Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

E1 Wstęp do systemu podatkowego System podatkowy w Polsce 1E1 Wstęp do systemu podatkowego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "E1 Wstęp do systemu podatkowego System podatkowy w Polsce 1E1 Wstęp do systemu podatkowego."— Zapis prezentacji:

1 E1 Wstęp do systemu podatkowego System podatkowy w Polsce 1E1 Wstęp do systemu podatkowego

2 Definicje wyjściowe PODATEK USTAWA z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Art. 6. Podatkiem jest: publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe bezzwrotne ……………...świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. SYSTEM PODATKOWY = całość podatków obowiązujących w danym państwie w określonym czasie Ze względu na czynniki historyczne, prawne i ekonomiczne system podatkowy rzadko stanowi jednolity i logiczny zbiór. E1 Wstęp do systemu podatkowego 2

3 Elementy podatku Elementy stałe (są w każdym podatku) Publicznoprawny charakter Powszechność Przymusowość Bezzwrotność Nieodpłatność Elementy zmienne (to, co odróżnia podatki od siebie) Podmiot podatku Przedmiot opodatkowania Podstawa opodatkowania Skala i stawki podatkowe Tryb i warunki płatności Preferencje podatkowe: ulgi i zwolnienia podatkowe E1 Wstęp do systemu podatkowego 3

4 Elementy stałe podatków Podatek jest świadczeniem: 1)Publicznoprawnym = nakładany drogą ustawową = przez organ władzy publicznej ( Sejm) = wpływa do budżetu państwa lub budżetu samorządowego = przeznaczany na cele publiczne zgodnie z przepisami prawa oraz założeniami polityki finansowej 2) Powszechnym= dotyczy każdego podatnika znajdującego się w takiej samej sytuacji 3) Przymusowym= nadaje się do egzekucji administracyjnej 4) Bezzwrotnym = podatnik nie ma roszczenia o zwrot podatku ( wyjątki: nadpłata w podatku dochodowym, zwrot opłaty skarbowej, zwrot podatku od towarów i usług) 5) Nieodpłatnym= brak kontrświadczenia (świadczenia wzajemnego) ze strony państwa / samorządu 6) Zasadniczym= funkcja fiskalna jest najważniejsza E1 Wstęp do systemu podatkowego 4

5 Elementy zmienne podatków: Podmiot podatku Podmiot czynny: a) wierzyciel: Skarb Państwa lub JST b) organ podatkowy: Naczelnik urzędu skarbowego (podatki państwowe) lub wójt / burmistrz, prezydent miasta (podatki samorządowe) Podatnik (Podmiot na którym zgodnie z przepisami ustaw podatkowych ciąży obowiązek podatkowy) Pozostali dłużnicy podatkowi PłatnikInkasent Następca podatkowy Osoba trzecia E1 Wstęp do systemu podatkowego 5

6 Podatnik formalny a rzeczywisty Kazus: PODATEK OD TOWARÓW I USŁUG (PTU) 2. Doliczenie PTU do wartości transakcji = przerzucenie ciężaru podatkowego PODATNIK FORMALNY PODATNIK RZECZYWISTY ( przedsiębiorca, ( konsument, producent klient, usługobiorca) sprzedawca) 1. zapłata PTU ( gdyż podatnik formalny jest adresatem przepisów ustawy o PTU) ORGAN PODATKOWYBUDŻET PAŃSTWA 6E1 Wstęp do systemu podatkowego

7 Podatnik – płatnik - inkasent 1. Oblicza podatek podatnika Płatnik:2. Pobiera podatek od podatnika 3. Wpłaca podatek do organu podatkowego PODATNIKORGAN PODATKOWY Inkasent:1. Pobiera podatek od podatnika 2. Wpłaca podatek do organu podatkowego BUDŻET PUBLICZNY E1 Wstęp do systemu podatkowego 7

