Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1 Gabriela Grotkowska Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Konferencja: Praca zawodowa.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1 Gabriela Grotkowska Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Konferencja: Praca zawodowa."— Zapis prezentacji:

1 1 Gabriela Grotkowska Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Konferencja: Praca zawodowa a obowiązki rodzinne Warszawa, 20 czerwca 2007 Konferencja: Praca zawodowa a obowiązki rodzinne Warszawa, 20 czerwca 2007 Konferencja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

2 2 Pytania badawcze (1/2) Czynniki determinujące aktywizację zawodową: czy płeć ma znaczenie (przy kontroli innych cech)? Znaczenie cech wiążących się z wyposażeniem w kapitał ludzki (poziom i dziedzina wykształcenia, staż pracy)? Miejsce cech związanych z wielkością i strukturą gospodarstwa domowego i miejscem osoby w tym gospodarstwie? W jakim stopniu macierzyństwo wpływa na poziom i strukturę aktywności kobiet? Jakie grupy kobiet godzą aktywność rodzinną i zawodową w sposób lepszy, a jakim nie udaje się to połączenie?

3 3 Pytania badawcze (2/2) Czy czynniki rodzinne i związane z gospodarstwem domowym wpływają na aktywność zawodową mężczyzn, tradycyjnie postrzeganych jako osoby mniej zaangażowane w obowiązki domowe? W świetle wiedzy o czynnikach determinujących aktywność: w jakim stopniu można wpływać na jej poziom (zwłaszcza w przypadku kobiet) za pomocą narzędzi polityki gospodarczej, społecznej i edukacyjnej?

4 4 Podstawy teoretyczne badania Jednostki aktywizują się zawodowo, jeśli korzyści z zatrudnienia przewyższają koszty Przyjmując, że gospodarstwo domowe stanowi wspólnotę, decyzje o aktywizacji poszczególnych członków zapadają pod wpływem oceny korzyści i kosztów, które przynosi ich aktywność całemu gospodarstwu domowemu Idealna sytuacja badawcza: pieniężne ujęcie kosztów i korzyści z zatrudnienia (choć nie zawsze jest to możliwe) – BRAK DANYCH Alternatywnym podejściem jest przyjęcie do wyjaśniania aktywności cech, z którymi wiąże się określony, względny poziom kosztów lub korzyści z aktywności zawodowej – NASZE PODEJŚCIE

5 5 Dane wykorzystane w analizach Charakterystyka aktywności z uwzględnieniem cech gospodarstwa domowego i pozycji w nim zajmowanej – unikalność danych AZER Ograniczenie do strony podażowej (choć strona popytowa nie jest bez znaczenia) Statystyki opisowa oraz analiza wielowymiarowa (determinanty aktywności przy użyciu modelu probitowego) Dane pochodzące z badania Aktywności Zawodowej, Edukacyjnej i Rodzinnej (AZER) II kwartał 2005 Dane z BAEL (ZD, ZG) Ok obserwacji

6 6 Wiek i staż pracy a aktywność zawodowa

7 7 Kapitał ludzki a aktywność zawodowa

8 8 Wykształcenie a liczba dzieci Relacja udziału grupy kobiet z danym poziomem wykształcenia posiadającej wymienioną liczbę dzieci do udziału liczby kobiet z taką liczbą dzieci w populacji ogółem, (kobiety w wieku 18-34)

9 9 Gospodarstwo domowe Zaskakująco (?) niska aktywność w małych gospodarstwach Największe różnice między mężczyznami i kobietami: gospodarstwa 1- 2 osobowe Względnie wysoka aktywność kobiet w dużych gospodarstwach

10 10 Miejsce w gospodarstwie domowym a aktywność Najbardziej są aktywni ci, którzy występują w roli głowy gospodarstwa domowego Kobiety – głowy gospodarstwa są mniej aktywne od mężczyzn występujących w takim charakterze aż o 17,6 p.p. Aktywność kobiet – głów gospodarstwa i kobiet – partnerek jest niemal taka sama Zdaje się, że kobiety stają się głowami gospodarstwa wskutek mniejszej aktywności (czy zdolności zarobkowania) swoich partnerów, natomiast ich pozycja nie zależy od ich własnej aktywności, która de facto się nie zmienia w związku z tym czy są, czy też są nie głową gospodarstwa domowego

