląd ryzyka zachowania w grupie męskich bliźniąt 52% MZ, 23% DZ52% MZ, 23% DZ

81 80 Hutchings i Mednick (1977) – badania 662 adoptowanych Czy ojciec miał przeszłość kryminalną? % synów przestępców Bio.Adop. nienie10 nietak12 tak nie22 tak tak36

82 81 Etiologia antysocjalnego ZO –Raine i in. (1990) Wolne fale w EEG, wolne tętno i gorsze przewodnictwo skórne w wieku 15 lat jest predyktorem zachowań przestępczych w wieku 24 latyWolne fale w EEG, wolne tętno i gorsze przewodnictwo skórne w wieku 15 lat jest predyktorem zachowań przestępczych w wieku 24 laty

83 82 Etiologia antysocjalnego ZO Czynniki biologiczneCzynniki biologiczne –Niski poziom serotoniny w mózgu Niski poziom serotoniny w mózgu u dzieci jest predyktorem agresywnych zachowań na 2 lata przed ich wystąpieniemNiski poziom serotoniny w mózgu u dzieci jest predyktorem agresywnych zachowań na 2 lata przed ich wystąpieniem Niski poziom serotoniny w mózgu u przestępców recydywistówNiski poziom serotoniny w mózgu u przestępców recydywistów

84 83 Etiologia antysocjalnego ZO – czynniki rodzinne Częste stosowanie kar fizycznych Emocjonalne zaniedbania, odrzucenie Ojcowie nadużywający alkoholu

85 84 Etiologia antysocjalnego ZO – czynniki rodzinne Raine i in. (1995)Raine i in. (1995) –Dziecięce deficyty neuromotoryczne + –Ubóstwo + –Rodzinna niestabilność –70-procentowe ryzyko przestępczości u mężczyzn w wieku 18 lat

86 Osobowość antysocjalna na parkingu

87 Osobowość bierno-agresywna Wzorzec zachowań zdominowany negatywnym nastawieniem i biernym oporem względem wymagań stosownego zachowania 86

88 Typowe pytania celem detekcji osobowości bierno-agreswnej Czy kiedy ktoś prosi Pana(ią) o zrobienie czegoś na co nie ma Pan(i) ochoty, zgadza się Pan(i), ale potem pracuje powoli albo źle? Czy jeśli nie chce Pan(i) czegoś zrobić, często po prostu zapomina Pan(i) o tym? Czy często czuje Pan(i), że ktoś Pana(i) nie rozumie albo nie docenia tego co Pan(i) robi? Czy jest Pan(i) zrzędliwy i chętny do sporów? 87

89 Osobowość bierno-agresywna na parkingu

90 Definicja i metafora Wzorzec zachowań zdominowany przejawami społecznych zahamowań, poczuciem nie przystawania i nadwrażliwością na negatywną ocenę; początek w wieku młodzieńczym. Metafora: Chcę, żebyś mnie polubił, ale wiem, że mnie nienawidzisz.

91 Osoby z tym zaburzeniem osobowości unikają zajęć związanych z pracą, które wiążą się z intensywnymi kontaktami interpersonalnymi z powodu obawy przed krytyką, dezaprobatą czy odrzuceniem. Nie chcą wchodzić w bliższe związki z ludźmi, o ile nie mają pewności, że zostaną zaakceptowani (a zwykle zakładają, że nie będą zaakceptowani). W związku z tymi cechami okazują powściągliwość w bliskich związkach z ludźmi z obawy przed zawstydzeniem czy wyśmianiem, a także są pochłonięci nastawieniem o byciu skrytykowanym lub odrzuconym w sytuacjach towarzyskich. Ich samoocena jest wybitnie negatywna i oparta na postrzeganiu siebie jako społecznie nieporadnego, nieatrakcyjnego jako osoba, czy gorszego od innych. 90

92 Zainteresowania i zajęcia: Jest niezwykle niechętny podejmowaniu osobistego ryzyka lub zajmowaniu się jakimikolwiek nowymi zajęciami, w obawie przed powstaniem kłopotliwych sytuacji. Styl pracy: Unika działalności zawodowej wymagającej znaczących kontaktów międzyludzkich, gdyż obawia się krytycyzmu, dezaprobaty czy odrzucenia 91