8 Inne elementy zmienne podatku Przedmiot opodatkowania = czynność prawna lub stan faktyczny, rzecz lub zjawisko, które zgodnie z prawem wywołują obowiązek podatkowy Podstawa opodatkowania = konkretyzacja przedmiotu opodatkowania do wartości wymiernych, policzalnych. Stawka podatkowa = iloraz podatku dzielonego przez podstawę opodatkowania Skala podatkowa = ukształtowanie stawek występujących w danym podatku: Liniowa ( stawka stała, niezmienna) Progresywna ( Wzrost stawki razem ze wzrostem podstawy) Regresywna (Spadek stawki wraz ze wzrostem podstawy) Wzór na obliczanie podatku: Podatek=PodstawaXStawka Kwotowa Procentowa CIT=Dochód (zł)X19 % VAT=Obrót (zł)X23 % Akcyza (od produkcji piwa) =Objętość w hl X7,79 zł Od nieruchomości =Powierzchnia lokalu w m^2 X18,56 zł Opłata od posiadania psów =Ilość psów (sztuki) X121 zł Opłata skarbowa=Ilość dokumentów pełnomocnictwa X17 zł E1 Wstęp do systemu podatkowego8

9 Dwa rodzaje progresji podatkowej Kazus: Na podstawie tabeli podatkowej oblicz podatek dla danej podstawy x = 1200 zł PodstawaStawka Progresja globalna Modus operandi : Progresja szczeblowana Modus operandi: 0 – 100 zł10%1. Dopasowanie danej podstawy do właściwego szczebla 2. Pomnożenie podstawy przez odpowiednią stawkę 100 x 10 % = 10 zł 1. Rozbicie danej podstawy na części pasujące do granic szczebli tabeli 2. Pomnożenie części podstawy przez odpowiednie stawki 3. Zsumowanie wyników 100 – 400 zł20% 300 x 20% = 60 zł 400 – 1000 zł30% 600 x 30% = 180 zł > 1000 zł40% 1200 x 40% = 480 zł 200 x 40% = 80 zł RAZEM: 330 zł Rozwiązanie: Podatek dla podstawy x = 1200 zł wynosi 480 zł w progresji globalnej i 330 zł w progresji szczeblowanej Progresja odcinkowa: podane są z góry wyliczone kwoty podatków z niższych szczebli, np. ustawa o PIT Podstawa opodatkowaniaPodatek wynosi: Do zł18% podstawy minus 556, 02 zł Ponad zł14 839, 02 zł + 32% ( podstawa minus zł) E1 Wstęp do systemu podatkowego 9

10 Tryb / warunki płatności podatku Jednorazowo, zaliczkowo czy ratalnie? Na zasadach ogólnych czy w formie uprosz- czonej? Gotówką czy bezgotówkowo? Okresowo czy sporadycz- nie? Z przepisów Ordynacji podatkowej: Art. 60. § 1. Za termin dokonania zapłaty podatku uważa się: 1) przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, biurze usług płatniczych lub w instytucji płatniczej albo dzień pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta; 2)w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej na podstawie polecenia przelewu. Art. 61. § 1. Zapłata podatków przez podatników prowadzących działalność gospodarczą i obowiązanych do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów następuje w formie polecenia przelewu. Art. 61a. § 1. Rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa mogą, w drodze uchwały, dopuścić zapłatę podatków, stanowiących dochody odpowiednio budżetu gminy, powiatu lub województwa, instrumentem płatniczym, w tym instrumentem płatniczym, na którym przechowywany jest pieniądz elektroniczny. E1 Wstęp do systemu podatkowego10

