Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1 XIX PODKARPACKA KONFERENCJA SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH Polańczyk, 30 – 31 maja 2012 r. Ośrodek Atrium.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1 XIX PODKARPACKA KONFERENCJA SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH Polańczyk, 30 – 31 maja 2012 r. Ośrodek Atrium."— Zapis prezentacji:

1 1 XIX PODKARPACKA KONFERENCJA SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH Polańczyk, 30 – 31 maja 2012 r. Ośrodek Atrium

2 2 Ekspert ds. polityki regionalnej, funduszy UE i EOG oraz Partnerstwa Publiczno Prywatnego (PPP ) Prezes Zarządu Stowarzyszenia MEDIA POLANIE Prezes Zarządu Stowarzyszenia MEDIA POLANIE

3 3 REALIZACJA INWESTYCJI SAMORZĄDOWYCH W FORMIE PARTNERSTWA PUBLICZNO – PRYWATNEGO (PPP) REALIZACJA INWESTYCJI SAMORZĄDOWYCH W FORMIE PARTNERSTWA PUBLICZNO – PRYWATNEGO (PPP)

4 4 Instrumenty finansowe, które mogą być wykorzystywane w budowaniu modeli inwestycyjnych na sfinansowanie inwestycji publicznych do 2020 r.: 1. Fundusze strukturalne UE 2. Mechanizmy Finansowe EOG 3.Krajowe środki publiczne 4.Zagraniczne, w tym UE środki publiczne 5.Programy bilateralne

5 5 Instrumenty finansowe, które mogą być wykorzystywane w budowaniu modeli inwestycyjnych na sfinansowanie inwestycji publicznych do 2020 r.: 6. Fundacje krajowe 7. Fundacje zagraniczne 8. Partnerstwa: Partnerstwo Publiczno-Prywatne (PPP), Partnerstwo Publiczno-Prywatne-Społeczne (PPPS), Partnerstwo Prywatno – Prywatne (PP), Partnerstwo Prywatno – Prywatno-Społeczne(PPS) 9.Obligacje komunalne 10. Fundusze inwestycyjne wspierające realizację Inwestycji publicznych: a.Fundusz DeutscheBank Londyn tzw. fundusz londyński, b. Fundusz SovereignFund TFI S.A.

6 6 Instrumenty finansowe, które mogą być wykorzystywane w budowaniu modeli inwestycyjnych na sfinansowanie inwestycji publicznych do 2020 r.: 11. Fundusze Venture Capital 12. Inicjatywy Wspólnotowe: Jessica, Jaspers, Jeremi 13. Koncesje. 14. Outsourcing 15. Leasing zwrotny

7 7 Instrumenty finansowe, które mogą być wykorzystywane w budowaniu modeli inwestycyjnych na sfinansowanie inwestycji publicznych do 2020 r.: 16. Anioły Biznesu 17. Gwarancje bankowe 18. Akredytywy 19. Fundusze luksemburskie 20. Kredyty i pożyczki bankowe 21. Poręczenie kredytowe

8 8 Instrumenty finansowe dostępne dla samorządów terytorialnych

9 9 WYMOGI USTAWY O FINANSACH PUBLICZNYCH DLA POLITYKI INWESTYCYJNEJ SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH

10 10 WIELOLETNI PLAN FINANSOWY NA LATA Poziom zadłużenia budżetu Gminy według Ustawy o finansach publicznych z dnia 30 czerwca 2005r. Art. 169 i 170 będzie mierzony procentowym wskaźnikiem rocznej obsługi zadłużenia do rocznych dochodów budżetowych (max 15%), jak również wskaźnikiem wielkości długu do rocznych dochodów (max 60%) Przedstawiona relacja obowiązuje do 31 grudnia 2013 r.

11 11 Od 1 stycznia 2014 r. poziom zadłużenia budżetu Gminy będzie obliczany według nowej Ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009r. Art. 243, która mówi o relacji planowanych na dany rok wydatków na obsługę zadłużenia w stosunku do dochodów ogółem. Relacja ta nie może być większa od uśrednionego z lat poprzednich ilorazu dochodu bieżącego powiększonego o dochód ze sprzedaży majątku oraz pomniejszonego o wydatki bieżące do dochodów ogółem. WIELOLETNI PLAN FINANSOWY NA LATA

12 12 gdzie poszczególne symbole oznaczają: R – planowaną na rok budżetowy łączną kwotę z tytułu spłaty rat kredytów i pożyczek, oraz wykupów papierów wartościowych O – planowane na rok budżetowy odsetki od kredytów i pożyczek, odsetki i dyskonto od papierów wartościowych oraz spłaty kwot wynikających z udzielonych poręczeń i gwarancji, D – dochody ogółem budżetu w danym roku budżetowym, Db – dochody bieżące, Sm – dochody ze sprzedaży majątku, Wb – wydatki bieżące, n – rok budżetowy, na który ustalana jest relacja, n–1 – rok poprzedzający rok budżetowy, na który ustalana jest relacja, n–2 – rok poprzedzający rok budżetowy o dwa lata, n–3 – rok poprzedzający rok budżetowy o trzy lata. Wynikiem przedstawionej relacji jest poniższy wzór, który sprowadza się do porównania wydatków na obsługę długu na dany rok do wolnych środków, obliczonych jako średnia z trzech lat.

13 13 Dla strategii opracowano również Prognozę Oddziaływania na Środowisko zgodnie z ustawą z dnia 3 października 2008r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.Nr.199 poz.1227) PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO

14 14 Filozofia i etapy PARTNERSTWA PUBLICZNO-PRYWATNEGO PPP

15 15 świadczenie usług pożytku publicznego przez podmioty prywatne jest usankcjonowaną prawem polskim formą, współpracy przedsiębiorczości prywatnej wspartej prywatnym kapitałem z sektorem publicznym na wszystkich szczeblach. Partnerstwo Publiczno-Prywatne PPP (ang. public-private partnership), czyli

16 16 Ten instrument rozwoju infrastruktury i świadczenia z jej pomocą usług powszechnego pożytku gospodarczego stanowi rozwiniętą formę inwestowania w sektor publiczny w większości krajów świata. W Polsce dopiero zaczyna nabierać znaczenia. Partnerstwo Publiczno-Prywatne PPP (ang. public-private partnership)

17 17 to przedsięwzięcia realizowane w oparciu o umowę długoterminową zawartą pomiędzy podmiotem publicznym a podmiotem prywatnym, której celem jest stworzenie składników infrastruktury umożliwiającej świadczenie usług o charakterze publicznym. Partnerstwo Publiczno-Prywatne PPP (ang. public-private partnership)

18 18 Fundamentem powyższej definicji jest, więc wspólnota działań sektora publicznego i prywatnego – stworzona po to, by obaj partnerzy mogli jak najlepiej realizować cele, do których zostali powołani. Zadaniem partnera publicznego jest, bowiem świadczenie usług publicznych, do czego obliguje go prawo, natomiast partner prywatny ma prowadzić działalność gospodarczą i osiągać zyski.

19 19 PPP nie jest, więc prywatyzacją działań władzy publicznej. Nie zwalnia władzy publicznej z obowiązku świadczenia usług o charakterze publicznym, lecz zastępuje proces prywatyzacji. Oddzieleniu od siebie ulega domena działań gospodarczych oraz domena odpowiedzialności polityczno – prawnej. Sprywatyzowana zostaje jedynie działalność gospodarcza: budowa, finansowanie, eksploatacja i zarządzanie przedsięwzięciem inwestycyjnym. Dostępność usług oraz ich, jakość pozostaje nadal w obszarze odpowiedzialności władzy publicznej.

20 20 PPP jest, więc połączeniem działań władzy publicznej oraz prywatnego kapitału na rzecz realizacji zadań, które pozostawały dotychczas w domenie działalności władzy publicznej.

21 21 Podział kompetencji przy realizacji zadań publicznych na kompetencje gospodarcze i polityczne oraz przypisanie ich odpowiednio partnerom prywatnym i władzom publicznym polega na przydzieleniu właściwych obu stronom umiejętności, dając tym samym szansę (przy podobnych, a czasem mniejszych nakładach) na zwiększenie wolumenu świadczonych usług publicznych oraz zwiększenie efektywności ich wytwarzania.

