Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zarządzanie finansami w instytucji non-profit. Problemy i wyzwania KONFERENCJA Finanse w bibliotekach akademickich szansą ochrony dóbr kultury. Katowice,

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zarządzanie finansami w instytucji non-profit. Problemy i wyzwania KONFERENCJA Finanse w bibliotekach akademickich szansą ochrony dóbr kultury. Katowice,"— Zapis prezentacji:

1 Zarządzanie finansami w instytucji non-profit. Problemy i wyzwania KONFERENCJA Finanse w bibliotekach akademickich szansą ochrony dóbr kultury. Katowice, Jolanta Szulc Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytet Śląski

2 Cel prezentacji Celem prezentacji jest przedstawienie zagadnień związanych z organizacją i działalnością instytucji non-profit w Polsce. Tradycyjne i nowoczesne metody zarządzania finansami w instytucji non-profit omówiono na przykładzie organizacji usługowej – biblioteki. W prezentacji wykorzystano wyniki Ankiety o pozyskiwaniu funduszy przez biblioteki szkół wyższych w Polsce przeprowadzonej w styczniu 2009 r.

3 Plan prezentacji Wprowadzenie Organizacja typu non-profit – definicja, rodzaje, zadania Zarządzanie finansami w organizacji non-profit Biblioteka jako usługowa organizacja non profit Podsumowanie i wnioski

4 Wprowadzenie W praktyce można spotkać różne podejścia do rozumienia relacji pomiędzy trzema sektorami gospodarki: prywatnym (w którym dominują przedsięwzięcia o charakterze komercyjnym), publicznym (instytucje publiczne), społecznym (organizacje pozarządowe).

5 Organizacja typu non-profit – definicja, rodzaje, zadania

6 Określenie organizacji non-profit (1) ORGANIZACJA NON PROFIT – organizacja poza sektorem publicznym i prywatnym, której podstawowym celem działalności nie jest zysk (chociaż osiągają różnego rodzaju typu przychody), lecz wartości wyższego rzędu, służące dobru człowieka (J. Zawadzki, 2007). organizacja non-profit – anglojęzyczna wersja nazwy organizacji nienastawionej na zysk; (w języku ang. funkcjonują określenia: non-profit i for-profit); INSTYTUCJA NON PROFIT – organizacja, dla których zysk nie jest podstawowym celem (J. Praska-Kruszyńska, 2003)

7 Określenie organizacji typu non-profit (2) Inne określenia: organizacje NGO (ang. Non-Governmental Organizations); organizacje nienastawione na zysk; organizacje obywatelskie; organizacje pozarządowe; organizacje pożytku publicznego; organizacje trzeciego sektora; organizacje użyteczności publicznej.

8 Określenie organizacji non-profit (3) ORANIZACJA POZARZĄDOWA – organizacja, której podstawą jest nienastawione na zysk, dobrowolne działanie na rzecz spraw społecznych i dobra publicznego, tzn. w imię wartości lub społecznie pożytecznych celów. Nie należy do struktur administracji państwowej i samorządowej, ani do sfery działań gospodarczych. Podstawą jej działalności jest wolontarystyczne zaangażowanie i zewnętrzne finansowanie. Organizacją pozarządową mogą być osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

9 Określenie organizacji non-profit (4) ORAGNIZACJA POŻYTKU PUBLICZNEGO – podmiot spełniający warunki w Ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, który postanowieniem sądu rejestrowego uzyskał status organizacji pożytku publicznego. Rejestr organizacji pożytku publicznego prowadzi KRS (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: ORGANIZACJA INFRASTRUKTURALNA - organizacja, której misją jest działanie na rzecz innych organizacji poprzez dostarczanie ich liderom, pracownikom, członkom lub woluntariuszom wiedzy (informacja, poradnictwo, szkolenia) oraz wsparcia (organizacyjne, rzeczowe, finansowe) lub poprzez podejmowanie różnych działań w interesie tychże organizacji (orzecznictwo) (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

10 Regulacje prawne działalności organizacji non-profit Zakres działalności instytucji non-profit określa Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Z dnia 29 maja 2003 r. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.)

11 Omówienia regulacji prawnych (1) Arczewska M.: Nie tylko jedna ustawa. Prawo o organizacjach pozarządowych. Warszawa : Instytut Spraw Publicznych, 2005 Bugajna-Sporczyk D., Janson I.: Zakładamy fundację. Praktyczny komentarz do ustawy o fundacjach. Akty wykonawcze i orzecznictwo. Wzory pism procesowych. Wzorcowy statut. Warszawa : Wydawnictwo Zrzeszenia Prawników Polskich, 1996 Cioch H.: Prawo fundacyjne. Kraków : Kantor Wydawniczy Zakamycze, 2005 Fundacje : prawo, organizacje, finanse. Red. J. Kopyra. Warszawa : Centrum Kształcenia i Doskonalenia Kujawscy : Agencja TNOiK, Juszczyński M.: Warunki prawno-finansowe funkcjonowania organizacji pozarządowych – próba analizy porównawczej. [W:] S. Golinowska, D. Głogosz (red.): Pozarządowe instytucje społeczne. Między państwem a społeczeństwem. Warszawa 1999, s

12 Omówienia regulacji prawnych (2) Musiała A.: Prawne aspekty wolontariatu. Warszawa : Fundusz Współpracy, 2003 Organizacje pozarządowe w Polsce : podstawy prawno- finansowe. Red. M. Grant. Warszawa : Instytut Spraw Publicznych, 2000 Prawne regulacje działania organizacji pozarządowych. Red. L. Irisha, K. Simon, R. Kushena. Warszawa : Stowarzyszenie na rzecz FIP, 1999 Sak T.: Podstawy prawne sponsorowania fundacji i stowarzyszeń. Warszawa : Fundusz Współpracy, Centrum Informacji dla Organizacji Pozarządowych BORDO, 1996 Suski P.: Stowarzyszenia i fundacje. Warszawa : Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, 2005 Współpraca firm z organizacjami pozarządowymi – formy prawne. Oprac. zbior. Warszawa : ARFP, 2004

13 Cechy organizacji non-profit (1): organizacje non-profit skupiają uwagę na tzw. wartościach wyższego rzędu, jak np.: dobro człowieka, rozwój kultury, ochrona zdrowia, ochrona środowiska naturalnego; świadczą usługi dla najuboższych i zmarginalizowanych grup społecznych; umożliwiają artykułowanie potrzeb różnym grupom społecznym, promują zaangażowanie społeczności lokalnych; tworzą strategie innowacyjne i niestandardowe sposoby rozwiązywania problemów społecznych; uznają zysk tylko za narzędzie realizacji swojej misji i celów statutowych; realizują zadania wynikające z polityki państwa;

14 Cechy organizacji non-profit (2): są szczególnie efektywne w procesie zmian społecznych poprzez monitorowanie, kontrolę i mediacje; prowadzona przez nie działalność gospodarcza nastawiona jest na maksymalny zwrot z inwestycji, a nie na minimalizację kosztów; mają prostą i wyrazistą strukturę organizacyjną, niezależną od władz publicznych; funkcjonują zazwyczaj przed długi okres czasu, co pozwala im realizować dalekosiężne cele społeczne; są samorządne i dobrowolne; społeczne efekty ich działania są często trudne do zmierzenia (J. Zawadzki, 2007).