11 Preferencje podatkowe 1. Wyłączenie podatkowe – pozostawienie danego podmiotu lub przedmiotu opodatkowania poza zakresem danej ustawy ( np. „Przepisów ustawy o PIT nie stosuje się do działalności rolniczej, z wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej”) 2. Zwolnienie podatkowe - wykluczenie niektórych podmiotów lub przedmiotów spod opodatkowania, mimo, że mieszczą się w zakresie danej ustawy ( np. „Wolne od PIT są wygrane w loteriach i grach liczbowych, jeżeli wartość wygranej nie przekracza 2280 zł”) 3. Ulga podatkowa -Obniżenie podstawy opodatkowania, stawki lub samego podatku ( np. „Podatek dochodowy w pierwszej kolejności ulega obniżeniu o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, opłaconej w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika (…)”) (np. „W przypadku nabycia własności budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego (…) w drodze dziedziczenia (…) przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej, nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich czystej wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m 2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu”) E1 Wstęp do systemu podatkowego 11

12 Funkcje systemu podatkowego Budżet publiczny Wtórny podział dochodu narodowego na zadania publiczne (funkcja redystrybucyjna) Redystrybucja: czasowa, podmiotowa, przedmiotowa, terytorialna Podatnicy (wypracowują dochód narodowy) Pobór części dochodu podatników tytułem podatków (funkcja fiskalna ) 4. Wprowadzanie niezbędnych zmian w systemie podatkowym 3. Wykrywanie obszarów nieprawidłowości Szara strefa Deficyt i dług publiczny Zaległości podatkowe 2. Kontrola przestrzegania przepisów prawa finansowego i podatkowego FUNKCJA STABILIZACYJNA 1. Obserwacja zjawisk makroekonomicznych PKB Bilans płatniczy Kurs walutowy Poziom inflacji i bezrobocia E1 Wstęp do systemu podatkowego 12

13 Inne funkcje podatków Funkcja stymulacyjna: Cel: wspieranie rozwoju działalności gospodarczej; rozwój inwestycji; napływ kapitału zagranicznego Środki: obniżanie stawek podatkowych, zwłaszcza w czasie recesji gospodarczej – tzw. protekcja podatkowa (niskie podatki są opłacalne, mają zwiększyć efektywność gospodarowania, zapewnić wzrost gospodarczy) Funkcja społeczna Cel: związany z koncepcją zdolności płatniczej; chodzi o uzależnienie wysokości obciążenia podatkowego od potrzeb osobistych, które jednostka jest w stanie zaspokoić z własnego dochodu – stąd: wyrównywanie tym samym szans obywateli, którym wiedzie się gorzej Środki: przywileje podatkowe np. ulga rehabilitacyjna, wspólne opodatkowanie, ogólne minimum podatkowe E1 Wstęp do systemu podatkowego 13

14 Znaczenie fiskalne polskich podatków E1 Wstęp do systemu podatkowego 14

15 Granice fiskalizmu (1) Źródło : stan na r.http://ec.europa.eu/eurostat/euroindicators Udział dochodów publicznych w PKB Udział wydatków publicznych w PKB Nadwyżka / deficyt względem PKB Dług publiczny względem PKB EU 2845,2%48,1%(-) 2,9%86,8% EA 1946,6% 49,1%(-)2,4%91,9% SWE51,1%53,0%(-) 1,9%44 % GER44,6%44,0%0,6%74,7% POL38,6%41,8%(-)3,2%50,1% ESP37,8%43,6%(-) 6,8%97,9% GRE45,8%49,3%(-) 3,5%177,1% Lider 2014DEN 59%FIN 59%DEN 1,2% CYP (-) 8,8% EST: 11% GRE: 177,1% E1 Wstęp do systemu podatkowego 15

16 Granice fiskalizmu (2) Krzywa LafferaReguła edynburska David Ricardo, 1823 „leave them as you find them” „…podatki zmieniając poziom dochodu i majątku podatnika nie powinny doprowadzać do rezygnacji z działalności, dzięki której ten dochód i majątek został osiągnięty…..” E1 Wstęp do systemu podatkowego 16

