Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

CZYNY NIEDOZWOLONE ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA CUDZE CZYNY.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "CZYNY NIEDOZWOLONE ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA CUDZE CZYNY."— Zapis prezentacji:

1 CZYNY NIEDOZWOLONE ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA CUDZE CZYNY

2 ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA CUDZE CZYNY 1) odpowiedzialność osób zobowiązanych do nadzoru 2) odpowiedzialność osób powierzających wykonanie czynności innej osobie

3 ODPOWIEDZIALNOŚĆ OSÓB ZOBOWIĄZANYCH DO NADZORU nazywa „odpowiedzialność osób zobowiązanych do nadzoru” ma charakter skrótu myślowego inna proponowana nazwa: odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez małoletniego lub niepoczytalnego (A. Śmieja) art. 427 k.c.

4  Przesłanki odpowiedzialności: szkoda wyrządzona przez osobę, której z powodu wieku, stanu psychicznego lub cielesnego winy poczytać nie można szkoda została wyrządzona przez bezprawne zachowanie istniał ustawowy lub umowny obowiązek sprawowania nadzoru nad sprawcą szkody lub faktycznie była sprawowana nad nim stała piecza osobie zobowiązanej do nadzoru można postawić zarzut winy zachodzi związek przyczynowy między nienależytym sprawowaniem nadzoru a wyrządzeniem szkody

5 sprawca szkody - art. 426 i 425 k.c. niekiedy w literaturze przyjmuje się wymóg, by sprawca był osobą, której w ogóle nie można przypisać winy, a nie której w danych okolicznościach nie można będzie uznać za winną (W. Dubis, M. Safjan); stanowisko to nie zasługuje na aprobatę (A. Śmieja)

6 art. 427 k.c. nie znajduje zastosowania do przypadków wyrządzenia szkody przez podopiecznego sobie samemu art. 427 k.c. może być stosowany, gdy jeden z podopiecznych pozostających pod nadzorem bądź faktyczną stałą pieczą określonego podmiotu wyrządzi szkodę drugiemu podopiecznemu (Z. Radwański, A. Olejniczak, W. Dubis, M. Safjan, G. Bieniek) art. 427 k.c. nie może być stosowany w odniesieniu do osób prawnych bądź ułomnych osób prawnych, których pracownicy czy osoby zatrudniane przez te podmioty na innej podstawie prawnej są obciążeni obowiązkiem nadzoru

7 Zakres i treść obowiązku nadzoru jest różny w zależności od tego, kto sprawuje nadzór nadzór przez rodziców - wymogi można podzielić na 2 grupy (A. Śmieja): 1) należy uwzględnić wiek dziecka, stopień jego rozwoju psychofizycznego, cechy charakteru, temperament; przy niepoczytalnym sensu stricto - stopień jego upośledzenia, rodzaj choroby, ewentualne złe skłonności 2) okoliczności „zewnętrzne” w stosunku do sprawcy szkody – sytuacja rodzinna w jakiej znajdują się nadzorujący i małoletni, to czy oboje rodzice pracują zawodowo (zwłaszcza, czy wykonują pracę o tej samej porze dnia), czy mogą liczyć na pomoc krewnych, czy sytuacja majątkowa nadzorujących pozwala lub nie na zaangażowanie osób trzecich do sprawowania pieczy nad dzieckiem

8 w odniesieniu do osób chorych psychicznie czy ułomnych przyjmuje się, że obowiązki nadzorcze polegają na kontroli ich poczynań

9 Sposób rozumienia pojęcia „nadzoru” nad małoletnim: 1) wąskie rozumienie nadzoru, który nie polega na dokonywaniu czynności wychowawczych (A. Szpunar, M. Safjan) 2) czynności nadzorcze sensu stricto, jak i wychowawcze (J. Winiarz) bezpośredni nadzór wobec małych dzieci (M. Rafacz-Krzyżanowska) 3) stanowisko pośrednie (A. Śmieja); nadzór nad małoletnim obejmuje czynności stricte nadzorcze, jak i wychowawcze; nadzór nad osobami cierpiącymi na choroby psychiczne lub niedorozwój umysłowy - nadzór sensu stricto

10 ustawowy obowiązek pieczy – np. rodzice (art. 95 § 1, 121, 123 kro), opiekunowie (art. 94 § 3, 154 kro), przysposabiający, kurator, nauczyciele, lekarze, personel pomocniczy w zakładach dla chorych psychicznie, pracownicy domów wychowawczych, poprawczych, itp. rodzic – nie odpowiada, jeśli został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo została ona ograniczona, a dziecko umieszczono w rodzinie zastępczej, ani rodzic, którego władza rodzicielska została na mocy wyroku rozwodowego ograniczona do określonych czynności, a dziecko w chwili wyrządzenia szkody nie pozostawało pod jego opieką zawarcie przez osobę zobowiązaną do nadzoru z mocy ustawy umowy o opiekę nad małoletnim (niepoczytalnym) nie zwalnia jej z odpowiedzialności; może ułatwić wykazane braku winy w nadzorze