15 Funkcje organizacji non-profit (1) Ze względu na hierarchię potrzeb ludzkich: funkcja afiliacyjna (potrzeba przynależności do grupy); funkcja integracyjna (potrzeba łączenia się w grupy i budowania więzi społecznych); funkcja ekspresyjna (rozwijanie zainteresowań i samorealizację przy współtworzeniu społeczności lokalnej) (A. Kamiński, 1982).

16 Funkcje organizacji non-profit (2) Ze względu na rodzaje funkcji: funkcje wspomagania rozwoju (biologicznego, społecznego i kulturalnego jednostki); funkcje przygotowujące człowieka do pełnienia ról społecznych i zawodowych (np.: możliwość uzyskania doświadczenia organizatorskiego, kierowniczego); funkcje wzbogacania życia jednostki (lepsze rozumienie a nawet kształtowanie otaczającej rzeczywistości, poszukiwanie innych środków wyrazu na przeżywanie świata); funkcje upowszechniania wiedzy (promowanie osiągnięć nauki, kształtowanie postaw); funkcje rozwijania idei demokratycznych (I. Lepalczyk, 1993).

17 Funkcje organizacji non-profit (3) Inne: funkcja przeciwdziałania dehumanizacji otoczenia człowieka w społeczeństwie; funkcja umożliwiania swobody ofiarodawcy wyboru kierunku niesionej pomocy zgodnie z własnymi preferencjami; funkcja zmniejszania ograniczeń wynikających z systemu demokratycznego i rynku jako mechanizmu zaspokajania potrzeb społecznych; funkcja kontroli społecznej wyrażania przez osłabienie i neutralizowanie napięć, grożących konfliktów z rządem wskutek kwestionowania przyjętych celów politycznych i nie konfrontacyjnych metod rozwiązywania spornych problemów w procesie utrwalania systemu demokratycznego; funkcja regulowania podaży i popytu na usługi społeczne (E. Leś).

18 Rys. 1. Cele organizacji niedochodowych. Źródło: Zarządzanie marketingowe w sferze usług, 2001, s. 165 Cel organizacji niedochodowych Potrzeby użytkowników Potrzeby dobroczyńców Potrzeby społeczeństwa

19 Rys. 2. Hierarchia działań organizacji non-profit. Źródło: Zarządzanie : teoria i praktyka, 2007, s Przetrwanie i rozwój 2. Zrównoważenie i funkcjonowanie 3. Maksymalizacja budżetu 4. Wytwarzanie społecznie użytecznych dóbr i usług 5. Realizacja konkretnych zadań, działań, zamierzeń, przedsięwzięć

20 Zadania organizacji non-profit (1): pomoc społeczna; działalność charytatywna; podtrzymywanie tradycji narodowej, pielęgnowanie polskości oraz rozwoju świadomości narodowej; działalność na rzecz mniejszości narodowych; ochrona i promocja zdrowia; działania na rzecz osób niepełnosprawnych; promocja zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy; upowszechniania i ochrony praw kobiet; wspomaganie rozwoju gospodarczego, w tym przedsiębiorczości; wspomaganie rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych;

21 Zadania organizacji non-profit (2): wspomaganie nauki, edukacji, oświaty i wychowania, krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży; upowszechniania kultury fizycznej i sportu; ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa kulturowego; porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym; upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa; upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich; ratownictwa i ochrony ludności;

22 Zadania organizacji non-profit (3): pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą; upowszechniania i ochrony praw konsumentów; działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwoju kontaktów i współpracy między społeczeństwami; promocji i organizacji wolontariatu; działalności wspomagającej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe oraz organizacje kościelne realizujące zadania w zakresie pożytku publicznego (J. Zawadzki, 2007).

23 Rodzaje organizacji non-profit (1) Ze względu na okoliczności powstania wyróżnia się : organizacje powstałe ze względu na niezależną oddolną inicjatywę obywatelską, organizacje – emanacje istniejących już organizacji (J. Praska-Kruszyńska, 2003). Ze względu na oferowane usługi instytucje non-profit można podzielić na trzy grupy: obsługa techniczna - drogi, sieci cieplne, gazowe, dostarczanie wody, utrzymanie porządku; usługi społeczne – oświata, kultura, sport, wypoczynek, rekreacja, ochrona zdrowia; usługi administracyjne –realizacja zadań administracji rządowej (B. Gajdzik, 1998).

24 Rodzaje organizacji non-profit (2) Szczegółowa klasyfikacja instytucji non-profit według rodzaju działalności: usługi edukacyjne: szkoły podstawowe, średnie, wyższe, niektóre organizacje edukacyjne; usługi kulturalne: galerie sztuki, muzea, opery, teatry, biblioteki, ośrodki kultury itp.; usługi opieki zdrowotnej: ośrodki zdrowia (szpitale, przychodnie lekarskie), domy opieki społecznej, hospicja, sanatoria; działalność społeczna: towarzystwa, kluby, stowarzyszenia, organizacje o określonym programie np. ochrony środowiska; działalność charytatywna: fundacje, organizacje charytatywne (PCK), Caritas;

25 Rodzaje organizacji non-profit (3) Szczegółowa klasyfikacja instytucji non-profit według rodzaju działalności: działalność socjalna: organizacje i fundacje zajmujące się przeciwdziałaniom, uzależnieniom i patologiom społecznym; działalność religijna: kościoły, synagogi, meczety; działalność polityczna i związkowa: partie polityczne, związki zawodowe, indywidualni politycy (A. Limański, I. Drabik).