22 22 Cykl życia PPP Przeciętny projekt PPP możemy podzielić na cztery etapy: I. rozpoznanie projektu II. przegląd i przygotowanie III. przetarg IV. realizacja

23 23 Przed rozpoczęciem przygotowań PPP należy przeprowadzić ogólny etap przygotowawczy do projektu, w ramach, którego projekt zostaje zidentyfikowany, analizuje się go pod względem wykonania oraz nadaje się mu właściwą dla niego strukturę organizacyjną. Efektem tego etapu jest zgromadzenie maksymalnie dużej ilości ogólnych informacji na temat projektu. Przede wszystkim należy określić zarówno strony przedsięwzięcia jak i jego pozostałych uczestników. Następnie należy rozpoznać wszystkie ekonomiczno – społeczne oddziaływania projektu i rozpoznać jego bezpośrednie koszty i korzyści. Po dokonaniu takiej analizy należy również realnie ocenić możliwości sfinansowania projektu przez podmiot publiczny i określić jego oddziaływanie finansowe na pozostałe jednostki. Ostatecznie należy zbadać wszystkie możliwe źródła finansowania. ETAP I

24 24 Ten etap jest poświęcony przede wszystkim sprawdzeniu czy dany projekt posiada cechy i odpowiada charakterystyce projektów realizowanych w formule PPP i może tym samym być zakontraktowany w tym trybie. Przede wszystkim należy określić czy wykonanie zadania w ten sposób przyniesie korzyści przeważające w stosunku do innych metod realizacji zadań publicznych. Należy również ocenić atrakcyjność danego projektu z punktu widzenia sektora prywatnego i wyliczyć stopę zwrotu wszystkich strumieni pieniężnych przedsięwzięcia. Kiedy okaże się, iż metoda partnerstwa znajduje zastosowanie przy określonym projekcie należy się skupić na zidentyfikowaniu wszelkich zalet i wad różnych modeli PPP i wybrać najbardziej optymalny. Na tym etapie wskazana jest analiza doświadczeń innych podmiotów, które realizowały już projekty PPP w ramach interesującej nas dziedziny zadań publicznych. ETAP II

25 25 Etap przetargu to etap bardzo szczegółowy, poświęcony tworzeniu struktury partnerstwa i wyborowi partnera prywatnego, którego rezultatem jest konstrukcja skomplikowanej siatki rozwiązań przyjmującej postać umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym zawierającej uregulowania kwestii natury technicznej, prawnej i finansowej. Należy przy tym pamiętać, iż aktywna i dobrze skonstruowana współpraca sektora prywatnego i publicznego, przy zachowaniu hierarchii celów własnych tych sektorów oraz zakresu obowiązków opracowanego na podstawie jasno zdefiniowanego podziału ryzyk i zobowiązań, prowadzi do maksymalizacji korzyści i efektywności w ramach realizowanego w formule PPP przedsięwzięcia. ETAP III

26 26 Realizacja polega na wdrożeniu w życie projektu PPP, zgodnie z przyjętymi założeniami i harmonogramem. W dużej mierze zależy ona od zawarcia postanowień odpowiedniej treści w umowie PPP. Fundamentem udanej realizacji przedsięwzięcia PPP jest bowiem zastosowanie win – win rule czyli zasady, według której partnerstwo odnoszące sukces to partnerstwo, w ramach którego następuje optymalny podział zadań i ryzyk związanych z projektem – każdy wykonuje i odpowiedzialny jest za to co najlepiej potrafi, w związku z czym obie umawiające się strony czerpią z niego wymierne korzyści i realizują swoje cele. ETAP IV

27 27 Generalnie pod pojęciem PPP rozumie się różne formy współpracy pomiędzy podmiotami publicznymi a prywatnymi, których celem jest zapewnienie finansowania, budowy, odbudowy, zarządzanie i utrzymania infrastruktury lub dostarczanie usług publicznych. Nie istnieje również oddzielny system regulujący partnerstwo.

28 28 INSTYTUCJA SEKTORA PUBLICZNEGO umowa PPP określająca szczegółowe warunki współpracy PRYWATNA SPÓŁKA SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA INSTYTUCJE FINANSOWE udziałowcy spółki: - podwykonawcy - instytucje finansowe - potencjalnie – instytucje sektora publicznego projekt i budowa eksploatacja utrzymanie wyposażenie obowiązkowe zakupy usług płatnościusługa kapitał własny kapitał dłużny kontrakty na realizację prac Organizacja projektu PPP

29 29 Schemat obrazujący relacje pomiędzy partnerem publicznym, a prywatnym Partner publiczny Partner prywatny Zadania publiczne Zysk Podmiot publiczny powierza realizację zadania publicznego podmiotowi prywatnemu, który powinien na tym zarobić pod warunkiem, że realizuje umówione cele.

30 30 Przy wykorzystaniu PPP w finansowaniu zadań inwestycyjnych i publicznych niematerialnych należy wykorzystać następujące cechy PPP: CECHY PPP 1.Kompleksowość, czyli realizacja usług publicznych, a nie tylko inwestycji. Prywatny partner staje się (długoletnim) dostawcą usługi publicznej, a nie tylko prostym twórcą aktywów. PPP obejmuje cały cykl życia projektu.

31 31 2.Efektywny podział ryzyka, czyli każdy z partnerów robi to, co potrafi zrobić lepiej. Podział ryzyka (zakresie odpowiedzialności partnera prywatnego) może być różny – jest to główne kryterium wyodrębniania wielu szczegółowych modeli PPP. Przykładowe modele: DBO – projektuj, buduj, eksploatuj. BOO – buduj, bądź właścicielem, eksploatuj. BOR – buduj, eksploatuj, odnawiaj koncesję. BOT – buduj, eksploatuj, przekaż. DBFO – projektuj, buduj, finansuj, eksploatuj. DBFM – projektuj, buduj, finansuj, utrzymuj. CECHY PPP

32 32 3.Zwiększenie wartości (value for money), czyli zwiększenie wartości w stosunku do czego? – w porównaniu do metody tradycyjnej. Do porównania efektywności (efekty/koszty) projektu tradycyjnego i PPP służą wypracowane w teorii i stosowane w praktyce narzędzia: PPS – skanowanie projektu (wstępna analiza PPP). PPC – komparator publiczno-prywatny, porównanie hipotecznego modelu PPP z modelem tradycyjnym. PSC – komparator sektora publicznego, porównanie wybranej, najlepszej oferty PPP z modelem tradycyjnym. CECHY PPP

33 33 4.Uzależnienie płatności od wyników, czyli uzależnienie płatności od wyników, co oznacza, że ryzyko partnera prywatnego związane jest ze świadczoną przez niego usługą. Oznacza to – w zależności od modelu – odpowiedzialność partnera prywatnego za każdy błąd, który utrudniłby świadczenie usługi na określonym w umowie poziomie. Należy kwantyfikować również oczekiwane efekty jakościowe – w zależności od celów np. oczekiwana ilość imprez artystycznych, ilość uczestników kółek hobbistycznych, poziom wiedzy o kulturze, minimalizacja skarg na jakość obsługi w bibliotece, czy poziom projekcji filmów w kinie. CECHY PPP

34 34 IV

35 35 1. Konstrukcja umów PPP, 2. Wykonywanie umów, 3. Zasady zakończenia współpracy. 4. Przykłady umów PPP: - Umowa na budowę sanatorium uzdrowiskowego; - Umowa na budowę aquaparku; - Umowa na budowę drogi; - Umowa na budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej; - Umowa na budowę szkoły; - Umowa na rewitalizację centrum miasta; - Umowa na budowę domu złotej jesieni; - Umowa na budowę siedziby Urzędu Gminy;

36 36 - Umowa na budowę ośrodka zdrowia; - Umowa na remont i modernizację domu kultury; - Umowa na remont, modernizację i budowę dróg w gminie; - Umowa na dokończenie kanalizacji na terenie gminy; - Umowa na remont i modernizację placówek oświatowych; - Umowa na I portfel projektów: Rewitalizacja rynku, Budowa siedziby urzędu gminy, Budowa ośrodka zdrowia, Remont i modernizacja domu kultury.

37 37 - Umowa na II portfel projektów: Remont, modernizacja i budowa dróg w gminie, Dokończenie kanalizacji na terenie gminy, Remont i modernizacja placówek oświatowych.

38 38 UMOWY TYPU PPP ZAWARTE W POLSCE W LATACH V Opracowanie własne: Instytut PPP

39 39

40 40

41 41

42 42

43 43

44 44 PRZYKŁADOWA OFERTA FIRMY DORADCZEJ jako doradcy samorządów terytorialnych w zakresie przygotowywania przedsięwzięć inwestycyjnych do realizacji w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP) WERSJA I – dla jednego przedsięwzięcia inwestycyjnego VI a

45 45 ETAP I: EKSPERTYZA której przedmiotem jest rozpoznanie, przegląd i przygotowanie projektu do realizacji w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego PPP 1.Określenie struktury organizacyjnej prac nad przygotowaniem projektu. 2. Analiza kosztów i korzyści. 3. Określenie czynników oddziaływania społeczno-ekonomicznego projektu. 4. Wstępna analiza źródeł finansowania. 5. Wstępna analiza uwarunkowań prawnych. 6. Alokacja ryzyka. 7. Zdefiniowanie podstawowych założeń projektu, w tym zakresu rzeczowego i szacunkowego kosztorysu (jeżeli dany projekt nie ma opracowanej dokumentacji technicznej i kosztorysu inwestorskiego). 8. Ocena atrakcyjności projektu w aspekcie PPP. 9. Wstępna analiza strumieni pieniężnych projektu. 10.Wybór określonego modelu PPP dla projektu. 11. Porównanie efektywności wybranego modelu PPP z innymi możliwymi do realizacji przy danym projekcie modelami inwestycyjnymi.