11 umowny obowiązek pieczy – np. opiekunka zatrudniona przez rodziców, wysłanie małoletniego na kolonie, pielęgniarka zatrudniona do opieki nad osobą chorą sąsiadka zajmująca się dzieckiem grzecznościowo – sporne jakakolwiek umowa: odpłatna lub nie, nawet jednorazowa, krótkotrwła

12 faktyczna piecza – np. bliski krewny lub osoba obca, która nie adoptowała dziecka ani nie jest jego opiekunem prawnym; opieka nad małoletnimi, chorymi psychicznie, ułomnymi piecza musi mieć charakter stały geneza: problem tzw. wiejskich wychowańców

13 Ułatwienia dowodowe – domniemania prawne: 1) winy w nadzorze – culpa in custodiendo 2) związku przyczynowego między zawinionym zachowaniem się osoby zobowiązanej do nadzoru (sprawującej stałą pieczę) a szkodą wyrządzoną przez podopiecznego osobie trzeciej praesumptionis iuris tantum - mogą być obalone dowodem przeciwnym

14 Odpowiedzialność sprawcy Art. 428 k.c.: „Gdy sprawca z powodu wieku albo stanu psychicznego lub cielesnego nie jest odpowiedzialny za szkodę, a brak jest osób zobowiązanych do nadzoru albo gdy nie można od nich uzyskać naprawienia szkody, poszkodowany może żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody od samego sprawcy, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i sprawcy, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego” uwagi de lege ferenda: A. Śmieja opowiada się za odejściem od odpowiedzialności rodziców na zasadzie winy i oparciem jej na zasadzie ryzyka

15 ODPOWIEDZIALNOŚĆ OSÓB POWIERZAJĄCYCH WYKONANIE CZYNNOŚCI INNEJ OSOBIE 1) odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez samodzielnego wykonawcę (art. 429 k.c.) 2) odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez podwładnego (art. 430 k.c.) art. 429 k.c. jest przepisem szczególnym wobec art. 430 k.c. wspólny dla obu przepisów jest motyw gwarancyjny

16 Ad 1) wykonawca musi działać samodzielnie, nie podlega kierownictwu powierzającego nie ma znaczenia, o jaką czynność chodzi ani na podstawie jakiego stosunku prawnego wykonawca podejmuje się wykonania powierzenie może być jednorazowe Powierzenie może być odpłatne lub nieodpłatne

17 Rozumienie winy na gruncie art. 429 k.c. i jej istota 1) tradycyjnie przyjmuje się, że jedną z przesłanek odpowiedzialności jest wina powierzającego - odpowiedzialność na zasadzie winy w wyborze (np. G. Bieniek, M. Safjan, W. Dubis, Z. Radwański, A. Olejniczak) 2) za przesłankę odpowiedzialności należałoby uznać nie tyle winę powierzającego, co brak okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, które obok winy w wyborze stanowi powierzenie czynności do wykonania przedsiębiorstwu lub zakładowi zajmującemu się zawodowo wykonywaniem czynności danego rodzaju (P. Machnikowski) o zasygnalizowanej trudności świadczą także propozycje innych autorów: M. Safjan przyjmuje, że wykazanie faktu powierzenia czynności do wykonania profesjonaliście nie prowadzi do zwolnienia się z odpowiedzialności, a jedynie do przeniesienia ciężaru dowodu winy w wyborze na poszkodowanego W. Dubis traktuje wykazanie powierzenia czynności profesjonaliście jako udowodnienie nieistnienia związku przyczynowego pomiędzy niestarannie dokonanym wyborem a szkodą

18 wina w rozumieniu art. 429 k.c. znacznie różni się od winy w ujęciu art. 415 k.c.; za bezprawny trudno jest uznać wybór określonego wykonawcy wina w wyborze polega na niewłaściwie dokonanym wyborze możliwe musi być postawienie powierzającemu zarzutu dokonania niewłaściwego wyboru wykonawcy terminologia użyta w art. 429 k.c. jest niespójna z innymi przepisami kodeksowymi; określenia „przedsiębiorstwo” i „zakład” użyto w znaczeniu podmiotowym