93 Często w okresie późnej adolescencji dochodzi do rozwoju depresji lub fobii socjalnej, lub patologicznego rozwiązywania lęku i niskiej samooceny przy udziale nadużywania czy uzależnienia od substancji psychoaktywnych (głównie alkohol). 92

94

95 Definicja i metafora Dominująca i przesadna potrzeba opieki, która prowadzi do zachowań nacechowanych uległością i lgnięciem oraz strachem przed opuszczeniem; początek w wieku młodzieńczym. Metafora: Chroń mnie i opiekuj się mną

96 Osoby te mają trudności w podejmowaniu codziennych decyzji bez dużej porcji porad i zapewnień od innych i dlatego potrzebują by inni przyjęli odpowiedzialność za większość ważnych kwestii w jego(jej) życiu. Dlatego mają trudności w wyrażaniu odmiennego zdania od innych ze strachu przed utratą wsparcia czy aprobaty. Dlatego również dokonują nadmiernych wysiłków, żeby otrzymać opiekę i wsparcie od ludzi, do tego stopnia, że zgłaszają się do nieprzyjemnych zadań, a jednocześnie odczuwają dyskomfort lub bezradność, kiedy przebywają sami, z powodu wyolbrzymionej obawy, że nie są w stanie zatroszczyć się o siebie. Myślenie tych osób jest zdominowane przez obawy, że będą musieli dbać o siebie. 95

97 Bliskie związki: Ma trudności w wyrażaniu różnicy zdań z innymi, gdyż obawia się utraty wsparcia lub aprobaty (za wyjątkiem obawy przed rzeczywistą karą); Jest nadmiernie zaabsorbowany lękiem przed pozostawieniem, gdyż obawia się, że sam nie będzie w stanie zatroszczyć się o siebie; Pilnie szuka innego związku, jako źródła opieki i wsparcia, gdy istniejący się kończy. 96

98 Uzyskanie trwałej separacji z rodziną sprzyja zwykle znaczącemu zmniejszeniu objawów, zwykle po przejściowym, depresyjnym kryzysie. Bez decyzji o separacji częstym, patologicznym sposobem radzenia sobie jest nadużywanie, a potem uzależnienie od substancji psychoaktywnych. 97

99

100 Definicja i metafora Wzorzec zachowań zdominowany dbałością o porządek, perfekcjonizmem, kontrolą umysłową i w kontaktach interpersonalnych, kosztem elastyczności, otwartości i efektywności; początek w wieku młodzieńczym. Metafora- Po prostu nie chcę popełnić błędu.

101 Perfekcjonizm w myśleniu u osób z anankastyczną osobowością powoduje, że są one pochłonięte przez szczegóły, zasady, listy, porządek, zorganizowanie, harmonogramy, do tego stopnia, że główny cel ulega zatraceniu. Są to osoby ponad miarę oddane pracy i wydajności – aż do rezygnowania z wypoczynku i przyjaźni, nadmiernie sumienne, skrupulatne i nieelastyczne w kwestiach dotyczących moralności, etyki czy innych wartości. Niechętnie przekazują wykonanie jakiejś czynności komuś innemu, o ile tamten nie zgodzi się wykonać wszystko dokładnie wg jego wskazówek, a także nie są w stanie wyrzucić zużytych lub bezwartościowych przedmioty, nawet kiedy nie mają one żadnej wartości pamiątkowej. Są one skąpe a pieniądze traktują jako coś co należy gromadzić na wypadek jakiejś katastrofy, której oczekują. Przez innych są traktowane i oceniane jako sztywne i uparte. 100

102 Styl pracy: Jest nadmiernie oddany pracy i produktywności, kosztem rozrywek i przyjaźni; Okazuje perfekcjonizm przeszkadzający w ukończeniu zadania; Niechętnie przekazuje zadania lub pracę innym, chyba że dokładnie podporządkują się jego sposobowi działania; Koncentruje się na szczegółach, przepisach, spisach, porządkowaniu, organizowaniu lub harmonogramach do tego stopnia, że traci główny cel działania. 101

103 102 Osobowość anankastyczna 1-7% w populacji ogólnej1-7% w populacji ogólnej M= KM= K Zwykle rodzice nadmiernie krytykujący, karzący, nadmiernie kontrolującyZwykle rodzice nadmiernie krytykujący, karzący, nadmiernie kontrolujący