46 46 ETAP II: OPRACOWANIE STUDIUM WYKONALNOŚCI PROJEKTU 1.Opracowanie 3-4 wariantów alternatywnych dla projektu w wersji skróconej. 2.Ocena wykonalności wariantów alternatywnych. 3.Przeprowadzenie badań rynkowych popytu potencjalnego na produkty /usługi SPV. 4. Opracowanie studium wykonalności dla wybranego wariantu docelowego. 5. Opracowanie analizy ryzyka dla umowy PPP.

47 47 ETAP III: PRZEPROWADZENIE PRZETARGU I ZAWARCIE UMOWY PPP 1. Stworzenie formalnej struktury partnerstwa. 2. Realizacja procedury zamówienia publicznego, zgodnie z ustawą o PPP: - przetarg ograniczony lub nieograniczony, - negocjacje z ogłoszeniem lub bez ogłoszenia, - dialog konkurencyjny Powiadomienie i wstępna kwalifikacja 2.2. Zaproszenie do przetargu 2.3 Kontakty z oferentami 2.4. Udzielenie zamówienia 3. Przygotowanie projektu umowy o partnerstwie publiczno- prywatnym. 4. Doradztwo prawne we wszystkich stadiach przygotowania, negocjacji i zawierania umowy, przygotowanie wymaganych dokumentów prawnych.

48 48 ETAP IV: REALIZACJA UMOWY PPP 1.Ustalenie przepływów finansowych w transakcji PPP. 2. Zarządzanie inwestycją przez Inwestora Prywatnego lub założenie przez Partnera Publicznego spółki realizującej inwestycję (SPV – spółki celowej). 3. Budowa modelu zarządzania kontraktem PPP w okresie trwania umowy. 4. Budowa systemu monitorowania i ewaluacji projektu dla Partnera Publicznego.

49 49 ETAPYOKRES REALIZACJI PRZYKŁADOWE KOSZTY REALIZACJI /PLN NETTO/ I6 tygodni II12 tygodni III3 – 5 miesięcy IV10 – 30 lat Wg oddzielnych ustaleń uzależnionych od rodzaju PPP i okresu jego realizacji ŁĄCZNIE: PLN netto PLN brutto

50 50 PRZYKŁADOWA OFERTA FIRMY DORADCZEJ jako doradcy samorządów terytorialnych w zakresie przygotowywania przedsięwzięć inwestycyjnych do realizacji w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego (PPP) WERSJA II – dla portfela projektów PPP VI b

51 51 ETAP I: EKSPERTYZA której przedmiotem jest rozpoznanie, przegląd i przygotowanie projektów do realizacji w ramach Partnerstwa Publiczno-Prywatnego PPP 1.Określenie struktury organizacyjnej prac nad przygotowaniem projektów 2. Analiza kosztów i korzyści. 3. Określenie czynników oddziaływania społeczno-ekonomicznego projektów. 4. Wstępna analiza źródeł finansowania. 5. Wstępna analiza uwarunkowań prawnych. 6. Alokacja ryzyka. 7. Zdefiniowanie podstawowych założeń projektów, w tym zakresu rzeczowego i szacunkowego kosztorysu (jeżeli daneprojekty nie ma opracowanej dokumentacji technicznej i kosztorysu inwestorskiego). 8. Ocena atrakcyjności projektu w aspekcie PPP. 9. Wstępna analiza strumieni pieniężnych projektów. 10.Wybór określonego modelu PPP dla projektów. 11. Porównanie efektywności wybranego modelu PPP z innymi możliwymi do realizacji przy danym projekcie modelami inwestycyjnymi.

52 52 ETAP II: OPRACOWANIE STUDIUM WYKONALNOŚCI PROJEKTU 1.Opracowanie 3-4 wariantów alternatywnych dla projektów w wersji skróconej. 1.Ocena wykonalności wariantów alternatywnych. 1.Przeprowadzenie badań rynkowych popytu potencjalnego na produkty /usługi SPV. 1.Opracowanie studium wykonalności dla wybranego wariantu docelowego. 1.Opracowanie analizy ryzyka dla umowy PPP.

53 53 ETAP III: PRZEPROWADZENIE PRZETARGU I ZAWARCIE UMOWY PPP 1.Stworzenie formalnej struktury partnerstwa. 2. Realizacja procedury zamówienia publicznego, zgodnie z ustawą o PPP: - przetarg ograniczony lub nieograniczony, - negocjacje z ogłoszeniem lub bez ogłoszenia, - dialog konkurencyjny. 2.1 Powiadomienie i wstępna kwalifikacja 2.2.Zaproszenie do przetargu 2.3.Kontakty z oferentami 2.4.Udzielenie zamówienia 3. Przygotowanie projektu umowy o partnerstwie publiczno- prywatnym. 4. Doradztwo prawne we wszystkich stadiach przygotowania, negocjacji i zawierania umowy, przygotowanie wymaganych dokumentów prawnych.

54 54 ETAP IV: REALIZACJA UMOWY PPP 1.Ustalenie przepływów finansowych w transakcji PPP. 2.Zarządzanie inwestycją przez Inwestora Prywatnego lub założenie przez Partnera Publicznego spółki realizującej inwestycję (SPV – spółki celowej). 3.Budowa modelu zarządzania kontraktem PPP w okresie trwania umowy. 4. Budowa systemu monitorowania i ewaluacji projektu dla Partnera Publicznego.

55 55 ETAPYOKRES REALIZACJI PRZYKŁADOWE KOSZTY REALIZACJI /PLN NETTO/ I6 tygodni II12 tygodni III3 – 5 miesięcy IV10 – 30 lat Wg oddzielnych ustaleń uzależnionych od rodzaju PPP i okresu jego realizacji ŁĄCZNIE: PLN netto PLN brutto

56 56 Scenariusz umowy o partnerstwie publiczno – prywatnym (PPP) VII

57 57 1)cel i przedmiot przedsięwzięcia oraz jego harmonogram; 2)łączną wartość środków przewidzianych na całe przedsięwzięcie, będące przedmiotem umowy, niezależnie od źródła ich pochodzenia; 3)zobowiązanie partnera prywatnego do poniesienia w całości albo w części nakładów na przedsięwzięcie lub zapewnienie poniesienia tych nakładów przez osoby trzecie; 4)zobowiązania podmiotu publicznego, w tym wielkość, zasady i terminy wnoszenia wkładu własnego, jeżeli wkład taki jest przewidywany, a także zasady dysponowania tym wkładem; 5)normy jakościowe, wymagania i standardy stosowane przy prowadzeniu przedsięwzięcia; Umowa PPP musi określać:

58 58 6)uprawnienia podmiotu publicznego dotyczące bieżącej kontroli przedsięwzięcia przez partnera prywatnego lub spółkę (...) oraz zasady okresowego przeprowadzania przez strony wspólnej oceny przedsięwzięcia wraz z ustaleniami realizacyjnymi; 7)czas, na jaki umowa została zawarta, oraz warunki przedłużenia lub skrócenia okresu obowiązywania umowy, a także warunki i sposób jej rozwiązania przed upływem terminu, na jaki została zawarta, oraz zasady rozliczeń i odszkodowań w takim wypadku; 8)warunki i procedurę zmiany umowy oraz zmiany zakresu przedsięwzięcia, jeżeli taka możliwość była przewidziana w specyfikacji wyboru partnera prywatnego; Umowa PPP musi określać:

59 59 9)formy, wysokość i zasady ustalania i przekazywania wynagrodzenia partnera prywatnego; 10)podział ryzyka związanego z prowadzeniem przedsięwzięcia; 11)zasady i zakres ubezpieczeń przedsięwzięcia, a także dodatkowe gwarancje i umowy oraz zobowiązania stron w tym przedmiocie; 12)tryb i zasady rozstrzygania sporów wynikłych na tle umowy; 13)postanowienia dotyczące zawiązania spółki (...) - gdy strony postanowią zawiązać tę spółkę.