26 Instytucje non-profit w liczbach* (1) Ustalenie dokładnej liczby organizacji non-profit w Polsce nie jest proste, ponieważ nie ma obowiązku rejestracji tych organizacji. Odmienne dane podają: Główny Urząd Statystyczny, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Stowarzyszenie KOLON/JAWOR – wyspecjalizowana w badaniach sektora non-profit organizacja pozarządowa. Na I kwartał 2008 roku w rejestrze REGON, prowadzonym przez Główny Urząd Statystyczny, zarejestrowanych było: stowarzyszeń; fundacji. *Por. Podstawowe fakty o sektorze pozarządowym [online] Stowarzyszenie Klon/Jawor. Civicpedia. Badania społeczeństwa obywatelskiego [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

27 Instytucje non-profit w liczbach (2) Przyjmuje się, że w całym sektorze działa w Polsce ok organizacji, (w tym organizacji pożytku publicznego (OPP) wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości*). Należą do nich: jednostki ochotniczej straży pożarnej; organizacje społeczne (komitety rodzicielskie, koła łowieckie, komitety społeczne itp.); związków zawodowych; jednostek kościelnych i związków wyznaniowych; organizacji samorządu gospodarczego i zawodowego. * Stan na dzień 7 maja 2007.

28 Instytucje non-profit w liczbach (3) ŹRÓDŁA FINANSOWANIA: składki członkowskie (65%); źródła samorządowe (57%); darowizny od osób fizycznych (41%); darowizny od instytucji i firm (43%); źródła rządowe (25%). PRZYCHODY: co piąta organizacja ma dochód nie przekraczający 1 tys. zł; przychody 23% organizacji w roku 2007 nie przekroczyły 10 tys. zł; 35% organizacji miało przychód między 10 a 100 tys. zł; 16% organizacji miało przychód między 100 tys. a 1 mln zł; przychodem przekraczającym 1 mln zł dysponowało 5,7 % organizacji.

29 Instytucje non-profit w liczbach (4) MAJĄTEK LUB REZERWY FINANSOWE: 3 na 4 organizacje twierdzą, że praktycznie nie posiadają rezerw finansowych; 3 na 4 organizacje twierdzą, że nie posiadają żadnego istotnego majątku. DZIAŁALNOŚĆ ODPŁATNA LUB GOSPODARCZA: działalność odpłatna nie dla zysku (19%); działalność gospodarcza (5%).

30 Instytucje non-profit w liczbach (5) ZARZĄDZANIE FINANSAMI: 85% organizacji prowadzi rachunek bieżący w banku, 15% przechowuje posiadane przez siebie środki finansowe w gotówce; 9% organizacji umieszcza pieniądze na lokatach terminowych; 15% organizacji miało w 2007 roku przychody z odsetek bankowych, zysków z kapitału żelaznego, udziałów i akcji.

31 Instytucje non-profit w liczbach (6) FUNDUSZE STRUKTURALNE I PROGRAMY UNIJNE*: 17 % organizacji aplikowało o środki z funduszy strukturalnych lub programów unijnych; 13% ubiegało się o środki przedakcesyjnych programów pomocowych; ok. 10% organizacji otrzymało dofinansowanie (tj. ok. 55% tych, które aplikowały); 7% organizacji pozyskało środki programów przedakcesyjnych; prawie 55% organizacji zadeklarowało chęć ubiegania się o fundusze strukturalne w przyszłości. * Dane za okres od połowy 2004 do początku 2008 roku.

32 Główne problemy w działalności organizacji non-profit*: zła sytuacja finansowa, trudności w zdobywaniu funduszy (wskazało 61% organizacji); nadmiernie rozbudowana biurokracja administracji publicznej (wskazało 53% organizacji); skomplikowane formalności związane z dostępem do grantodawców, sponsorów, funduszy UE (wskazało 52% organizacji); brak osób gotowych do bezinteresownej pracy na rzecz organizacji (wskazało 51% organizacji); znużenie liderów, wypalenie osób zaangażowanych w działanie organizacji (wskazało 27% organizacji). *Por. Podstawowe fakty o sektorze pozarządowym [online] Stowarzyszenie Klon/Jawor. Civicpedia. Badania społeczeństwa obywatelskiego [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

33 Bazy danych organizacji pozarządowych ogólnopolska baza organizacji pozarządowych - portal organizacji pozarządowych (dostęp: baza organizacji pozarządowych i instytucji ważnych dla organizacji – portal Stowarzyszenia Klon/Jawor (dostęp: serwis Sieci Centrów Wolontariatu (dostęp: serwisy internetowe urzędów miast, np. Urząd Miejski w Bytomiu – katalog: Organizacje pozarządowe (dostęp: serwisy internetowe centrów i instytutów, np. Instytut Psychologii Zdrowa – katalog: Stowarzyszenia i organizacje pozarządowe (dostęp:

34 Ogólnopolska baza organizacji pozarządowych (dostęp: (1)http://bazy.ngo.pl/ Baza danych organizacji pozarządowych i instytucji stanowi część portalu organizacji pozarządowych Obecnie w bazie znajdują się informacje na temat różnych organizacji i instytucji (stan na ). Podział tematyczny bazy danych: ogólnopolska baza organizacji pozarządowych, organizacje pożytku publicznego, organizacje pożytku publicznego uprawnione do otrzymywania 1% podatku za 2007 rok, organizacje pozarządowe działające na rzecz osób bezrobotnych i świadczące usługi rynku pracy, organizacje grantodawcze, organizacje infrastrukturalne,

35 Ogólnopolska baza organizacji pozarządowych (dostęp: (2)http://bazy.ngo.pl/ Podział tematyczny bazy danych: organizacje prowadzące działalność za granicą, organizacje prowadzące działalność proeuropejską, federacje, związki, biura porad obywatelskich, uniwersyteckie poradnie prawne, centra integracji społecznej, centra aktywności lokalnej, centra wolontariatu, fundusze lokalne, banki żywności, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych, ośrodki sieci SPLOT.

36 Ogólnopolskie organizacje infrastrukturalne (1) Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce - Biuro Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych - Centrum Wolontariatu - Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej - Forum Darczyńców w Polsce - Forum Odpowiedzialnego Biznesu - Fundacja Bankowa im. Leopolda Kronenberga - Fundacja Edukacji dla Demokracji - Fundacja Feminoteka - Fundacja im. Stefana Batorego - Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych -

37 Ogólnopolskie organizacje infrastrukturalne (2) Fundacja J&S Pro Bono Ploniae - Fundacja Komunikacji Społecznej – Fundacja na rzecz Nauki Polskiej - Fundacja Partnerstwo dla Środowiska - Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej - Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego - Fundacja Wspomagania Wsi - Fundacja Wspólna Droga - Helsińska Fundacja Praw Człowieka - Instytut Spraw Publicznych - Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych -

38 Ogólnopolskie organizacje infrastrukturalne (3) Ośrodek Informacji Środowisk Kobiecych - Polska Fundacja Dzieci i Młodzieży - Polska Fundacja im. Roberta Schumana - Polskie Stowarzyszenie Fundraisingu - Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności - Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT - Stowarzyszenie Klon/Jawor - Stowarzyszenie na rzecz Forum Inicjatyw Pozarządowych - Por. Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

39 Szkolenia zagraniczne 46th International Conference on Fundraising Miejsce: New Orleans, Louisiana, USA Organizator: Association of Fundraising Professionals (AFP) Termin: – Link: Zgłoszenia: do jesieni 2008 II International Fundraising Festival Miejsce: Praga, Republika Czeska Organizator: České Centrum Fundraisingu Termin: – Link: Zgłoszenia: do

40 Zarządzanie finansami w organizacji non-profit

41 Zasady i procedury zarządzania Niezależnie od przyjętej struktury organizacyjnej, w każdej organizacji non-profit istnieją podmioty o określonych kompetencjach i przypisanych im zadaniach. Należą do nich: zarząd, sekretariat, księgowość liderzy projektów, pracownicy i wolontariusze, organy kontrolne i nadzorujące.

42 Rys. 3. Relacje między ciałami organizacyjnymi w organizacjach non-profit. Źródło: I. Grosik, K. Herbst: Zarządzanie organizacją pozarządową. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: Zarząd Liderzy projektów Pracownicy i wolontariusze Organy nadzorujące i kontrolne SekretariatKsięgowość

43 Zarządzanie finansami Zarządzanie finansami polega na podejmowaniu decyzji, skąd i w jaki sposób pozyskiwać przychody pieniężne oraz na jakie kierunki przeznaczyć i w jakich formach wydatkować nagromadzone zasoby pieniężne, aby w możliwie najpełniejszy sposób realizować cele danego podmiotu. Zarządzanie finansami organizacji obejmuje następujące dziedziny: analizę sytuacji finansowej organizacji, planowanie finansowe, zarządzanie aktywami i pasywami.

44 Analiza sytuacji finansowej organizacji Analiza finansowa organizacji polega na określeniu: równowagi gospodarczej (w tym wyniku finansowego), stanu majątkowo-gospodarczego organizacji. Instrumenty (wskaźniki) analizy finansowej: rachunkowość finansowa, sprawozdawczość finansowa, kontrola finansowa.

45 Planowanie finansowe Planowanie finansowe jest elementem planowania gospodarczego. Do zadań planowania finansowego należą: określenie realnych możliwości planowanych zadań biznesowych, weryfikacja zadań biznesowych, wybór działań (spośród możliwych wariantów), dostosowanie działań do zasobów finansowych, jakimi będzie dysponował podmiot. Planowanie finansowe dotyczy różnych okresów (długiego, średniego i krótkiego).

46 Zarządzanie aktywami i pasywami (1) Zarządzanie aktywami – to realizacja uprzednio ustalonych planów finansowych w sposób elastyczny, z uwzględnieniem faktycznych warunków prowadzenia działalności, które mogą różnić się od przewidywanych. Aktywa dzielą się na: aktywa trwałe (majątek trwały), czyli aktywa wyłączone z obrotu i przeznaczone do długotrwałego użytkowania; aktywa obrotowe (majątek obrotowy), obejmujące składniki majątkowe, które nie są stale zaangażowane w działalność przedsiębiorstwa.

47 Zarządzanie aktywami i pasywami (2) Zarządzanie pasywami (sterowanie finansami)– dokonywane jest na podstawie ustalonych planów finansowych; dostosowuje się plany do zaistniałych, nieprzewidzianych warunków (np. zmiana wielkości środków finansowych przeznaczonych na zakup sprzętu komputerowego). Pasywa dzielą się na: kapitał (fundusz własny); zobowiązania i rezerwy na zobowiązania (kapitał obcy).

48 Rys. 4. Ogólny schemat bilansu. Źródło: Ustawa z 9 listopada 2000 r. o zmianie ustawy o rachunkowości. Dz.U. 2000, nr 113, poz AktywaPasywa Aktywa trwałeWartości niematerialne i prawne Kapitał (fundusz) własny Wynik finansowy netto Rzeczowe aktywa trwałeRezerwy Składniki finansowe Aktywa obrotoweZapasyZobowiązania i rezerwy na zobowiązania Długoterminowe Należności Środki terminoweKrótkoterminowe Krótkoterminowe papiery wartościowe Aktywa razemPasywa razem AktywaPasywa

49 Polityka finansowa organizacji Zarządzanie finansami w organizacji jest narzędziem realizacji polityki finansowej organizacji, natomiast gospodarka finansowa stanowi przedmiot oddziaływania polityki finansowej. Wszystkie trzy pojęcia: polityka finansowa, gospodarka finansowa i zarządzanie finansami są ze sobą ściśle powiązane.

50 Ocena działalności instytucji non-profit Ocenę działalności instytucji non-profit można przeprowadzić na dwa sposoby: przez porównanie aktualnego produktu z maksymalnym, jaki dałoby się uzyskać przy ustalonych nakładach czynników (analiza efektywności technicznej na podstawie granicznej funkcji produkcji); przez porównanie faktycznie poniesionego kosztu z najmniejszym, przy którym dałoby się uzyskać ustalony produkt (analiza efektywności kosztowej na podstawie granicznej funkcji kosztu, wyznaczającej minimalny koszt przy danych cenach czynników).

51 Strony internetowe poświęcone rozliczeniom finansowym Krajowa Izba Biegłych Rewidentów - Portal organizacji pozarządowych : ksiegowosc.ngo.pl - Portal prawno-gospodarczy - Serwis informacyjny o podatku dochodowym od osób fizycznych - Serwis informacyjny o podatku od towarów i usług - Serwis obsługi klientów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Witryna podatki.pl -

52 Biblioteka jako usługowa organizacja non profit

53 Niekomercyjny charakter biblioteki Biblioteki komercyjne, utrzymujące się w pełni z dochodów, stanowią rzadkość i nie przesądzają o charakterze sieci bibliotecznych. Niekomercyjny charakter bibliotek jest następstwem wielowiekowej praktyki, która w rezultacie przyczyniła się do wypracowania niekomercyjnej koncepcji bibliotekarstwa. Brak zysku nie oznacza braku pożytku. Pożytek, czyli zysk społeczny, występuje w postaci: lepszej wiedzy społeczeństwa, większych umiejętności, wyższej sprawności intelektualnej, godziwszej rozrywki, pełniejszego zaspokojenia oczekiwań substytutywnych (J. Wojciechowski, 1998).