104 Osoby te mają skłonność do reakcji lękowych, depresyjnych, czy somatopodobnych, a jednocześnie mogą zaskakująco dobrze funkcjonować w rolach życiowych i zawodowych związanych z perfekcjonizmem 103

105

106

107 106

108 Zaburzenia zachowania obejmują w ICD-10 nie homogenną grupę zaburzeń psychicznych (F.63-F.69), wśród których część obejmuje zaburzenia kontroli impulsów wg DSM-IV, część zaburzenia związane z aktywnością seksualną (zaburzenia identyfikacji seksualnej, parafilie, zaburzenia orientacji seksualnej). Tu również opisano zaburzenie pozorowane. 107

109 Zaburzenie psychiczne, którego istotą jest potwierdzona aktywność związana z podpaleniami. Osoby cierpiące na piromanię odczuwają napięcie i pobudzenie afektywne przed aktem podpalenia, a jednocześnie można u nich stwierdzić fascynację zjawiskami związanymi z ogniem, podpaleniem i jego skutkami. Po akcie podpalenia osoby cierpiące na piromanię odczuwają przyjemność i ulgę, szczególnie będąc świadkiem pożaru. Zaburzenie psychiczne, którego istotą jest potwierdzona aktywność związana z podpaleniami. Osoby cierpiące na piromanię odczuwają napięcie i pobudzenie afektywne przed aktem podpalenia, a jednocześnie można u nich stwierdzić fascynację zjawiskami związanymi z ogniem, podpaleniem i jego skutkami. Po akcie podpalenia osoby cierpiące na piromanię odczuwają przyjemność i ulgę, szczególnie będąc świadkiem pożaru. W piromanii akt podpalenia nie wynika z chęci finansowej gratyfikacji, podlegania patologicznej ideologii, innych zachowań kryminogennych. Nie wynika on pobudek psychotycznych (urojenia lub omamy), ani z upośledzonej zdolności przewidywania skutków swoich czynów (upośledzenie umysłowe, otępienia). Nie jest również bezpośrednim skutkiem lub objawem zaburzeń zachowania w dzieciństwie, manii, czy osobowości antysocjalnej. 108

110 Piromania jest rzadkim zaburzeniem psychicznym, występującym zarówno w okresie dzieciństwa i adolescencji, jak i dorosłości. Rozpoznanie różnicowe obejmuje te zaburzenia psychiczne, w których mogą wystąpić podpalenia, ale nie są one związane z pierwotnym i dominującym zaburzeniem kontroli impulsów, a więc zaburzenia zachowania u dzieci, antysocjalne zaburzenie osobowości, psychozy, manię, intoksykację substancjami psychoaktywnymi, otępienie czy upośledzenie umysłowe. 109

111 Zaburzenie kontroli impulsów, które istotną cechą jest powtarzająca się chęć do kradzieży (często realizowana) przedmiotów nie ze względu na rzeczywistą chęć ich posiadania czy ich materialna wartość. Osoby cierpiące na kleptomanię odczuwają napięcie przed kradzież i znaczącą ulgę i przyjemność po dokonaniu kradzieży. Zaburzenie kontroli impulsów, które istotną cechą jest powtarzająca się chęć do kradzieży (często realizowana) przedmiotów nie ze względu na rzeczywistą chęć ich posiadania czy ich materialna wartość. Osoby cierpiące na kleptomanię odczuwają napięcie przed kradzież i znaczącą ulgę i przyjemność po dokonaniu kradzieży. Kradzieże w przebiegu kleptomanii nie są skutkiem złości do osoby okradanej, nie są również skutkiem halucynacji i urojeń, a także objawem w przebiegu zaburzeń zachowania u dzieci, epizodu maniakalnego, czy antysocjalnego zaburzenia osobowości. Z drugiej strony kleptomania może być związana z bulimią psychiczną lub epizodem depresyjnym. Ocenia się, że do 5% osób dokonujących kradzieży w sklepach to osoby cierpiące na kleptomanię. 110

112 Przebieg kleptomanii może wahać się od sporadycznych kradzieży z długotrwałymi remisjami, aż do przebiegu ciągłego z częstymi kradzieżami. Kleptomanię należy różnicować z tymi zaburzeniami psychicznymi, w których zachowania antysocjalne obejmują kradzieże (osobowość antysocjalna, zaburzenia zachowania w dzieciństwie), ale także z zaburzeniami psychotycznym i afektywnymi( mania), gdzie kradzieże mogą być wtórne do podstawowych objawów psychopatologicznych. Oczywiście zasadniczą różnicą między kleptomanią a zwykłymi kradzieżami jest względna bezużyteczność kradzieży w kleptomanii. 111