19 przesłanką odpowiedzialności powierzającego czynność do wykonania samodzielnemu wykonawcy opartej na art. 429 k.c. nie jest wina tego ostatniego zachowanie wykonawcy musi być bezprawne jeżeli bezpośredni sprawca ponosi winę, to odpowiada łącznie z powierzającym, a ich odpowiedzialność jest solidarna brak odpowiedzialności powierzającego, gdy wykonawca wyrządził szkodę jedynie przy okazji wykonywania powierzonej czynności

20 Ad 2) odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez podwładnego – art. 430 k.c. odpowiedzialność na zasadzie ryzyka Przesłanki: 1) powierzenie przez jeden podmiot drugiemu czynności do wykonania 2) wyrządzenie przez wykonawcę szkody przy wykonywaniu powierzonej mu czynności 3) istnienie pomiędzy powierzającym a wykonawcą stosunku zwierzchnictwa i podporządkowania 4) wina wykonawcy w wyrządzeniu szkody przy wykonywaniu powierzonej mu czynności

21 Ad 1) powierzenie czynności do wykonania na mocy umowy, polecenia, czy też prośby wykonywana czynność może mieć charakter jednorazowy, jak i należeć do zespołu czynności dokonywanie czynności faktycznych, jak i prawnych, polegających na działaniu bądź zaniechaniu, odpłatnych jak i nieodpłatnych

22 Ad 2) wyrządzenie przez wykonawcę szkody osobie trzeciej musi nastąpić przy wykonywaniu powierzonej mu czynności, a nie jedynie przy okazji jej wykonywania (G. Bieniek, W. Dubis) część autorów dla opisania wskazanej zależności posługuje się kryterium związku funkcjonalnego, który musi zachodzi pomiędzy szkodą, a sposobem wykonywania powierzonej czynności (M. Safjan) inni autorzy opowiadają się za koniecznością istnienia normalnego związku przyczynowego pomiędzy zachowaniem się wykonującego czynność a szkodą, przy jednoczesnym wymogu, by owo zachowanie się było podjęte w celu wykonania powierzonej mu czynności (P. Machnikowski)

23 Ad 3) ratio legis odpowiedzialności zwierzchnika: może decydować o sposobie wykonania czynności przez podwładnego i czerpie z niego korzyści szerokie rozumienie pojęcia zwierzchnictwa: dotyczy także podmiotów podejmujących względnie samodzielnie decyzje dotyczące sposobu realizacji powierzonych zadań, np. lekarzy, osób wykonujących prace umysłowe, badawcze, twórcze, jak również polegające na kierowaniu zespołami ludzkimi, procesami technologicznymi i organizacyjnymi relacja zwierzchnictwa może wynikać ze stosunków prawnych i faktycznych zwierzchnictwo ogólnoorganizacyjne

24 w razie oddelegowania podwładnego do czasowego wykonywania usług na rzecz innego podmiotu zwierzchnikiem jest ten, komu podwładny podlegał w chwili wyrządzenia szkody (G. Bieniek) rozbieżność stanowisk dotyczy pracownika tymczasowego, skierowanego do wykonywania pracy przez agencję pracy tymczasowej: a) zwierzchnikiem jest agencja pracy tymczasowej (P. Zbroja) b) zwierzchnikiem jest pracodawca użytkownik, bo on jest wyłącznie uprawniony do powierzenia pracownikowi tymczasowemu pracy do wykonania i udzielania mu wskazówek, a także odnosi korzyści z jego działań (P. Machnikowski)

25 Ad 4) wyrządzenie szkody przez podwładnego przy wykonywaniu powierzonej czynności z winy umyślnej lub nieumyślnej koncepcja tzw. winy anonimowej domniemania faktyczne: istnienie winy podwładnego, jeżeli zostanie wykazana bezprawność

26 jeżeli podwładnemu, który wyrządził szkodę, winy przypisać nie można, poszkodowany może żądać odszkodowania od powierzającego czynność na zasadzie winy w wyborze (art. 429 k.c.) przy spełnieniu w/w przesłanek zwierzchnik nie ma możliwości zwolnienia się z odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez podwładnego – wniosek, że odpowiedzialność z art. 430 k.c. to odpowiedzialność absolutna (np. J. Kuźmicka- Sulikowska), a nie odpowiedzialność na zasadzie ryzyka

27 w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu przez niego obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej, zobowiązany do jej naprawienia jest wyłącznie pracodawca (art. 120 § 1 k.p.) w literaturze przyjmuje się, że reguła ta dotyczy wyłącznie nieumyślnego wyrządzenia szkody przez pracownika wobec pracodawcy pracownik może odpowiadać tylko do wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 k.p.)


Pobierz ppt "CZYNY NIEDOZWOLONE ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA CUDZE CZYNY."

Podobne prezentacje


Reklamy Google