54 Zarządzanie finansami biblioteki Zarządzanie finansami biblioteki obejmuje następujące dziedziny: źródła finansowania bibliotek: metody i techniki pozyskiwania funduszy, kapitał finansowy, ludzki i społeczny, kapitał żelazny; analizę sytuacji finansowej biblioteki: wynik finansowy, rachunkowość biblioteczną, sprawozdawczość finansową, standardy kontroli finansowej; ocenę działalności biblioteki – instytucji non-profit: analizę efektywności kosztowej, wartość naddaną.

55 Źródła finansowania bibliotek Do źródeł finansowania bibliotek należą: dochody publiczne bibliotek; dochody własne bibliotek; alternatywne środki finansowania (dary, depozyty, dotacje zapisy testamentowe, fundacje, koła przyjaciół, wolontariusze); granty krajowe i UE (programy ministerialne, programy fundacji, fundusze strukturalne, środki międzynarodowe) (Finanse w bibliotece, 2008).

56 Metody i techniki pozyskiwania funduszy – wyniki ankiety (1) W styczniu br. przeprowadzono Ankietę o pozyskiwaniu funduszy przez biblioteki szkół wyższych w Polsce. Badania ankietowe objęły: biblioteki publicznych uczelni akademickich (uniwersytetów, politechnik, uczelni ekonomicznych, wyższych szkół pedagogicznych, uczelni rolniczych, akademii wychowania fizycznego) – 60 bibliotek; biblioteki wyższych szkół państwowych – 35 bibliotek; inne (biblioteki akademii teologicznych, biblioteki wydziałów teologicznych uczelni publicznych; wybrane biblioteki teologiczne) – 14 bibliotek. Rozprowadzono 109 ankiet, z których wróciło 31 wypełnionych formularzy (dwie biblioteki udzieliły informacji w formie komentarza lub wskazania źródła).

57 Metody i techniki pozyskiwania funduszy – wyniki ankiety (2) Metody pozyskiwania pieniędzy na działalność społeczną: darowizny od osób fizycznych i prawnych: 11 bibliotek; sponsoring: 9 bibliotek; wymiana barterowa: 7 bibliotek; umowa o współpracy z firmą: 2 biblioteki; odpisy od wynagrodzeń: 1 biblioteka; działalność statutowa odpłatna: 9 bibliotek; działalność gospodarcza: 4 biblioteki; inwestycje finansowe: 1 biblioteka; zlecanie zadań przez podmioty publiczne: 2 biblioteki;

58 Metody i techniki pozyskiwania funduszy – wyniki ankiety (3) Metody pozyskiwania pieniędzy na działalność społeczną: składki członkowskie; zbiórki publiczne; spadki, zapisy; loterie; marketing wiązany; charytatywne sms-y; tele-fudraising: 2 biblioteki.

59 Kapitał finansowy, ludzki i społeczny (1) Skuteczne kampanie fundrasingowe wymagają dysponowania trzema rodzajami kapitału: kapitałem finansowym (materialnym), kapitałem ludzkim, kapitałem społecznym. FUNDRAISING (ang.) – zaplanowane pozyskiwanie środków finansowych na działanie społeczne; FUNDRAISER (ang.) – osoba zajmująca się zbieraniem pieniędzy; w większych organizacjach jest to często wydzielone stanowisko pracy (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

60 Kapitał finansowy, ludzki i społeczny (2) Kapitał ludzki – zasoby ludzkie organizacji, zespół pracujący i współpracujący z organizacją, wspólnie działający dla jak najlepszej realizacji misji organizacji (osoby zatrudnione w organizacji, wolontariusze); siłą zespołu jest wspólnie wypracowana misja – wartości, które cały zespół podziela i dla których postanawia realizować zadanie; komunikacja wewnętrzna jest nastawiona na zakontraktowanie zespołu – określenie wspólnej misji; (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

61 Kapitał finansowy, ludzki i społeczny (3) Kapitał społeczny – zasoby tkwiące w sieciach kontaktów i relacjach międzyludzkich, opartych na zaufaniu, normach i współpracy; determinuje jakość życia w danej społeczności i możliwości jej rozwoju; czynnik sprzyjający współpracy w procesie wytwarzania dóbr, zwiększa globalną efektywność różnych podmiotów funkcjonujących w społeczności; kierunek komunikacji – na zewnątrz organizacji; stosowane są metody z zakresu public relation. (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

62 Kapitał finansowy, ludzki i społeczny (4) Kapitał finansowy (materialny) – zasoby finansowe oraz rzeczowe organizacji; kapitał materialny nie jest jedynie kwestią pieniędzy, ale przede wszystkim zaangażowania ludzi, ich wiedzy i doświadczeń – kapitału ludzkiego, który uruchamia kapitał społeczny (kontakty, dostęp do informacji, podzielane z innymi wartości); komunikacja jest zorientowana zarówno do wewnątrz (do partnerów, sojuszników, interesariuszy), jak i na zewnątrz (do otoczenia); pozwala na uruchomienie kampanii fundrasingowej. (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

63 Rys. 5. Budowanie strategii fundrasingowej z wykorzystaniem metody K3 (połączenia kapitału finansowego, ludzkiego i społecznego). Źródło: P. Łukasiak, A. Stafiej-Bartosik: Metoda K3 a planowanie strategii pozyskiwania funduszy. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: Kapitał ludzki Kapitał społeczny Kapitał materialny Realizacja programu społecznego

64 Kapitał żelazny (1) Kapitał żelazny, kapitał wieczysty (ang. endowment) – to środki finansowe, które organizacja społeczna zdobywa i gromadzi po to, by czerpać z nich zyski przeznaczone na realizację jej celów statutowych; stanowi ważne, stabilne i trwałe źródło finansowania działań podejmowanych przez organizacje; nie może być przeznaczony na bieżącą działalność organizacji, lecz jest wyłącznie inwestowany, a zyski z inwestowania przekazywane są na realizację celów statutowych (np. w formie dotacji i grantów na finansowanie inicjatyw i programów, które służą rozwiązywaniu problemów lokalnych) (Serwis projektu: Wiedza i Doświadczenie. Słownik [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

65 Kapitał żelazny (2) W ramach kapitału żelaznego mogą funkcjonować następujące fundusze: nieograniczony – o przeznaczeniu zysków z tej części kapitału żelaznego decyduje organizacja w zależności od potrzeb; dziedzinowe – wyodrębnione ze względu na obszar wspieranych inicjatyw (np. fundusz stypendialny); celowe – gdy darczyńca tworzy fundusz z przeznaczeniem na konkretny cel (np. remont zabytkowego budynku); imienne/rodzinne – tworzone przez rodziny lub osoby prywatne (np. ku pamięci osoby zmarłej); firmowe – tworzone przez firmy, które decydują o przeznaczeniu zgromadzonych środków (B. Tokarz, T. Burski, [2006]).