11 11 Potrzeba sprawowania opieki nad członkami gospodarstwa Osoby wymagające opieki obniżają aktywność członków gospodarstwa domowego, ale nieznacznie (silniej kobiet) Opieka zewnętrzna – wzrost aktywności – spadek różnicy w aktywności kobiet i mężczyzn Szczególnie duże znaczenie stymulujące dla aktywności ma opieka zewnętrzna w sytuacji obecności małego dziecka 0-3 lata (kobiety + 29pp)

12 12 Aktywność według płci i korzystania z zewnętrznej opieki

13 13 Dzieci w gospodarstwie a aktywność zawodowa Obecność dzieci w gospodarstwie domowym podnosi aktywność zawodową zarówno mężczyzn, jak i kobiet Przyrosty aktywności są wraz z posiadaniem coraz większej liczby dzieci malejące Kobiety z jednym lub dwojgiem dzieci są bardziej aktywne niż nieposiadające dzieci, ale gdy mają troje dzieci lub więcej ograniczają aktywność zawodową Ponad 63% kobiet nie posiadających w gospodarstwie domowym dziecka to osoby w wieku 45 lat i więcej Jeśli najmłodsze dziecko liczy do 3 lat, wówczas aktywność zawodowa mężczyzn staje się najwyższa, a aktywność zawodowa kobiet najniższa. Różnica aktywności zawodowej mężczyzn w stosunku do kobiet sięga 88%

14 14 Dzieci w gospodarstwie a aktywność zawodowa Im starsze dziecko, tym aktywność zawodowa mężczyzn mniejsza, a aktywność zawodowa kobiet większa Szczególnie wyraźne osłabienie aktywności mężczyzn następuje, gdy ich najmłodsze dzieci przekraczają 15 rok życia Z kolei kobiety wręcz skokowo zwiększają aktywność, jeśli ich najmłodsze dziecko przekracza 3 rok życia – wzrost wynosi aż 23,5 p.p. Nie jest jasne natomiast, z jakiego powodu w populacji kobiet z najmłodszymi dziećmi w wieku 7-15 lat aktywność ponownie jest niższa w porównaniu do kobiet, których najmłodsze dzieci znajdują się w wieku 4-6 lat: –możliwe, że odgrywają tu rolę jakieś inne czynniki, niezwiązane z dziećmi, –możliwe też, że niewielka próba nie odzwierciedla dobrze rzeczywistych procesów zachodzących na rynku pracy –hipoteza: przejście dzieci z grupy, w której opiekę mogą zapewniać przedszkola do grupy, kiedy udają się do szkoły, nasila potrzeby opiekuńcze w gospodarstwie domowym

15 15 Kluczowe determinanty aktywności Silny wpływ płci na zawodową aktywność (19,6-22,5 p.p. różnicy) Tylko niepełnosprawność i niektóre cechy kapitału ludzkiego wywierały równie silny wpływ na prawdopodobieństwo aktywności Płeć zatem okazała się zmienną samoistną w ok. 1/5 zmniejszającą szanse aktywności zawodowej kobiet Spośród wszystkich rozpatrywanych cech – najbardziej eliminuje z aktywności niepełnosprawność (35-49 pp różnicy) Na drugim miejscu lokowało się pobieranie świadczeń społecznych (około 30 p.p.) Pamiętać należy, że świadczenia mogą z jednej strony stymulować zaniechanie aktywności zawodowej, lecz z drugiej ich otrzymywanie może być skutkiem dezaktywizacji

16 16 Inne zmienne Przeciętnie aktywność rośnie do 40. roku życia, a następnie maleje (u kobiet załamanie aktywności następuje nieznacznie wcześniej) Istotnie wpływa na zależność między wiekiem a zawodową aktywnością kobiet i mężczyzn poziom wykształcenia W przypadku osób z wyższym wykształceniem niemal całkowicie zacierają się różnice między aktywnością młodych kobiet i mężczyzn - silniej ujawniają się dopiero po przekroczeniu 45. roku życia W przypadku osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym różnice są znacznie większe i trwalsze: w przeciwieństwie do populacji z wykształceniem wyższym zmniejszają się w starszych kohortach Wykształcenie najsilniej determinuje aktywność spośród cech związanych z kapitałem ludzkim (wyższe, zawodowe, mały atut: policealne czy średnie ogólne)