60 60

61 61 Część B – Składniki majątkowe 1. Opis składników majątkowych 2. Tytuł prawny 3. Nabycie/przekazanie składników 4. Rekompensata za nieadekwatność 5. Miejsce inwestycji 6. Stan terenu 7. Uporządkowanie terenu

62 62 Część C: Faza inwestycyjna – Projekt, Budowa i Odbiór 1. Program budowy/harmonogram 2. Przygotowanie projektu 3. Kryteria techniczne inwestycji 4. Dokumentacja inwestycyjna 5. Wybór przedstawicieli stron 6. Kryteria oceny projektu/Wymiana informacji w fazie projektowej 7. Zapewnienie bezpieczeństwa 8. Emisje w trakcie inwestycji 9. Roboty budowlane 10. Regulacje branżowe i normy

63 Pozwolenia 12. Tryb wyboru i zatwierdzenia wykonawców i podwykonawców 13. Warunki weryfikacji i zatwierdzenia projektu/robót 14. Dostawy urządzeń i materiałów 15. Normy jakości 16. Kontrola 17. Dokumenty podlegające kontroli Część C: Faza inwestycyjna – Projekt, Budowa i Odbiór

64 Zmiany w harmonogramie 19. Znaleziska 20. Drogi dostępu, transportu, regulacja ruchu 21. Zarządzanie kryzysowe 22. Media 23. Transfer technologii 24. Zakończenie robót 25. Przekazanie do użytkowania 26. Opóźnienia w zakończeniu inwestycji 27. Wady Część C: Faza inwestycyjna – Projekt, Budowa i Odbiór

65 65 Część D: Eksploatacja i utrzymanie 1. Warunki świadczenia usług 2. Eksploatacja obiektu 3. Konserwacje i remonty 4. Monitoring i kontrola świadczonych usług 5. Audyt procedur eksploatacji i konserwacji 6. Wymuszone zmiany eksploatacyjne 7. Odstępstwa od standardu 8. Relacje z użytkownikami 9. Inne postanowienia dotyczące eksploatacji

66 66 Część E: Zobowiązania stron 1. Przestrzeganie standardów 2. Zabezpieczenie wykonania zobowiązań 3. Przejęcie pracowników 4. Amortyzacja 5. Informacja i reklama 6. Zmiany w przedsięwzięciu 7. Kluczowe decyzje 8. Optymalizacja wydatków publicznych 9. Odpowiedzialność wobec osób trzecich 10. Umowy z osobami trzecimi oraz zmiany wykonawców 11. Wstąpienie w prawa i obowiązki partnera prywatnego 12. Ubezpieczenie 13. Ryzyko nieubezpieczalne i nieubezpieczone

67 67 Część F: Finanse 1. Finansowanie przedsięwzięcia 2. Wydatki partnerów 3. Wynagrodzenie partnera prywatnego 4. Regulacja opłat końcowych 5. Sposób pobierania opłat i rachunki bankowe 6. Zysk partnera prywatnego 7. Dywidenda 8. Struktura wynagrodzenia 9. Sprawozdanie finansowe

68 68 Część G: Kary finansowe 1. Naliczanie kar i ich potrącanie 2. Zapobieganie powtarzającym się naruszeniom oraz powstaniu szkody 3. Przerwy w dostawie usług Część H: Zmiany 1. Zmiany zakresu przedsięwzięcia 2. Zmiany w prawie 3. Zmiany w treści umowy 4. Refinansowanie 5. Zmiany podmiotowe

69 69 Część I: Wygaśnięcie i rozwiązanie umowy 1. Wygaśnięcie umowy 2. Rozwiązanie umowy 3. Szczególne przypadki rozwiązania umowy 4. Współpraca z następcą 5. Przedłużenie okresu wykonywania niektórych postanowień umowy Część J: Przekazanie składnika majątkowego podmiotowi publicznemu 1. Tryb przekazania 2. Zakres przekazania 3. Zwolnienie zabezpieczeń 4. Przejęcie pracowników

70 70 Część K: Pozostałe postanowienia 1. Dostosowanie modelu finansowego 2. Podwykonawstwo 3. Własność intelektualna 4. Informacje poufne 5. Zakaz nieuzgodnionych wypowiedzi publicznych

71 71 6. Odsetki 7. Dane osobowe 8. Ograniczenie odpowiedzialności 9. Zbieg roszczeń 10. Całość umowy 11. Język i egzemplarze 12. Zawiadomienia 13. Częściowa nieważność 14. Rozwiązywanie sporów, prawo właściwe i jurysdykcja Część K: Pozostałe postanowienia

72 72 Schemat zarządzania kontraktem PPP wraz z monitoringiem i ewaluacją dla Gminy X. dla projektu Y. VIII

73 73 Doradca prawny Doradca ds. organizacyjnych, programowych i finansowych Operator / koordynator ds. realizacji inwestycji Operator ETAP I REALIZACJA SKARBNIK ETAP II UDOSTĘPNIANIE I EKSPLOATACJA ETAP III ROZWIĄZANIE I ROZLICZENIE UMOWY Schemat zarządzania kontraktem PPP wraz z monitoringiem i ewaluacją dla Gminy X dla projektu Y EKSPLOATUJE: ponosi koszty eksploatacyjne obiektów (bez utrzymania technicznego w stanie niepogorszonym), spłaca partnera prywatnego UDOSTĘPNIA: ponosi nakłady odtworzeniowe, utrzymuje infrastrukturę w stanie nie pogorszonym przez cały okres trwania umowy WÓJT / BURMISTRZ/ Prezydent Miasta Okres trwania umowy PPP po zakończeniu realizacji inwestycji i udostępnieniu jej do eksploatacji MONITORING I EWALUACJA PARTNER PUBLICZNY 1 2 Inżynier/menadżer projektu (nadzór inwestycyjny) ODBIERA PRZEKAZUJE PARTNER PRYWATNY NADZORUJE Projektuje Buduje Finansuje

74 74 Analiza ryzyka dla umowy o partnerstwie publiczno prywatnym (PPP) dla projektu inwestycyjnego X. IX

75 75 1.Identyfikacja ryzyka Odpowiednie oszacowanie ryzyka związanego z przedsięwzięciem, a następnie jego podział między partnerów jest trzonem współpracy w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Cele właściwej alokacji ryzyka są następujące: zmniejszenie kosztów projektu w długim okresie poprzez przeniesienie ryzyka na stronę, która w najlepszy sposób sobie z nim poradzi; dostarczenie zachęt dla wykonawcy, aby dostarczył projekty na czas, zgodnie z wymaganymi normami i w ramach budżetu; poprawa jakości usług oraz zwiększenie dochodu poprzez bardziej efektywne działanie; zapewnienie bardziej spójnego i przewidywalnego profilu wydatków.

76 76 Analiza ryzyka dla projektu inwestycyjnego X. w formule PPP obejmuje: wstępną identyfikację rodzajów ryzyk związanych z inwestycją, wstępną ocenę i prognozę prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyk w rekomendowanym wariancie realizacji inwestycji, wstępną analizę rozkładu ryzyk pomiędzy podmiot publiczny i prywatny w zależności od przyjętego modelu prawno- organizacyjnego, w tym ustalenie właściwego rozdziału pomiędzy strony umowy. Identyfikacja ryzyka

77 77 Chociaż ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100, z późn. zm.) nie pozwala na ustalenie rodzajów ryzyk w przedsięwzięciach typu PPP, jak również nie zawiera żadnych dyrektyw ich podziału, podmioty publiczne w praktyce często uwzględniać będą odpowiednie postanowienia Wytycznych Komisji Europejskiej z 2003, które wymieniają różne kategorie ryzyka, a także wskazują dyrektywy jego prawidłowej alokacji. Istotne znaczenie ma również Decyzja Eurostatu dotycząca wpływu kontraktów PPP na deficyt i dług publiczny, 18/2004 z 11 lutego 2004 r. Identyfikacja ryzyka

78 78 Decyzja dotyczy sposobu oceny przez Eurostat wpływu kontraktów PPP na wielkość deficytu i długu publicznego państw członkowskich. Jednocześnie, decyzja zawiera pewne dyrektywy, odnośnie optymalnego rozkładu kluczowych ryzyk w kontekście wpływu na poziom długu publicznego. Identyfikacja ryzyka

79 79 Na podstawie ww. dokumentów dla wybranego modelu inwestycyjnego typu DBFOT – SPV (Desing-Build-Finance- Operate-Transfer) – zaprojektuj, buduj, finansuj, udostępniaj operatorowi, przekaż, zidentyfikowane zostały następujące kategorie ryzyk: Identyfikacja ryzyka

80 80 1.Ryzyka związane z budową: - opóźnienie w zakończeniu robót budowlanych; - niezgodność z warunkami dotyczącymi ustalonych standardów wykonania robót; - wzrost kosztów podnoszący wartość budżetu projektu finansowanego w 100% przez partnera prywatnego; - wystąpienia nieścisłości w specyfikacji wyboru partnera prywatnego; - ryzyka związane z wpływem czynników zewnętrznych; wystąpienia nieadekwatnych do celu przedsięwzięcia rozwiązań w dokumentacji projektowej; - ryzyka związane z pojawieniem się lub zastosowaniem do realizacji przedsięwzięcia nowych technologii; - wystąpienia wad fizycznych lub prawnych zmniejszających wartość lub użyteczność składnika majątkowego. Identyfikacja ryzyka

81 81 2. Ryzyka związane z dostępnością: - niemożliwość dostarczania zakontraktowanej ilości usług; - niemożliwość dostarczania usług o określonej ilości; - brak zgodności z normami bezpieczeństwa lub innymi normami branżowymi; - wzrost kosztów; - sposób i jakość prac wykonywanych w celu dostarczania usług; - nieodpowiednia kwalifikacja pracowników; - wystąpienie zmian technologicznych. Identyfikacja ryzyka

82 82 3. Ryzyka związane z popytem: - pojawienie się konkurencji; - cykliczność popytu; - zmiany cen; - zastosowanie przestarzałych technologii; - pojawienie się nowych trendów rynkowych. Identyfikacja ryzyka