66 Kapitał żelazny (3) Kapitał żelazny nie jest pojęciem prawnie zdefiniowanym w Polsce. Zasady jego tworzenia i działania regulują przepisy wewnętrzne organizacji oraz obowiązujące w Polsce regulacje prawne dotyczące stowarzyszeń i fundacji: Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. z 2003 r. nr 96, poz. 873); Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.).

67 Kapitał żelazny (4) W Polsce tylko nieliczne organizacje decydują się na tworzenie kapitału wieczystego. Od 1999 r. przy wsparciu Akademii Rozwoju Filantropii, Fundacji C.S. Motta oraz Fundacji im. Stefana Batorego powstają fundusze lokalne – organizacje wzorowane na amerykańskim modelu community foundation. Największymi kapitałami żelaznymi dysponują: Raciborski Fundusz Lokalny (ok. 740 tys. zł); Fundusz Lokalny Regionu Elbląskiego (ok. 700 tys. zł); Nidzicki Fundusz Lokalny (ok. 670 tys. zł); Fundusz Lokalny Ziemi Biłgorajskiej (ok. 650 tys. zł) (dane z 2005 r.; por. B. Tokarz, T. Burski, [2006]).

68 Wynik finansowy (1) Wynik finansowy biblioteki – to wyrażony w mierniku pieniężnym rezultat jej działalności w określonym czasie (miesiącu, roku). Wynik finansowy może być: dodatni – jeżeli przychody i zyski nadzwyczajne, które biblioteka osiągnęła są większe od kosztów i strat nadzwyczajnych, które poniosła; ujemny – jeżeli przychody i zyski nadzwyczajne, które biblioteka osiągnęła są mniejsze od kosztów i strat nadzwyczajnych, które poniosła; równy zero – jeżeli wyżej wymienione składniki osiągną tą samą wartość.

69 Wynik finansowy (2) PRZYCHODY – zwiększenie korzyści ekonomicznych w trakcie okresu sprawozdawczego w formie uzyskania aktywów albo zmniejszenia zobowiązań, co w konsekwencji powoduje wzrost kapitału (funduszu) własnego; przychody dzieli się na: operacyjne i finansowe; źródła przychodów biblioteki: dotacje z budżetu, subwencje. ZYSKI NADZWYCZAJNE – trudne do przewidzenia, występujące poza zwykłą działalnością jednostki i/lub zdarzenia, które powodują korzyści ekonomiczne dla jednostki (np. wartość otrzymanych odszkodowań). (Finanse w bibliotece, 2008).

70 Wynik finansowy (3) Do ustalania wyniku finansowego służy konto wynikowe 860 Wynik finansowy: po stronie Wn (Dt) ewidencjonuje się koszty oraz straty nadzwyczajne; po stronie Ma (Ct) ewidencjonuje się przychody oraz zyski nadzwyczajne; jeżeli konto wynikowe 860 Wynik finansowy w okresie sprawozdawczym wykaże saldo kredytowe (Ma) – to będzie wyniki dodatni, jeżeli debetowe (Wn) – ujemny; aby obliczyć wynik finansowy netto należy od wyniku finansowego brutto odjąć podatek dochodowy. Wynik finansowy można ustalić według dwóch różnych wariantów: kalkulacyjnego lub porównawczego. Biblioteka (jednostka, która ewidencjonuje koszty w układzie rodzajowym) może ustalić wynik finansowy w wariancie porównawczym.

71 Rachunkowość biblioteczna (1) Rachunkowość biblioteczna – system dostarczający wartościowych informacji ekonomicznych ujętych w sprawozdaniu finansowym, niezbędnych w podejmowaniu decyzji przez zarządzających biblioteką oraz ważnych dla otoczenia zewnętrznego (np. władz lokalnych). Ze względu na kryterium celu tworzonych informacji dla różnych grup użytkowników wyróżnia się: rachunkowość finansową, rachunkowość zarządczą. (Finanse w bibliotece, 2008).

72 Rachunkowość biblioteczna (2) Rachunkowość finansowa – system informacji retrospektywnej, który dostarcza informacji o wyniku finansowym i kondycji finansowej jednostki; obejmuje swym pomiarem głównie dane wartościowe (dane ujmowane są na urządzeniach ewidencyjnych zgodnie z planem kont); sprawozdania finansowe są tworzone według obowiązujących wzorów, są ujawniane i publikowane; odbiorcami informacji są: władze samorządowe, organy skarbowe, izby obrachunkowe, społeczności lokalne, kontrahenci, pracownicy, jednostki sprawujące merytoryczny nadzór (np. biblioteki wojewódzkie) (Finanse w bibliotece, 2008).

73 Rachunkowość biblioteczna (3) Rachunkowość zarządcza (menedżerska) – system gromadzenia, opracowywania i prezentowania informacji planistyczno-kontrolnych zorientowanych na podejmowanie decyzji, mających wpływ na kierunek działania organizacji w krótkich i długich okresach; obejmuje pomiarem dane wartościowe, ilościowe i jakościowe; cechuje się dowolnością urządzeń ewidencyjnych (konta, tabele, arkusze) oraz sprawozdań (meldunki, raporty); nie jest usankcjonowana prawnie; odbiorami informacji są: kierownictwo jednostki, pracownicy, władza lokalna i/lub samorządowa. (Finanse w bibliotece, 2008).

74 Sprawozdawczość finansowa (1) Zakres zadań Sekcji Księgowo-Planistycznej Biblioteki Głównej i Ośrodka Informacji Naukowo-Technicznej Politechniki Wrocławskiej: przygotowywanie dokumentów finansowych pod względem rachunkowym (opracowanie około 2,5 tysiąca faktur rocznie); prowadzenie ewidencji wydatków według źródeł finansowania oraz według rodzaju ponoszonych kosztów; wystawianie faktur VAT i rachunków wewnętrznych dokumentujących przychody z działalności usługowej Biblioteki; prowadzenie rejestrów dokumentów finansowych;

75 Sprawozdawczość finansowa (2) gromadzenie i przechowywanie pozostałych urządzeń księgowych i pozaksięgowych, materiałów dotyczących prenumeraty czasopism i baz danych, dokumentacji zleceń i innych; udział w tworzeniu planu budżetowego; sporządzanie miesięcznych sprawozdań z wykonania budżetu; rozliczanie delegacji oraz rachunków telefonicznych Rejestr dokumentów i sprawozdawczość księgowa prowadzone są w systemie komputerowym BISFIKS, który opracowano we własnym zakresie. (Serwis internetowy Biblioteki Głównej i Ośrodka Informacji Naukowo- Technicznej Politechniki Wrocławskiej. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

76 Standardy kontroli finansowej (1) Zgodnie z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, kontrola finansowa obejmuje: 1) przeprowadzanie wstępnej oceny celowości zaciągania zobowiązań finansowych i dokonywania wydatków, 2) badanie i porównanie stanu faktycznego ze stanem wymaganym w zakresie dotyczącym procesów pobierania i gromadzenia środków publicznych, zaciągania zobowiązań finansowych i dokonywania wydatków ze środków publicznych, udzielania zamówień publicznych oraz zwrotu środków publicznych, 3) prowadzenie gospodarki finansowej oraz stosowanie procedur dotyczących procesów, o których mowa w pkt. 2. (Dz.U. Nr 249, poz ze zm.)