17 Granice fiskalizmu (3) Sprawiedliwość podatkowa Wszystkie podmioty muszą być w jednakowych warunkach traktowane według jednej miary (sprawiedliwość pozioma) Wysokość obciążenia podatkowego winna pozostawać w racjonalnym stosunku do zdolności płatniczej podatnika (sprawiedliwość pionowa) Cele publiczne, na jakie państwo przeznacza wpływy podatkowe muszą być powszechnie aprobowane (sprawiedliwość społeczna) Magiczny czworobok Niska inflacja Niskie bezrobocie Wysoki wzrost gospodarczy Wysoki poziom obrotów handlowych z zagranicą E1 Wstęp do systemu podatkowego 17

18 Granice fiskalizmu (4) ( źródło: E1 Wstęp do systemu podatkowego 18

19 Klasycy zasad podatkowych ADAM SMITH (1725 – 1790) Liberalna koncepcja opodatkowania 1. Równomierność opodatkowania ( equality) i jej dwa kryteria: Benefit = korzyści, jakie każdy z nas odnosi z działalności państwa ( pro: podatek liniowy) Ability – to – pay = zdolność płatnicza danego podatnika ( pro: podatek progresywny) 2. Dogodność – „płać, kiedy wpływają pieniądze” 3. Pewność – „ nieokreśloność podatku wzbudza zuchwalstwo władz i sprzyja korupcji” 4. Ochrona źródeł podatkowych – 1. „ konfiskaty i kary pieniężne nie powinny rujnować podatników”, 2. „poddawanie obywateli nienawistnym badaniom poborców podatkowych hamująco wpływa na pracowitość ludu i zniechęca go do działalności gospodarczej” 5. Taniość – „jak największy dochód z opodatkowania powinien przypadać na rzecz dobra ogólnego, a nie na utrzymanie administracji podatkowej” ADOLF WAGNER (1835 – 1917) Socjalna koncepcja opodatkowania: 1. państwo musi sprzyjać sprawiedliwości społecznej i korygować różnice społeczne 2.podatki mogą i powinny zmieniać sytuację dochodową obywateli 3. podatki powinny być zatem elastycznym narzędziem polityki państwa, za pomocą którego można kształtować procesy społeczne i gospodarcze Modelowe podatki – progresywny podatek dochodowy, niższe stawki dla dochodów z pracy (ochrona głównego źródła podatkowego) wyższe dla dochodów „spekulacyjnych” ( np. od kapitałów) 19E1 Wstęp do systemu podatkowego

20 Zasady podatkowe współcześnie (canons of taxation) Zasada PEWNOŚCI podatkowej 1.Nullum tributum sine lege = tylko ustawy mogą kształtować obowiązki podatkowe 2.Lex vectigal retro non agit = prawo podatkowe nie działa wstecz 3.Semper pro tributario = wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść podatnika 4.Problem vacatio legis – zmiany przepisów podatkowych nie powinny wchodzić w życie w trakcie roku podatkowego, tylko od 1 stycznia roku następnego Zasada DOGODNOŚCI podatkowej Podatki należy pobierać w momencie największej zdolności płatniczej podatnika Zasada TANIOŚCI podatkowej Pobór podatków nie powinien pochłaniać nadmiernych kosztów Zasada SPRAWIEDLIWOŚCI podatkowej (pkt 1 – 3 za: J. Gliniecka, J. Harasimowicz) 1.Wszystkie podmioty muszą być w jednakowych warunkach traktowane według jednej miary (sprawiedliwość pozioma) 2.Wysokość obciążenia podatkowego powinna być w racjonalnym stosunku do zdolności płatniczej podatnika ( sprawiedliwość pionowa) 3.Cele publiczne, na jakie władze przeznaczają wpływy podatkowe powinny być społecznie aprobowane 4.Równość podatkowa = każdy proporcjonalnie do swoich możliwości płatniczych powinien partycypować w utrzymaniu państwa = brak nadmiernych przywilejów podatkowych 5.Ochrona źródła podatkowego ( leave them as you find them) = pobieranie podatków nie może prowadzić do rezygnacji z opodatkowanej działalności E1 Wstęp do systemu podatkowego 20