83 83 4. Ryzyka związane z przygotowaniem przedsięwzięcia: - dostępność informacji dotyczących planowanej realizacji przedsięwzięcia; - wprowadzenie zmian w specyfikacji wyboru partnera prywatnego; - sposób i jakość prowadzenia postępowania o wybór partnera prywatnego; - rezygnacja z realizacji przedsięwzięcia. Identyfikacja ryzyka

84 84 5. Ryzyka rynkowe związane z dostępnością nakładów na realizację przedsięwzięcia: - niemożliwość pozyskania nakładów określonej jakości; - niemożliwość pozyskania nakładów określonej ilości; - niemożliwość pozyskania nakładów w określonym terminie; - zmiana cen; - pojawienie się konkurencji; - logistyka; - rynek pracy. Identyfikacj a ryzyka

85 85 6. Ryzyko polityczne: -ryzyko wystąpienia zmian w sferze polityki, której kierunki związane są z rozwojem przedsięwzięć realizowanych w ramach partnerstwa publiczno prywatnego. 7. Ryzyko legislacyjne: - ryzyko wystąpienia zmian w przepisach prawnych, mających wpływ na realizację przedsięwzięcia w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Identyfikacja ryzyka

86 86 8. Ryzyka makroekonomiczne: - inflacja; - zmiana wysokości stóp procentowych; ryzyko kursowe; - zmiany demograficzne; - związane z tempem wzrostu gospodarczego. Identyfikacja ryzyka

87 87 9.Ryzyko związane z wystąpieniem siły wyższej: -wystąpienie tego czynnika może prowadzić do wielu skutków, np. braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w ramach PPP, która w skrajnych sytuacjach może być podstawą do odpowiedzialności; -przydatna jest tu znajomość regulacji zjawiska siły wyższej na gruncie Kodeksu Cywilnego; -siła wyższa jest jedną z przesłanek ekskulpacyjnych – czyli wyłączających odpowiedzialność za powstałą szkodę; - art. 435 KC Prowadzący przedsiębiorstwo, przewiduje wyłączenie odpowiedzialności cywilnej prowadzącego przedsiębiorstwo na wypadek szkody jaką doznała osoba trzecia, jeżeli szkoda ta nastąpiła między innymi w skutek siły wyższej. Identyfikacja ryzyka

88 88 10.Ryzyka związane z rozstrzyganiem sporów: -ryzyka, których wystąpienie wpływa na sposób i efektywność rozstrzygnięcia sporu powstałego na tle realizacji umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym; -dla rozstrzygania sporów rozróżniamy III tryby: proces sądowy, arbitraż i mediacja; -stronom przyznane jest prawo stosowania szeroko rozumianych klauzul. Identyfikacja ryzyka

89 89 11.Ryzyka związane z przekazaniem składników majątkowych: -stan składników majątkowych przed ich przekazaniem; -przepływ informacji dotyczących składników majątkowych zaangażowanych w przedsięwzięcie; -wykonanie obowiązków i egzekucja praw związanych z dokonaniem przekazania; -wierzytelności lub inne prawa związane z danym składnikiem majątkowym; -konieczność transferu siły roboczej. Identyfikacja ryzyka

90 90 2.Alokacja ryzyka Przewodnią zasadą rozmieszczenia ryzyka jest to, że ryzyko powinno być przeniesione na stronę, która najlepiej sobie z nim poradzi. Jednakże mogą wystąpić przypadki, w których cena wymagana przez partnera prywatnego przekroczy wartość przeniesienia ryzyka ze strony publicznej.

91 91 Efektywne pod względem kosztów rozmieszczenie ryzyka między podmiotem publicznym a partnerem prywatnym będzie skutkowało niższymi kosztami przedsięwzięcia i zapewni dodatkowe korzyści w stosunku do zaangażowanych środków w porównaniu do tradycyjnego zamówienia publicznego. Jednakże jeżeli ryzyko jest przenoszone niewłaściwie na wybranego partnera prywatnego, korzyści w stosunku do zaangażowanych środków zmniejszają się, jako że premia, której żąda partner prywatny za zarządzanie ryzykiem przewyższy korzyść instytucji podmiotu publicznego.

92 92 W fazie prowadzenia analiz ryzyk cena wymagana przez partnera prywatnego za przejęcie ryzyka nie będzie znana. Wobec czego ocena ryzyka koncentrować się będzie na określeniu, czy podmiot publiczny, czy partner prywatny jest najwłaściwszy do poniesienia ryzyka, lub czy ryzyko powinno być podzielone.

93 93 W rozważeniu najwłaściwszego rozmieszczenia ryzyka rozważone zostaną następujące kwestie: a) zdolność poniesienia przez zamawiającego ryzyka i możliwość jego kontrolowania; b) zdolność potencjalnych partnerów prywatnych poniesienia ryzyka i możliwość jego kontrolowania; oraz c) preferowane rozmieszczenie ryzyka, uwzględniające kwestie interesu publicznego - wstępne rozmieszczenie ryzyka odzwierciedli szczególne cechy przedsięwzięcia oraz mocne strony i zdolność każdej ze stron. Alokacja ryzyka

94 94 Partner prywatny-niemożliwość dostarczania zakontraktowanej ilości usług; -niemożliwość dostarczania usług o określonej ilości; -brak zgodności z normami bezpieczeństwa lub innymi normami branżowymi; -wzrost kosztów; -sposób i jakość prac wykonywanych w celu dostarczania usług; -nieodpowiednia kwalifikacja pracowników; -wystąpienie zmian technologicznych. Ryzyka związane z dostępnością 2. Partner prywatny-opóźnienie w zakończeniu robót budowlanych; -niezgodność z warunkami dotyczącymi ustalonych standardów wykonania robót; -wzrost kosztów podnoszący wartość budżetu projektu finansowanego w 100% przez partnera prywatnego; -wystąpienia nieścisłości w specyfikacji wyboru partnera prywatnego; -ryzyka związane z wpływem czynników zewnętrznych; -wystąpienia nieadekwatnych do celu przedsięwzięcia rozwiązań w dokumentacji projektowej; -ryzyka związane z pojawieniem się lub zastosowaniem do realizacji przedsięwzięcia nowych technologii; -wystąpienia wad fizycznych lub prawnych zmniejszających wartość lub użyteczność składnika majątkowego. Ryzyka związane z budową 1. Przykładowa alokacja Elementy ryzykaKategoria ryzyk Lp. Źródło: Urząd Zamówień Publicznych praca zbiorowa, PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE Poradnik, Warszawa Tab. 1. Kategorie ryzyka i sposób ich alokacji

95 95 Podmiot publiczny -dostępność informacji dotyczących planowanej realizacji przedsięwzięcia; -wprowadzenie zmian w specyfikacji wyboru partnera prywatnego; -sposób i jakość prowadzenia postępowania o wybór partnera prywatnego; -rezygnacja z realizacji przedsięwzięcia. Ryzyka związane z przygotowaniem przedsięwzięcia 4 Podmiot publiczny -pojawienie się konkurencji; -cykliczność popytu; -zmiany cen; -zastosowanie przestarzałych technologii; -pojawienie się nowych trendów rynkowych. Ryzyka związane z popytem 3 Przykładowa alokacja Elementy ryzykaKategoria ryzyk Lp. Tab. 1. Kategorie ryzyka i sposób ich alokacji Źródło: Urząd Zamówień Publicznych praca zbiorowa, PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE Poradnik, Warszawa 2010.

96 96 Podmiot publiczny -ryzyko wystąpienia zmian w przepisach prawnych, mających wpływ na realizację przedsięwzięcia w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Ryzyko legislacyjne7 Podmiot publiczny -ryzyko wystąpienia zmian w sferze polityki, której kierunki związane są z rozwojem przedsięwzięć realizowanych w ramach partnerstwa publiczno prywatnego. Ryzyko polityczne6 Partner prywatny-niemożliwość pozyskania nakładów określonej jakości; -niemożliwość pozyskania nakładów określonej ilości; -niemożliwość pozyskania nakładów w określonym terminie; -zmiana cen; -pojawienie się konkurencji; -logistyka; -rynek pracy. Ryzyka rynkowe związane z dostępnością nakładów na realizację przedsięwzięcia 5 Przykładowa alokacja Elementy ryzykaKategoria ryzyk Lp. Tab. 1. Kategorie ryzyka i sposób ich alokacji Źródło: Urząd Zamówień Publicznych praca zbiorowa, PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE Poradnik, Warszawa 2010.