77 Standardy kontroli finansowej (2) Według zasad określonych przez Ministra Finansów standardy kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych obejmują: A. Środowisko wewnętrzne: uczciwość i inne wartości etyczne, kompetencje zawodowe, strukturę organizacyjną, identyfikację zadań wrażliwych, powierzenie uprawnień; B. Zarządzanie ryzykiem: określenie celów i monitorowanie realizacji zadań, identyfikację ryzyka, analizę ryzyka, reakcje na ryzyko i działania zaradcze;

78 Standardy kontroli finansowej (3) C. Mechanizmy kontroli: - Ogólne mechanizmy kontroli: dokumentowanie systemu kontroli finansowej, dokumentowanie i rejestrowanie operacji finansowych i gospodarczych, zatwierdzanie (autoryzacja) operacji finansowych, podział obowiązków, weryfikacje, nadzór, rejestrowanie odstępstw, ciągłość działalności, ochrona zasobów;

79 Standardy kontroli finansowej (4) C. Mechanizmy kontroli: - Mechanizmy kontroli systemów informatycznych: kontrolę dostępu, kontrolę oprogramowania systemowego, kontrolę tworzenia i zmian w aplikacjach, podział obowiązków, ciągłość działalności, kontrole aplikacyjne; D. Informację i komunikację: bieżącą informację, komunikację wewnętrzną komunikację zewnętrzną;

80 Standardy kontroli finansowej (5) E. Monitorowanie i ocenę: monitorowanie systemu kontroli finansowej, ocenę systemu kontroli finansowej. (Załącznik do Komunikatu Nr 13 Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2006 r. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: udytu_wewnetrznego/standardy_kf_i_aw/standardy_kontroli_finans owej_w_jsfp.pdf ) udytu_wewnetrznego/standardy_kf_i_aw/standardy_kontroli_finans owej_w_jsfp.pdf

81 Standardy kontroli finansowej (6) Standardy zostały określone w oparciu o powszechnie uznawane standardy kontroli wewnętrznej. Przy ich opracowywaniu uwzględniono: Standardy kontroli wewnętrznej w Komisji Europejskiej – opracowane przez Komisję Europejską - Dyrekcję Generalną ds. Budżetu; Kontrola wewnętrzna – zintegrowana koncepcja ramowa oraz Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie – raporty opracowane przez Komitet Organizacji Sponsorujących Komisję Treadway (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission - COSO); Wytyczne w sprawie standardów kontroli wewnętrznej w sektorze publicznym – przyjęte w 2004 r. przez Międzynarodową Organizację Najwyższych Organów Kontroli/Audytu (International Organization of Supreme Audit Institutions - INTOSAI).

82 Analiza efektywności kosztowej (1) Analiza efektywności kosztowej - jest to metoda rozliczania kosztów pośrednich produktu tworzonego przy zużyciu różnorodnych zasobów, takich jak koszt materiałów, robocizny, energii itd.; przyczyną powstawania kosztów są działania (T. Szymorowska, 2002). Szacunek kosztów jako podstawa zarządzania biblioteką jest przedmiotem analizy w wielu zagranicznych ośrodkach. Uwzględnia się takie zagadnienia jak: koszty opracowania zbiorów (koszty katalogowania), koszty prenumeraty czasopism naukowych, koszty gromadzenia książek, koszty działań związanych z wycofywaniem z księgozbioru zniszczonych książek, inne.

83 Analiza efektywności kosztowej (2) Etapy analizy efektywności kosztowej: rozpoznanie istotnych działań występujących w organizacji; określenie jednostki miary wielkości każdego zadania (brak wzorców); ustalenie kosztów każdego wyodrębnionego działania; rozliczanie kosztów pośrednich poszczególnych działań na rodzaje wytwarzanych produktów, a następnie ustalenie kosztów jednostkowych produktów: stawki kosztów określonych działań, liczby jednostek miary danego działania, kosztów działań obciążających poszczególne rodzaje produktów jako iloczynu stawki kosztów i miary działania (T. Szymorowska, 2002).

84 Analiza efektywności kosztowej (3) Rachunek kosztów działań może być wykonany metodą obliczania efektywności kosztowej bibliotek z wykorzystaniem stochastycznego modelu granicznego: (vi+ui) Ci = f(Yi, wi, Ki; β)e dla i = 1,….,n gdzie: i - numer biblioteki Ci - obserwowany całkowity koszt działalności i-tej biblioteki w danym roku f (.) - krótkookresowa graniczna funkcja kosztu Yi - wektor produktów dla i-tej biblioteki wi - wektor cen zmiennych czynników produkcji Ki - wektor nakładów czynników stałych vi - składnik losowy o rozkładzie symetrycznym względem zera ui - składnik losowy reprezentujący nieefektywność kosztową biblioteki.

85 Wartość naddana Wartość naddana (dodana) – to przyrost, naddatek wartości wobec wartości wyjściowej oraz sumy poniesionych kosztów, osiągnięty w rezultacie procesu pracy (J. Wojciechowski, 2006) Źródła generujące wartości naddane w bibliotekarstwie: pracownicy - bibliotekarze, dokumentaliści; procesy – wzbogacające stan posiadania, prowadzące do realizacji usług.