17 17 Inne zmienne Względnie niewielkie znaczenie cech związanych z gospodarstwem domowym i rodziną Obniżanie aktywności przez obecność dziecka w wieku 0-3 i 7-15 Hipoteza: ścierają się 2 odmienne tendencje: –pierwszą można utożsamiać z efektem dochodowym – potrzeba zapewnienia dochodów dla pokrycia kosztów utrzymania większej liczby osób oraz z efektem skali, a mianowicie z możliwością rozłożenia prac domowych między większą liczbę domowników. –drugą, z pojawieniem się dodatkowych potrzeb zaspakajanych nie tylko przez osiąganie dochodów, ale i poprzez nakład pracy własnej w gospodarstwie domowym Klasa miejscowości i gospodarstwo rolne

18 18 Porównanie determinant aktywności kobiet i mężczyzn W porównaniu do mężczyzn na aktywność kobiet oddziałują: –Wiek – silniej –Niepełnosprawność – słabiej –Świadczenia – podobnie (różnice w częstości pobieranych świadczeń – kobiety: emerytury, zasiłki macierzyński i opiekuńczy, emerytury) –Wykształcanie – znacznie silniej Względnie mała różnica w aktywności mężczyzn z wykształceniem wyższym i zawodowym – średnim i zasadniczym U kobiet wyższe i … przepaść; niewielkie różnice w prawdopodobieństwie aktywności między kobietami z różnymi poziomami wykształcenia poniżej wyższego (najniższa aktywność – ZSZ) –Dziedziny – silniej (dla mężczyzn ważniejsze jest posiadanie zawodu) –Te dwa atrybuty wykształcenia oddziaływały na aktywność jednocześnie, pogłębiając zależność pozycji kobiet na rynku pracy od edukacji: Gdy zatem z jednej strony mielibyśmy kobietę z wykształceniem podstawowym lub gimnazjalnym a drugiej kobietę w wyższym wykształceniem w dziedzinie nauk społecznych, to różnice prawdopodobieństwa w aktywności zawodowej między nimi sięgałyby nawet 45 p.p. Dla mężczyzn o takich samych cechach różnica wynosiłaby 14 p.p. Gdy z jednej strony znajdowałaby się kobieta z wykształceniem zasadniczym zawodowym w dziedzinie procesów produkcyjnych lub budownictwa a z drugiej z wyższym wykształceniem w zakresie nauk społecznych różnica w prawdopodobieństwie aktywności wynosiłaby między nimi 32 p.p., a dla mężczyzn z tymi cechami tylko 0,3 p.p.

19 19 Porównanie determinant aktywności kobiet i mężczyzn Wzrost liczby osób w gospodarstwie domowym prowadzi do zwiększenia aktywności zawodowej kobiet a dla mężczyzn nie ma istotnego statystycznie znaczenia Liczba dzieci wpływa na aktywność kobiet ujemnie, zwiększa zaś aktywność zawodową mężczyzn, ale wynik oszacowania również nie jest istotny statystycznie Te różnice wskazują, że kobiety podlegają silniej wewnątrzdomowym uwarunkowaniom: gdy jest w ich gospodarstwach wiele osób, popycha to je do aktywności, ale jeśli są to dzieci, ich aktywność maleje Efekt dziecka jest przy tym silniejszy niż efekt liczby osób ogółem (-7 p.p. wobec 3,9 p.p.) Największe znaczenie w kształtowaniu aktywności zawodowej ma posiadanie małego dziecka (w wieku 0-3 lata): –obniża prawdopodobieństwo aktywności zawodowej kobiet średnio o 21 p.p. i –zwiększa prawdopodobieństwo aktywności mężczyzn o 8 p.p –w gospodarstwach domowych z małym dzieckiem nasteruje zaostrzenie podziału ról – kobiety przesuwają się do aktywności domowej a mężczyźni są silniej determinowani do osiągania dochodów na rynku pracy.