97 97 Wsp ó lnie -wystąpienie tego czynnika może prowadzić do wielu skutk ó w, np. braku możliwości realizacji przedsięwzięcia w ramach PPP, kt ó ra w skrajnych sytuacjach może być podstawą do odpowiedzialności; -przydatna jest tu znajomość regulacji zjawiska siły wyższej na gruncie KC; -siła wyższa jest jedną z przesłanek ekskulpacyjnych – czyli wyłączających odpowiedzialność za powstałą szkodę; -art. 435 KC Prowadzący przedsiębiorstwo, przewiduje wyłączenie odpowiedzialności cywilnej prowadzącego przedsiębiorstwo na wypadek szkody jaką doznała osoba trzecia, jeżeli szkoda ta nastąpiła między innymi w skutek siły wyższej. Ryzyko związane z wystąpieniem siły wyższej 9 Partner prywatny-inflacja; -zmiana wysokości st ó p procentowych; -ryzyko kursowe; -zmiany demograficzne; -związane z tempem wzrostu gospodarczego. Ryzyko makroekonomiczne 8 Przykładowa alokacja Elementy ryzykaKategoria ryzyk Lp. Tab. 1. Kategorie ryzyka i sposób ich alokacji Źródło: Urząd Zamówień Publicznych praca zbiorowa, PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE Poradnik, Warszawa 2010.

98 98 Partner prywatny -stan składnik ó w majątkowych przed ich przekazaniem; -przepływ informacji dotyczących składnik ó w majątkowych zaangażowanych w przedsięwzięcie; -wykonanie obowiązk ó w i egzekucja praw związanych z dokonaniem przekazania; -wierzytelności lub inne prawa związane z danym składnikiem majątkowym; -konieczność transferu siły roboczej. Ryzyka związane z przekazaniem składnik ó w majątkowych 11 Wsp ó lnie-ryzyka, kt ó rych wystąpienie wpływa na spos ó b i efektywność rozstrzygnięcia sporu powstałego na tle realizacji umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym; -dla rozstrzygania spor ó w rozr ó żniamy III tryby: proces sądowy, arbitraż i mediacja; -stronom przyznane jest prawo stosowania szeroko rozumianych klauzul. Ryzyka związane z rozstrzyganiem spor ó w 10 Przykładowa alokacja Elementy ryzykaKategoria ryzyk Lp. Tab. 1. Kategorie ryzyka i sposób ich alokacji Źródło: Urząd Zamówień Publicznych praca zbiorowa, PARTNERSTWO PUBLICZNO-PRYWATNE Poradnik, Warszawa 2010.

99 99 3. Ocena ryzyka Przedmiotem badań są ryzyka najbardziej prawdopodobne w przypadku przedsięwzięcia X. Nawet przy bardzo wnikliwym rozpoznaniu przyszłych ryzyk, uzyskane wyniki nie mogą być pewne. Dlatego Komisja Europejska zaleca wstępną jakościową ocenę ryzyk. Powinna ona zostać przeprowadzona na dwóch etapach: oszacowania potencjalnego wpływu ryzyka na projekt, oszacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka (a właściwie niekorzystnych jego następstw).

100 100 Omawiana metoda pozwala na ocenę jakościową i wskazanie najważniejszego ryzyka, które może wymagać kwantyfikacji. Kwantyfikacja ryzyka będzie wyrażała potencjalny wpływ ryzyka w zakresie finansowym i pozwoli na określenie efektywnego pod względem kosztów rozmieszczenia ryzyka i strategii zarządzania. Jest to również wymagane w celu umożliwienia funkcjonowania analizy porównawczej podczas procesu dokonywania oceny. Ocena ryzyka

101 101 Czas i wysiłek przeznaczony na kwantyfikację ryzyka winien odzwierciedlać: a) wielkość przedsięwzięcia i jego złożoność, b) ilość znacznych ryzyk w odniesieniu do przedsięwzięcia, c) potrzebę finansowego mechanizmu porównawczego, d) rodzaj trybu wyboru partnera. Ocena ryzyka

102 102 W celu oceny ryzyka projektu należy zdefiniować kryteria oceny skutków oraz prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka. Zarówno skutki jak i prawdopodobieństwo można ocenić za pomocą pięciostopniowej skali. Ocena ryzyka

103 103 Kryterium oceny skutków ryzyka jest silnie powiązane z realizacją celów projektu. Dla celów projektu można jako minimum zdefiniować skutki w wymiarze finansowym oraz czasowym. Ponadto ze względu na analizę ryzyka projektu, zarówno w fazie planowania, przygotowania i budowy oraz eksploatacji, wymiary skali opóźnień czasowych należy zdefiniować oddzielnie dla każdego z etapów. Ocena ryzyka

104 104 Dodatkowo w uzasadnionych przypadkach skutki zdarzeń mogą zostać poddane ocenie na przykład ze względu na wpływ na utratę reputacji, reprezentowanej poprzez czas i zasięg występowania niekorzystnej informacji dotyczącej danego zdarzenia w mediach. Ocena ryzyka

105 105 Tab. 2. Skala oceny wystąpienia ryzyka – skutki finansowe Skala DefinicjaOpis 1Nieznaczące Wzrost koszt ó w / utrata przychod ó w: < 10% 2Niewielkie Wzrost koszt ó w / utrata przychod ó w: 10% - 25% 3Istotne Wzrost koszt ó w / utrata przychod ó w: 25% - 50% 4Duże Wzrost koszt ó w / utrata przychod ó w: 50% - 75% 5Bardzo duże Wzrost koszt ó w / utrata przychod ó w: > 75% Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Janusz Słobosz, Radosław Ziomko, Podręcznik Analiza ryzyka dla projektów budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów, Warszawa, 2010

106 106 Skal a Definicja Opis Etap planowania, przygotowania i budowy Etap eksploatacji projektu 1NieznacząceMaksymalnie jednomiesięczne op ó źnienie w realizacji względem ustalonego harmonogramu Kilkudniowe zakł ó cenia działalności 2Niewielkie 1 – 3 miesięczne op ó źnienie w realizacji względem ustalonego harmonogramu Maksymalnie 2 tygodniowy - przest ó j działalności 3Istotne 3 – 6 miesięczne op ó źnienie w realizacji względem ustalonego harmonogramu Maksymalnie miesięczny przest ó j działalności 4Duże 6 – 12 miesięczne op ó źnienie w realizacji względem ustalonego harmonogramu 1-6 miesięczny przest ó j działalności 5Bardzo duże Ponad 12 miesięczne op ó źnienie w realizacji względem ustalonego harmonogramu Ponad 6 miesięczny przest ó j działalności Tab.3. Skala oceny wystąpienia ryzyka – skutki czasowe Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Janusz Słobosz, Radosław Ziomko, Podręcznik Analiza ryzyka dla projektów budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów, Warszawa, 2010

107 107 SkalaDefinicjaOpis 1Nieznaczące Kr ó tkoterminowy wpływ lokalny – relacje w mediach o zasięgu lokalnym – tydzień. 2Niewielkie Istotny wpływ lokalny – relacje w mediach o zasięgu lokalnym – do trzech miesięcy. 3Istotne Długoterminowy wpływ lokalny – relacje w mediach o zasięgu lokalnym – powyżej trzech miesięcy. Kr ó tkoterminowy wpływ krajowy – poniżej tygodnia. 4Duże Istotny wpływ krajowy – relacje w mediach o zasięgu krajowym – do trzech miesięcy. 5Bardzo duże Długoterminowy wpływ krajowy – relacje w mediach o zasięgu krajowym – powyżej trzech miesięcy. Tab. 4. Skala oceny wystąpienia ryzyka – skutki refutacyjne (niekorzystne relacje w mediach) Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Janusz Słobosz, Radosław Ziomko, Podręcznik Analiza ryzyka dla projektów budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów, Warszawa, 2010

108 108 Kolejnym kryterium oceny każdego z ryzyk jest średnie roczne prawdopodobieństwo jego wystąpienia. Ogólnie ryzyka projektu ze względu na ich wycenę można podzielić na występujące w fazie przygotowania i budowy, w fazie eksploatacji i utrzymania. Ocena ryzyka

109 109 SkalaDefinicjaOpis 1RzadkiePoniżej 10% szansy wystąpienia 2Mało prawdopodobne Poniżej 25% szansy wystąpienia 3MożliwePoniżej 50% szansy wystąpienia 4PrawdopodobnePoniżej 75% szansy wystąpienia 5Prawie pewnePowyżej 75% szansy wystąpienia Tab. 5. Rozkład prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Janusz Słobosz, Radosław Ziomko, Podręcznik Analiza ryzyka dla projektów budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów, Warszawa, 2010

110 Prawie pewne 4 - Prawdop odobne 3 - Możliwe 2 - Mało prawdop odobne 1 - Rzadkie SKUTKI Prawdo- podobieństwo Niskie 1 - Nieznaczące Średnie Niskie 2 - Niewielkie Wysokie Średnie Niskie3 - Istotne Skrajne Wysokie Średnie4 - Duże Skrajne Wysokie 5 - Bardzo duże Tab. 6. Mapa ryzyka Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Janusz Słobosz, Radosław Ziomko, Podręcznik Analiza ryzyka dla projektów budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów, Warszawa, 2010