86 Podsumowanie i wnioski (1) Analiza procentowej struktury przychodów i kosztów w bibliotekach akademickich krajów Unii Europejskiej, krajów kandydujących i Polski wykazała, że struktura przychodów tych bibliotek ogranicza się do kilku źródeł finansowania*. Wielkość przychodów zależy od wielu czynników, często niezwiązanych z samą działalnością biblioteczną, do których należą: ekonomiczne czynniki zewnętrzne (uczelnianie i krajowe), prężność i aktywność kadry biblioteki, rola biblioteki w środowisku regionalnym, przychylność osób prywatnych i instytucji. *Na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych w 2004 r. w 605 bibliotekach (E. Rożniakowska, B. Feret, 2004)

87 Podsumowanie i wnioski (2) Badania potwierdziły dominującą rolę środków pochodzących z zasobów macierzystych uczelni w porównaniu ze środkami innego pochodzenia. Wyraźnie wyróżnia się wysokość finansowania bibliotek przez centralne zasoby uczelni (ok. 90%) w porównaniu ze środkami uzyskiwanymi z wydziałów. Wyniki przeanalizowanych ankiet wskazują na bardzo podobny, a w odniesieniu do niektórych źródeł finansowania taki sam charakter finansowania bibliotek we wszystkich badanych grupach krajów (E. Rożniakowska, B. Feret, 2004).

88 Podsumowanie i wnioski (3) Z przeprowadzonej w styczniu br. Ankiety o pozyskiwaniu funduszy przez biblioteki szkół wyższych w Polsce wynika, że biblioteki uczelni wyższych korzystają z następujących metod i technik pozyskiwania pieniędzy: darowizny od osób fizycznych i prawnych; sponsoring / działalności statutowa odpłatna; wymiana barterowa; działalność gospodarcza; umowa o współpracy z firmą / zlecanie zadań przez podmioty publiczne / tele-fudrasing; odpisy od wynagrodzeń / inwestycje finansowe.

89 Podsumowanie i wnioski (4) Z przeprowadzonych badań ankietowych wynika, że biblioteki uczelni wyższych nie gromadzą kapitału żelaznego. W niewielkim stopniu korzystają z pomocy organizacji infrastrukturalnych (1 biblioteka). Należy pamiętać, że: zarządzanie finansami w bibliotece - instytucji non-profit jest ściśle związane z marketingiem; działania marketingowe w bibliotece powinny promować kulturę organizacyjną biblioteki.

90 Bibliografia (1) Czekaj J., Dresler Z.: Zarządzanie finansami przedsiębiorstw : podstawy teorii. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 Drabik I., Limański A.: Dylematy zarządzania (2) [online] Euroregiony Polska 55/ [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: Finanse w Bibliotece : praktyczny poradnik dla dyrektorów, kierowników oraz pracowników bibliotek. Pod red. Z. Gębołysia. Stan prawny na dzień 2 czerwca 2008 r. Warszawa : Verlag Dashöfer, 2008 Gajdzik B.: Gmina jako podmiot gospodarczy i organizacja non profit. Marketing i Rynek 1998 nr 7, s Huczek M.: Marketing organizacji non-profit. Sosnowiec : Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu w Sosnowcu, 2003

91 Bibliografia (2) Kamińska J.: Marketing wewnętrzny w bibliotece. Katowice : Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2006 Kamiński A.: Funkcje pedagogiki społecznej : praca socjalna i kulturalna. Warszawa : Państwowe Wydaw. Naukowe, 1982 Korenik D., Korenik S.: Podstawy finansów. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004 Kotler P.: Marketing : analiza, planowanie, wdrażanie i kontrola. [Red. nauk. wyd. pol. Marek Belka]. Wyd. 5. Warszawa : Gebethner i Ska, cop Limański A., Drabik I.: Marketing w organizacjach non- profit. Warszawa : Difin, 2007

92 Bibliografia (3) Łukasiak P., Stafiej-Bartosik A.: Metoda K3 a planowanie strategii pozyskiwania funduszy. [online] Wiedza i doświadczenie [2006] [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: iak_agata_stafiej_bartosik_metoda_k3_a_planowanie_strat egii_pozyskiwania_funduszy.pdf Organizacje pozarządowe w społeczeństwie obywatelskim. [Aut.] M. Załuska [et al.] ; pod red. M. Załuskiej i J. Boczonia. Warszawa : Interart, 1996 Pedagogika społeczna : człowiek w zmieniającym się świecie. Pod red. T. Pilcha i I. Lepalczyk. Wyd. 2 rozsz. i popr. Warszawa : Wydawnictwo Akademickie "Żak", cop. 2003

93 Bibliografia (4) Praska-Kruszyńska J.: Realizacja zadań państwa poprzez organizacje non-profit. W: Państwo i rynek w gospodarce : praca zbiorowa. Pod red. D. Kopycińskiej. Szczecin 2003, s Rożniakowska E., Feret B.: Przychody i koszty w bibliotekach krajów UE, kandydujących i Polski. Próba analizy i porównania. W: Konferencja na temat: Polskie biblioteki akademickie w Unii Europejskiej, Łódź, czerwca 2004 r. : materiały konferencyjne. Łódź 2004, s Sójka J.: Promocja w strategii marketingowej biblioteki. Poznań : Wydaw. AE, 1994

94 Bibliografia (5) Standardy kontroli finansowej w jednostkach sektora finansów publicznych. Załącznik do Komunikatu Nr 13 Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2006 r. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: wej_i_audytu_wewnetrznego/standardy_kf_i_aw/standardy _kontroli_finansowej_w_jsfp.pdf) Szymorowska T.: Efektywność kosztowa biblioteki publicznej w aspekcie zarządzania mieniem i źródłami informacji. W: Standaryzacja kosztów w bibliotekach publicznych [Dokument elektroniczny] : Chełm - Okuninka, września 2002 roku. [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web:

95 Bibliografia (6) Tokarz B., Bruski T.: Kapitał żelazny [online] Wiedza i doświadczenie [2006] [dostęp: ]. Dostępny w World Wide Web: z_tomasz_bruski_kapital_zelazny.pdf Wojciechowski J.: Biblioteczna wartość naddana. Kraków : Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2006 Wojciechowski J.: Organizacja i zarządzanie w bibliotekach. Warszawa, Kraków : Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998 Zarządzanie marketingowe w sferze usług. Pod red. A. Styś. Wrocław : Wydaw. Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego, 2001

96 Bibliografia (7) Zarządzanie : teoria i praktyka. Red. nauk. A.K. Koźmiński, W. Piotrowski; aut. A. Chrostowski [et al.]. Wyd. 5 zm., 7 dodr. Warszawa : Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007 Zawadzki J.: Zarządzanie organizacjami non-profit. Zagadnienia wybrane. Poznań : Wydawnictwo Forum Naukowe, 2007

97 Dziękuję za uwagę.


Pobierz ppt "Zarządzanie finansami w instytucji non-profit. Problemy i wyzwania KONFERENCJA Finanse w bibliotekach akademickich szansą ochrony dóbr kultury. Katowice,"

Podobne prezentacje


Reklamy Google