113 Istotną cechą tego zaburzenia dysfunkcyjny hazard charakteryzujący się m.in.: zogniskowaniem aktywności codziennej na grach hazardowych (zarówno w świecie rzeczywistym, jak i w wyobrażeniach), potrzeba coraz częstszego grania i podnoszenia stawek, nieudane próby nagłego zaprzestania gry, traktowanie hazardu jako ucieczki od problemów dnia codziennego, objawy odstawienia w sytuacji niemożności gry, kłamliwość nt. hazardu z zaprzeczaniem uzależnienie od niego. Istotną cechą tego zaburzenia dysfunkcyjny hazard charakteryzujący się m.in.: zogniskowaniem aktywności codziennej na grach hazardowych (zarówno w świecie rzeczywistym, jak i w wyobrażeniach), potrzeba coraz częstszego grania i podnoszenia stawek, nieudane próby nagłego zaprzestania gry, traktowanie hazardu jako ucieczki od problemów dnia codziennego, objawy odstawienia w sytuacji niemożności gry, kłamliwość nt. hazardu z zaprzeczaniem uzależnienie od niego. Patologiczny hazard jest zaburzeniem występującym prawie wyłącznie u mężczyzn (w populacji hazardzistów kobiety to niecałe 5%). Ocenia się, że to zaburzenie psychiczne dotyka ok. 1-3% populacji osób dorosłych. 112

114 Patologiczny hazard należy różnicować z występowaniem ryzykownych zachowań w epizodzie manii, gdzie stanowi on zjawisko wtórne do objawów afektywnych. Patologiczny hazard należy również różnicować z innymi formami hazardu: tzw. społecznym hazardem, który dotyczy zwykle grona przyjaciół i jest ograniczony w czasie, jak i w rozumieniu określania granic przegranych sum; z profesjonalnym hazardem, gdzie również nie występują główne objawy patologicznego hazardu, a granice strat są określone. 113

115 Zaburzenie psychiczne, którego główną cechą jest impulsywne wyrywanie sobie włosów z postępującą ich utrata. Objawy dodatkowe trichotillomanii to napięcie psychiczne przed aktem wyrywania i przyjemność, a także ulga po ich wyrwaniu. Zaburzenie psychiczne, którego główną cechą jest impulsywne wyrywanie sobie włosów z postępującą ich utrata. Objawy dodatkowe trichotillomanii to napięcie psychiczne przed aktem wyrywania i przyjemność, a także ulga po ich wyrwaniu. Nie rozpoznajemy trichotillomanii, gdy jest efektem innych zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenie pozorowane, czy schizofrenia (jako skutek urojeń lub omamów). Oczywiście w rozpoznaniu różnicowym należy brać pod uwagę utratę włosów z powodów dermatologicznych 114

116 To zgłaszanie się do opieki medycznej z powodu intencjonalnie produkowanego zaburzenia psychicznego lub fizycznego lub indukowane zaburzenie fizyczne celem zwrócenia uwagi personelu medycznego z motywacją do utrzymywania się w roli osoby chorej. To zgłaszanie się do opieki medycznej z powodu intencjonalnie produkowanego zaburzenia psychicznego lub fizycznego lub indukowane zaburzenie fizyczne celem zwrócenia uwagi personelu medycznego z motywacją do utrzymywania się w roli osoby chorej. Najczęstszą postacią zaburzenia pozorowanego jest zespół Münchausena z poszukiwaniem pomocy medycznej z powodu zgłaszanych dolegliwości somatycznych lub psychicznych lub tak zwany zespół Münchausena per procura (by Proxy), gdzie opiekę medyczną dla dziecka organizuje rodzic (najczęściej matka) indukując u dziecka zagadkowe objawy fizyczne mające wskazywać na jego chorobę. 115


Pobierz ppt "Zaburzenia zachowania u dorosłych Wykład VIII Zaburzenia osobowości w ujęciu klinicznym – od Narcyza do Stalina i dalej Zaburzenia zachowania u dorosłych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google