111 111 Poziom ryzykaDefinicja SkrajneRyzyko niedopuszczalne. Powinno być podstawa natychmiastowych działań w celu jego redukcji podejmowanych przez gminę w fazie przygotowania przedsięwzięcia oraz jednostkę zarządzającą w fazie realizacji. Ryzyko powinno być poddane ciągłemu monitorowaniu. Akceptacja ryzyka nie jest możliwa. WysokieRyzyko winno być redukowane. Musza zostać zastosowane środki kontroli ryzyka. Ryzyko winno być przedmiotem działań gminę w fazie przygotowania przedsięwzięcia oraz jednostki zarządzającej w fazie realizacji w celu redukcji jego poziomu i powinno być stale monitorowane. Akceptacja możliwa przy dobrej ocenie efektywności wdrożonych środk ó w kontroli ryzyka. Wskazane wykorzystanie ubezpieczeń. ŚrednieRyzyko tolerowane. Może być monitorowane przez kierownictwo średniego szczebla, pod kątem uzyskania pewności, ze ryzyko pozostanie na tym poziomie. Ryzyko akceptowalne. Możliwe zastosowanie ubezpieczeń. NiskieRyzyko dopuszczalne. Może być monitorowane przez kierownictwo niższego szczebla, pod katem uzyskania pewności, ze ryzyko pozostanie na tym poziomie. Tab.7. Interpretacja poszczególnych poziomów ryzyka Źródło: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Janusz Słobosz, Radosław Ziomko, Podręcznik Analiza ryzyka dla projektów budowy instalacji termicznego przekształcania odpadów, Warszawa, 2010

112 112

113 113

114 114

115 115 Z przeprowadzonej analizy ryzyk z 11 kategorii ryzyk po stronie partnera publicznego występują 4 ryzyka, tj. - ryzyko związane z popytem, - ryzyko związane z przygotowaniem przedsięwzięcia, - ryzyko polityczne, - ryzyko legislacyjne, Ocena ryzyka

116 116 Natomiast po stronie partnera prywatnego 5, tj. - ryzyko związane z budową, - ryzyko związane z dostępnością, - ryzyko rynkowe związane z dostępnością nakładów na realizację przedsięwzięcia, - ryzyko makroekonomiczne, - ryzyko związane z przekazaniem składników majątkowych Ocena ryzyka

117 117 Wspólne ryzyko ponoszone przez partnera publicznego i prywatnego dotyczy 2 ryzyk, tj. -ryzyko związane z wystąpieniem siły wyższej, -ryzyko związane z rozstrzyganiem sporów. Ocena ryzyka

118 118 Istotnym czynnikiem w analizie ryzyka oprócz alokacji jest także prawdopodobieństwo jego zaistnienia i poziom ryzyka. Wysoki poziom ryzyka i prawie pewne prawdopodobieństwo jego zaistnienia występuje tylko w jednym przypadku: ryzyka makroekonomicznego dotyczącego: -inflacji; -zmiany wysokości stóp procentowych; -ryzyka kursowego; -zmian demograficznych; -tempa wzrostu gospodarczego. Ocena ryzyka

119 119 Kryzys gospodarczy, wysoki poziom zadłużenia sektora publicznego, a także wiele trudnych do przewidzenia wydarzeń w kraju, Europie i świecie mogą powodować różnego rodzaju niekorzystne zjawiska np. wzrost inflacji czy obniżenie tempa wzrostu PKB, które będą miały bezpośredni lub pośredni wpływ na realizację planowanego przedsięwzięcia X. Ocena ryzyka

120 120 Alokacja tego ryzyka jest jednak po stronie partnera prywatnego i mimo, że jest wysokie, to jednak objęte jest tzw. ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej. Ocena ryzyka

121 121 X X

122 122 Zgodnie z danymi z Urzędu Zam ó wień Publicznych w roku 2011 z trybu dialogu konkurencyjnego skorzystano jedynie w 0,04 proc. przypadkach wszczęcia postępowań o udzielenie zam ó wienia publicznego. Co do zasady tryb dialogu konkurencyjnego to tryb do specjalistycznych zam ó wień.

123 123 Dialog konkurencyjny ma umożliwić zamawiającemu zobowiązanemu do stosowania przepis ó w ustawy z 29 stycznia 2004 r. Prawo zam ó wień publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 223 poz z p ó źn. zm.) udzielanie złożonych i skomplikowanych zam ó wień w szczeg ó lności związanych z projektami infrastrukturalnymi, technologiami teleinformatycznymi lub projektami opartymi na partnerstwie publiczno-prywatnym. Wskazany tryb został wprowadzony do polskiego systemu zam ó wień publicznych w związku z wymogami dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zam ó wień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi. WYMOGI DYREKTYWY

124 124 Procedura udzielenia zam ó wienia publicznego w trybie dialogu konkurencyjnego została określona w art. 60a – 60e ustawy Prawo zam ó wień publicznych. Procedura dialogu konkurencyjnego składa się z dw ó ch etap ó w: pierwszy – kwalifikacja wykonawc ó w zgłaszających się na podstawie opublikowanego ogłoszenia o wszczęciu postępowania, drugi etap - udział zakwalifikowanych wykonawc ó w w dialogu i składaniu ofert. WYMOGI DYREKTYWY

125 125 W odniesieniu do dialogu konkurencyjnego ustawodawca nie określił maksymalnej liczby wykonawc ó w, kt ó rych można zaprosić do udziału w dialogu (jak ma to miejsce w przypadku przetargu ograniczonego – gdzie zapraszamy max. 20 wykonawc ó w spełniających warunki udziału w postępowaniu). WYMOGI DYREKTYWY

126 126 W dialogu konkurencyjnym zamawiający zaprasza do dialogu wykonawc ó w, kt ó rzy spełniają warunki udziału w postępowaniu w liczbie określonej w ogłoszeniu o zam ó wieniu, zapewniającej konkurencję, nie mniejszej niż 3, a jeżeli wartość zam ó wienia przekracza tzw. progi unijne, wynikające z art. 11 ust. 8 Prawa zam ó wień publicznych, nie mniejszej niż 5. WYMOGI DYREKTYWY

127 127 Pomimo braku określenia g ó rnej granicy liczby wykonawc ó w, kt ó rzy mogą zostać zaproszeni do udziału w dialogu, ze względu na sprawny przebieg postępowania zasadnym jest określanie liczby wykonawc ó w zaproszonych do udziału w dialogu na poziomie określonym w art. 60d ust. 2 ustawy Prawo zam ó wień publicznych. WYMOGI DYREKTYWY

128 128 Dialog konkurencyjne umożliwia prowadzenie z wykonawcami zakwalifikowanymi do udziału w postępowaniu znacznie szerszych tematycznie negocjacji (dialogu) w por ó wnaniu z innymi trybami konkurencyjnymi jakie określa art. 10 ustawy Prawo zam ó wień publicznych. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

129 129 Po przeprowadzeniu dialogu ze wszystkimi zakwalifikowanymi wykonawcami zamawiający ma możliwość wprowadzenia istotnych zmian w stosunku do założeń wyjściowych tak w ogłoszeniu o dialogu, jak przedmiocie zam ó wienia czy warunkach umowy lub kryteriach oceny ofert. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

130 130 Zaletą dialogu konkurencyjnego jest elastyczna możliwość tworzenia opisu przedmiotu zam ó wienia i warunk ó w jego realizacji w trakcie prowadzenia postępowania o zam ó wienie publiczne. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

131 131 W odniesieniu do dialogu konkurencyjnego zamawiający może dokonać wszelkich zmian w treści specyfikacji istotnych warunk ó w zam ó wienia, kt ó re prowadzą do doprecyzowania opisu przedmiotu zam ó wienia. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

132 132 Dodatkową zaletą trybu dialogu konkurencyjnego, istotną przy udzielaniu skomplikowanych zamówień jest możliwość prowadzenia kilku rund dialogu z poszczególnymi wykonawcami. Należy jednak przestrzegać zasady, iż wszelkie wymagania, wyjaśnienia i informacje, a także dokumenty związane z dialogiem są przekazywane wykonawcom na równych zasadach. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

133 133 Dialog jest prowadzony do momentu, gdy zamawiający stwierdzi, że jest w stanie określić rozwiązanie lub rozwiązania najbardziej spełniające jego potrzeby. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

134 134 ISTOTNY PRZEPIS Jednocześnie wskazać należy na art. 60e ust. 2 ustawy Prawo zam ó wień publicznych, kt ó ry ma istotne znaczenie dla udzielania złożonych przedmiotowo zam ó wień. Zgodnie ze wskazanym przepisem, zamawiający może dokonać zmian w uprzednio określonych wymaganiach. Na podstawie wskazanego przepisu zamawiający ma de facto możliwość zasadniczego przebudowania pierwotnie określonych wymog ó w odnośnie przedmiotu udzielanego w trybie dialogu konkurencyjnego zam ó wienia.