21 Polski system podatkowy: Źródła poboru podatku Źródło: Dochód Podatki przychodowe (RPE) Podatki dochodowe (PIT, CIT) Źródło: Majątek Podatki od posiadania majątku ( rolny, leśny) Podatki od wartości majątku (katastralny) Podatki od wzrostu wartości majątku ( opłata adiacencka) Podatki od wzrostu masy majątkowej ( od spadków i darowizn) Podatki od transferu majątku (PCC, PIT) Źródło: Obrót Podatki od obrotu profesjonalnego (VAT, akcyza) Podatki od obrotu niezawodowego (PCC) E1 Wstęp do systemu podatkowego 21

22 System podatków państwowych (dane za: Analiza wykonania budżetu państwa w roku 2014, NIK) E1 Wstęp do systemu podatkowego22

23 System podatków samorządowych (dane za: Sprawozdanie z wykonania budżetów GMIN za 2014 rok, RIO) Wpływy budżetowe w mld złWskaźnik alimentacji dla gmin E1 Wstęp do systemu podatkowego 23

24 Polski system podatkowy: podatki pośrednie i bezpośrednie Podatki pośrednie: -PTU ( VAT) -Akcyza -Podatek od gier We wszystkich tych podatkach zachodzi zjawisko rozszczepienia podatników: formalnych i rzeczywistych Podatki bezpośrednie: -Wszystkie inne niż pośrednie W tych podatkach podatnik formalny i podatnik rzeczywisty to jeden i ten sam podmiot. Powyższe nie wyklucza możliwości przerzucenia ciężaru podatkowego na inną osobę niż podatnik, jednak jest to decyzja ekonomiczna, a nie skutek prawny. E1 Wstęp do systemu podatkowego 24

25 Polski system podatkowy: Kim są podatnicy? PARAPODATKI Podatki płacone przez osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej Podatki płacone tylko przez osoby prawne Podatki płacone tylko przez osoby fizyczne PIT Podatek od spadków i darowizn CIT Daniny o cechach podatku, nienazwane wprost „podatkami” wszystkie pozostałe polskie podatki E1 Wstęp do systemu podatkowego 25

26 Prawo podatkowe a system podatkowy EUROPEJSKIE PRAWO PODATKOWEMIĘDZYNARODOWE PRAWO PODATKOWE UEPaństwo członkowskie KRAJOWE PRAWO PODATKOWE Część ogólna: ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa Część szczegółowa: poszczególne ustawy podatkowe Podatnicy E1 Wstęp do systemu podatkowego 26

27 Konstytucyjne podstawy systemu podatkowego Aspekty legislacyjne ( 217) Nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy (123) Rada Ministrów może uznać uchwalony przez siebie projekt ustawy za pilny, z wyjątkiem projektów ustaw podatkowych, ustaw dotyczących wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej, Sejmu, Senatu oraz organów samorządu terytorialnego, ustaw regulujących ustrój i właściwość władz publicznych, a także kodeksów (168) Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Aspekty merytoryczne (84) Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie (32) 1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. 2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (64) 1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. 2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. 3. Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. E1 Wstęp do systemu podatkowego27

28 Idealny podatnik to: (za: C. Kosikowski „Podatki – problem władzy publicznej i podatników”) Zdrowy 1 Heteroseksualista 2 Żonaty, bez intercyzy 3 Z wyższym wykształceniem 4 Z dużym majątkiem, który po śmierci przekaże osobom obcym 5 Zarabiający wyłącznie w Polsce, ale nie jako przedsiębiorca, lecz raczej - pracownik budżetówki 6 Rozrzutny, chętnie korzystający z wyrobów akcyzowych i rozrywek hazardowych 7 Posiadający co najmniej jednego psa 8 28 E1 Wstęp do systemu podatkowego


Pobierz ppt "E1 Wstęp do systemu podatkowego System podatkowy w Polsce 1E1 Wstęp do systemu podatkowego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google