20 20 Znaczenie opieki zewnętrznej dla aktywności kobiet i mężczyzn Dwustronna zależność w przypadku korzystaniu z opieki zewnętrznej: –bez tego typu opieki często nie dałoby się podjąć pracy zawodowej, –ale i praca pozwala opłacić opiekę z zewnątrz, a więc i skorzystać z niej Korzystanie z opieki zewnętrznej podnosi aktywność ekonomiczną kobiet o około 17 p.p. (przy kontroli innych cech) Zmienna ta jest natomiast nieistotna w przypadku aktywności mężczyzn pochodzących z gospodarstw domowych z osobą wymagającą opieki Jaki typ opieki zewnętrznej najsilniej powiązany jest z aktywnością? –W przypadku mężczyzn każdy jej rodzaj okazuje się nieistotny –W przypadku kobiet posiadających w gospodarstwie osobę potrzebującą opieki, zawodowa aktywność zwiększa się: o 33 p.p. jeśli korzystają z prywatnej placówki opieki lub prywatnej opiekunki (w porównaniu z kobietami pochodzących z gospodarstw z osobami wymagającymi opieki nie korzystającymi z tego typu instytucji) o 19 p.p. – jeśli korzystają z nieodpłatnej pomocy osób spoza gospodarstwa domowego (krewni lub inne osoby) o 10 p.p. – jeśli korzystają z publicznych placówek opieki

21 21 Podsumowanie Kluczowe dla determinowania aktywności wydają się cechy związane z kapitałem ludzkim (szeroko rozumiane wykształcenie, poziom sprawności). Inne cechy, w tym te związane z cechami gospodarstwa domowego i rodziny – choć w części specyfikacji istotne statystycznie – mają wyraźnie mniejsze znaczenie dla determinowania aktywności, zwłaszcza mężczyzn Zależność wieku i aktywności jest nieliniowa: kobiety szybciej osiągają wiek, po którym spada aktywność, ale różnica wynosi jedynie ok. 1 roku Związek między poziomem wykształcenia a aktywnością jest silniejszy u kobiet; w przypadku mężczyzn bardziej istotne od poziomu jest posiadanie wykształcenia zawodowego (nawet zasadniczego) Również dziedzina wykształcenia ma większe znaczenie dla aktywności zawodowej kobiet Czynnikiem silnie obniżającym aktywność jest niepełnosprawność, szczególnie w przypadku mężczyzn Sam fakt obecności w gospodarstwie domowym dziecka zwiększa aktywność zawodową kobiet (przy kontroli innych cech)

22 22 Podsumowanie Osoby wymagające opieki znajdujące się w gospodarstwie domowym – zmniejszają aktywność kobiet z tych gospodarstw (istotny statystycznie okazuje się związek z liczbą osób wymagających opieki w wieku 0-3, 7-14 oraz 25-64); z kolei w przypadku mężczyzn obecność dzieci wymagających opieki (w wieku 0-3 i 4-6) zwiększa aktywność, obecność starszych dzieci zaś nie jest istotna statystycznie, a obecność dorosłych osób wymagających opieki wpływa ujemnie na aktywność mężczyzn (choć słabiej niż w przypadku kobiet) Świadczenia społeczne (osobiste i w gospodarstwie) – zmniejszają aktywność – silniej u mężczyzn: jak można spodziewać się najsilniej oddziałuje świadczenie osobiste, ale zmniejsza aktywność także uzyskiwanie świadczeń przez inne osoby z gospodarstwa W przypadku kobiet pochodzących z gospodarstw domowych, w których zamieszkują osoby wymagające opieki, czynnikiem istotnie i silnie, dodatnio wpływającym na aktywność jest korzystanie z opieki zewnętrznej (zwłaszcza prywatna opiekunka, placówka opieki lub babcia); czynnik ten nie odgrywa statystycznie istotnej roli w przepadku aktywności mężczyzn


Pobierz ppt "1 Gabriela Grotkowska Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Determinanty aktywności zawodowej kobiet i mężczyzn Konferencja: Praca zawodowa."

Podobne prezentacje


Reklamy Google