135 135 Tryb dialogu konkurencyjnego ze swej istoty nie jest procedurą udzielenia zam ó wienia publicznego przewidzianą do częstego stosowania przez poszczeg ó lnych zamawiających. Jego istotną zaletą jest możliwość stosowania do szczeg ó lnie skomplikowanych przedmiot ó w zam ó wienia, gdzie prawo zamawiającego do znacznego zmodyfikowania przedmiotu zam ó wienia po przeprowadzeniu dialogu z wykonawcami ma pierwszoplanowe znaczenie. Dzięki dialogowi prowadzonemu z wykonawcami zamawiający może poznać możliwości rynku w zakresie realizacji przedmiotu zam ó wienia i wybrać spos ó b realizacji najbardziej odpowiadający jego potrzebom. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

136 136 W praktyce udzielania zam ó wień publicznych tryb dialogu konkurencyjnego stosowany jest do zam ó wień związanych z zakupem specjalistycznego oprogramowania, kt ó re ma zostać stworzone dla konkretnego zamawiającego, opracowywaniem koncepcji realizacji danego zadania, projektami prowadzonymi w trybie partnerstwa publiczno- prywatnego. KORZYŚCI DLA ZAMAWIAJĄCEGO

137 137 IDEA Funduszu SovereignFund TFI S.A. PIERWSZY FUNDUSZ SAMORZĄDOWY W POLSCE

138 138 SovereignFund TFI S.A. jest pierwszą w Polsce instytucją finansową, której działalność koncentruje się na inwestycjach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego i podległe im podmioty.

139 139 Jednym z głównych zadań SovereignFund jest dostarczenie JST takich źródeł finansowania, które umożliwią im zwiększenie nakładów inwestycyjnych bez konieczności zwiększania stanu zadłużenia. Pozwoli to samorządom na wcześniejszą realizację projektów, które ze względu na ograniczenia ustawowe musiałyby zostać odłożone na przyszłe lata lub zaniechane. Równocześnie, dzięki atrakcyjniejszym warunkom niż w przypadku klasycznych kredytów bankowych, koszty inwestycji mogą być znacząco niższe.

140 140 SovereignFund to także unikatowa na polskim rynku oferta dla inwestorów. Zyskują oni możliwość udziału w skoku cywilizacyjnym, którego doświadczają polskie gminy, powiaty i województwa. Lokując kapitał w zamkniętym funduszu inwestycyjnym, otrzymują gwarancję, że zostanie on zainwestowany w projekty ważne dla lokalnych społeczności, a jednocześnie wysoko ocenione przez zespół ekspertów SovereignFund. Projekty, w które inwestuje fundusz, mieszczą się we wszystkich obszarach określonych jako zadania własne samorządów.

141 141 Polityka inwestycyjna SovereignFund obejmuje tę część sektora publicznego, którą tworzą jednostki samorządu terytorialnego (JST) wszystkich szczebli oraz podległe im podmioty organizacyjne i należące do nich spółki.

142 142 Środki dostarczane przez Fundusz będą wspierać podejmowane przez JST inwestycje we wszystkich obszarach, które określane są jako zadania własne samorządów. Dotyczy to infrastruktury społecznej i technicznej, oświaty, sportu i rekreacji, ochrony środowiska, badań naukowych oraz służby zdrowia. Misją SovereignFund jest finansowanie tych projektów, które jak najpełniej będą zaspokajały potrzeby lokalnych społeczności, zgodnie ze strategią Socially Responsible Investing (Inwestowanie Społecznie Odpowiedzialne).

143 143 zagospodarowanie przestrzenne i gospodarka nieruchomościami; gospodarka komunalna, w tym infrastruktura techniczna; budowa i utrzymanie dróg; transport zbiorowy; ochrona zdrowia i pomoc społeczna; budownictwo mieszkaniowe; edukacja, kultura, sport; porządek publiczny i bezpieczeństwo obywateli; ochrona środowiska i gospodarka wodna. SovereignFund będzie finansować projekty inwestycyjne służące realizacji ustawowych zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. Należą do nich m. in. obszary:

144 144 Kluczowe korzyści dla jednostek samorządu terytorialnego wynikające z nawiązania współpracy z SovereignFund: środki z funduszu samorządowego pozwalają uniknąć zwiększenia poziomu zadłużenia JST, a w skrajnych przypadkach mogą nawet uchronić przed przekroczeniem poziomu dopuszczonego przez polskie prawo; przyspieszenie realizacji inwestycji, a w przypadku projektów docelowo generujących przychody, skrócenie okresu oczekiwania na przepływy finansowe lub osiągnięcie rentowności; możliwość zwiększenia liczby prowadzonych równocześnie projektów; elastyczne kształtowanie zarówno dopływu środków z funduszu samorządowego, jak i harmonogramu spłat;

145 145 odroczenie terminu płatności pozwala na efektywniejsze wykorzystanie bieżącego budżetu; obniżenie kosztów pozyskania finansowania prowadzonych inwestycji; brak w umowie klauzuli natychmiastowej wymagalności, co pozwala samorządowi na optymalne planowanie spłat zobowiązań; zyski wypracowane przez Fundusz trafiają do polskiego społeczeństwa, do osób oszczędzających na emeryturę w OFE i ubezpieczonych w TUnŻ.

146 146 Metody finansowania SovereignFund zapewnia samorządom różnorodne formy finansowania. Kluczowym elementem unikatowej oferty Funduszu są rozwiązania, które nie wpływają na podlegający ustawowym ograniczeniom poziom zadłużenia JST. W transakcjach typu buy sell back, samorząd zamiast spłacać kredyt bankowy, będzie finansował inwestycję w postaci zakupu z odroczonym terminem płatności. Środki na ten cel będą pochodziły z bieżących dochodów osiąganych w kolejnych latach. Podobny mechanizm można zastosować w sytuacji, gdy JST stoi przed koniecznością wyboru pomiędzy kilkoma ważnymi inwestycjami. Zastąpienie kredytu środkami SovereignFund lub korzystne połączenie różnych źródeł (fundusz samorządowy, preferencyjne pożyczki i kredyty, dotacje) pozwoli na równoczesne prowadzenie większej liczby projektów.

147 147 Przykład 1 Gmina A zdecydowała się budowę basenu, z którego korzystać będą zarówno uczniowie szkół, jak i mieszkańcy. Jej budżet nie pozwala na sfinansowanie inwestycji gotówką, a istniejące już zadłużenie blokuje zaciągnięcie kolejnego kredytu. Gmina tworzy zatem spółkę Aquapark, której udziałowcem zostaje też SovereignFund. Kapitał, który wnosi do niej SF, przeznaczony jest na budowę basenu. Natomiast gmina odkupuje od Funduszu udziały w spółce – z tym, że płatność jest odroczona i rozłożona na co najmniej kilka lat. W budżecie samorządu zakup spółki traktowany jest jako wydatek inwestycyjny, nie powoduje więc wzrostu zadłużenia. Ponadto, taka forma finansowania będzie tańsza niż kredyt komercyjny dla spółki. Fundusz będzie też zajmował się wykupem wierzytelności wobec JST (dyskonto faktur). Tego typu transakcja ułatwia samorządom rozliczanie się z podmiotami wykonującymi inwestycje na ich zlecenie.

148 148 Przykład 2 Powiat B podjął decyzję o remoncie jednej z dróg na swoim terenie. Stan zadłużenia nie pozwala jednak na zaciągnięcie na ten cel kredytu komercyjnego, nie udało się też pozyskać dotacji z Unii Europejskiej. W takiej sytuacji powiat ogłasza przetarg, a jednym z istotnych warunków zamówienia jest zgoda Wykonawcy na odroczony termin płatności i rozłożenie jej na raty zgodne z możliwościami samorządu. Po zakończeniu inwestycji, SovereignFund wykupuje od Wykonawcy wystawione faktury. Powiat spłaca je przez kilka następnych lat, w myśl zawartej wcześniej umowy z Funduszem. Analogiczne rozwiązania można zastosować w przypadku budowy mieszkań komunalnych, uzbrojenie terenów przeznaczonych pod działalność gospodarczą, a nawet zakupu taboru dla miejskiego przedsiębiorstwa komunikacyjnego. Drugim filarem działalności SovereignFund będzie przygotowywanie dla samorządów emisji obligacji, które następnie w całości lub w przeważającej części zostaną objęte przez Fundusz. Zgodnie ze strategią zrównoważonego rozwoju funduszu samorządowego, będzie on utrzymywał obligacje aż do terminu ich wymagalności. Dla JST oznacza to niższe koszty pozyskania kapitału (niż w przypadku kredytów bankowych, a nawet obligacji kierowanych do większej grupy inwestorów) oraz współpracę z partnerem wiarygodnym i zorientowanym na działanie długoterminowe.

149 149 "Wykonuj swoją pracę z całego serca, a odniesiesz sukces. Konkurencja jest tak mała." Elbert Green Hubbard

150 150 Ekspert ds. polityki regionalnej, funduszy UE i EOG oraz Partnerstwa Publiczno Prywatnego (PPP ) STANISŁAW LIS PREZES ZARZĄDU STOWARZYSZENIA MEDIA POLANIE


Pobierz ppt "1 XIX PODKARPACKA KONFERENCJA SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH Polańczyk, 30 – 31 maja 2012 r. Ośrodek Atrium."

Podobne prezentacje


Reklamy Google